TOP 25 bài Phân tích Viếng lăng Bác của Viễn Phương, kèm theo 2 dàn ý chi tiết và sơ đồ tư duy, giúp các em học sinh lớp 9 cảm nhận rõ hơn về những tình cảm tha thiết, biết ơn vô hạn của nhà thơ với bác Hồ kính yêu.
Trang 1Dàn ý phân tích bài thơ Viếng lăng Bác
Dàn ý số 1
I Mở bài
● Viễn Phương là một nhà thơ tiêu biểu của miền Nam Tháng 4 năm 1976,sau một năm giải phóng đất nước Khi lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vừakhánh thành, nhà thơ cùng đoàn đại biểu miền Nam ra thăm Hà Nội vàolăng viếng Bác
● Bài thơ Viếng lăng Bác được Viễn Phương viết với tất cả tấm lòng thànhkính biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau của một người con từ miềnNam ra viếng Bác lần đầu
II Thân bài
1 Khổ thơ thứ nhất
- Tác giả đã mở đầu bằng câu thơ tự sự: “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”:
● “Con và Bác” là cách xưng hô ngọt ngào thân thương rất Nam Bộ Nó thểhiện sự gần gũi, kính yêu đối với Bác
● Con ở miền Nam xa xôi nghìn trùng, ra đây mong được gặp Bác Nàongờ đất nước đã thống nhất, Nam Bắc đã sum họp một nhà, vậy mà Báckhông còn nữa
● Nhà thơ đã cố tình thay từ viếng bằng từ thăm để giảm nhẹ nỗi đau
thương mà vẫn không che giấu được nỗi xúc động của cảnh từ biệt sinh li
● Đây còn là nỗi xúc động của một người con từ chiến trường miền Namsau bao năm mong mỏi bây giờ mới được ra viếng Bác
Trang 2- Hình ảnh đầu tiên mà tác giả thấy được và là một dấu ấn đậm nét là hàng trequanh lăng Bác: Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát.
● Hình ảnh “hàng tre trong sương” đã khiến câu thơ vừa thực vừa ảo Đếnlăng Bác, nhà thơ lại gặp một hình ảnh hết sức thân thuộc của làng quêđất Việt: là cây tre Cây tre đã trở thành biểu tượng của dân tộc Việt Nam
● “Bão táp mưa sa” là một thành ngữ mang tính ẩn dụ để chỉ sự khó khăngian khổ Nhưng dù khó khăn gian khổ đến mấy cây tre vẫn đứng thẳnghàng Đây là một ẩn dụ mang tính khẳng định tinh thần hiên ngang bấtkhuất, sức sống bền bỉ của dân tộc
- Ở hai câu thơ tiếp theo: “Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ/Kết trànghoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…”
● Đó là sự hình dung về dòng người đang nối tiếp dài vô tận hàng ngày đếnviếng lăng Bác bằng tất cả tấm lòng thành kính và thương nhớ, hình ảnh
Trang 3đó như những tràng hoa kết lại dâng người Hai từ ngày ngày được lặp lạitrong câu thơ như tạo nên một cảm xúc về cõi trường sinh vĩnh cửu.
● Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác được tác giả ví như tràng hoa,dâng lên Bác Cách so sánh này vừa thích hợp và mới lạ, diễn ra được sựthương nhớ, tôn kính của nhân dân đối với Bác
● “Tràng hoa” là hình ảnh ẩn dụ những người con từ khắp miền đất nước vềđây viếng Bác giống như những bông hoa trong vườn Bác được Bác ươmtrồng, chăm sóc nảy nở rộ ngát hương về đây tụ hội kính dâng lên Bác
3 Khổ thơ thứ ba
* Khung cảnh và không khí thanh tĩnh như ngưng kết cả thời gian và khônggian trong lăng: “Bác nằm trong giấc ngủ bình yên/Giữa một vầng trăng sángdịu hiền”
● Cả cuộc đời Bác ăn không ngon, ngủ không yên khi đồng bào miền Namcòn đang bị quân thù giày xéo Nay miền Nam đã được giải phóng, đấtnước thống nhất mà Bác đã đi xa Nhà thơ muốn quên đi sự thực đau lòng
đó và mong sao nó chỉ là một giấc ngủ thật bình yên
● Từ cảm xúc thành kính ngưỡng mộ, ở khổ thơ thứ ba là những cảm xúcthương xót và ước nguyện của nhà thơ Hình ảnh Bác như vầng trăngsáng dịu hiền trong giấc ngủ bình yên là một hình ảnh tượng trưng cho vẻđẹp thanh thản, phong thái ung dung và thanh cao của Bác Người vẫnđang sống cùng với nhân dân đất nước Việt Nam thanh bình tươi đẹp.Mạch cảm xúc của nhà thơ như trầm lắng xuống để nhường chỗ cho nỗixót xa qua hai câu thơ: vẫn biết ở trong tim
● Hình ảnh “trời xanh” là hình ảnh ẩn dụ nói lên sự trường tồn bất tử củaBác Trời xanh thì còn mãi mãi trên đầu, cũng giống như Bác vẫn cònsống mãi mãi với non sông đất nước
Trang 4● Thế nhưng, nhìn di hài của Bác trong lăng, cảm thấy Bác đang trong giấcngủ ngon lành, bình yên mà vẫn thấy đau đớn xót xa mà sao nghe nhói ởtrong tim! Dù rằng Người đã hóa thân vào thiên nhiên, đất nước, nhưng
sự ra đi của Bác vẫn không sao xoá đi được nỗi đau xót vô hạn của cả dântộc, ý thơ này diễn tả rất điển hình cho tâm trạng và cảm xúc của bất kì ai
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này
- Điệp ngữ muốn làm được nhắc tới ba lần cùng với các hình ảnh liên tiếp conchim, đoá hoa, cây tre như để nói lên ước nguyện tha thiết của nhà thơ muốn làBác yên lòng, muốn đền đáp công ơn trời biển của Người Nguyện ước của nhàthơ vừa chân thành, sâu sắc đó cũng chính là những cảm xúc của hàng triệu conngười miền Nam trước khi rời lăng Bác sau những lần đến thăm người
III Kết bài
● Với lời thơ cô đọng, giọng thơ trang nghiêm thành kính, tha thiết và rấtgiàu cảm xúc, bài thơ đã để lại ấn tượng rất sâu đậm trong lòng người đọc.Bởi lẽ, bài thơ không những chỉ bộc lộ tình cảm sâu sắc của tác giả đối
Trang 5với Bác Hồ mà còn nói lên tình cảm chân thành tha thiết của hàng triệucon người Việt Nam đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.
● Em rất cảm động mỗi khi đọc bài thơ này và thầm cảm ơn nhà thơ ViễnPhương đã đóng góp vào thơ ca viết về Bác những vần thơ xúc độngmạnh mẽ
Dàn ý số 2
I Mở bài
- Giới thiệu về tác phẩm và tác giả của bài Viếng lăng Bác
● Bài thơ thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động của nhà thơ đối vớiNgười khi vào lăng viếng Bác
● Bài thơ có giọng trang trọng, tha thiết thể hiện niềm yêu thương, biết ơnBác
II Thân bài
1 Cảm xúc khi ở trước lăng
- Tình cảm chân thành giản dị, chân thành của tác giả Viễn Phương cũng chính
là tấm lòng đau đáu thương nhớ Bác của người con miền Nam nói chung
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”
● Câu thơ gợi ra tâm trạng xúc động của một người từ chiến trường miềnNam bao nhiêu năm mong mỏi bây giờ được ra lăng viếng Bác
● Đại từ xưng hô “con” rất gần gũi, thân thiết, ấm áp tình thân mật, diễn tảtâm trạng của người con ra thăm cha sau nhiều năm mong mỏi
Trang 6● Cách nói giảm nói tránh, cùng việc sử dụng từ “thăm” để giảm nhẹ nỗiđau mất mát, cũng là cách nói thân tình của diễn tả tâm trạng mong mỏicủa tác giả.
- Hình ảnh hàng tre là hình ảnh ẩn dụ đa nghĩa:
● Với tính chất tượng trưng, hình ảnh “hàng tre” gợi lên những liên tưởngthân thuộc của hình ảnh làng quê, đất nước đã thành biểu tượng của dântộc
● Cây tre tượng trưng cho khí chất, tâm hồn, sự thẳng thắn, kiên trung củacon người Việt Nam
● Từ “Ôi” cảm thán, biểu thị niềm xúc động tự hào về phẩm chất ngaythẳng, mạnh mẽ của dân tộc ta
2 Sự thương nhớ của tác giả khi đứng trước lăng Người
- Ở khổ thơ thứ hai tác giả tạo ra được cặp hình ảnh thực và ẩn dụ sóng đôi: mặttrời thiên nhiên rực rỡ và hình ảnh Người
- Tác giả ẩn dụ hình ảnh mặt trời nói về Bác, người mang lại nguồn sống, ánhsáng hạnh phúc, ấm no cho dân tộc
- Hình ảnh dòng người đi trong thương nhớ, đây là hình ảnh thực diễn tả nỗi xúcđộng bồi hồi trong lòng tiếc thương kính cẩn của người dân khi vào lăng
- Hình ảnh thể hiện sự kết tinh đẹp đẽ “kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùaxuân”
● Đoàn người vào viếng Bác là hình ảnh thực, đây còn là hình ảnh ẩn dụđẹp đẽ, sáng tạo của nhà thơ: cuộc đời của dân tộc ta nở hoa dưới ánhsáng cách mạng của Bác
Trang 7● Bảy mươi chín mùa xuân: là hình ảnh hoán dụ chỉ số tuổi của Bác, cuộcđời Bác tận hiến cho sự phát triển của đất nước dân tộc.
