ĐỀ TÀI PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ PHỦ ĐỊNH VÀ VẬN DỤNG PHÂN TÍCH VIỆC KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY

Tuy nhiên, toàn cầu hóa vừa là thời cơ cho sự hội nhập và phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cũng là những thách thức to lớn, nhiều khi hoàn toàn mới mẻ, đối với vấn đề giữ gìn, bảo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA: LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

*** TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

ĐỀ TÀI: PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ PHỦ ĐỊNH VÀ VẬN DỤNG PHÂN TÍCH VIỆC KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY

Họ và tên: NGUYỄN HẰNG HÀ

Mã sinh viên: 2114510020

Lớp tín chỉ: TRI114.8

STT: 20

Giáo viên hướng dẫn: ThS NGUYỄN THỊ TÙNG LÂM

Hà Nội, Tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 3

1 PHÉP PHỦ ĐỊNH BIỆN CHỨNG 4

1.1 Khái niệm phủ định và khái niệm phủ định biện chứng 4

1.2 Các đặc trưng cơ bản của phủ định biện chứng 4

1.3 Quy luật phủ định của phủ định Hình thức “xoáy ốc” của sự phát triển: 5

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận của phép biện chứng về phủ định: 7

2 VẬN DỤNG PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ PHỦ ĐỊNH TRONG VIỆC KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY 8

2.1 Giá trị truyền thống: 8

2.1.1 Khái niệm: 8

2.1.2 Các giá trị truyền thống của Việt Nam: 9

2.2 Vai trò của phép biện chứng của phủ định trong việc kế thừa, gìn giữ và phát huy 9

truyền thống văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay 9

2.2.1 Kế thừa truyền thống văn hóa của dân tộc ở nước ta hiện nay là sự thống 10

nhất của hai quá trình giữ lại và lọc bỏ 10

2.2.2 Kế thừa truyền thống văn hóa của dân tộc ta trong bối cảnh hiện nay chính là quá trình bổ sung, phát triển hơn nữa những “hạt nhân hợp lý” trong truyền thống văn hóa: 11

2.2.3 Kế thừa truyền thống văn hóa của dân tộc ở nước ta hiện nay cần phải chống hai khuynh hướng sai lầm: khuynh hướng bảo thủ và khuynh hướng phủ định sạch trơn đối với truyền thống văn hóa của dân tộc 12

2.2.4 Kế thừa và phát triển sáng tạo truyền thống văn hóa dân tộc gắn liền với quá trình mở rộng giao lưu, học hỏi và tiếp nhận những giá trị văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới .13

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

LỜI NÓI ĐẦU

Toàn cầu hóa đang là một trong những xu hướng nổi bật và tất yếu của xã hội ngày nay, khi mà mọi quốc gia trên thế giới đều thực hiện những thay đổi trong các chính sách về kinh tế, chính trị, ngoại giao và những khía cạnh khác để tận dụng hiệu quả những tác động tích cực của

xu hướng này Không ai có thể phủ nhận được rằng toàn cầu hóa đang tạo ra những cơ hội cho các nước có nền kinh tế đang phát triển hội nhập vào nền kinh tế thế giới để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế và đổi mới công nghệ Không chỉ dừng lại trong lĩnh vực kinh tế, mà xu hướng này còn mở rộng, lan tỏa, thâm nhập các lĩnh vực khác của đời sống, từ xã hội, môi trường đến khoa học, công nghệ, văn hóa, pháp luật, giáo dục,… Trong bối cảnh ấy, Việt Nam

đã thực hiện nhiều thay đổi, và đang không ngừng nỗ lực để mở cửa, hội nhập, phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, phát triển thương mại xuyên biên giới …Đặc biệt, trong xu thế toàn cầu hóa, Việt Nam gia nhập các tổ chức thế giới và khu vực như BTA, AFTA, WTO, ASEAN Những điều này thể hiện một Việt Nam ngày càng chủ động hội nhập sâu hơn vào tiến trình toàn cầu hóa của nhân loại với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tiến đến xây dựng xã hội chủ nghĩa ngày càng vững mạnh

Sự thay đổi này mang đến cho Việt Nam nhiều cơ hội và điều kiện thuận lợi để phát triển, giao lưu kinh tế - văn hóa trong và ngoài nước, đem lại thời cơ lớn để xây dựng, phát triển kinh tế xã hội Tuy nhiên, toàn cầu hóa vừa là thời cơ cho sự hội nhập và phát triển kinh tế

