BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN đề TÀI hội nhập kinh tế quốc tế của việt nam

Trong suốt quá trình đó Việt Nam đã nắm bắt được nhiều thời cơ mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế mà nổi bật nhất là sự gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007.. Với m

BÀI TẬP LỚN

HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

ĐỀ TÀI: Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Việt Hà Anh

Mã SV: 11210671

Lớp: Quản trị kinh doanh quốc tế 63C

Hà Nội, tháng 4 năm 2022

MỤC LỤC TRANG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ

1. Khái niệm và sự tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế ……… 4

1.1. Khái niệm về hội nhập kinh tế quốc tế ……… 4

1.2. Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế ………… 4

2. Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế ……… 5

3. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển của Việt

Nam

5

3.1. Tác động tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế ……… 5

3.2. Tác động tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế ……… 6

II LIÊN HỆ QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ

NHỮNG THÀNH TỰU, HẠN CHẾ TRONG QUÁ TRÌNH NÀY

1. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam ……… 7

2. Những thành tựu, hạn chế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

tại Việt Nam ………

8

2.1 Thành tựu

………

8

2.2 Hạn chế, thách thức

………

12

3. Những yêu cầu đặt ra đối với công tác đối ngoại để hội nhập kinh tế

quốc tế hiệu quả ………

13

Lời mở đầu

Hội nhập kinh tế quốc tế đã vàng đang trở thành một xu hướng tất yếu trong thời đại và tác động mạnh mẽ lên mọi lĩnh vực, chi phối đời sống kinh tế của hầu hết các quốc gia trên thế giới Hệ quả tất yếu của hội nhập kinh tế quốc

tế là sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước sẽ ngày càng trở nên chặt chẽ

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cũng là một đất nước đã tích cực, chủ động đưa kinh tế nước nhà hòa vào nền kinh tế thế giới trong suốt hơn 30 năm qua Trong suốt quá trình đó Việt Nam đã nắm bắt được nhiều thời cơ mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế mà nổi bật nhất là sự gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007 Quan hệ hợp tác phát triển với nhiều quốc gia trên thế giới đã góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế Bên cạnh những tác động tích cực, Việt Nam cũng gặp không ít thách thức, rào cản trong quá trình hội nhập kinh tế

Với mong muốn nhìn nhận bản chất quá mối quan hệ của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam với thế giới cũng như xem xét những cơ hội

và thách thức của nước ta trong quá trình này để từ đó đặt ra những yêu cầu, giải pháp cho công tác đối ngoại giúp thúc đẩy hành trình đưa kinh tế của nước ta hòa với nền kinh tế thế giới một cách hiệu quả em đã lựa chọn đề tài “Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam”

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

1 Khái niệm và sự tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế

I.1 Khái niệm về hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình đất nước đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung

I.2 Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

Đầu tiên là do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế

Toàn cầu hóa là quá trình xây dựng tính liên kết và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng giữa các đất nước trên phạm vi toàn cầu Nó diễn ra trên nhiều phương diện như chính trị, kinh tế, xã hội, …trong đó toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng nổi bật nhất, không chỉ là trọng tâm, là nền tảng, đồng thời là động lực thúc đẩy toàn thế giới phát triển Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành một tất yếu khách quan:

Quá trình toàn cầu hóa kinh tế đã đưa tất cả các nước vào hệ thống phân công lao động quốc tế, trao đổi sản xuất giữa các quốc gia ngày càng gia tăng khiến nền kinh tế của các quốc gia trở thành một bộ phận hữu cơ và không thể tách khỏi nền kinh tế toàn cầu Nếu không hội nhập kinh tế quốc tế thì nhiều quốc gia sẽ không đảm bảo được các điều kiện để sản xuất trong nước Hội nhập kinh tế đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, lấy thành quả của Cách mạng Công nghiệp và đưa nó thành động lực phát triển

Thứ 2, hội nhập kinh tế quốc tế là cách thức phát triển phổ biến của nhiều đất nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay

Các nước đang và kém phát triển có thể coi hội nhập kinh tế quốc tế là cơ hội tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực khác bên ngoài như tài chính, công nghệ, khoa học hay kinh nghiệm của những nước phát triển

Hội nhập kinh tế còn giúp các nước kém và đang phát triển thu hẹp dần khoảng cách với các nước phát trền để không bị tụt lại quá xa

Hội nhập kinh tế giúp mở rộng của thị trường, thu hút vốn và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mang lại nhiều cơ hội nghề nghiệp, thu nhập của người dân tăng lên

