TIỂU LUẬN CHUYÊN đề THAY THẾ KHÓA LUẬN tốt NGHIỆP tên TIỂU LUẬN TRÒ CHƠI HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG KÍCH THƯỚC CHO TRẺ mầm NON 2

Hình thành biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mẫu giáo là một môn học vô cùng quan trọng, nó có một vị trí đặc biệt trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ, đặt nền móng cho sự phát triển tư du

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM TRUNG ƯƠNG TP HỒ CHÍ MINH

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN: NHÓM 32E

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: NGUYỄN THỊ THÙY LINH

PHẠM THẢO THÙY TRÂN

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng năm 2022

PHIẾU CHẤM ĐIỂM BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

Nhóm: Người chấm:

- Phân tích kết quả trò chơi, rút

kinh nghiệm, hướng phát triển

trò chơi

1.01.01.0

Tổng số điểm: Giảng viên chấm

(Ghi bằng số và chữ) (Ký và ghi rõ họ tên)

BẢNG PHÂN CÔNG

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Trẻ em là tương lai của đất nước và Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên và vô cùng quan trọng trong hệ thống Giáo dục cho trẻ em hiện nay Giáo dục Mầm non là bậc học khởi đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta Bước đầu này nếu chúng

ta làm được tốt sẽ tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện cho học sinh các bậc học tiếp theo Bác Hồ đã từng nói: Giáo dục Mẫu giáo tốt mở đầu cho một nền giáo dục tốt Vì trẻ em những Mầm non tương lai của đất nước, Đất nước có giàu mạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy, phải chăm sóc - giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non Bác Hồ còn khuyên những người giáo viên Mầm non Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ Muốn làm được thì trước hết phải yêu trẻ Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền bỉ, chịu khó mới nuôi dạy được các cháu Dạy trẻ cũng như trồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này cháu thành người tốt Công tác giáo viên và mẫu giáo có khác nhau, nhưng cùng chung một mục đích đào tạo những công dân tốt, cán bộ tốt cho tổ quốc, cho chủ

nghĩa xã hội (Hồ Chí Minh về vấn đề giáo dục, 1990 Tr 182-183)

Giáo dục mầm non hình thành những cơ sở ban đầu về nhân cách con người: đạo đức, trítuệ, thẩm mỹ, tình cảm tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện Trong những năm gần đây chương trình giáo dục mầm non đã liên tục cải cách và đổi mới về nội dung, phương pháp để phù hợp với sự phát triển của xã hội Đặc biệt hiện nay bậc học giáo dục mầm non rất quan tâm đến việc đổi mới cách thức tổ chức hoạt động ở tất cả các môn học để trẻ lĩnh hội một cách hiệu quả nhất, thông qua các hoạt động học tập và vui chơi nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt Hình thành biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mẫu giáo là một môn học vô cùng quan trọng, nó có một vị trí đặc biệt trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ, đặt nền móng cho sự phát triển tư duy, năng lực nhận biết của trẻ, góp phần vào sự phát triển toàn diện nhân cách và chuẩn bị cho trẻ đến trường tiểu học với những biểu tượng toán sơ đẳng, những kỹ năng như phân biệt, so sánh, phân loại, tổng hợp, kháiquát, trìu tượng hóa

Nội dung hình thành biểu tượng toán cho trẻ trong chương trình giáo dục Mầm non gồm có: Hình thành các biểu tượng về tập hợp, số và phép đếm; Biểu tượng về hình dạng; Biểu tượng về kích thước; Biểu tượng về định hướng trong không gian Thông qua biểu tượng toán sơ đẳng đã được hình thành ở trẻ từ rất sớm đặc biệt là những biểu tượng về kích thước Tuy nhiên, kích thước của bất kỳ vật thể nào đều được phản ánh khái quát bằng hình dạng nào đó như: cây cao- thấp bát to- nhỏ, khăn rộng- hẹp, dây dài- ngắnCác hình dạng có kích thước khác nhau đóng một vai trò rất to lớn trong việc nhận biết kích thước các vật thể Vì vậy việc cho trẻ làm quen với các hình dạng khác nhau dạy chotrẻ phân biệt, nhận biết nắm được một số dấu hiệu đặc trưng của các vật là rất quan trọng.Mặt khác, việc cho trẻ nhận biết kích thước của các vật thể còn giúp trẻ thấy được sự phong phú, đa dạng và vẻ đẹp của thế giới đồ vật xung quanh trẻ Hơn nữa, những kiến thức về kích thước của vật thể là phương tiện giúp trẻ định hướng dễ dàng hơn trong môi trường xung quanh trẻ

Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội khả năng nhận thức của trẻ cũng phát triển nhanh hơn, trẻ rất thông minh, sáng tạo vì vậy nhu cầu khám phá thế giới xung quanh củatrẻ ngày càng cao Trong khi đó, những kiến thức mà thực tiễn cuộc sống đem lại cho trẻ chưa đầy đủ và chính xác nên chưa thỏa mãn được nhu cầu của trẻ Do đó, việc cung cấp cho trẻ những tri thức cần thiết một cách đầy đủ và hệ thống có ý nghĩa rất lớn trong sự phát triển trí tuệ cũng như trong đời sống của mỗi đứa trẻ Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo hoạt động chủ đạo của trẻ là hoạt động vui chơi vì vậy thông qua các trò chơi giúp trẻ thỏa mãn nhu trẻ, giúp trẻ củng cố kiến thức, củng cố kỹ năng phát trển khả năng sáng tạo Tạo cho trẻ môi trường hứng thú học tập chơi mà học, học mà chơi, vừa chơi cung cấp

đầy đủ trọn vẹn kiến thức cần truyền đạt, Vì vậy, nhóm chúng em chọn đề tài: Trò chơi hình thành biểu tượng toán ban đầu về kích thước cho trẻ mầm non

2 Vai trò của Toán học đối với trẻ MN.

Trong cuộc sống hàng ngày

Qua các kết quả đã nghiên cứu và thực tế cuộc sống hàng ngày, các nhà nghiên cứu đãchứng tỏ trẻ em có khả năng nhận biết một số biểu tượng toán học và cần thiết đượchình thành một số biểu tượng toán ngay từ lứa tuổi mẫu giáo

Thực tế cho thấy, một số biểu tượng toán được hình thành ở trẻ từ rất sớm Chẳng hạn:trẻ 4-5 tháng tuổi đang khóc, nghe tiếng mẹ gọi thì không khóc nữa phải nghiêng đầu

về phía có tiếng gọi

Trẻ 3-4 tuổi khi thấy người lớn cầm một túi kẹo mẹ đưa cho 2-3 chiếc thì không lấy vàđòi cả túi, vì trẻ hiểu “cả túi nhiều hơn 2-3 chiếc” Hay khi ăn cơm trẻ biết tìm 2 chiếcđũa, khi đi giày dép biết tìm đủ hai chiếc mặc dù hai chiếc không cùng một đôi điều đóchứng tỏ trẻ có hiểu biết về toán từ rất sớm, song tất cả những hiểu biết ấy là do phản

xạ tự nhiên của cơ thể hoặc do trẻ bắt chước người lớn Đó là kết quả của việc “tri giáctrực tiếp” của các cháu thông qua các hoạt động hàng ngày còn việc hiểu thấu đáo,vững chắc và có hệ thống các khái niệm đó thì chưa có

Mặt khác do sự tiếp xúc với môi trường xung quanh còn ít, vốn ngôn ngữ còn nghèonàn, sự hiểu biết còn hạn chế, trẻ chưa hiểu được ý nghĩa của các từ ngữ toán học nêndiễn đạt thương không chính xác Chẳng hẹn có 3 chiếc bánh và 6 chiếc kẹo thì trẻthường nói “bánh nhiều hơn kẹo” Biểu tượng “nhiều hơn” của trẻ ở đây là để chỉ sự

