Trong toàn bộ di sản về tư tưởng lớn của cách mạng Việt Nam và trong toàn bộ di sản về tư tưởng mà Người đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân thì vấn đề độc lập dân tộc gắn liền với chủ ngh
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
ĐỀ TÀI: Nước độc lập mà người dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa gì Ý nghĩa của
luận điểm đối với Việt Nam hiện nay
Họ và tên SV: Thái Khánh Huyền Lớp tín chỉ: LLTT1101(221)CLC_32
Mã SV: 11219606 GVHD: TS NGUYỄN HỒNG SƠN
.
HÀ NỘI, NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
A M ĐẦẦUỞ 3
B N I DUNGỘ 5
PHẦN I: THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 5
1 Thể chế và thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN: 5
2 Lý do phải hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN: 5 PHẦN II: NHỮNG NHIỆM VỤ CẦN PHẢI THỰC HIỆN ĐỂ HOÀN THIỆN THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 7
1 Hoàn thiện thể chế về sở hữu và phát triển các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp: 7
2 Để hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường cần thực hiện các nội dung sau: 9
3 Hoàn thiện thể chế gắn kết tăng trưởng kinh tế với bảo đảm phát triển bền vững, tiến bộ và công bằng xã hội và thúc đẩy hội nhập quốc tế: 10
4 Hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và hệ thống chính trị: 11
C KẾẾT LU NẬ 13
D TÀI LI U THAM KH OỆ Ả 14
1 Tài liệu sách: 14
2 Tài liệu trực tuyến: 14
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong trái tim mỗi người dân Việt Nam yêu nước chắc hẳn ai cũng thấy Tổ quốc Việt Nam thật giản dị, thân thương, là dải đất hình chữ S, là khoảng trời, là vùng biển đảo, biên giới thiêng liêng thấm đẫm máu của các vị tiền nhân, các anh hùng dân tộcvà các thế
hệ cha anh Chính vì vậy sáu chữ “độc lập, tự do, hạnh phúc” đã không chỉ dừng lại ở khát vọng lưu truyền từ các thế hệ đi trước mà còn trở thành động lực, mục đính phấn đấu của Đảng, nhà nước và toàn bộ nhân dân không chỉ trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ mà cho đến tận ngày nay giá trị của sáu chữ “độc lập, tự do, hạnh phúc” ấy vẫn còn nguyên giá trị Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa là một vị lãnh tụ vĩ đại, thiên tài, vừa là một doanh nhân văn hóa thế giới và là một nhà lý luận, tư tưởng lớn của cách mạng Việt Nam Trong toàn bộ di sản về tư tưởng lớn của cách mạng Việt Nam và trong toàn bộ di sản về tư tưởng mà Người đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân thì vấn đề độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội luôn là một trong những vấn đề trung tâm
và được thể hiện rõ ràng, xuyên suốt qua quá trình hoạt động thực tiễn của cách mạng trong nước và trên thế giới Theo quan điểm của Người, vấn đề độc lập cần phải được giải quyết theo lập trường của giai cấp vô sản, phải gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa
xã hội Có như vậy thì người dân mới có quyền được làm chủ, mới thực hiện được sự hài hòa giữa cá nhân và xã hội, giữa độc lập với tự do, hạnh phúc của con người Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”
Câu nói của Người thật mang một ý nghĩa sâu sắc mà đến tận ngày nay chúng ta vẫn cần phải hiểu, nghiên cứu và làm rõ để hiểu hơn về Người cũng như nhận thức được công lao
to lớn của Hồ Chí Minh, Đảng và nhà nước trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng một đất nước hòa bình, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Trên cơ sở phân tích mối quan hệ gữa độc lập dân tộc gắn với con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng
Trang 4Hồ Chí Minh, em sẽ làm rõ luận điểm trên cũng như liên hệ với sự nghiệp cách mạng của nước ta hiện nay
B NỘI DUNG
PHẦN I: Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn với chủ
nghĩa xã hội
1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc:
1.1 Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của tất cả các
dân tộc:
Căn cứ vào “những quyền mà không ai có thể xâm phạm được” - quyền
tự do, bình đẳng và quyền con người đã được ghi trong bản Tuyên ngôn Độc lập của cách mạng Mỹ năm 1776, Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791, Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định những giá trị thiêng liêng, bất biến về quyền dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đằng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”