Tuy nhiên, những quốc gia còn đang và kém phát triển phải đối mặt với nhiều thách thức cũng như lệ thuộc vào nước phát triển do nợ nước ngoài Vậy

nên những quốc gia này cần có chiến lược hợp lí, tìm kiếm giải pháp phù hợp để

xử lí và thích ứng

2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế

Đầu tiên, chuẩn bị sẵn sàng các yếu tố, điều kiện để thực hiện hội nhập thành công

Những điều kiện chủ yếu để thực hiện hội nhập thành công là sự chuẩn bị

về tư duy, tham gia hội nhập tích cực, sự toàn diện và hiệu lực của thể chế, sự hiểu biết thị trường và nguồn nhân lực trình độ cao, …

Thứ hai, thực hiện đa dạng các hình thức, các mức độ hội nhập kinh tế quốc tế

Nếu dựa vào mức độ thì quá trình hội nhập kinh tế quốc tế được chia thành các mức độ tăng dần là: Thỏa thuận thương mại ưu đại (PTA), Khu vực mậu dịch tự do (FTA), Liên minh thuế quan (CU), Thị trường chung, Liên minh kinh

tế - tiền tệ, … dựa vào mức độ tích cực tham gia một quốc gia vào các các tổ chức kinh tế quốc tế hoặc khu vực, quan hệ ngoại giao

Xét theo hình thức thì hội nhập kinh tế quốc tế có nhiều hình thức như: đầu

tư quốc tế, hợp tác quốc tế, ngoại thương, dịch vụ thu ngoại tệ,…

3 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển của Việt Nam 3.1.Tác động tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế mang đến những cơ hội vô cùng lớn trong sự nghiệp thúc đẩy kinh tế một quốc gia

Thứ nhất, giúp mở rộng thị trường, tiếp thu nền khoa học công nghệ hiện đại, thu hút vốn đẩu tư và chuyển dịch cơ cấu

Hội nhập kinh tế quốc tế bản chất là tận dụng những lợi thế cạnh tranh, điểm mạnh của nước ta trong phân công lao động quốc tế để mở rộng thị trường phát triển thương mại Bên cạnh đó, những doanh nghiệp, sản phẩm trong nước cũng được nâng cao sức cạnh tranh nhờ hội nhập chuyển dịch cơ cấu hợp lý giúp hình thành những lĩnh vực kinh tế chủ chốt Hơn cả là quốc gia đó thu hút được những nguồn lực như khoa học kĩ thuật, công nghệ tiên tiến khi phát triển, cải thiện môi trường kinh doanh

Hội nhập kinh tế làm tăng cơ hội các doanh nghiệp trong nước tiếp cận thị trường quốc tế, nguồn tín dụng và đối tác quốc tế để nâng cao năng lực, chất lượng sản phẩm Ngoài ra người dân nay có cơ hội để trải nghiệm nhiều sản phẩm với mẫu mã, chất lượng, giá cả đa dạng, được giao lưu học hỏi nhiều hơn bên ngoài cũng như có nhiều cơ hội trong công việc Nhờ có hội nhập kinh tế

quốc tế mà những chiến lược gia mới có thể đưa ra những chính sách phát triền kinh tế hợp lí

Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế tạo cơ hội nâng cao nguồn nhân lực Hội nhập kinh tế quốc tế giúp nâng cao trình độ nguồn nhân lực và tiềm lực khoa học công nghệ quốc gia thông qua hợp tác, trao đổi trong giáo dục đào tạo, nghiên cứ khoa học, chuyển giao công nghệ với các quốc gia khác

Thứ 3, hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện để thúc đẩy hội nhập của các lĩnh vực văn hóa, chính trị, củng cố an ninh quốc phòng

Hội nhập kinh tế còn có tác động với chính trị, là một trong những yếu tố cần thiết để hướng tới một nền dân tộc văn minh, dân chủ, xã hội chủ nghĩa Hội nhập đưa quốc gia đó lên một vị trị mới, khẳng định vị thế, sự uy tín trong các tổ chức và trường quốc tế

Hội nhập giữ gìn, ổn định an ninh trật tự đất nước để từ đó tập trung các nguồn lực phát triển kinh tế xã hội cũng như xử lí những vấn đề chung như thay đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu, tội phạm xuyên lục địa,…

3.2.Tác động tiêu cực

Bên cạnh những lợi ích to lớn hội nhập kinh tế quốc tế mang lại thì nó cũng

để lại những khía cạnh chưa tốt, hạn chế

- Hội nhập kinh tế quốc tế làm tăng sức ép phải cạnh tranh của các công ty, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn và tiềm tàng nguy cơ phá sản