“nhiều hơn” về kích thước chứ không phải nhiều hơn về số lượng Hay khi so sánh 2sợi dây, 2 cái cây, thay cho việc nói “dây màu xanh dài hơn dây màu đỏ”, “cây hoa

vàng cao hơn cây hoa trắng” trẻ thường nói “dây xanh to hơn dây đỏ”, “cây hoa vàng

to hơn cây hoa trắng”

Những ví dụ trên chứng tỏ chỉ bằng vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân trẻkhông thể hiểu và diễn đạt đúng các biểu tượng toán học Vì vậy, việc hình thành cácbiểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo là rất cần thiết đối với trẻ Nó giúp trẻ giải quyếtđược một số khó khăn trong cuộc sống hằng ngày, giúp trẻ làm quen với thế giới xungquanh, nhận thức được các thuộc tính, các đặc điểm của những đồ vật xung quanh trẻ

Ví dụ: nhìn bức tranh vẽ chiếc ôtô trẻ nhận ra đầu xe và thùng xe là hình chủ nhật bánh

Mặt khác khi có một số biểu tượng toán học thì trẻ học các môn khác dễ dàng hơn,hiểu đầy đủ sâu sắc hơn, mở rộng sự hiểu biết về các mối quan hệ trong môi trườngxung quanh

Ví dụ: khi có biểu tượng về số đếm, hình dạng, kích thước, không gian

- Học giáo dục thể chất trẻ biết quay về phía phải, phía trái một cách chính xác

- Học làm quen với môi trường xung quanh trẻ biết phân biệt các đối tượng: đây là cáccon vật sống trong rừng, còn đây là các con vật trong gia đình Đây là các loại quả mộthạt, còn đây là các loại quả nhiều hạt

Hoặc cuối buổi học trẻ có thể kể “con biết năm loại rau mùa hè”, “con biết bốn loạiquả nhiều vitamin A”

Qua các ví dụ trên chúng ta thấy trẻ ở lứa tuổi mầm non có khả năng nhận biết cácbiểu tượng toán học, những biểu tượng toán đó rất cần thiết đối với trẻ và cần được các

cô hình thành đầy đủ, đúng, kịp thời, phù hợp với từng giai đoạn phát triển nhận thứcnhằm giúp trẻ phát triển trí thông minh và đảm bảo cho sự thích nghi với cuộc sốnghàng ngày.

Trong giáo dục toàn diện

a Góp phần phát triển trí tuệ

Đặc điểm của trẻ mẫu giáo: “nhận thức bằng cảm tính, tư duy trực quan hình tượng làchủ yếu” và đặc điểm hình thành các biểu tượng toán là “trẻ nhận biết thông qua hoạtđộng” dưới sự tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra của cô giáo Mỗi biểu tượng trẻ đều đi từnhận biết, gọi tên dựa vào dấu hiệu bên ngoài sau đó cùng với các hoạt động trẻ đốichiếu, so sánh, phân tích, khái quát để đi đến nhận biết được các dấu hiệu đặc trưngcho từng biểu tượng

Khi các biểu tượng đã được hình thành, trẻ vận dụng thực hành và đối chiếu vớithực tế xung quanh

Ví dụ: để hình thành biểu tượng hình vuông, ở trẻ 3-4 tuổi cô cho trẻ chọn hìnhtheo mẫu, gọi tên hình và chọn hình theo tên gọi Đến 4-5 tuổi cô cho trẻ khảo sáthình bằng cách sờ đường bao của hình và đăng hình để trẻ thấy hình vuông cóđường bao thẳng và không lăn được Sau đó cô cho trẻ xếp hình vuông bằng cácquê tính và hoạt động sếp hình trẻ đếm số que tính Từ đó trẻ nhận biết được: hìnhvuông xếp bằng 4 que tính dài bằng nhau

Kết hợp việc nhận biết hình dạng của hình vuông bằng các loại vật liệu khác để trẻnhận biết đầy đủ và tổng quát hơn về biểu tượng hình vuông: “Hình vuông là mộthình có 4 cạnh dài bằng nhau”