- Niềm biết ơn thành kính dần chuyển sang sự xúc động nghẹn ngào khi tác giảnhìn thấy Bác:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
● Ánh sáng dịu nhẹ trong lăng gợi lên sự liên tưởng thú vị: “vầng trăngsáng dịu hiền”
● Những vần thơ của Bác luôn gắn chặt với ánh trăng, hình ảnh “vầng
trăng” gợi lên niềm xúc động, và khiến ta nghĩ tới tâm hồn thanh cao củaBác
● Ở Người là sự hòa quyện giữa sự vĩ đại thanh cao với sự giản dị gần gũi
- Nhà thơ xúc động, đau xót trước sự ra đi mãi mãi của Người:
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
● Dù Người ra đi, nhưng sự ra đi đó hóa thân vào thiên nhiên, vào dánghình xứ sở, giống như Tố Hữu có viết “Bác sống như trời đất của ta”
● Nỗi lòng “nghe nhói ở trong tim” của tác giả chính là sự quặn thắt tê táitrong đáy sâu tâm hồn khi đứng trước di hài của Người, đó chính là sựrung cảm chân thành của nhà thơ
3 Cảm xúc khi rời lăng của nhà thơ
- Cuộc chia ly lưu luyến bịn rịn, thấm đẫm nước mắt của tác giả:
Trang 8● Mai về miền Nam thương trào nước mắt: như một lời giã từ đặc biệt, lờinói diễn tả tình cảm sâu lắng, giản dị.
● Cảm xúc “dâng trào” nỗi luyến tiếc, bịn rịn, không muốn xa rời
● Ước nguyện chân thành muốn được hóa thân thành “chim”, cây tre”, “đóahoa” để được ở gần bên Bác
● Điệp từ “muốn làm” diễn tả trực tiếp và gián tiếp tâm trạng lưu luyến củanhà thơ
- Hình ảnh cây tre kết thúc bài thơ như một cách kết thúc khéo léo, hình ảnh câytre trung hiếu được nhân hóa mang phẩm chất trung hiếu như con người
- “Cây tre trung hiếu” mang bản chất của con người Việt Nam trung hiếu, thẳngthắn, bất khuất đó cũng là sự tự hứa sống có trách nhiệm với sự nghiệp củaNgười
III Kết bài
- Viếng lăng Bác là bài thơ đẹp và hay gây xúc động trong lòng người đọc.Nhân dân Việt Nam trung thành, xúc động với con đường cách mạng mà Ngườivạch ra
- Thể hiện qua giọng điệu trang trọng và tha thiết, hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợicảm, ngôn ngữ bình dị, hàm súc
Phân tích Viếng lăng Bác ngắn gọn
Bác Hồ là vị cha già kính yêu của dân tộc ta Để viết về Bác có lẽ chẳng bao giờ
có thể ghi hết được công lao to lớn của Người dành cho dân tộc Ngay cả saukhi Bác mất, rất nhiều bài thơ hay về Bác đã ra đời Tiêu biểu trong số đó phải
kể đến bài thơ Viếng Lăng Bác của Viễn Phương
Trang 9Cũng như nhiều người dân khác của nước Việt Nam, mỗi lần nhắc đến Bác Hồ
là trong lòng lại trào dâng một nỗi xúc động lớn lao Sự ra đi của Bác là nỗi tiếcthương cho toàn thể dân tộc Việt Chính vì vậy mà trong mỗi vần thơ đều cóhàm chứa sự biết ơn, lòng tôn kính đối với Người Và bài thơ Viếng Lăng Bác
đã thể hiện rất rõ điều đó
Mở đầu bài thơ, tác giả cho ta thấy được xuất xứ:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Lòng tôn kính dành cho Bác đã thôi thúc người chiến sĩ Viễn Phương từ miềnNam ra thăm lăng Bác Không quản ngại đường xa gian khó Đến được với Bác
là một điều tuyệt vời và có ý nghĩa hơn cả Nhìn từ đằng xa qua lớp sương mùbao phủ nhưng nhà thơ đã thấy rõ hàng tre:
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Thán từ “ôi” gợi lên cho người đọc bao nỗi xúc động lớn lao Dù chưa gặp Bác
mà mới chỉ thấy hàng tre thôi đã khiến cho tác giả nghẹn lòng “Hàng tre xanhxanh Việt Nam”, một hình ảnh tượng trưng vô cùng tuyệt vời Người Việt Namvốn gắn bó với lũy tre xanh Nhìn thấy tre, ta liên tưởng đến những con ngườiViệt Nam cần cù, chịu khó hai sương, một nắng Cho dù phải hứng chịu biết baobom đạn của những năm tháng chiến tranh thì tre và người đều đứng hiên ngang,thẳng hàng
Hai câu thơ tiếp theo mới thật là đặc sắc:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Trang 10Chúng ta đều biết, trong tự nhiên chỉ có một mặt trời Điệp từ “ngày ngày” cho
ta thấy sự diễn biến liên tục của thời gian Dường như không có một ngày nàomặt trời không đi qua trên lăng Bác Mặt trời bao trùm lên không gian bên ngoàilăng Bác Còn không gian bên trong thì đã có một mặt trời khác soi rọi Mặt trời
ấy chính là Bác Hồ Nhà thơ Viễn Phương đã có sự ví vón vô cùng tinh tế bởiBác Hồ khi còn sống là người đã chỉ đường cho chúng ta tìm thấy ánh sáng của
sự tự do Màu sắc “rất đỏ” càng làm nổi bật thêm hình ảnh con người Bác
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Hai câu thơ tiếp theo, Viễn Phương vẫn sử dụng điệp từ “ngày ngày” để chỉ sựliên tục tiếp diễn của những dòng người tới viếng lăng Bác Không riêng gì nhàthơ, ai ai cũng muốn tới thăm Bác một lần để tưởng nhớ người anh hùng củadân tộc Động từ “dâng” cho thấy sự biết ơn và lòng kính trọng của người dânđối với Bác Ở đây, tác giả không nói dâng hoa lên Bác mà là “bảy mươi chínmùa xuân” ý chỉ số tuổi của Bác Bác của chúng ta đã nằm xuống ở tuổi bảymươi chín
Khổ thơ thứ ba miêu tả sự bình yên của Bác
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
Sau bao nhiêu năm tháng lăn lộn vì Tổ quốc, giờ đây Bác nằm xuống, đôi mắtnhắm tưởng như là đang ngủ Đó là một giấc ngủ sâu và kéo dài mãi mãi Nhìnthì bình yên vậy nhưng lòng người ở lại vẫn cứ thấy nhói đau Đọc câu thơ thôi
Trang 11mà chúng ta cũng thấy gợn trong lòng Đó là một sự mất mát quá lớn, một nỗitiếc thương mà bao nhiêu năm cũng chẳng thể nào nguôi ngoai.
Khổ thơ cuối khép lại với lời chào tạm biệt Bác của nhà thơ Đồng thời, nhà thơcũng mong ước được hóa thân vào làm chim, làm hoa, làm cây tre để được ởmãi bên cạnh Người
Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.