- Hội nhập kinh tế quốc tế khiến khoảng cách giàu nghèo càng trở nên lớn hơn cùng với đó là sự bất bình đăng xã hội trong lợi ích giữa các quốc gia và các nhóm người

- Các nước đang phát triển có khả năng trở thành bãi thải công nghiệp, công nghệ thấp, bị cạn kiệt tài nguyên, hủy hoại môi trường do phải đối mặt với nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tự nhiên bất lợi, tập trung nhiều vào ngành cần nhiều tài nguyên, sức lao động nhưng giá trị gia tăng thấp

- Hội nhập kinh tế quốc tế gia tăng sự lệ thuộc kinh tế vào thị trường bên ngoài của các quốc gia, từ đó khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương khi có sự cố, biến động

- Hội nhập kinh tế quốc tế cũng có thể tạo ra sự mất an ninh trật tự xã hội, sức ép lên quyền lực Nhà nước

- Hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo ra nguy cơ bản sắc văn hóa dân tộc bị xói mòn do tiếp thu mù quáng văn hóa nước ngoài

- Hội nhập có thể làm tăng tỉ lệ phạm tội xuyên lực địa, buôn lậu, khủng

bố, nhậpcư trái phép,

Có thể nói, hội nhập quốc tế vừa mang lại cơ hội, lợi ích những cũng có thể đem đến những thách thức, hạn chế nhất định nên mỗi quốc gia đều cần chú trọng xém xét, lên kế hoạch và có những chiến lược hợp lí trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế

II LIÊN HỆ QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ NHỮNG THÀNH TỰU, HẠN CHẾ TRONG QUÁ TRÌNH NÀY CỦA VIỆT NAM

1 Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Tính đến nay, sau gần 30 năm tham gia tích cực vào những diễn đàn, tổ chức quốc tế, đổi mới cải cách Việt Nam đã dần dần tạo những mối quan hệ bền vững, khẳng định được vị thế của mình trên trường quốc tế

Điểm nổi bật đầu tiên trong tiến trình hội nhập của nước ta là sự nối lại quan hệ với các quốc gia lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Năm 1995, Mỹ đã chính thức bỏ cấm vận với Việt Nam và tháng 7 năm 2000 nước ta đã ký kết Hiệp định Thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ Năm 1991, Australia cũng bãi bỏ lệnh cấm vận buôn bán với Việt Nam Ngoài ra năm 1992 nước ra bắt đầu mở rộng hợp tác, phát triển mối quan hệ với Nhật Bản và chính phủ Nhật Bản đã viện trợ ODA cho Việt nam đồng thời thiết lập quan quan hệ ngoại giao cấp đại

sứ với Hàn Quốc

Về hợp tác song phương, nước ta đã thiết lập quan hệ thương mại mới gần

60 Hiệp định khuyến khích, bảo hộ đầu tư cũng như 54 hiệp định chống đánh thuế hai lần, quan hệ ngoại giao các quốc gia Liên hợp quốc và những hiệp định văn hóa song phương với nhiều quốc gia khác Tính đến nay Việt Nam đã ngoại giao với gần 200 quốc gia và là một trong những nước xuất khẩu mạnh mẽ trong cụm Đông Nam Á

Về hợp tác đa phương và khu vực, Việt Nam đã có quan hệ tích cực với các

tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế như Ngân hàng phát triền Châu Á, quỹ tiền tệ thế giới, Tiến trình hội nhập của Việt Nam ngày càng nổi bật khi từng bước tham gia vào các tổ chức, diễn đàn quốc tế, kí hết nhiều hiệp định đa phương Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ 28 diễn ra tại thủ đô Bandar Seri Begawan của Brunei, Việt Na, chính thức được gia Nhập ASEAN – một trong những cột mốc quan trọng trong hành trình hội nhập của dân tộc ta Ngoài

ra Việt Nam còn đàm phán nhiều hiệp định thương mại, hợp tác trong các lĩnh vực như giao thông vận tải, nông nghiệp,…

Tháng 3 năm 1996, Việt Nam sáng lập diễn đàn hợp tác Á – Âu (ASEM) nhằm thúc đẩy quá trình đầu tư hợp tác giữa các doanh nghiệp Á – Âu, tự do hóa thương mại

Năm 1998, Việt Na, tiếp tục chính thức được gia nhập vào Diễn đàn hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) nơi có tổng dân số lên tới 2,67

tỷ người và tổng GDP khoảng 31,6 ngàn tỷ USD ngang với 50% thương mại thế giới Nước ta đã tích cực, năng nổi tham gia hoạt động diễn đàn một cách hiệu quả