Thực tế đó cho thấy việc hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo đãgóp phần hình thành và phát triển hoạt động nhận thức cho trẻ, giúp trẻ chuyển từ

tư duy trực quan hành động sang tư duy trực quan hình tượng rồi đến tư duy logic

- Góp phần hình thành khả năng nhận thức thế giới xung quanh và giúp trẻ tìmđược sự liên hệ giữa các biểu tượng toán và thế giới xung quanh

Ví dụ: biểu tượng hình chủ nhật giúp trẻ nhận thức được tờ giấy, mặt bàn, cửa sổ…

Là những đồ vật rất khác nhau nhưng chúng đều có hình dạng là hình chữ nhật

- Góp phần hình thành và rèn luyện các thao tác tư duy: so sánh, phân tích, tổnghợp, khái quát hóa…

- Góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo do vốn hiểu biết còn ít,vốn ngôn ngữ nghèo nàn trẻ chưa hiểu do vốn hiểu biết còn ít, vốn ngôn ngữ nghèonàn, trẻ chưa hiểu được ý nghĩa của các từ ngữ toán học do đó trẻ thường nói khôngđúng Vì vậy khi hình thành các biểu tượng toán học, bên cạnh việc giúp trẻ nóiđúng câu, đủ ý thì điều quan trọng là đã cung cấp cho trẻ vốn từ và các biểu tượngtoán học, giúp trẻ hiểu và biết diễn đạt các từ đó phù hợp với thực tế

Ví dụ: Khi so sánh hai bút chì thay cho việc nói “bút chì xanh to hơn bút chì đỏ”, biếtnói bút “chì xanh dài hơn bút chì đỏ”

- Góp phần phát triển và thúc đẩy các quá trình tâm lý ở trẻ như: ghi nhớ, chú ý, tưởngtượng…

b Góp phần giáo dục đạo đức, thẩm mỹ

Hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo không phải chị giúp các emnhận thức được một số kiến thức toán học mà trong đó quá trình tổ chức trẻ hoạtđộng dưới nhiều hình thức: cá nhân, tổ, nhóm, cả tập thể với những phương tiệnkhác nhau: vẽ, cắt, nặng, xé, dán, xếp hình, phân chia nhóm, phân loại các đồ vật…Những hình thức và phương tiện hoạt động đó đã góp phần giáo dục trẻ ý thức tổchức kỷ luật, tính kiên trì, lòng ham hiểu biết, sáng tạo, biết đoàn kết giúp đỡ lẫnnhau để hình thành ý thức tập thể trong cộng đồng Đó là những đức tính rất cầnthiết để trẻ học toán sau này

Ví dụ: khi học chia một nhóm 7 đối tượng làm 2 phần, cô yêu cầu “mỗi tổ cử 7 bạn

ra chơi và hãy chia các bạn trong nhóm làm hai phần sao cho cách chia các tổkhông giống nhau”

Trước yêu cầu đó của cô giáo, trước hết trong mỗi tổ các cháu phải thảo luận để cử

ra 7 bạn chơi sau đó trong 7 bạn được chọn lại thảo luận để tìm cách chia cho nhómmình và thảo luận xem mỗi nhóm gồm mấy bạn là những bạn nào

Nếu các nhóm trước có khách kia giống của mình thì các cháu lại tiếp tục thảo luậntìm cách chia mới và điều chỉnh các bạn trong nhóm cho phù hợp

Mặt khác thông qua các hoạt động còn giúp trẻ không phải chỉ biết thưởng thức cáiđẹp mà còn biết tạo ra cái đẹp.

Chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông

A Chuẩn bị một số biểu tượng toán học ban đầu

Nhận biết và phân biệt được 10 số đầu: Biết đếm, thêm, bớt, phân chia một nhómcác đối tượng làm hai phần trong phạm vi 10 thành thạo

Phân biệt, gọi đúng tên, nắm được một số dấu hiệu đặc trưng của bác hình hình họcquen thuộc

Nắm được kỹ năng so sánh các đối tượng về chiều dài, bề rộng, chiều cao, độ lớn.Hiểu và diễn đạt các mối quan hệ này Biết đo độ dài các đối tượng thành các thước

đo quy ước

Biết định hướng trong không gian về các phía: trên- dưới, phải- trái, trước- sau

b Chuẩn bị tâm thế cho trẻ

Trường phổ thông và trường mẫu giáo là hai môi trường có chế độ sinh hoạt, học tập

và các mối quan hệ khác nhau khá nhiều đối với trẻ mẫu giáo

Ở trường mẫu giáo chơi là hoạt động chủ đạo, trẻ học bằng chơi Thông qua cáchoạt động, các trò chơi dưới sự hướng dẫn của cô giáo, trẻ tiếp thu các tri thức mộtcách chủ động, tự giác không có sự bắt buộc Thời gian một tiết học thường là ngắn(từ 25-30 phút) Cô không giảng như ở trường phổ thông mà chủ yếu là thông quacác trò chơi, hoạt động giúp trẻ lĩnh hội tri thức Đặc biệt quan hệ giữa cô và trẻ làmối quan hệ “cô là mẹ và các cháu là con” nên cô thường dỗ để mà dậy chứ khôngphải giảng dạy

-Con ở trường phổ thông, hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo và bắt buộc đó làhoạt động nhận thức để tiếp thu tri thức khoa học, việc học và chơi được phân định

rõ ràng: học ra học, chơi ra chơi Đặc biệt đối với môn toán, nếu ở trường mẫu giáochị sử dụng phương pháp hoạt động với đồ vật để hình thành một số biểu tượngtoán học thi ở trường phổ thông giáo viên bắt đầu dạy các em các khái niệm toán cơbản theo trình tự logic với nội dung được quy định sẵn trong chương trình; hằngngày đều có kiểm tra bài cũ, giảng bài mới, ôn tập, kiểm tra Trong các giờ học trẻphải tiếp thu các yêu cầu của giáo viên, phải độc lập tư duy, tự tìm ra cách giảiquyếtCác yêu cầu đó trong quá trình học tập Quan hệ giữa giáo viên và học sinh làquan hệ giữa người dạy và người học, cả hai đều có trách nhiệm đối với xã hội.Trách nhiệm đó thể hiện ở các điểm số trẻ đạt được hằng ngày, đó là kết quả giảngdạy của thầy và thu nhận kiến thức của trò Vì vậy trong lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt

là ở lớp 5-6 tuổi cô giáo cần giúp trẻ có ý thức hơn về những hành vi của mình;giúp trẻ nhận lấy trách nhiệm của mình trong hoạt động học tập, ý nghĩa của kếtquả học tập đối với cuộc sống mỗi trẻ…

-Trong các sự hình thành các biểu tượng toán cô nên tăng cường các trò chơi cóluật, đặt ra nhiều câu hỏi cho cá nhân, tập thể dưới dạng nội dung các bài toán sosánh, thêm, bớt, chia phần… làm cơ sở để trẻ chuẩn bị học các phép toán cộng, trừkhi ở lớp một Thông qua các trò chơi, các hoạt động đó đã giúp trẻ rèn luyện thóiquen nhanh nhẹn, khẩn trương, gọn gàng, ngăn nắp, có ý thức tổ chức kỷ luật trongcông việc đồng thời động viên, khích lệ tính độc lập trong tư duy, bồi dưỡng lòng

tự tin, kiên trì và có chí hướng ở trẻ Từ đó giúp trẻ có ý thức trong mỗi hoạt độngcủa bản thân, khẳng định trách nhiệm của các cháu trước người lớn Đó là nhữngphẩm chất rất cần thiết cho các cháu khi vào học toán ở lớp một

 Theo nghiên cứu từ giáo sư của Đại học California, kĩ năng toán học từ nhỏ là mộttrong những yếu tố tốt nhất để dự đoán thành công của trẻ trong trường lớp khi lớnlên.Việc hình thành các biểu tượng toán từ nhỏ; giúp các bé làm quen với thế giớixung quanh; giải quyết được một số khó khăn trong cuộc sống hằng ngày; đồngthời giúp trẻ diễn đạt dễ dàng hơn với ngôn ngữ nói.Học toán giúp các bé pháttriển trí tuệ, tư duy; hình thành khả năng nhận thức thế giới xung quanh; rèn luyện

các thao tác tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa… Góp phần pháttriển ngôn ngữ: cung cấp vốn từ về các biểu tượng toán cho trẻ.Từ đó cũng gópphần giáo dục đạo đức, thẩm mỹ; ý thức lao động ngay từ khi còn bé ở trẻ Vì vậyhình thành các biểu tượng toán cho trẻ từ lứa tuổi mầm non là rất cần thiết.