Qua 4 khổ thơ với giọng điệu chân thành, bình dị, người đọc cảm nhận đượctình cảm của nhà thơ miền Nam dành cho Bác kính yêu Bài thơ khép lại nhưngvẫn đọng lại trong lòng người đọc những nỗi ám ảnh và những nỗi tiếng thương.Nhà thơ Viễn Phương không chỉ nói lên được tình cảm của mình mà còn nóithay cho toàn dân tộc Thật đáng quý biết bao
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Mẫu 1
Bác Hồ là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, là vị cha già kính yêu của mỗi người dânViệt Nam Người đã dành cả cuộc đời của mình để cống hiến và đem lại nềnđộc lập, tự do cho đất nước Có lẽ chính bởi vì vậy mà sự ra đi của Bác chính lànỗi mất mát vô cùng to lớn Năm 1976, sau khi đất nước được thống nhất, nhàthơ Viễn Phương cùng đồng bào miền Nam đã có dịp ra thăm lăng Bác Hồ.Trong chuyến đi ấy, nhà thơ đã sáng tác bài thơ Viếng lăng Bác Bài thơ ghi lạinhững cảm xúc chân thật nhất, thành kính nhất của một người con của dân tộckhi lần đầu ra thăm lăng Bác
Trang 12Toàn bộ bài thơ được viết theo trình tự thời gian, từ khi tác giả bắt đầu vào thămlăng Bác Người con của miền Nam giới thiệu:
"Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác"
Đại từ xưng hô "Con" thể hiện sự thành kính của nhà thơ đối với vị cha già Lờigiới thiệu giản dị, gần gũi như gợi liên tưởng rằng tác giả như một người con xaquê đã lâu ngày, bây giờ mới có dịp về thăm lại người cha của mình Hơn thếnữa, nhà thơ tự hào nói rằng "Con ở miền Nam" - nơi vừa được giải phóng, vừagiành thắng lợi vẻ vang - đến đây để nói với cha rằng: "Con cảm ơn cha" Trongcâu thơ này, ta còn nhận thấy một sự khác thường Bác Hồ đã vĩnh viễn đi xa,thế nhưng tác giả không dùng từ "viếng" mà lại dùng từ "thăm", bởi với nhà thơViễn Phương, bác Hồ vẫn mãi mãi ở trong lòng mỗi người dân Việt Nam Khivừa đặt chân tới thăm Bác, điều đầu tiên tác giả thấy đó là:
"Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng"
Trong cuộc hành hương tới viếng Bác với bao tình cảm thắm thiết của đồng bào,nhà thờ nhìn thấy phía xa xa bên ngoài lăng Bác là những hàng tre xanh Khôngphải tự nhiên mà tác giả đưa hình ảnh "hàng tre" vào trong bài thơ Tre là biểutượng cho dân tộc Việt Nam, cho con người Việt Nam kiên cường, bất khuất
Dù cho gặp bao gian khó, hàng tre ấy vẫn "đứng thẳng hàng" như đức tính trunghậu, ngay thẳng của người dân Việt Nam Từ cảm thán "Ôi" biểu thị một trạngthái cảm xúc tự hào, xúc động của tác giả khi nhìn thấy hàng tre, cũng như thấyđược những tầng ý nghĩa trong hình ảnh này
Hai câu thơ sau là một hình ảnh ẩn dụ đầy thi vị:
Trang 13"Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ"
Câu thơ thứ nhất là hình ảnh mặt trời thực, mặt trời của tự nhiên tỏa ánh nắngrực rỡ Câu thơ thứ hai là hình ảnh ẩn dụ về Bác "Mặt trời trong lăng" chính làvầng mặt trời chói sáng nhất, là người đã soi sáng và tìm ra con đường đúng đắncho dân tộc Điệp từ "Ngày ngày" được lặp lại ở câu thơ thứ ba trong khổ thơ:
"Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân"
Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác cho thấy tình cảm thắm thiết, yêuthương của mỗi người dân dành cho vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Hình ảnh ẩn
dụ "bảy mươi chín mùa xuân" ý nói đến tuổi tác của Người Người đã dành trọn
cả bảy mươi chín mùa xuân của mình để hy sinh cho đất nước Động từ "dâng"thể hiện sự thành kính của nhà thơ đối với Bác
Ở khổ thơ thứ ba, tác giả đã được tận mắt nhìn thấy Bác:
"Bác nằm trong lăng giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim"
Nhà thơ Viễn Phương chưa bao giờ có dịp được tận mắt nhìn thấy Bác, vậy màtrong lần gặp gỡ đầu tiên này, tác giả thấy Bác đang ngủ một giấc ngủ thật bìnhyên Sau cả một hành trình dài, giờ đây Bác cũng đã được nghỉ ngơi rồi Đếnđây, nhà thơ không muốn chấp nhận sự thật, rằng Bác đã ra đi mãi mãi Cảmxúc dâng trào khiến nhà thơ thấy đau nhói ở trong tim Bác vẫn mãi mãi ở trongtim mỗi người, trường tồn, bất diệt, nhưng sự thật rằng Bác đã mất rồi vẫn khiếncho nhà thơ đau xót vô cùng
Trang 14Tình cảm dành cho Bác nhiều như vậy, nhưng cũng đến lúc tác giả phải chia tayBác:
"Mai về miền Nam thương trào nước mắt"
Nhà thơ đã không thể giấu nổi cảm xúc của mình, tất cả nỗi nghẹn ngào bật rathành những dòng nước mắt đau đớn khi phải chia xa Nhà thơ bày tỏ ướcnguyện của mình:
"Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu trốn này."
Điệp từ "muốn làm" được lặp lại ba lần cho thấy sự khao khát, ước muốn mãnhliệt của tác giả Nhà thơ muốn mình trở thành một con chim hót cho giấc ngủyên của Người, muốn làm đóa hoa tô đẹp thêm lăng Bác và muốn làm cả cây tretrung hiếu với quê hương Khổ thơ cuối khắc họa rõ nét tâm trạng của nhà thơkhi phải rời xa Bác, khiến cho người đọc cũng cảm thấy nghẹn ngào, tiếcthương
Bài thơ Viếng lăng bác đã thể hiện rất xúc động tình cảm của một người con nóiriêng và cả dân tộc Việt Nam nói chung đối với Bác Ta hiểu được vì sao mà bàithơ được phổ thành nhạc, bởi mỗi khi bài hát cất lên, ta có thể cảm nhận đượctình cảm sâu sắc của tác giả dành cho Bác Hồ Nhà thơ Viễn Phương quả thực
đã rất thành công trong việc bày tỏ tình cảm như chạm tới trái tim người đọcqua bài thơ này
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Mẫu 2
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Namthường nói “Miền Nam trong trái tim” hẹn ngày thống nhất Bác sẽ vào thăm
Trang 15Vậy mà khi miền Nam giải phóng, nước nhà thống nhất thì Bác lại không cònnữa Những người con miền Nam nhớ Bác cũng chỉ biết vào lăng viếng Bác vàViễn Phương là một trong những người con đó Với cảm xúc dâng trào của đứacon về thăm cha, Viễn Phương đã cho ra đời bài thơ Viếng lăng Bác thể hiệntình cảm của nhà thơ, của những đứa con dân tộc, của tiếng lòng kính yêu dânglên Bác.
Đây là một trong những bài thơ cảm động và xuất sắc nhất viết về lãnh tụ HồChí Minh Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, gồm 4 khổ, mỗi khổ có 4 câu.Cảm hứng bao trùm bài thơ là niềm xúc động, thành kính là lòng biết ơn và tựhào, xen lẫn nỗi xót đau khi tác giả từ miền Nam ra Viếng lăng Bác Giọng điệuthành kính, trang nghiêm của bài thơ rất phù hợp với cảm xúc, và cũng phù hợpvới không khí trang nghiêm nơi lăng Bác Mạch cảm xúc vận động theo trình tựthời gian kết hợp với không gian của một chuyến viếng thăm
Vì vậy, đọc bài thơ mà như ta theo chân tác giả vào lăng viếng Bác Khổ 1 cảmxúc về cảnh bên ngoài lăng tập trung ở hình ảnh hàng tre; khổ 2-3 từ dòngngười bất tận ngày ngày vào lăng viếng Bác, nhà thơ cảm xúc và suy ngẫm vềlãnh tụ kính yêu của dân tộc Khổ 4 là cảm xúc khi sắp phải trở về miền Nam,nhà thơ mong muốn lòng mình được mãi mãi ở lại nơi lăng Bác
Hai câu thơ đầu như một lời tự sự đã chứa đựng bao nhiêu cảm xúc:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Bác đã vĩnh viễn ra đi khi đất nước còn chia cắt Câu thơ của Viễn Phươngmang theo niềm xúc động của đứa con miền Nam sau bao ngày mong mỏi lầnđầu tiên được ra viếng lăng Bác Cách xưng hô “con” và “Bác” vừa gần gũi vừathân thương, vừa trân trọng, vừa thành kính như một đứa con đã lâu nay được
Trang 16trở về thăm cha Vì vậy, tác giả đã dùng từ “thăm” thay cho từ “viếng” như dấu
đi một nỗi đau đang chất chứa trong lòng mình Cũng trong khổ thơ này, hìnhảnh đầu tiên đập vào mắt tác giả về cảnh quanh lăng Bác là hàng tre Nhà thơcảm nhận đó là linh hồn quen thuộc của quê hương Việt:
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt nam Bão táp mưa sa vẫn thẳng hàng.
Hình ảnh những hàng tre quen thuộc đi vào mạch cảm xúc rất tự nhiên mà cónhiều ý nghĩa sâu sắc Từ hàng tre cụ thể bên lăng Bác, nhà thơ liên tưởng đếncây tre Việt Nam, đến bản lĩnh, sức sống bền bỉ kiên cường của dân tộc ViệtNam Tre vừa được hiểu theo nghĩa thực, vừa được hiểu theo nghĩa ẩn dụ Vìvậy, Lăng Bác như ở giữa làng quê Việt Nam và trở nên gần gũi và giản dị, vàlăng Bác cũng như đang ở giữa lòng dân tộc, thật ấm áp vô cùng! Nói đến tre lànói đến Việt Nam, nói đến Việt Nam là liên tưởng ngay đến Bác Một sự kết nốikhó có thể hiểu khác được!
Khổ thơ thứ hai được bắt đầu từ hình ảnh “Mặt trời”:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Có hai “mặt trời”: “mặt trời” trong câu thơ trên là hình ảnh thực, “mặt trời”trong câu thơ dưới là hình ảnh ẩn dụ Bác chính là mặt trời sáng rực, vừa thểhiện cái vĩ đại bất diệt, vừa sự sống cho nhân loại; vừa là mặt trời sáng rực củacách mạng vô sản Lấy “mặt trời” để ví với Bác, nhà thơ thể hiện niềm tônkính của mình, cũng là sự tôn kính của toàn thể nhân dân Việt Nam đối với vịlãnh tụ kính yêu
Trang 17Sự tôn kính ấy còn thể hiện trong hình ảnh dòng người ngày ngày vào lăngviếng Bác:
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Người vào thăm Bác, mang hoa viếng Bác, đó là một hình ảnh thực Nhưng nhàthơ lại muốn nói đến một “tràng hoa” khác Nhìn dòng người bất tận nối tiếpnhau, nhà thơ thấy giống như một tràng hoa dâng Bác Lại là một sự kết hợpgiữa hình ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ, tô đậm niềm tôn kính của nhân dân đốivới Bác Hồ
Đến khổ thơ thứ 3, nhà thơ diễn tả cảm xúc của mình khi đã vào trong lăng:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!
Khổ thơ gồm 4 câu 7 chữ cân đối, trang nghiêm, phù hợp với không khí thiêngliêng và thanh tịnh trong lăng Không gian và thời gian như ngừng đọng trướcmột hình ảnh có tính vĩnh hằng Nhà thơ cảm nhận như Bác chỉ đang ngủ một
“giấc ngủ bình yên” Đó cũng là ấn tượng thật của mọi người khi được vào thămlăng, viếng Bác Hình ảnh “vầng trăng” là một liên tưởng độc đáo, bất ngờ củanhà thơ Có thể liên tưởng ấy bắt đầu từ ánh sáng rất dịu nhẹ, trong trẻo củakhông gian trong lăng Khi đã xuất hiện thành hình ảnh thơ, “vầng trăng sáng
Trang 18dịu hiền” gợi nghĩ đến tâm hồn cao đẹp, sáng trong và những vần thơ tràn đầyánh trăng của Người.