- xã hội, đồng thời cũng là những thách thức to lớn, nhiều khi hoàn toàn mới mẻ, đối với vấn đề giữ gìn, bảo vệ, phát huy và phát triển các giá trị văn hóa riêng biệt, độc đáo, có tính truyền thống của mỗi dân tộc, quốc gia trong bối cảnh và đặc điểm mới của thế giới hiện đại Trong quá trình thay đổi để hội nhập, chúng ta cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, mà đáng quan tâm nhất, là nguy cơ bị hòa tan Trong nền văn hóa thế giới rất mạnh mẽ và đa dạng, đánh mất bản sắc dân tộc đang là một hiểm họa khôn lường, từ đó, đặt ra một thử thách mang tính cấp thiết:

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, thay đổi để thích nghi là một việc làm thiết yếu nhưng mang đến nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc Vậy, để giữ gìn, kế thừa và phát triển sáng tạo những giá trị văn hoá truyền thống của con người Việt Nam, chúng ta cần phải thực hiện những hành động gì?

Trong chiến lược phát triển và hội nhập văn hóa, một quốc gia không thể đóng cửa nền văn hóa mà phải biết chọn lọc và tiếp thu những tinh hoa của các nền văn minh khác trên thế giới để làm phong phú, đa dạng thêm văn hóa của dân tộc Thách thức đặt ra trong chiến lược này, có thể được giải quyết từ góc nhìn của triết học với phương pháp luận phủ định biện

chứng Vì lí do đó, tôi lựa chọn trình bày về đề tài: “Phép biện chứng về phủ định và vận dụng

phân tích việc kế thừa và phát triển sáng tạo các giá trị truyền thống trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay” Trong cuốn tiểu luận này, tôi tập trung phân tích phép phủ định biện chứng và

ứng dụng thực tiễn của phép phủ định biện chứng trong vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc dân

tộc ở bối cảnh toàn cầu hóa

1 PHÉP PHỦ ĐỊNH BIỆN CHỨNG

1.1 Khái niệm phủ định và khái niệm phủ định biện chứng

Theo quan niệm của chủ nghĩa Mac- Lenin, trong thế giới, các sự vật, hiện tượng sinh

ra, tồn tại, phát triển rồi mất đi, được thay thế bằng sự vật, hiện tượng khác; thay thế hình thái tồn tại này bằng hình thái tồn tại khác của cùng một sự vật, hiện tượng trong quá trình vận động phát triển của nó Sự thay thế đó là tất yếu trong quá trình vận động và phát triển của sự vật và

sự thay thế đó được triết học gọi là sự phủ định

Phủ định biện chứng là phạm trù dùng đẻ chỉ sự phủ định diễn ra do sự phát triển của

bản thân sự vật, hiện tượng; kế thừa những yếu tố tích cực của sự vật, hiện tượng cũ để phát triển trong sự vật, hiện tượng mới Phủ định biện chứng làm cho sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế sự vật, hiện tượng cũ và là yếu tố liên hệ giữa sự vật, hiện tượng cũ với sự vật, hiện tượng mới Phủ định biện chứng là tự phủ định, tự phát triển của sự vật, hiện tượng; là “mắt xích” trong “sợi dây chuyền” dẫn đến sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới, tiến bộ hơn so với

sự vật, hiện tượng cũ

1.2 Các đặc trưng cơ bản của phủ định biện chứng

Phủ định biện chứng có hai đặc trưng cơ bản, đó là tính khách quan và tính kế thừa

Thứ nhất, phủ định biện chứng có tính khách quan (sự vật, hiện tượng tự phủ định mình

do mâu thuẫn bên trong nó gây ra) Vì nguyên nhân của sự phủ định nằm trong bản thân sự vật, hiện tượng Đó là kết quả của việc giải quyết mâu thuẫn bên trong sự vật, dẫn đến khả năng ra

đời của cái mới thay thế cho cái cũ Đồng thời, mỗi sự vật có một phương thức phủ định riêng tùy thuộc vào những thuộc tính và cách giải quyết mâu thuẫn của bản thân sự vật, phủ định biện chứng không phụ thuộc vào ý muốn hay nguyện vọng của con người Con người chỉ có thể tác động làm nhanh hay chậm quá trình ấy dựa trên cơ sở nắm vững quy luật phát triển của sự vật