- Phát triển tư duy logic, năng lực phân tích:Toán học dạy sự logic và trật tự Tư duy

logic và năng lực phân tích của một đứa trẻ được xây dựng trong các lớp học Toán cóthể ứng dụng vào các trường hợp cuộc sống hàng ngày , có tư duy mạch lạc, biếtphân tích vẫn đề để đưa ra được những phương án tối ưu cho công việc và bản thân

- Toán học dạy kỹ năng sống:Thật khó để sống một cuộc sống độc lập nếu không có kỹ

năng Toán học cơ bản Trẻ cần biết về các con số, phần trăm, phân số để có thể quản

lý tiền bạc của mình, cần nắm được những công thức quan trọng để tính toán và sửdụng ngân sách một cách hợp lý Ví dụ khi trẻ được cho một khoản tiền để tiêu trongvòng một tuần, trẻ sẽ cần biết tính xem mình sẽ tiêu thế nào, mua những gì với côngdụng ra sao để có thể tiết kiệm tối đa số tiền đang có Nếu không có kỹ năng tính toán

cơ bản, trẻ thực sự sẽ khó xoay sở nếu như trẻ bắt buộc phải tự lập trong hoàn cảnhnào đó

- Rèn luyện khả năng suy luận, quan sát, giải quyết vấn đề:

Đối với mỗi một bài Toán, trẻ cần vận dụng, suy luận và kết hợp nhiều phương án để cóthể đưa ra kết quả cuối cùng Khi một đứa trẻ học tốt Toán, trẻ cũng sẽ biết rằng nếumuốn giải quyết một vấn đề khó khăn bất kỳ trong cuộc sống, trẻ sẽ cần phải bình tĩnh,suy nghĩ mạch lạc và rõ ràng để tìm ra phương án tối ưu và mang lại kết quả tốt Đây là

kỹ năng vô cùng tốt đối với mỗi đứa trẻ nếu muốn thành công trong học tập và cuộcsống

- Tăng cường tính linh hoạt của trí não, nâng cao chỉ số IQ:

Toán học thực sự có thể làm được điều này Việc vận dụng trí não cho những bài Toánkhó sẽ kích nơ-ron thần kinh của trẻ, giúp trẻ thông minh hơn Sử dụng nhiều lối suy nghĩkhác nhau để giải Toán giúp trí não trẻ luôn được linh hoạt, nhanh nhẹn, theo đó sẽ nângcao chỉ số IQ của trẻ

3 Vai trò của trò chơi đối với trẻ MN.

- Lứa tuổi mầm non là giai đoạn phát triển quan trọng trong sự phát triển say này củatrẻ nhỏ Những năm đầu đời này vô cùng quan trọng, trong việc hình thành và pháttriển năng lực của trẻ.Mắt khác Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ, hoạt độngkhông thể thiếu được ở mọi lứa tuổi đặc biệt là ở lứa tuổi mầm non Qua chơi hìnhthành cho trẻ óc tưởng tượng sáng tạo, phát triển ngôn ngữ và tăng cường khả năngnhận thức mà còn giúp trẻ thể hiện năng lực, kỹ năng, tình cảm nguyện vọng và mốiliên hệ với những người xung quanh.