Từ hình ảnh “vầng trăng”, nhà thơ lại tiếp tục liên tưởng đến hình ảnh “trờixanh” Bầu trời xanh là hình ảnh thiên nhiên lớn lao, vĩnh hằng “Trời xanh”,
“vầng trăng”, “mặt trời” trở thành một mối tổng hoà của một vũ trụ bao la, kì vĩ.Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết: “Bác sống như trời đất của ta” Bác ra đi, nhưngvẫn còn mãi với quê hương đất nước, như trời xanh còn mãi Dù vẫn tin như thếnhưng không thể không đau xót vì sự ra đi của Người: “Mà sao nghe nhói ởtrong tim!” Câu thơ biểu hiện cụ thể và trực tiếp nỗi đau xót trong hình thứccủa một câu hỏi tu từ
Và đến khổ thơ cuối, nhà thơ bày tỏ tâm trạng lưu luyến khi sắp phải trở vềmiền Nam:
Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này
“Mai về miền Nam”, nhớ thương Bác đến “trào nước mắt” Câu thơ có cáchdiễn đạt chân thành, mộc mạc kiểu Nam Bộ Ba câu thơ cuối bắt đầu bằng điệpngữ “muốn làm”, bày tỏ niềm mong ước, tấm lòng lưu luyến của nhà thơ gửivào niềm mong ước thiết tha muốn hoá thân vào cảnh vật bên lăng Bác: “muốnlàm con chim hót”, “muốn làm bông hoa toả hương,” và hơn hết, “muốn làmcây tre trung hiếu” nhập vào “hàng tre bát ngát” quanh lăng Bác
Trang 19Hình ảnh hàng tre ở khổ thơ đầu được lặp lại ở cuối bài, tạo nên kết cấu đầucuối tương ứng, tô đậm hình ảnh gây ấn tượng sâu sắc và dòng cảm xúc đượctrọn vẹn.
Bài thơ có giọng điệu phù hợp với nội dung tình cảm, cảm xúc: vừa trangnghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết, đau xót, tự hào Với thể thơ tám chữ xen lẫnnhững dòng thơ bảy chữ hoặc chín chữ Nhịp thơ chủ yếu là nhịp chậm, diễn tả
sự trang nghiêm, thành kính và những cảm xúc sâu lắng Riêng khổ cuối nhịpthơ nhanh hơn, phù hợp với sắc thái của lòng mong ước Hình ảnh thơ có nhiềusáng tạo, kết hợp hình ảnh thực với hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng Những hình ảnh
ẩn dụ- biểu tượng như “Mặt trời trong lăng”, “tràng hoa”, “vầng trăng”, “trờixanh” vừa thân thuộc vừa gần gũi với hình ảnh thực, vừa sâu sắc, có ý nghĩakhái quát và tình cảm của cả dân tộc đối với vị lãnh tụ kính yêu
Viếng lăng Bác đã để lại trong lòng bạn đọc những cảm xúc sâu lắng và thathiết Với những hình ảnh ẩn dụ độc đáo và những biện pháp tu từ đặc sắc, ViễnPhương đã thể hiện một hồn thơ rất riêng Qua bài thơ, Viễn Phương đã thaynhân dân miền Nam nói riêng và nhân dân cả nước nói chung dâng lên Bácniềm cảm xúc chân thành, lòng tôn kính thiêng liêng Bài thơ sẽ tiếp tục sốngtrong lòng người đọc, gợi nhắc cho những thế hệ kế tục thành quả rực rỡ củacách mạng cách sống sao cho xứng đáng với sự hi sinh của một con người vĩ đại
mà giản dị- Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đã sống trọn một đời:
Chỉ biết quên mình cho hết thảy Như dòng sông chảy nặng phù sa
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Mẫu 3
Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà
Trang 20Miền Nam mong Bác nỗi mong cha
Nỗi mong chờ và ao ước của đồng bào đã được Bác đưa vào thăm không cònnữa! Người đã ra đi mãi mãi để lại bao niềm nuối tiếc trong lòng mỗi người dânNam Bộ Viễn Phương - nhà thơ trẻ miền Nam - được vinh dự ra thăm lăng Bác.Tác giả đã thay mặt nhân dân miền nam bày tỏ tình cảm của mình khi đứngtrước người cha già dân tộc Xúc động đến tận đáy lòng, Viễn Phương viết bài
“Viếng lăng Bác” Đây là bài thơ đầu tiên gợi cho em niềm cảm xúc sâu xa nhất.Cảm xúc đầu tiên ta cảm nhận được từ bài thơ có lẽ vì bài thơ thể hiện được tìnhcảm chân thành và giản dị của đồng bào Nam bộ muốn nhắn gửi, nhờ ViễnPhương nói hộ nỗi trông chờ và mong đợi Bác vào thăm
Xúc động nghẹn ngào, mở đầu bài thơ, tác giả viết:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi hàng tre! Xanh xanh Việt Nam
Tình cảm nhà thơ rất chân thành và cũng rất gần gũi Đối với người chiến sĩmiền Nam được ra thăm lăng Bác là một điều rất vinh dự chính vì thế tình yêuthương của tác giả đối với Bác rất chân thành Câu thơ rất ấm áp tình người vớicách xưng hô thân mật “con” Bởi tất cả mọi người đều là những người contrung hiếu của Bác Tác giả khéo léo chọn hình ảnh cây tre, tạo nên hình ảnhthân thuộc của đất nước để mở rộng bài thơ hơn Nhắc đến hình ảnh cây tre, talại nghĩ tới đất nước, tới dân tộc Việt với bao đức tính cao quý: bất khuất, kiêncường,đầy ý chí mạnh mẽ
Theo đoàn người, tác giả vào thăm lăng Bác, nhà thơ nhìn thấy:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Trang 21Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
“mặt trời” ngày ngày đi qua trên lăng là mặt trời của thiên nhiên, nguồn sánglớn nhất, rực rỡ nhưng mặt trời trong lăng còn nhận ra một mặt trời khác “rấtđỏ” Một hình ảnh nhân hóa chan chứa biết bao sự đáng kính đối với Bác Hồ vĩđại bằng hình ảnh ẩn dụ, nhà thơ đã ví Bác là “mặt trời”, Người là mặt trời rực
đỏ màu cách mạng sẽ mãi mãi chiếu sáng đường chúng ta đi bằng sự nghiệpcách mạng vĩ đại của Người Đây là nét nghệ thuật sáng tạo của tác giả Độcđáo nhà thơ còn sáng tạo một hình ảnh khác để gợi ra Bác:
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Hình ảnh những dòng người đi trong thương nhớ, kết những tràng hoa khôngchỉ là hình ảnh tả thực so sánh những người xếp hàng dài vào lăng trông nhưnhững tràng hoa vô tận nó còn có ý nghĩa tượng trưng: cuộc đời của họ đã nởhoa dưới ánh sáng Bác Những bông hoa tươi thắm đó đang đến những gì tốtđẹp nhất “dâng bảy mươi chín mùa xuân”, hay chính là hình ảnh hoán dụ vềcon người đã sống bảy mươi chín đời người sống ngập tràn niềm hân hoan nhưngày xuân Ánh sáng nơi Bác được nhà thơ miêu tả như một vầng trăng hiền dịu:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
Ánh sáng của những ngọn đèn mờ ảo trong lăng gợi nhà thơ liên tưởng thật thú
vị “ánh trăng” Tác giả đã thể hiện sự am hiểu của mình về Bác qua sự liêntưởng kì lạ đó Bởi trăng với Bác đã từng vào thơ Bác trong nhà lao, trên chiến
Trang 22trận, giờ đây trăng cũng đến dỗ giấc ngủ ngàn thu cho Người Với hình ảnh
“vầng trăng sáng dịu hiền” nhà thơ còn muốn tạo ra một hệ thống hình ảnh vũtrụ để ví với Bác Bác của chúng ta là vậy “mặt trời”, “vầng trăng”, “trời xanh”