Tháng 11 nă, 2006, Việt Nam đăng cai tổ chức tuần lễ cấp cao APEC lần thứ 14 thành công, đưa hình ảnh và những giá trị tốt đẹp của Việt Nam đến với thế giới cũng như góp phần trong sự tăng trưởng mạnh vốn đầu tư nước ngoài năm 2007, 2008

Đặc biệt, Việt Nam chính thức trở thành thành viên a WTO (tổ chức thương mại thế giới) vào ngày 11 tháng 01 năm 2007 sau 11 năm đàm phán gia nhập Đây cũng là một dấu mốc quan trọng tiếp theo trong sự nghiệp hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Cho đến nay, Việt Nam đã thiết lập FTA với 15 nước trong 6 FTA khu vực, bao gồm: ASEAN – Trung Quốc vào năm 2004, ASEAN – Hàn Quốc vào năm

2006, ASEAN – Nhật Bản năm 2008, ASEAN – Ôt-xtrây-lia và ASEAN – Niu-Di-lân vào năm 2009, ASEAN – Ấn Độ năm 2009

Bên cạnh việc kí kết các Hiệp định thương mại với tư cách là thành viên khối ASEAN thì năm 2008 Việt Nam lần đầu kí Hiệp định với tư cách độc lập là Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản và tiếp đến là năm 2011 với Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Chi Lê

Điểm nổi bật trong hành trình đưa kinh tế Việt nam hòa vào nên fkinh tế thế giới còn phải kể đến việc hoàn tất ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào tháng 10 năm 2015 Nhờ tham gia và hiệp hội này mà Việt Nam nắm bắt được nhiều cơ hội tốt hơn trong quá trình hội nhập, phát triển được các chiến lược kinh tế - xã hội và triển khai chiến lược hội nhập quốc tế đặ biệt là trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương

2 Những thành tựu, hạn chế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam

II.1 Thành tựu

Thứ nhất, thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam ngày càng khởi sắc

Sau khi thành công gia nhập WTO năm 2007 thì vốn đầu tư FDI vào Việt Nam đã tăng mạnh Cụ thể năm đó vốn FDI đã tăng đến 21,3 tỉ USD, tăng gần 80% so với năm 2006 Năm 2008 vốn FDI đóng góp vào ngân sách nhà nước 1,982 tỷ USD, tăng 25,8% so với năm 2007

Năm 2015, có 2.013 dự án FDI được cấp mới và 814 dự án được đăng ký tăng vốn, với tổng vốn đăng ký đạt 22,757 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm

2014 Vốn FDI giải ngân đạt 14,5 tỷ USD, tăng 17,4% so với cùng kỳ năm 2014

Thứ 2, hội nhập kinh tế quốc tế đẩy mạnh các hoạt động thương mại Việt Nam phát triển, gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu Việt Nam

Về xuất khẩu, nhờ luôn tích cực tham gia hội nhập cùng với lợi thế về tài nguyên phong phú, nhân lực dồi dào, sự ổn định kinh tế chính trị mà hoạt động xuất khẩu tăng trưởng nhanh chóng cả về quy mô và số lượng Những mặt hang xuất khẩu đã trở thành động lực chính cho nên kinh tế quốc dân

Về nhập khẩu, từ một nước nhập siêu Việt Nam chuyển mình thành một nước xuất siêu Năm 1976 Việt Nam nhập siêu 801,4 triệu USD, tỷ lệ nhập siêu

so với xuất khẩu là 360% Từ 2012 đến nay, Việt Nam đã xuất siêu hàng hóa (năm 2012 là 780 triệu USD, năm năm 2013 là 9 triệu USD) Năm 2014, xuất siêu khoảng 2 tỷ USD Cán cân thương mại được cải thiện cũng như một số yếu

tố khác cải thiện theo như cán cân thanh toán, an toàn tài chính quốc gia

Kết thúc năm 2019, tổng cục Hải quan đã thống kê tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước với con số kỉ lục mới là 517,26 tỷ USD, tăng 7,6% so với năm

2018 Cụ thể, hàng hóa xuất khẩu đạt 253,07 tỷ USD, tăng 8,4% còn nhập khẩu thì đạt 253,07 tỷ USD, tăng 6,8% Đây là lần đầu tiên kim ngạch vượt 500 tỷ USD vượt qua cả châu Phi cộng lại

Việt Nam tăng cường các hoạt động xúc tiến xuất khẩu, mở rộng thị trường

ở các nước đang phát triền, những thị trường tiềm năng Bên cạnh những thị