- Chơi là hoạt động tự lập của trẻ chơi không nhằm tạo ra sản phẩm ( kết quả vật chất)

mà chủ yếu nhằm thỏa mãn nhu cầu được chơi của trẻ được bắt chước làm người lớn củatrẻ chơi của trẻ không phải là thật mà là giả vờ nhưng sự giả vờ ấy của trẻ lại mang tínhchất chân thực Động cơ chơi của trẻ không nằm trong kết quả chơi mà nằm ngay trongbản thân hành động chơi Trò chơi thoát khỏi những phương thức hành động bắt buộchay nói cách khác, nó mang tính tự do và tự nguyện, trò chơi là hoạt động tự lập của trẻtrẻ tự lựa chọn trò chơi, bạn chơi và tìm kiếm các phương tiện để thực hiện dự định chơicủa mình, Nếu như trong hoạt động học tập và lao động, nhân tố dạy dỗ chủ yếu thuộc vềngười lớn thì trò chơi được quan niệm như một hình thức của tính tự lập mang tính tíchcực của trẻ em Trong trò chơi, trẻ em có thể tự mình lựa chọn ra chủ đề và mở rộng chủ

đề theo những hướng khác nhau Bằng những phương tiện phù hợp và vừa sức với mình,trẻ em vận dụng những tri thức, kỹ năng kỹ xảo vốn có để giải quyết các nhiệm vụ đã đặt

- Chơi giữ vai trò là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non Chơi mà trung tâm là trò chơiđóng vai có chủ đề chính là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo bởi nó gây ra những biếnđổi về chất, tạo ra những nét tâm lý mới có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành vàphát triển tâm lí nhân cách của trẻ mẫu giáo, đồng thời chơi là tiền đề cho hoạt động họctập ở lứa tuổi tiểu học

Trò chơi luôn giữ một vị trí đặc biệt, nó chiếm ưu thế so với các hình thức hoạt độngkhác Vào lúc 3 tuổi, trẻ có ý thức về “cái tôi” của mình, bắt đầu phân biệt được minh vớingười khác, điều này giúp trẻ có thể đóng vai người khác mà hành động tương đươngtương ứng với vai mình đảm nhận Hơn nữa, từ 3 tuổi trở đi, trẻ có thể hành động thànhthạo với đồ vật, đồ chơi và tính tự lập của trẻ cao hơn trước, nhu cầu giao tiếp với bạn bèngày càng tăng, ngôn ngữ của trẻ phát triển mạnh mẽ Ốc tưởng tượng sáng tạo và tư duycũng đã có những bước nhảy vọt về chất so với trẻ dưới 3 tuổi Tất cả những điều kiệntrên làm cho trẻ mẫu giáo muốn được hành động như người lớn, muốn hòa nhập vào cácmối quan hệ đa dạng, phức tạp của người lớn, song trên thực tế, trẻ còn non nớt và chưa

đủ sức để làm người lớn Để giải quyết mâu thuẫn giữa ước muốn, trẻ giả vờ chơi làmngười lớn, tái tạo lại những hành động cũng như những quan hệ và thái độ giữa người lớnvới nhau và cứ như thế, hoạt động chơi mà trung tâm là trò chơi đóng vai trò chủ đề xuấthiện ở lứa tuổi mẫu giáo

Thông qua trò chơi, trẻ học cách ứng xử giữa mọi người với nhau trong lao động và sinhhoạt hàng ngày, học được cách thiết lập mối quan hệ với mọi người, với bạn bè Trongkhi chơi, ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ biết hợp tác cùng nhau, tính tự lập cũng ngàyđược phát triển, đặc biệt động cơ “thứ bậc” của trẻ được hình thành Trẻ học cách nhậnxét đánh giã lẫn nhau và sau đó biết tự nhận xét đánh giá về mình Tất cả những điềunày tạo ra nét tâm lý mới đặc trưng cho độ tuổi mẫu giáo Theo A Vallon, trò chơi cómột ý nghĩa rất lớn đối với trẻ em Trò chơi giống như niệm vui sướng hay là sự hứngthủ; trong trò chơi, các chức năng tâm lý được phát huy hết khả năng của mình Nhờ cótrò chơi, các quá trình tâm lý cũng như một số phẩm chất tâm lý của trẻ ngày càng đượcphát triển Điều này giúp trẻ thuận lợi, dễ dàng hơn khi vào học lớp một