đó là những cái mênh mông bao la của vũ trụ được nhà thơ ví như cái bao larộng lớn trong tình thương của Bác Đó cũng là biểu hiện cho sự vĩ đại, rực rỡcủa con người với sự nghiệp của Bác Biết rằng Bác vẫn sống mãi trong sựnghiệp cách mạng và tâm trí nhân dân như bầu trời xanh vĩnh viễn trên cao.Nhưng nhà thơ vẫn không khỏi thấy đau nhói trong lòng khi đứng trước thi thểNgười “Mà sao nghe nhói ở trong tim” Nỗi đau như hàng ngàn mũi kim đâmvào trái tim thổn thức của tác giả Đó là sự rung cảm chân thành của nhà thơ.Đứng trong lăng Bác, nhưng khi nghĩ đến lúc phải xa Bác, Viễn Phương thấybịn rịn không muốn dứt Tình cảm của nhà thơ trong suốt thời gian trên luôn sâulắng, đau lặng lẽ nhưng đến giây phút này Viễn Phương không thể nào ngănđược nữa, để cho tình cảm theo dòng nước mắt tuôn trào, dâng lên cao và thathiết nhất “Mai về miền Nam thương trào nước mắt” Chỉ nghĩ đến việc về miềnNam, tác giả cũng “tuôn trào nước mắt” luyến tiếc khi chia tay bịn rịn khôngmuốn xa nơi Bác an nghỉ Ở câu thơ này tác giả không sử dụng nghệ thuật nào,chỉ là lời nói giản dị, là tình thương sâu lắng tự tấm lòng nhưng lại làm cho taxúc động Tác giả thay mặt cho nhân dân miền nam bày tỏ niềm tiếc thương vôhạn với vị cha già dân tộc Câu nói giản dị ấy làm người đọc thêm hiểu và đồngcảm với cảm xúc Viễn Phương, bởi lời nói đó đều xuất phát từ muôn triệu tráitim bé nhỏ cùng chung nỗi đau không khác gì tác giả Được gần bác dù chỉtrong phút giây nhưng không bao giờ tác giả muốn xa bác vì Người ấm áp, rộnglớn quá Ước nguyện thành kính của tác giả cũng là mong ước nguyện chungcủa những người đã hoặc chưa một lần gặp Bác
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Trang 23Muốn làm đóa hoa tỏa ngát hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này
Điệp ngữ “muốn làm” lặp lại nhiều lần trong đoạn thơ thể hiện ước muốn củatác giả Hình ảnh cây tre lại xuất hiện khép bài thơ một cách khéo léo Mộ mongước chân thành của nhà thơ Tác giả muốn làm con chim hàng ngàn ca hót choBác yên ngủ, làm hoa tỏa hương thơm ngào ngạt, cùng muốn đóa hoa khác làmđẹp cho nơi bác yên nghỉ Và vui sướng nhất khi làm cây tre trung hiếu đứngmãi bên Bác canh chừng cho giấc ngủ Người Cánh hoa ấy, tiếng chim ấy, câytre ấy giữ mãi cho Người giấc ngủ yên bình Viễn Phương nói lên mong ướccũng như ước nguyện tất cả chúng ta muốn gần Bác để lớn lên một chút
Ta bên Người, Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút
Bác của chúng ta là vậy Người giàu tình thương yêu, giàu đức hi sinh và đờiNgười vô cùng giản dị Đất nước ta mất bác như mất người cha vĩ đại, ngườicha luôn dành cho nhân loại tình thương vô bờ bến
Bài thơ thật giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, mấy ai đọc bài thơ không thấy rungđộng trong lòng Bằng cách sử dụng điêu luyện những biện pháp tu từ một cáchsáng tạo, tác giả đã thể hiện tình cảm đằm thắm lại rất giản dị chân thành đốivới Bác Nhà thơ truyền được cảm xúc của mình đến người đọc chính bở cảmxúc của tác giả cũng là cảm xúc của đồng bào nam bộ nói riêng, của dân tộc nóichung
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Mẫu 4
Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam đã cống hiếntrọn đời mình vì sự nghiệp giải phóng đất nước ta Người ra đi năm 1969, để lại
Trang 24biết bao nỗi thương nhớ và xót xa cho Tổ quốc Có nhiều nhà thơ đã viết bài thơtưởng nhớ về Bác và “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương là một trong nhữngbài thơ xuất sắc nhất Chúng ta hãy cùng đến với bài thơ để cảm nhận được cảmxúc ấy.
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
… Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này
Năm 1976, sau ngày đất nước ta được hoàn toàn giải phóng, lăng Bác đượckhánh thành Nhà thơ Viễn Phương từ miền Nam đã ra thăm lăng Bác Cảm xúcdâng trào, nhà thơ đã làm một bài thơ như một lời bộc bạch chân tình của hàngtriệu người con miền Nam với Bác Đây là một bài thơ đặc sắc, giàu ý nghĩa,làm cho người đọc xúc động
Hai khổ thơ đầu là những dòng cảm xúc ban đầu của nhà thơ khi được lần đầuđến thăm lăng Bác: một chút tự hào, xen lẫn vui sướng, lẫn xúc động khi sắp đc
kề cận bên Người cha thân yêu của dân tộc Bằng những hình ảnh ẩn dụ giàusức gợi, ngôn ngữ bình dị mà hàm súc, tinh tế, đoạn thơ đã để lại trong lòngngười đọc những cảm xúc vô cùng sâu sắc
Hai khổ cuối bài thơ như những nốt nhạc du dương, trầm bổng, réo rắt như tấmlòng tha thiết yêu mến của nhà thơ với Hồ Chủ Tịch Bằng những ngôn từ ẩn dụđặc sắc, từ ngữ bình dị mà giàu sức gợi, câu thơ đã khơi gợi trong lòng ngườiđọc những rung động sâu sắc và đáng quý
Bài thơ được phân chia theo bố cục thời gian, và khổ thơ đầu tiên nói về cảmxúc của tác giả khi nhìn thấy lăng Bác từ xa:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Trang 25Câu thơ đầu tiên thật ngắn gọn nhưng nó lại là một lời tâm sự chân tình của nhàthơ cũng như hàng triệu người con miền Nam Một tiếng “con” thật ấm áp, gầngũi, thể hiện lòng kính yêu to lớn đối với Bác Bác thật gần gũi với người dân,như là một vị cha già của dân tộc “Con ở miền Nam” - mấy tiếng ấy bao hàmmột nỗi đau và một niềm tự hào Miền Nam gian khổ và anh hùng, miền Nam đitrước về sau, miền Nam thành đồng Tổ quốc, miền Nam vừa chiến thắng kẻ thùhung bạo trở về trong đại gia đình Việt Nam đây Bác ơi! Nhà thơ mong nhìnthấy Bác một lần sau khi đất nước đã giải phóng nhưng thật đau xót, Bác đãkhông còn Vì vậy, từ “viếng” đã được nhà thơ thay bằng từ “thăm” để giảmnhẹ nỗi đau cũng như bày tỏ niềm tin rằng Bác vẫn sống mãi.
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Đập vào mắt nhà thơ là hình ảnh hàng tre xanh ngắt trước lăng Bác Cây tre biểu tượng cho sự bất khuất, kiên cường nhưng giản dị, thanh cao của người dânViệt Nam - đã để lại một dấu ấn đậm nét trong lòng tác giả trước khi bước vàolăng Bác Hàng tre bát ngát - Hàng tre xanh xanh - Hàng tre Việt Nam: hàng trebao đời như một dấu hiệu đặc biệt của dân tộc Hàng tre trùm bóng mát rượi lênbao thế hệ cuộc đời, hàng tre mang bao phẩm chất của con người Tổ quốc ta:dẻo dai, đoàn kết, bất khuất, kiên cường Ở Bác có tất cả những gì mà nhữngcon người Việt Nam từng có, cũng cái dấu hiệu xanh tươi sự sống ấy, cũng cáikiên cường “đứng thẳng hàng” trong “bão táp mưa sa” ấy Dân tộc ta thật sự cósức sống mãnh liệt, cho dù những thử thách của thiên nhiên, của lịch sử có khắcnghiệt cách mấy thì vẫn kiên cường chống chọi, và vẫn cố gắng đứng thẳng chứnhất quyết không chịu bị bẻ cong Hàng tre đứng đó, bên lăng Bác như ru giấc
Trang 26-ngủ ngàn thu của Bác, gắn bó mãi mãi với Bác như dân tộc Việt Nam vẫn kínhtrọng Bác mãi mãi.