Vì vậy, phủ định biện chứng cũng chính là sự tự thân phủ định

Thứ hai, phủ định biện chứng có tính kế thừa (loại bỏ các yếu tố không phù hợp và cải tạo các yếu tố của sự vật, hiện tượng cũ còn phù hợp để đưa vào sự vật, hiện tượng mới) Nó là kết quả của việc tự giải quyết mâu thuẫn bên trong của bản thân sự vật và của quá trình tích lũy

về lượng dẫn đến sự nhảy vọt về chất, cho nên cái mới ra đời trên cơ sở cái cũ, cái mới không xóa bỏ hoàn toàn cái cũ, mà có chọn lọc, giữ lại và cải tạo những mặt tích cực của cái cũ, tạo điều kiện và tiền đề cho sự phát triển tiếp theo Cái mới ra đời là một sự phủ định có tính kế thừa, không phải là một sự phủ định sạch trơn, không chỉ đơn thuần là thủ tiêu cái cũ mà còn là

sự giữ lại và phát triển những yếu tố tốt đẹp sẵn có Cái cũ mất đi nhưng không biến mất hoàn toàn mà vẫn bảo tồn được những yếu tố tốt đẹp, tạo nền tảng cho sự phát triển tiếp theo Cái mới phát triển cũng không phải từ hư vô mà là từ kết quả của quá trình đấu tranh giải quyết mâu thuẫn trong cái cũ, kế thừa tất cả yếu tố tích cực từ cái cũ Trong quá trình phát triển, cái mới và cái cũ lúc nào cũng có mối liên hệ ràng buộc, tương tác qua lại, chuyển hóa lẫn nhau và làm tiền đề của nhau Với tính kế thừa, phủ định biện chứng cũng là khẳng định

Với những đặc trưng trên, phủ định biện chứng không chỉ khắc phục hạn chế của sự vật, hiện tượng cũ; mà còn gắn chúng với sự vật, hiện tượng mới; gắn sự vật, hiện tượng được khẳng định với sự vật, hiện tượng bị phủ định Vì vậy, phủ định biện chứng là vòng khâu tất yếu của mối liên hệ bên trong giữa cái cũ và cái mới, là sự tự khẳng định của các quá trình vận động và phát triển

1.3 Quy luật phủ định của phủ định Hình thức “xoáy ốc” của sự phát triển:

Quy luật phủ định của phủ định coi sự phát triển của sự vật, hiện tượng là do mâu thuẫn bên trong của chúng quy định Mỗi lần phủ định là kết quả của sự đấu tranh và chuyển hóa giữa những mặt đối lập trong sự vật, hiện tượng Phủ định lần thứ nhất làm cho sự vật, hiện tượng cũ chuyển thành sự vật, hiện tượng đối lập với nó, phủ định lần thứ hai dẫn đến sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới mang nhiều nội dung tích cực của sự vật, hiện tượng cũ, nhưng cũng đã mang không ít nội dung đối lập với sự vật, hiện tượng đó Kết quả là, về hình thức, sự vật, hiện

tượng mới, ra đời do phủ định của phủ định sẽ lại trở về sự vật, hiện tượng xuất phát, nhưng về nội dung, không phải trở lại chúng giống y như cũ, mà chỉ là dường như lặp lại chúng, bởi đã trên cơ sở cao hơn, mang những đặc tính tích cực của sự vật, hiện tượng cũ và loại bỏ những yếu điểm

Phủ định biện chứng chỉ được coi là một giai đoạn trong quá trình phát triển , bởi vì, chỉ thông qua phủ định của phủ định mới dẫn đến sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới, và như vậy, phủ định của phủ định mới hoàn thành được một chu kỳ phát triển, đồng thời lại tạo ra điểm xuất phát của chu kỳ phát triển tiếp theo Số lượng các lần phủ định trong một chu kỳ phát triển

có thể nhiều hơn hai, tuỳ theo tính chất của quá trình phát triển cụ thể, nhưng ít nhất cũng phải qua hai lần mới dẫn đến sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới, hoàn thành được một chu kỳ phát triển Mỗi lần phủ định biện chứng thực hiện xong sẽ mang thêm những yếu tố tích cực mới; do vậy, sự phát triển thông qua những lần phủ định biện chứng sẽ tạo ra xu hướng phát triển không ngừng của sự vật, hiện tượng