1.2 Độc lập dân tộc phải gắn liền tự do, hạnh phúc của nhân dân:
Theo Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc phải gắn với tự do của nhân dân Người đánh giá cao học thuyết “Tam dân” của Tôn Trung Sơn về độc lập và
tự do: dân tộc độc lập, dân quyền tự do và dân sinh hạnh phúc.Có thể thấy rằng, trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ ChíMinh, người luôn coi độc lập gắn liền với tự do, hạnh phúc cho nhân dân, như Người từng bộc bạch đầy tâm huyết: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn
tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”
1.3 Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thật sự, hoàn toàn và triệt để:
Theo Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc phải là độc lập thật sự, hoàn toàn và triệtđể trên tất cả các lĩnh vực Người nhấn mạnh: độc lập mà người dân
Trang 5không có quyền tự quyết về ngoại giao, không có quân đội riêng, không có nền tài chính riêng, thì độc lập đó chẳng có ý nghĩa gì
1.4 Độc lập dân tộc gắn liền với thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ:
Có thể khẳng định rằng tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với thống nhất
Tổ quốc, toàn vẹn lãnh thổ là tư tưởng xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh Người luôn luôn băn khoăn, day dứt khi sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước chưa hoàn thành Người nói: “Mỗi ngày mà Tổ quốc chưa thống nhất, đồng bào còn chịu nhiều gian khổ, là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên” Cho dù không được chứng kiến ngày toàn thắng của dântộc, non sông thu về một mối, nhưng trước lúc
đi xa, Hồ Chí Minh thể hiện niềm tin tưởng sắt đá: “Dù khó khăn, gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất Đồng bào Nam-Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”
2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội:
2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội:
Theo Hồ Chí Minh, xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội ở giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa Mặc dù còn tồn đọng tàn dư của xã hội cũ nhưng xã hội xã hội chủ nghĩa không còn áp bức, bóc lột, xã hội do nhân dân lao động làm chủ,trong đó con người sống ấm no, tự do, hạnh phúc, quyền lợi của cá nhân và tập thể vừa thống nhất, vừa gắn bó chặt chẽ với nhau
2.2 Tiến lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan:
Đối với Việt Nam, hàng nghìn năm dưới ách thống trị tàn bạo của chế độ phong kiến thực dân, nhiều khuynh hướng cứu dân, cứu nước đã được thử nghiệm nhưng đều không đem lại kết quả cuối cùng mà dân tộc khát khao đạt được Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới là nguồn gốc của tự do, bình đẳng, bác ái, xóa bỏ những bức tường dài ngăn cản con người đoàn kết, yêu
Trang 6thương nhau Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nhân loại nói chung, của Việt Nam nói riêng vừa là một tất yếu của lịch sử, vừa đáp ứng được khát vọng của những lực lượng tiến bộ xã hội trong quá trình đấu tranh tự giải phóng mình
2.3 Một số đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa:
a Thứ nhất, về chính trị: Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có chế độ
dân chủ
b Thứ hai, về kinh tế: Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế
phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu
c Thứ ba, về văn hóa, đạo đức và các quan hệ xã hội: Xã hội xã hội
chủ nghĩa có trình độ phát triển cao về văn hóa và đạo đức, bảo đảm
sự công bằng, hợp lý trong các quan hệ xã hội
d Thứ tư, về chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội: Chủ nghĩa xã hội là
công trìnhtập thể của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản
3 Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội:
3.1. Độc lập dân tộc là cơ sở, tiền đề để tiến lên chủ nghĩa xã hội:
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc bao gồm cả nội dung dân tộc và dân chủ; độc lập phải gắn liền với thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ và hơn nữa độc lập dân tộc cũng phải gắn liền với tự do, cơm no,