Đến gần lăng Bác, xếp hàng vào viếng thì tác giả có thêm nhiều cảm xúc mới
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Hai câu thơ sinh động với nhiều hình ảnh gợi cảm được tạo nên từ những hìnhảnh thực và hình ảnh ẩn dụ sóng đôi với nhau Một mặt trời thực đi qua trênlăng, là mặt trời của tự nhiên, của muôn loài, soi sáng cho muôn loài, đem lạisức sống cho thế giới Từ mặt trời thật ấy, một mặt trời ẩn dụ khác hiện ra tronglăng rất đỏ Bác nằm trong lăng với ánh sáng đỏ xung quanh như một mặt trời.Bác tồn tại vĩnh cửu trong lòng mỗi người dân Việt Nam như sự tồn tại của mộtmặt trời thật Bác soi sáng đường cho dân tộc ta đi, cống hiến cả cuộc đời cho
sự nghiệp giành độc lập của Tổ quốc Bác giúp nhân dân ta thoát khỏi kiếp sống
nô lệ, trở thành một con người tự do để bây giờ được hạnh phúc Công lao củaBác đối với dân tộc ta cũng như mặt trời, to lớn không kể xiết Bác là một mặttrời Cái ẩn dụ mặt trời ở đây không biết đã đủ nói về Bác? Không, nếu nói Bác
là mặt trời thì phải nhấn mạnh thêm cho rõ các đặc tính của vầng mặt trời ấy: rất
đỏ Cái mặt trời đang tỏa sáng trên cao kia, cái mặt trời của thiên nhiên, tượngtrưng của nguồn nóng, nguồn sáng, nguồn sự sống ấy, không phải bao giờ cũngnguyên vẹn thế đâu, không phải lúc nào cũng ấm nóng! Vầng mặt trời ấy có thể
bị bóng đêm lấn át Nhưng vầng mặt trời Bác Hồ của ta thì mãi mãi đỏ thắm,mãi mãi là nguồn sưởi ấm, nguồn sáng soi đường cho con người Việt Nam.Hôm nay có hai mặt trời chiếu rọi trên đường đời: một mặt trời tỏa sáng trướcmặt, một mặt trời tỏa sáng tâm hồn… Như mặt trời kia, Bác thuộc về vĩnh cửu.Bác sẽ sống mãi trong lòng mỗi con người Việt Nam
Trang 27Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…
Cùng với mặt trời đi qua trên lăng, ngày ngày dòng người vẫn đi qua lăng trongthương nhớ Điệp ngữ “ngày ngày” ý nói rằng nhân dân ta mãi luôn ghi nhớcông lao to lớn của Bác, mãi mãi là như vậy Nhịp thơ của đoạn chậm, diễn tảđúng tâm trạng khi đứng xếp hàng trước lăng chờ đến lượt vào, ngậm ngùitưởng nhớ đến Bác đã khuất Tuy vậy, nhịp thơ chầm chậm như bước chânngười đi trong cuộc tưởng niệm mà sao câu thơ vẫn không buồn? Phải rồi.Chúng ta không làm cái việc tưởng niệm bình thường với Bác như một người đãkhuất Dòng người đang đi đây là đang đi trong cuộc hành trình ngợi ca vinhquang của Bác Và tràng hoa vinh quang này không phải được kết bằng nhữngbông hoa bình thường như mọi tràng hoa vinh hiển khác trên đời đâu Tràng hoađây là một hình ảnh ẩn dụ của tác giả, đó chính là những đóa hoa thật sự của đời,
là đàn con mà Bác đã cố công tạo nên suốt bảy mươi chín mùa xuân Bác sốngtrên đời Những bông hoa trong vườn Bác nay đã lớn lên, nở rộ ngát hương kínhdâng lên Bác
Vào bên trong lăng Bác, thấy Bác đang nằm đó, nhà thơ lại một lần nữa cố giấutiếng nấc nghẹn ngào:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Khung cảnh bên trong lăng thật êm dịu, thanh bình Lúc này, trước mặt mọingười chỉ có hình ảnh Bác Bác nằm đó trong giấc ngủ vĩnh hằng Bác mất thậtrồi sao? Không đâu Bác chỉ nằm đó ngủ thôi, Bác chỉ ngủ thôi mà! Suốt bảymươi chín năm cống hiến cho đất nước, bây giờ đất nước đã bình yên, Bác phảiđược nghỉ ngơi chứ Bao quanh giấc ngủ của Bác là một “vầng trăng sáng dịu
Trang 28hiền” Đó là hình ảnh ẩn dụ cho những năm tháng làm việc của Bác, lúc nàocũng có vầng trăng bên cạnh bầu bạn Từ giữa chốn tù đày, đến “cảnh khuya”núi rừng Việt Bắc, rồi “nguyên tiêu”… Tuy vậy, Bác chưa bao giờ thảnh thơi đểngắm trăng đúng nghĩa Khi thì “trong tù không rượu cũng không hoa”, khi thì
“việc quân đang bận” Chỉ có bây giờ, trong giấc ngủ yên, vầng trăng ấy mớithật sự là vầng trăng yên bình, để Bác nghỉ ngơi và ngắm Trăng dịu hiền, soisáng hình ảnh Bác Nhìn Bác ngủ ở đấy thật bình yên, nhưng có một sự thật dùđau lòng cách mấy ta vẫn phải chấp nhận: Bác đã thật sự ra đi mãi mãi
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!
Trời xanh bao la kia kéo dài đến vô tận, không bao giờ chấm dứt Dù lí trí vẫnluôn trấn an lòng mình rằng Bác vẫn sống đấy, vẫn còn dõi theo Tổ quốc mãimãi như màu xanh thanh bình trên nền trời Tổ quốc độc lập nhưng con tim tavẫn nhói đau vì một sự thật đau lòng Một từ “nhói” của nhà thơ nói hộ ta nỗiđau đớn, nỗi đau vượt lên mọi lý lẽ, mọi lập luận lí trí Bác mãi hiện diện trênmỗi phần đất, mỗi thành quả, mỗi phần tử tạo nên đất nước này Nhưng mà Bácmất thật rồi, ta không còn có Bác trong cuộc đời thường này Mất Bác, cái thiếuvắng ấy liệu có thể nào bù đắp được? Tổ quốc ta đã thật sự không còn Bác dõitheo từng bước chân, không còn được Bác nâng đỡ mỗi khi vấp ngã Bác ra đi,nỗi đau ấy liệu có từ ngữ nào diễn tả hết? Cả đàn con Việt Nam luôn tiếcthương Bác, luôn nhớ về Bác như một cái gì đó thật vĩ đại, không thể xoá nhoà
Dù Bác ra đi thật sự rồi nhưng những điều Bác đã làm vẫn sẽ đọng lại trong tâmhồn, hình ảnh Bác vẫn tồn tại trường kỳ trong trái tim mỗi người dân Việt Nam.Cuối cùng dẫu thương tiếc Bác đến mấy, cũng đến lúc phải rời lăng Bác để ra
về Khổ thơ cuối như một lời từ biệt đầy xúc động:
Trang 29Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Ngày mai phải rời xa Bác rồi Một tiếng “thương của miền Nam” lại vang lên,gợi về miền đất xa xôi của Tổ quốc, một nơi từng có vị trí sâu sắc trong trái timngười Một tiếng “thương” ấy là yêu, là biết ơn, là kính trọng cuộc đời caothượng, vĩ đại của Người Đó là tiếng thương của nỗi đau xót khi mất Bác.Thương Bác lắm, nước mắt trào ra, thật đúng là tình thương của người ViệtNam, vô bờ bến và rất thật
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này
Cùng với nỗi niềm yêu thương vô hạn, tác giả nói lên muôn vàn lời tự nguyện.Điệp ngữ “muốn làm” khẳng định mạnh mẽ những ước nguyện ấy Ước chi ta
có thể biến hình thành những gì thân yêu quanh nơi Bác ngủ để mãi mãi đượcchiêm ngưỡng Bác, cuộc đời và tâm hồn của Bác, để bày tỏ lòng ta với Bác.Một con chim nhỏ góp tiếng hót làm vui những bình minh của Bác, một đóa hoagóp mùi hương làm thơm không gian quanh Bác hay một cây tre trong hàng trexanh xanh Việt Nam tỏa bóng mát dịu dàng quê hương của Bác, tất cả đều làmBác vui và ngủ an giấc hơn Đây cũng chính là nguyện ước chân thành, sâu sắccủa hàng triệu con tim người Việt sau một lần ra thăm lăng Bác Bác ơi! Báchãy ngủ lại bình yên nhé, chúng cháu về miền Nam tiếp tục xây dựng Tổ quốc
từ nền móng Bác đã tạo ra đây! Câu thơ trầm xuống để kết thúc, ngừng lặngtoàn…
Về nghệ thuật, bài thơ Viếng lăng Bác có nhiều điểm nghệ thuật rất đặc sắc,giúp biểu hiện thành công thêm về những giá trị nội dung Bài thơ viết theo thểtám chữ, trong có có xen một vài câu bảy và chín chữ Nhiều hình ảnh trong bài
Trang 30thơ lấy từ ngoài đời thực đã được ẩn dụ, trở thành một cách thể hiện cảm xúcthành kính của tác giả Nhịp thơ của bài linh hoạt, lúc nhanh là biểu hiện choước nguyện đền đáp công ơn Bác, lúc chậm là lúc thể hiện lòng thành kính vớiBác Giọng điệu của bài trang trọng, tha thiết, ngôn ngữ thơ bình dị mà cô đúc.Bằng những từ ngữ, lời lẽ chân thành, giàu cảm xúc, nhà thơ Viễn Phương đãbày tỏ được niềm xúc động cùng lòng biết ơn sâu sắc đến Bác trong một dịp ramiền Bắc viếng lăng Bác Bài thơ như một tiếng nói chung của toàn thể nhândân Việt Nam, biểu lộ niềm đau xót khi thấy Bác kính yêu ra đi Qua bài thơ, tôicảm thấy rằng đất nước ta có hoà bình như ngày hôm nay một phần lớn là nhờcông lao của Bác, như vậy chúng ta cần phải biết xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ta,
để những công ơn to lớn của Bác không bị bỏ phí
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Mẫu 5
Bác Hồ luôn là đề tài muôn thuở trong thơ ca của Việt Nam Người là nguồncảm hứng bất tận cho các nhà thơ, nhà văn thể hiện tài năng trong các tác phẩmcủa mình Có thể nói, Bác chính là hình ảnh đẹp nhất, ngời sáng nhất trong thơ
ca Việt Nam Không ít tác phẩm viết về Người, viết về những cuộc viếng thăm,gặp gỡ Người, nhưng có lẽ, cảm xúc nhất trong những tác phẩm đó là “Viếnglăng Bác” của nhà thơ Viễn Phương Bài thơ là nỗi niềm của một người con ởtận miền Nam xa xôi được trở ra thăm Bác sau ngày Bác đi xa
Viễn Phương là một nhà thơ xuất hiện khá nhiều trong dòng văn học Cách mạng
ở miền Nam từ những ngày còn trong thời gian chiến đấu Nhưng tác phẩm
“Viếng lăng Bác” có lẽ là tác phẩm thành công nhất của ông khi viết về Bác Hồ
Cả bài thơ chứa đựng trong đó là nỗi niềm đau xót, là sự xúc cảm chân thànhdành cho vị Cha già của dân tộc của một người con nơi phương xa được trở vềthăm Mở đầu bài thơ, tác giả đã mở lời chào giới thiệu với chúng ta, với Bác
Hồ kình yêu rằng:
Trang 31Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Không như những nhà thơ khác dùng lời mời chào mỹ miều để miêu tả mộtcuộc viếng thăm, Viễn Phương đã dùng sự chân thành nhất của mình để giớithiệu Tác giả ở tận miền Nam xa xôi, mãi tới hôm nay, sau ngày độc lập dântộc mới được ra thăm vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc hai từ “miền Nam” nhưnhấn mạnh hơn sự xa xôi trong khoảng cách địa lý giữa hai đầu Tổ quốc
Và sự viếng thăm của nhà thơ như là một mong mỏi từ lâu để được ra viếnglăng Bác Hồ Bác Hồ đã ra đi từ năm 1969 nhưng mãi đến tận năm 1976, ViễnPhương mới được trở ra Bắc để thăm Người Nói là thăm, nhưng thực ra là mộtcuộc viếng thăm lăng của Người bởi Người đã ra đi từ lâu
Nhưng ở đây, nhà thơ rõ ràng không dùng từ “viếng” như mục đích thực sự củachuyến đi này mà lại dùng từ “thăm” Bởi vì tác giả cũng như những người conNam Bộ khác ra đây để thăm lại nhà, thăm lại vị Cha già của mình Cũng bởi vì,miền Nam là một phần máu thịt của đất nước Việt Nam, là một phần “nhà” màBác Hồ luôn đau đáu vào thăm mà chưa có dịp:
Bác thương miền Nam nỗi thương nhà Miền Nam mong Bác nỗi mong cha
(Tố Hữu)Nghệ thuật nói giảm nói tránh đã được nhà thơ sử dụng ở đây như một cách đểlàm giảm đi nỗi đau xót vô vàn đang trào dâng trong lòng ông Bao nhiêu xúc
Trang 32cảm đau xót cứ thể trào ra trong lòng như một cơn sóng mạnh mẽ vậy mà ấntượng đầu tiên để lại trong lòng tác giả lại là “hàng tre” Ẩn hiện trong lànsương sớm long lanh bao phủ quanh lăng Bác là hàng tre xanh.