Trong sự vận động phát triển không ngừng của thế giới vật chất, những lần phủ định biến chứng diễn ra nối tiếp nhau đến vô tận, cái mới ra đời phủ định cái cũ, những rồi lại bị một cái mới sau phủ định Tiếp tục như vậy, sự phát triển của sự vật, hiện tượng diễn ra theo khuynh hướng phủ định của phủ định, từ thấp đến cao một cách vô tận theo đường xoáy ốc Cái mới ra đời sau mỗi chu kì phủ định là sự lặp lại của cái cũ những ở cơ sở cao hơn

Do vậy, đường xoáy ốc là khái niệm dùng để chỉ sự vận động của những nội dung mang tính kế thừa có trong sự vật, hiện tượng mới nên không thể đi theo đường, mà diễn ra theo đường tròn tiến lên như vòng xoáy trôn ốc Đường “xoáy ốc” là hình thức diễn đạt rõ nhất đặc trưng của quá trình phát triển biện chứng ở tính kế thừa qua khâu trung gian, tính lặp lại, nhưng không quay lại và tính tiến lên của sự phát triển V.I.Lenin đã lưu ý: "Sự phát triển hình như diễn lại những giai đoạn đã qua, nhưng dưới một hình thức khác, ở một trình độ cao hơn; sự phát triển có thể nói là theo đường trôn ốc chứ không theo đường thẳng” Như vậy, sự phát triển dường như lặp lại, nhưng trên cơ sở mới cao hơn là đặc điểm quan trọng nhất của quy luật phủ định của phủ định Mỗi vòng mới của đường “xoáy ốc” thể hiện trình độ phát triển cao hơn và

sự nối tiếp nhau các vòng của đường “xoáy ốc” thể hiện tính vô tận của sự phát triển từ thấp đến cao

Tóm lại, quy luật phủ định của phủ định phản ánh mối liên hệ và sự kế thừa thông qua

khâu trung gian giữa cái bị phủ định và cái phủ định trong quá trình phát triển của sự vật Phủ định biện chứng là điều kiện cho sự phát triển, kết quả của sự phủ định của phủ định là điểm kết thúc của một chu kì phát triển và cũng là điểm khởi đầu cho chu kì phát triển tiếp theo; cái mới ra đời là kết quả của sự kế thừa những nội dung tích cực từ trong sự vật cũ, phát huy nó trong sự vật mới và tạo nên tính chu kì của sự phát triển Quy luật phủ định của phủ định, theo triết học Mác- Lenin, là quy luật phổ biến của sự phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận của phép biện chứng về phủ định:

Thứ nhất, quy luật này chỉ ra khuynh hướng tiến lên của sự vận động của sự vật, hiện

tượng; sự thống nhất giữa tính tiến bộ và tính kế thừa của sự phát triển; sau khi đã trải qua các mắt xích chuyển hóa, có thể xác định được kết quả cuối cùng của sự phát triển

Thứ hai, quy luật này giúp nhận thức đúng về xu hướng của sự phát triển, đó là quá

trình diễn ra quanh co, phức tạp, không hề đều đặn thẳng tắp, không va vấp, không có những bước thụt lùi, phải trải qua nhiều lần phủ định, nhiều khâu trung gian Từ đó, giúp ta tránh được cái nhìn phiến diện, giản đơn trong việc nhận thức các sự vật, hiện tượng

Thứ ba, quy luật này giúp nhận thức đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng mới, ra đời phù

hợp với quy luật phát triển, biểu hiện giai đoạn cao về chất trong sự phát triển Trong tự nhiên,

sự xuất hiện của sự vật, hiện tượng mới diễn ra tự phát; nhưng trong xã hội, sự xuất hiện mới

đó gắn với việc nhận thức và hành động có ý thức của con người

Thứ tư, quy luật phủ định của phủ định cũng khẳng định tính tất thắng của cái mới, vì

cái mới là cái ra đời phù hợp với quy luật phát triển của sự vật Mặc dù khi mới ra đời, cái mới

có thể còn non yếu, song nó là cái tiến bộ hơn, là giai đoạn phát triển cao hơn về chất so với cái

cũ Vì vậy, trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, cần có nhận thức đúng về cái mới và có thái

độ đúng đối với cái mới đồng thời chủ động phát hiện ra cái mới, tạo điều kiện cho cái mới phát triển