áo ấm, hạnh phúc cho nhân dân Vậy nên khi nêu lên mục tiêu giải phóng dân tộc, Người cũng đãđịnh hướng đến mục tiêu chủ nghĩa xã hộiKhi đề cao mục tiêu độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh không coi đó là mục tiêucuối cùng của cách mạng, mà là tiền đề cho một cuộc cách mạng tiếp theo – cách mạng xã hội chủ nghĩa Vì vậy, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân càng sâu sắc, triệt để thì càng tạo ra những tiền đề thuận lợi, sức mạnh to lớn cho cách mạng xã hội chủ nghĩa Hơn nữa, cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam đã được Bác khẳng định là con đường cách mạng vô sản, vì
Trang 7vậy bản thân cuộc cách mạng này ngay từ đầu đã mang tính định hướng xã hội chủ nghĩa Độc lập dân tộc vì vậy không những là tiền đề mà còn là nguồn sức mạnh to lớn cho cách mạng xã hội chủ nghĩa Tư tưởng trên của Người đúng đắn và sáng tạo vì không chỉ đáp ứng được yêu cầu khách quan, cụ thể của cách mạng Việt Nam mà còn phù hợp với qui luật phát triển của thời đại
3.2 Chủ nghĩa xã hội là điều kiện để đảm bảo nền độc lập dân tộc vững
chắc:
Chủ nghĩa xã hội là xu thế tất yếu của thời đại và phù hợp với lợi ích của nhân dân Việt Nam Vì vậy, cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam phải mang tính định hướng xã hội chủ nghĩa thì mới giành được thắng lợi hoàn toàn và triệt để Ở Việt Nam, theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội trước hết
là một chế độ dân chủ, do nhân dân làm chủ, dưới sự lãnh đạo của Đảng Chế độ dân chủ thể hiện trong tất cả mọi mặt của đời sống xã hội và được thể chế hóa bằng pháp luật, đây là điều kiện quan trọng nhất để đảm bảo nền độc lập dân tộc, tạo ra nền tảng ý thức xã hội bảo vệ chủ quyền dân tộc, kiên quyết đấu tranh chống lại mọi âm mưu thôn tính, đe dọa nền độc lập,
tự do của dân tộc
Chủ nghĩa xã hội, theo Hồ Chí Minh, còn là một xã hội tốt đẹp, không còn chế độ áp bức bóc lột Đó là một xã hội bình đẳng, công bằng và hợp lý: làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm không hưởng, bảo đảm phúc lợi xã hội cho người già, trẻ em và những người còn khó khăn trong cuộc sống; mọi người đều có điều kiện để phát triển như nhau Đó còn là một xã hội có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, là một xã hội có sự phát triển cao đạo đức và văn hóa, hòa bình hữu nghị, làm bạn với tất cả các nước dân chủ trên thế giới
Trang 8Như vậy, theo Hồ Chí Minh, xây dựng chủ nghĩa xã hội là xây dựng cơ
sở cho sự phát triển của đất nước trên tất cả các lĩnh vực Với một chế độ xã hội như trên, chủ nghĩa xã hội sẽ có khả năng làm cho đất nước phát triển mạnh mẽ, sẽ tạo nền tảng vững chắc để bảo vệ nền độc lập dân tộc
PHẦN II: TỰ DO, HẠNH PHÚC LÀ GIÁ TRỊ CỦA ĐỘC LẬP
DÂN TỘC
đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự do thì đó vẫn là độc lập kiểu cũ, và vì vậy độc lập đó cũng chảng có nghĩa lý gì Chủ nghĩa xã hội trong quan điểm của Hồ Chí Minh không phải là câu trả lời cho mong muốn chủ quan của người theo quan điểm duy tâm, không tưởng, mà là câu trả lời cho một sự vận động lịc sử hiện thực theo khái niệm duy vật phê phán Chủ nghĩa xã hội
là một vấn đề hiện thực, xuất phát từ thực tiễn khách quan, từ hiện thực vận động của lịch
sử, từ đặc điểm Việt Nam, một nước vốn là thuộc địa, nông nghiệp lạc hậu, khoa học kỹ thuật kém phát triển, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội trong quan điểm của Hồ Chí Minh không thể suy nghĩ chủ quan, giáo điều, nóng vội, duy ý chí mà phải dựa trên cơ sở thực tiễn nước ta, đặc điểm thế giới và xu thế của thời đại
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc Chủ nghĩa xã hội là giải phóng nhân dân lao động khỏi nghèo nàn, lạc hậu Chủ nghĩa xã hội là một xã hội không có chế độ người bóc lột người, một xã hội bình đẳng nghĩa là ai cũng phải lao động và có quyền lao động, ai làm nhiều thì hưởng nhiều,
ai làm ít thì hưởng ít, không làm không hưởng
Có được độc lập chưa đủ, độc lập nhưng người dân phải được hưởng hạnh phúc,tự do Đấy chính là đòi hỏi chính đáng, điều mà không ai khác chính cụ Hồ đã chỉ ra Hạnh phúc, tự do mới chính là mục đích cuối cùng, là mong ước thẳm sâu nhất củamỗi người dân nước Việt Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội là “độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động”, “Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, không lao động được thì nghỉ ngơi,…Tóm lại xã hội ngày càng tiến, vật chất càng tăng, tinh thần ngày càng tốt đó
là chủ nghĩa xã hội” Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đem lại hạnh phúc, ấm no cho nhân dân