Cây tre từ bao đời nay đã trở thành một loài cây biểu tượng cho dân tộc ta, chotinh thần bất khuất của cha ông ta Từ thời Thánh Gióng cầm tre đuổi giặc, tớinhững cây chông, cây gai vót nhọn làm cản bước quân thù Cây tre cứ thế đi vàođời sống tinh thần của người Việt Hàng tre trước mắt Viễn Phương hiện lên
“bát ngát”
Không phải bất cứ từ nào khác mà lại là “bát ngát” tạo cho người đọc như cảmthấy sự cao lớn, sự mênh mông, rộng lớn của những hàng tre bao quanh lăngcủa Người Ấn tượng đó của nhà thơ chợt chuyển thành một sự cảm thán
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Nhìn hàng tre quanh lăng Bác, nhà thơ chợt cảm thấy rằng những cây tre kianhư ý chí con người Việt Nam qua bao năm tháng luôn luôn bất khuất, kiêncường, hiên ngang Dù có trải qua “bão táp mưa sa” nhưng họ vẫn đoàn kết mộtlòng cùng nhau đứng lên Từ láy “xanh xanh”được sử dụng ở đây như để biểuđạt, để diễn tả rằng con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam sẽ luôn luôn “xanh”màu xanh bất diệt
“Xanh xanh” tức là lúc nào cũng vậy, lúc nào cũng một màu xanh như thế Lớpcon cháu kế tiếp lớp cha ông luôn mạnh mẽ để bảo vệ cho dân tộc ta Cả khổthơ thứ nhất bao trọn là những xúc cảm đầu tiên của tác giả khi lần đầu được tớithăm lăng Bác Trong khổ thơ đó, có nỗi đau xót mất đi Bác, nhưng ẩn chứatrong đó phảng phất là niềm tự hào dân tộc
Trang 33Bước sang khổ thơ thứ hai, chúng ta theo chân Viễn Phương tiến dần vào lăngBác Trong không khí trang nghiêm ấy, nhà thơ chợt thấy hiện ra hình ảnh củamặt trời Một mặt trời của vũ trụ luôn luôn luân chuyển không ngừng nghỉ ngày
và đêm Mặt trời ấy “ngày ngày” đi qua lăng của Bác, sưởi ấm cho Người Và
từ đó, nhà thơ cũng chợt nhận ra “một mặt trời trong lăng rất đỏ”
Một hình ảnh ẩn dụ vô cùng tinh tế và đặc sắc Bác Hồ - Người là vầng dương,con thuyền chỉ hướng cho dân tộc Việt Nam đi qua những ngày tăm tối nhất.Nếu như mặt trời của vũ trụ mỗi ngày tỏa xuống nhân gian thứ ánh sáng ấm áp,thì Bác Hồ - mặt trời của dân tộc Việt Nam cũng đã và luôn tỏa ra một nguồnánh sáng vĩ đại soi tỏ con đường cho dân tộc Trong thơ ca đã có không ít tácgiả sử dụng hình ảnh của mặt trời để so sánh với Bác Như Tố Hữu cũng đãtừng nói:
Người rực rỡ một mặt trời cách mạng Còn đế quốc là loài dơi hốt hoảng
(Sáng tháng năm)Nhưng ở đây, với Viễn Phương vẫn là hình ảnh ấy, mà lại mang một màu sắcriêng biệt vô cùng Nếu như mặt trời ngoài kia mỗi ngày đều đỏ rực, thì mặt trờitrong lăng đây cũng đỏ rực sắc màu của chính mình Màu đỏ ấy toát lên từ phẩmchất con người của Hồ Chí Minh, từ lý tưởng vĩ đại mà Người mang tới, từ ýchí bất khuất, kiên cường đấu tranh mà Người đã thể hiện, từ công lao màNgười đã làm nên
Tất cả những điều đó tạo nên một mặt trời rực rỡ, sánh ngang bằng với mặt trờicủa vũ trụ ngoài kia Tác giả đã khéo léo sử dụng ở đây điệp từ “ngày ngày”
“Ngày ngày” tức là sự liên tục của thời gian, sự lặp lại tuần hoàn của thiênnhiên cũng như lý tưởng, ý chí của Người sẽ luôn luôn sáng tỏ như mặt trời kia
Trang 34vậy Lần thứ hai, “ngày ngày” được lặp lại khi diễn tả dòng người đang lặng lẽvào lăng thăm Người Hàng người đi trong sự trang nghiêm và tĩnh lặng, trongnỗi tiếc thương, đau xót vô vàn.
Ở đây, tác giả đã thật tinh tế khi không phải là đoàn người, hàng người mà làdòng người Điều này khiến cho người đọc như cảm thấy được sự tĩnh lặng, sựtrải dài miên man vô tận của hàng người vào viếng Bác Cả đoàn người ấy cứlặng lẽ “đi trong thương nhớ”, thương nhớ vị lãnh tụ vĩ đại vô vàn kính yêu củadân tộc Nỗi nhớ ấy đã kết thành “tràng hoa”, dòng người ấy đã trở thành mộttràng hoa dài vô tận để dâng lên Bác Hồ
Và Viễn Phương hòa cùng dòng người ấy đem tấm lòng yêu kính chân thànhcủa mình dâng lên Bác, dâng lên “bảy mươi chín mùa xuân” của Người “Bảymươi chín mùa xuân” là số tuổi của Bác Hồ Cả cuộc đời Người, với bảy mươichín mùa xuân, tất cả đều cống hiến cho dân tộc, không một phút giây nào ngơinghỉ dành cho bản thân mình Tác giả muốn thể hiện sự cống hiến lớn lao màBác Hồ đã hi sinh của đất nước Và sự hi sinh ấy đã giúp cho cả dân tộc đượcsống trong hòa bình
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Có lẽ đây là khổ thơ đắt giá nhất bài thơ Cả khổ thơ là sự ca ngợi công ơn củaBác, đó cũng là niềm cảm kích, niềm biết ơn vô bờ của tất cả mọi người dânViệt Nam dành cho Bác Tiếp theo đây, nhà thơ lại tiếp tục cuộc hành trình vàoviếng thăm lăng Bác Và giờ đây, ông đã được gặp gỡ Người cha già mà mìnhhằng yêu quý, kính trọng:
Trang 35Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
Bác đang nằm ở đó, nhẹ nhàng thanh thản như đang chìm trong một giấc ngủngon Cả cuộc đời Người chỉ có một niềm mong ước, đó là đất nước được hòabình Vậy nên giờ đây, khi đất nước được hòa bình, độc lập, Người đã đượcnghỉ ngơi trong giấc ngủ yên bình
Cả cuộc đời Người đã cống hiến hết sức lực cho sự nghiệp giải phóng dân tộc,vậy nên giờ đây, Người đang “nằm trong giấc ngủ yên bình” Đối với nhà thơhay với bất cứ ai, Bác như vừa mới đây năm xuống, thưởng cho mình một giấcngủ ngon sau bao ngày vất vả, khuya sớm lo cho cuộc đấu tranh của nhân dân:
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Một lần nữa, Viễn Phương đã phải sử dụng tới biện pháp nói giảm nói tránh đểlàm bớt đi không khí đau thương đang tràn ngập trong tâm hồn ông Bác Hồđang nằm đó, giữa một giấc ngủ bình yên hơn bao giờ hết, giữa một thứ ánhsáng nhẹ nhàng lan tỏa trong không gian
Thứ ánh sáng đó có thể là một ngọn đèn ngủ dìu dịu được thắp trong lăng Bác.Nhưng cũng có thể nhà thơ đang muốn nói tới vầng trăng thiên nhiên - vầngtrăng mà Bác Hồ yêu thích nhất Có thể thấy, thơ của Người luôn tràn ngập hìnhảnh của trăng Ví dụ như:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trang 36Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Hay:
Giữa dòng bàn bạc việc quân Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền
Có lẽ ở đây, tác giả không chỉ đơn giản là muốn nói tới ngọn đèn trong lăng Bác
mà còn muốn nói tới vầng trăng thiên nhiên ngoài kia Bởi sinh thời, Bác Hồ làngười yêu trăng hơn bao giờ hết Giờ đây khi được bước sang một thế giới khác,yên bình hơn, Người muốn được hòa mình cùng với vầng trăng của thiên nhiên,luôn luôn sáng tỏ, đẹp đẽ, trường tồn cùng thời gian như lý tưởng của Ngườivậy Và tiếp theo, sau bao nhiêu sự kìm nén, nhà thơ đã phải bật lên tiếng nấcnghẹn ngào:
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
Một lời trách cứ mới đau đớn làm sao! Lời trách cứ ấy là lời trách trời xanh kia.Bầu trời thì vẫn vậy, bao năm tháng vẫn xanh một màu trường tồn vĩnh cửu, vậy