Tuy sự vật, hiện tượng mới thắng sự vật, hiện tượng cũ, nhưng trong thời gian nào đó,

sự vật, hiện tượng cũ còn mạnh hơn; vì vậy, cần ủng hộ sự vật, hiện tượng mới, tạo điều kiện cho nó phát triển hợp quy luật; biết kế thừa có chọn lọc những yếu tố tích cực và hợp lý của sự vật, hiện tượng cũ làm cho nó phù hợp với xu thế vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng

mới Phải có cái nhìn biện chứng trong khi xem xét cái cũ, biết sáng lọc, kế thừa những yếu tố tích cực từ cái cũ, tránh «phủ định sạch trơn

2 VẬN DỤNG PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ PHỦ ĐỊNH TRONG VIỆC KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY

2.1 Giá trị truyền thống:

2.1.1 Khái niệm:

Giá trị là một phạm trù triết học, chỉ sự đánh giá những thành quả lao động, sáng tạo

của con người trên phương diện vật chất và tinh thần Giá trị định hướng, đánh giá và điều hướng các hoạt động của con người và xã hội nhằm hướng tới những điều đúng đắn, tốt đẹp và thúc đẩy xã hội tiến bộ Nói đến giá trị tức là thể hiện những mặt tích cực, hay bao hàm quan điểm coi giá trị gắn liền với cái đúng, cái tốt, cái có khả năng thôi thúc con người hướng tới

Truyền thống là những tư tưởng, tình cảm, lối sống, thói quen, tập tục được hình thành

từ lâu đời, tồn tại trong lối sống, suy nghĩ và quan niệm của con người, đã trở nên ổn định và được lưu truyền qua nhiều thế hệ Bản chất của truyền thống có thể hiểu là sự kế thừa di sản xã hội có giá trị từ thế hệ này qua thế hệ khác, được giới hạn trong một phạm vi cộng đồng nhất định như một quốc gia hay dân tộc

Dựa trên quan điểm biện chứng, truyền thống bao giờ cũng có tính hai mặt: tích cực – tiêu cực Mặt tích cực bao gồm những yếu tố ưu việt, tiến bộ và phù hợp với sự phát triển của

xã hội Đối lập với nó là sự bảo thủ, lạc hậu của những tư tưởng cũ tạo nên ảnh hưởng xấu cho

xã hội như sự kìm hãm, chậm tiến Hai mặt mâu thuẫn đó song song tồn tại và còn có thể đan

xe, chồng chéo lên nhau

Vì thế, khi nói đến giá trị truyền thống, thì nghĩa là đề cập tới những gì tốt đẹp, tích cực

và tiêu biểu cho bản sắc văn hóa dân tộc, có khả năng truyền lại qua không gian, thời gian những tinh túy cần được bảo tồn và phát triển Bản thân truyền thống là một cơ chế vừa tích lũy, vừa truyền đạt, vì thế, giá trị truyền thống bao hàm trong nó ý nghĩa lâu dài, cũng có thể nói một giá trị bền vững về mặt thời gian thì bản thân nó đã mang ý nghĩa là giá trị truyền thống Việc phân biệt giữa các giá trị bền vững có ý nghĩa truyền thống với những giá trị nhất thời, các giá trị đang dần mờ nhạt hoặc lỗi thời có ý nghĩa quan trọng, nó sẽ giúp ta có được cái

nhìn khách quan, biện chứng, tránh tùy tiện, chủ quan khi xem xét các giá trị Từ đó, tránh tán dương những truyền thống không còn giá trị, thậm chí có hại; hoặc phủ định sạch trơn mọi giá trị truyền thống

2.1.2 Các giá trị truyền thống của Việt Nam:

Có bề dày lịch sử lâu đời với hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước, Việt Nam luôn tự hào với khối lượng khổng lồ những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp, đã in sâu vào tiềm thức và nếp sống của mỗi con người Xuyên suốt chiều dài lịch sử, trải qua bao thăng trầm, những cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm, những triều đại vàng son nối tiếp, có biết bao giá trị đẹp đẽ đã được hình thành, được người Việt đề cao, cổ vũ, trở thành giá trị truyền thống Có thể kể đến một số giá trị truyền thống như tinh thần yêu nước, tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường dân tộc, truyền thống “lá lành đùm lá rách”, “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần hiếu học “tôn sư trọng đạo”… Những giá trị truyền thống được lưu truyền theo thời gian, tạo nên nếp sống, cốt cách cảu từng con người Việt Đó không chỉ là những giá trị mang ý nghĩa to lớn cho lịch sử,

mà còn có tầm quan trọng cho sự phát triển của con người, đất nước trong hiện tại và ở tương lai Việc kế thừa, giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp đóng một vai trò cấp thiết, đặc biệt là trong bối cảnh nước ta đang không ngừng hội nhập, xu thế toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ

2.2 Vai trò của phép biện chứng của phủ định trong việc kế thừa, gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay

Kế thừa là quy luật phát triển tất yếu của mọi sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội

và tư duy, là sợi dây liên kết giữa cái cũ và cái mới, giữa sự vật cũ và sự vật mới trên con đường phát triển Thực tế, đây là quá trình đấu tranh giữa cái cũ và cái mới nhằm phát huy những yếu tố tích cực của cái cũ để tạo nên cái mới Trong quá trình đó diễn ra sự lọc bỏ và giữ lại những yếu tố tích cực để bổ sung, phát triển và tạo ra những giá trị mới phù hợp với nhu cầu của đời sống và xã hội

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Đảng ta luôn kế thừa và tiếp thu, tinh lọc những di sản quý báu của dân tộc và nhân loại Trong đó, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc được kế thừa và phát huy một cách tối đa, góp phần nâng cao truyền thống văn hóa của dân tộc và đưa những truyền thống ấy đi sâu vào cuộc sống, vào công cuộc phát triển đất nước Điều này được thể hiện càng rõ ràng qua phát biểu của tổng bí thư Lê Khả Phiêu tại Hội nghị

Trung ương V khóa VII: “Phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng là nhân lên sức mạnh của nhân dân ta để vượt qua khó khăn, thử thách, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, tạo ra thế và lực mới cho đất nước ta bước vào thế kỷ 21”

Giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị tốt đẹp của dân tộc vốn là một nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết Trong thời kì tình hình thế giới, khu vực và trong nước đang trong bối cảnh phức tạp, dưới sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ, sẽ mang đến nguy cơ bị hòa tan cùng nhiều khó khăn và thách thức đối với việc kế thừa và phát triển những giá trị truyền thống, bản sắc tốt đẹp Vì thế, nhiệm vụ giữ gìn và bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước ở thời kì mới ngày càng trở nên cấp thiết

2.2.1 Kế thừa truyền thống văn hóa của dân tộc ở nước ta hiện nay là sự thống

nhất của hai quá trình giữ lại và lọc bỏ

Kế thừa truyền thống văn hóa của dân tộc ở nước ta, về bản chất là một quá trình phủ định biện chứng các mặt, các yếu tố, thuộc tính và các bộ phận cấu thành của nó Như đã đề cập

ở trên, sự kế thừa là quá trình đấu tranh giữa cái cũ và cái mới nhằm phát huy những yếu tố tích cực của cái cũ để tạo nên cái mới Trong quá trình đó diễn ra sự lọc bỏ và giữ lại những yếu tố tích cực để bổ sung, phát triển và tạo ra những giá trị mới phù hợp với nhu cầu của đời sống và

xã hội Sự kế thừa không phải là phủ định sạch trơn những giá trị truyền thống của quá khứ, loại bỏ hoàn toàn quá khứ Nó cũng không phải là giữ lại nguyên vẹn những giá trị truyền thống của quá khứ để áp dụng vào thực tại mà là sự kế thừa có chọn lọc, kế thừa có điều kiện

Sự kế thừa chỉ giữ lại những yếu tố tích cực, phù hợp nhất, tiến bộ nhất, và lọc bỏ những yếu tố tiêu cực, lạc hậu

Theo dòng chảy của lịch sử, truyền thống văn hóa của Việt Nam từng bước được hình thành và phát triển, nó đã đồng hành, phát huy sức mạnh trong suốt công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc Trong khoảng thời gian dài đằng đẵng ấy, truyền thống liên tục được những thế hệ người Việt Nam tuyển chọn và sàng lọc, loại bỏ những yếu tố không còn phù hợp, giữ lại những nhân tố tích cực, tiến bộ Những giá trị của truyền thống được tinh lọc với những yếu tố tối ưu, tiến bộ nhất, để từ truyền thống đó, dân tộc Việt Nam có thể đứng vững trước mọi khó khăn, đánh bại những thế lực ngoại xâm, bảo vệ cuộc sống hòa bình và hạnh phúc nhân