Trang 9Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội được nói đến một cách thiết thực, cụ thể, dễ hiểu: “Chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc” “Nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập tự do cũng không có ý nghĩa gì”, “Chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân và do nhân dân tự xây dựng lấy” Nói tóm lại “chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu nước mạnh” Hạnh phúc, tự do theo quan điểm Hồ Chí Minh là người dân pải được hưởng đầy đủ đời sống vật chất và tinh thần do chủ nghĩa xã hội đem lại Đời sống vật chất là trên cơ sở mệt nền kinh tế cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Chỉ có tăng trưởng kinh tế, thu nhập cao
“ăn ngon, mặc đẹp” chưa thể gọi là chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa xã hội là cùng với việc không ngừng nâng đời sống vật chất, là không ngừng nâng cao đời sống tinh thần Trong điều kiện nước ta, nhiều khi đời sống tinh thần, văn hóa phải đi trước “soi đường cho quốc dân đi; văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ” Theo Hồ Chí Minh, nhân tố nào biến nước Việt Nam lạc hậu thành một nước tiên tiến: “Có lễ cần phải để lên hàng đầu những cố gắng của chúng tôi nhằm phát triển văn hóa Chủ nghĩa thực dân đã kìm hãm nhân dân chúng tôi trong vòng ngu muội để chúng đễ áp bức Nền văn hóa nảy nở hiện thời là điều kiện cho nhân dân chúng tôi tiến bộ” Ngay khi còn phải tập trung vào nhiệm vụ hàng đầu là giành độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh đã nhìn thấu ý nghĩa và sức mạnh của văn hóa, của đời sống tinh thần Người cho rằng, con người cần phải có đời sống văn hóa tinh thần vì đó là lẽ sinh tồn và mục đích cuộc sống chúng ta Chủ nghĩa xã hội xóa bỏ căn nguyên kinh tế sâu xa của tình trạng người bóc lộtngười
do chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất sinh ra, nhờ đó xóa bỏ cơ sở kinh tế sinh
ra ách áp bức con người về chính trị và sự nô dịch con người về tinh thần,ý thức và tư tưởng Chỉ với chủ nghĩa xã hội, độc lập dân tộc mới đạt tới mục tiêu phục vụ lợi ích và quyền lực của mọi người lao động, làm cho mọi thành viên của cộng đồng dân tộc trở thành người chủ thực sự, có cuộc sống vật chất ngày càng đầy đủ và đời sống tinh thần ngày càng phong phú Nó cũng bảo đảm cho dân tộc vượt qua tình trạng đói nghèo, lạc hậu và tụt hậu trong tương quan với các dân tộc khác trong thế giới và ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn để đạt tới sự bình đẳng trong các mối quan hệ giữ con người với con người, giữa cộng đồng dân tộc này với cộng đồng dân tộc khác Toàn bộ khả năng và điều kiện bảo đảm chỉ có thể được tìm thấy và giải quyết bằng con đường phát triển chủ nghĩa
xã hội
Chủ nghĩa xã hội là giai đoạn phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản về mặt giải phóng con người khỏi mọi áp bức, bóc lột đem lại cho con người hạnh phúc, tự do Vì vậy, Hồ Chí Minh rất coi trọng vai trò của tư tưởng, văn hóa, đạo đức, lối sống Văn hóa là lối sống, là quyền con người là cái chân, thiện, mỹ giữa người với người Thống nhất với cách tiếp cận của chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh rất chú trọng sức phát triển sản xuất, chú trọng chế độ sở hữu coi đó là những nhân tố quyết định thắng lợi của chủ nghĩa
Trang 10xã hội Nhưng điều đặc biệt mang sắc thái Hồ Chí Minh, đó là Người chú trọng tiếp cận chủ nghĩa xã hội theo phương diện đạo đức Con người có hạnh phúc trong chế độ xã hội chủ nghĩa phải là những con người được giáo dục và có đạo đức Chế độ xã hội chủ nghĩa mang lại hạnh phúc cho con người phải là chế độ không có chủ nghĩa cá nhân, và những
gì phản văn hóa và đạo đức Hồ Chí Minh chỉ rõ chủ nghĩa cá nhân là trái với đạo đức cách mạng, là trở lực trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội Vì vậy, thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh loại bỏ chủ nghĩa cá nhân
Tóm lại, Hồ Chí Minh đã sớm phát hiện ra giá trị của chủ nghĩa xã hội, chế độ xã hội chủ nghĩa theo quan điểm Hồ Chí Minh không chỉ là thước đo giá trị của độc lập dân tộc
mà còn tạo nên sức mạnh để bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc và tự bảo vệ Độc lập dân tộc chỉ có đi tới chủ nghĩa xã hội thì mới có một nền độc lập dân tộc thật sự, hoàn toàn, nhân dân mới được hưởng hạnh phúc tự do; chủ nghĩa xã hội chỉ có phát triển trên một nền độc lập dân tộc thật sự thì mới có điều kiện phát triển và hoàn thiện