mà vị Cha già của dân tộc sao đã phải ra đi? Vẫn biết quy luật sinh tử của tạohóa nhưng vẫn thấy xót xa, đau đớn vô cùng Dù lý trí luôn tỏ tường rằng quyluật của thiên nhiên là bất biến, nhưng nhà thơ vẫn “nghe nhói ở trong tim”.Nỗi đau xót nghẹn ngào ấy đã trở thành lời trách cứ đối với trời xanh Và cảmgiác “nghe nhói” khiến người đọc cũng như đồng cảm được một phần nào đócảm giác đau xót, quặn thắt tim gan mà tác giả muốn biểu đạt Thứ cảm xúc ấydồn nén tới mọi giác quan trên cơ thể con người
Cuộc gặp gỡ nào rồi cũng đến hồi chia ly và cuộc viếng thăm của Viễn Phươngvới Hồ Chủ tịch cũng vậy Đến khi phải nói lời từ biệt, nhà thơ đã vô cùng xúc
Trang 37động Sự xúc động ấy cùng với nỗi niềm đau xót kìm nén từ ban đầu đã bậtthành một tiếng khóc, tiếng nấc nghẹn ngào:
Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa ngát hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này
Ngày mai, con phải rời xa Cha, rời xa vị Cha già kính mến để trở lại miền Nam
xa xôi, biết bao giờ mới có dịp được thăm lại Người Chính vì thế, nhà thơ đãbật lên tiếng nức nở Bao nhiêu nỗi đau xót, nghẹn ngào cứ thế tuôn theo dòng
lệ trào Chính lúc này, trong tâm nhà thơ chợt hiện lên một ước nguyện:
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa ngát hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Điệp từ “muốn” lặp lại ba lần như khẳng định lại ước muốn của nhà thơ Đó làmột ước muốn mãnh liệt, niềm khao khát cháy bỏng của nhà thơ Ước nguyện
đó là được ở lại bên cạnh Người - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, chỉ để làm “mộtcon chim hót”, “một đóa hoa”, “một cây tre trung hiếu” Tất cả chỉ đều là nhữngvật vô cùng nhỏ bé, tầm thường, nhưng lại là mong ước của tác giả
Bởi vì chim hót sẽ ru thêm giấc ngủ ngon cho Người, hoa sẽ tỏa ngát hươngthơm và một cây tre nhỏ mãi trung hiếu với nơi đây Nhịp thơ ở đây chậm đimột nhịp so với các khổ thơ trước Sự chậm rãi ấy như muốn kéo dài thêm giâyphút sắp phải chia xa Kết lại bài thơ, hình ảnh cây tre lại một lần nữa xuất hiệnnhư một vòng lặp tuần hoàn
Trang 38Cây tre là biểu tượng của con người Việt Nam, biểu tượng cho ý chí và sứcmạnh của dân tộc Tác giả muốn ở lại bên lăng Hồ Chủ Tịch trở thành một câytre trung thành với Bác, với lý tưởng mà Người đã chỉ lối Qua đó, nhà thơ càngmuốn khẳng định một điều, đó là sự tin tưởng, sự trung thành của mỗi ngườidân Việt Nam vào Bác, vào lý tưởng và chân lý mà Bác đem tới cho chúng ta.
Cả khổ thơ đã thể hiện niềm mong ước cháy bỏng của tác giả, cũng chính làmong ước của mỗi người dân Việt Nam Đó là luôn luôn được ở cạnh Người, ởcạnh vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc cũng từ đó, thể hiện sự tin tưởngtuyệt đối vào Bác và lý tưởng mà Bác đã gây dựng
Bài thơ đã kết lại nhưng lại mang đến cho người đọc chúng ta thật nhiều cảmxúc Chỉ một cuộc viếng thăm thôi, nhưng lại chứa đựng trong đó bao nhiêu tìnhcảm, bao nhiêu tình yêu sâu sắc của một người con Nam Bộ đối với Bác Hồkính yêu của chúng ta Bài thơ được cấu tứ theo lối tám chữ Lối thơ này đượckết cấu như một câu chuyện kể với mạch văn chậm rãi khiến cho người đọc cảmnhận được hết tất cả những tình cảm mà nhà thơ muốn diễn tả
Cùng với hệ thống biện pháp tu từ mà nhiều nhất là nói giảm nói tránh, “Viếnglăng Bác” của Viễn Phương đã làm sống dậy trong lòng bạn đọc sự yêu kínhdành cho Bác, và cũng từ đó hòa chung vào niềm đau xót cũng như ước muốn
mà tác giả muốn thể hiện
“Hồ Chí Minh - Người ở khắp muôn nơi” Đây là lời khẳng định của Tố Hữutrước sự hiện diện của Bác Bác tuy đã đi xa nhưng sự hiện diện của Người thìcòn mãi trong mỗi người con Việt Nam Người là vị cha già đáng kính là “hồncủa muôn hồn” Sự ra đi của Người có đau xót, có xót xa, nhưng lý tưởng củaNgười để lại, ý chí và phẩm chất của Người sẽ mãi là tấm gương soi tỏ conđường mà dân tộc Việt Nam sẽ đi và mang vinh quang trở về Đó cũng là lời màViễn Phương muốn ngỏ qua bài thơ “Viếng lăng Bác”
Trang 39Cùng với bài Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương, các em có thểtham khảo thêm một số bài học khác như: Cảm nhận về bài thơ Viếng lăng Bác,Viếng lăng Bác là bài ca ân tình cảm động của Viễn Phương, Cảm nhận của emtrước lòng kính yêu tha thiết của nhân dân miền Nam qua bài Viếng lăng Bác,Suy nghĩ của em về bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương.
Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác - Mẫu 6
Nhắc đến nhà thơ Viễn Phương là nhắc đến một thi sĩ với hồn thơ nhẹ nhàng,man mác, bâng khuâng Thơ ông lay động lòng người bởi sự tinh tế trong cáchdiễn đạt cảm xúc, hình ảnh thơ giản dị mà sâu sắc Bài thơ Viếng lăng Bác làmột bài thơ như thế, bằng tình cảm chân thành bình dị của một người con miềnNam, Viễn Phương đã viết nên những vần thơ thiết tha bày tỏ niềm thành kính
và nỗi xúc động khi được ra thăm lăng Bác
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Lời xưng hô thân mật, gần gũi, như tình cảm của một đứa con thân yêu dànhcho người cha đáng kính Sau bao khát khao mong ước, hôm nay người con ấy
có cơ hội được viếng lăng Bác, nỗi xúc động, nghẹn ngào thốt lên thành tiếngnhư thỏa lòng mong mỏi gặp Bác bấy lâu
Nơi miền Nam xa xôi, người con ấy mang cả trái tim của hàng triệu đồng bàomiền Nam đang dõi theo người, ấm áp biết bao Đứng trước lăng là hàng trexanh bát ngát trong sương mai buổi sớm, hàng tre ấy vẫn hiên ngang, đứng bênngười, chở che cho người
Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Trang 40Từ cảm xúc khi đứng trước lăng, tác giả bồi hồi nghĩ về con dân đất Việt, nhữngcon người Việt Nam anh dũng, kiên trung, cây tre là biểu tượng là hồn cốt củadân tộc Việt Người Việt Nam vẫn luôn sáng ngời bởi sự gắn bó bền chặt, ý chíkiên cường, dẫu bão táp mưa sa, dẫu đất cằn sỏi đá vẫn hiên ngang, ngạy thẳng,thủy chung Hàng tre xanh xanh ấy là sức sống bền bỉ, sự trường tồn của đấtnước, dân tộc Theo dòng người, vào viếng lăng Bác, tác giả lại càng thươngnhớ xúc động hơn bao giờ hết.
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Nếu ánh mặt trời của thiên nhiên ngày ngày vẫn miệt mài "đi" bên Bác, vẫn dõitheo người, ánh mặt trời ấy mang sự sống, mang nguồn ánh sáng rực rỡ chomuôn loài trên thế gian Thì Bác cũng như ánh mặt trời ấy, diệu kì và đẹp đẽbiết bao, Bác mang nguồn sáng của cách mạng soi rọi con đường giải phóng củadân tộc, là ánh sáng ấm áp trong mỗi trái tim chúng con Đó là một hình ảnh rấtđẹp, rất thơ, chứa chan niềm tôn kính của nhà thơ tới Bác Hồ - vị cha già kínhyêu của dân tộc
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Bác vẫn ở đấy thôi, chúng con từ khắp mọi miền đến bên người Ngày ngàynhững dòng người vào thăm Bác trong niềm xúc động, nhớ thương khôn nguôi.Niềm yêu thương ấy kết thành những tràng hoa đẹp nhất, rực rỡ nhất dâng lênngười Cuộc đời dân tộc nở hoa dưới nhân cách và công lao vĩ đại của Người.Bác đã hiến trọn bảy mươi chín mùa xuân đẹp đẽ nhất cho dân tộc cho cáchmạng, Bác đã làm nên mùa xuân mới cho đất nước, cho muôn dân Càng vào