Chơi đóng vai trò là phương tiện giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo -27%619% KIM Các nhà giáo dục mầm non khi bản về vai trò, ý nghĩa của chơi đều cho rằng,chơi là phương tiện giáo dục hiệu quả đối với trẻ mẫu giáo Nhà giáo dục nổi tiếng ngườiSéc Jan Amos Komensky đã xem chơi như một hoạt động hết sức cần thiết của trẻ, làphương tiện giáo dục và phát triển ngôn ngữ, mở rộng biểu tượng về thế giới xung quanhcho trẻ, là con đường giúp trẻ xích lại gần nhau tạo ra niềm vui chung cùng bạn bè

Do việc quan niệm chơi là một hoạt động độc đáo của trẻ cho nên các nhà giáo dục đã sửdụng trò chơi để giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ, tình cảm đạo đức- xãhội và thẩm mĩ cho trẻ Chơi đóng vai trò là phương tiện giáo dục thế lực cho trẻ <-11% -16% Trước hết, chơi mang lại niềm vui cho trẻ Đây chính là yếu tố quan trọng đẩy mạnh

sự phát triển chung của thế lực và tinh thần cho trẻ Các trò chơi thường được chơi nhất

là trò chơi vận động, đẩy mạnh sự trao đổi chất, tăng cường hô hấp và tuần hoàn máu, rènluyện và phát triển các kỹ năng vận động thô và tinh cũng như hình thành cho trẻ một số

tổ chất vận động như sự nhanh nhẹn, khéo léo, sự dẻo dai, bền bị, sự tính tưởng

- Là phương tiện phát triển trí tuệ cho trẻ rẻ học tốt nhất thông qua chơi, nội dung củachơi phản ánh thế giới xung quan là chính nhờ có chơi mà trẻ hiểu sâu sắc hơn nữa vềthế giới xung quanh Tất điều trẻ lĩnh hội được trước lúc chơi dưới nhiều hình thứchoạt động khác sẽ đư chính xác hơn, phong phú hơn trong quá trình nhờ sự phát triểncủa dự định cho sự cụ thể hóa các động tác chơi và các vai chơi trong trò chơi Chơivới tư cách động thực tiễn giúp trẻ hiểu rõ tính chính xác của các biểu tượng củamình Trong chơi nảy sinh nhu cầu cần có những tri thức mới để thể hiện trò chơisống động gần gũi với cuộc sống thực hơn từ đó bắt trẻ làm giàu vốn kinh nghiệmsống của thúc đẩy hoạt động nhận thức tích cực, độc đáo của trẻ Thông qua chơi trẻhọc Có giải quyết nhiệm vụ, tìm kiếm phương tiện thích hợp nhất để thực hiện ýtưởng và định chơi đã đưa ra trẻ huy động tất cả tri thức của mình và biểu lộ ra bằnglời nói giải quyết nhiệm vụ chơi Những cuộc đối thoại của trẻ trong quá trình chơichính là nhu cầu thiết thân của trẻ Nếu không có sự trao đổi tư tưởng và thỏa thuận,thương lượng cùng nhau thì không thể nào chơi được Cũng chính trong hoạt độngchơi, trẻ luôn phải tự tạo ra hoàn cảnh chơi, sử dụng vật thay thế sử dụng các kí hiệutượng trung và điều này làm cho óc tưởng tượng sáng tạo của trẻ được phát triểnmạnh mẽ

- vai trò là phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ Hoạt động chơi của trẻ có thể được coinhư một loại trường học, trong loại trường này trẻ tích cực sáng tạo nắm lấy nhữngquy tắc hành vi đạo đức cũng như một số Chuẩn mực đạo đức xã hội Trong khi chơitrẻ được thử sức mình hành động như người lớn, tự mình thiết lập các mối quan hệvới bạn bè trong nhóm chơi và cũng ở nhóm bạn bè này trẻ tìm được vị trí của mình,

khẳng định vị trí đó giữa các bạn trong nhóm bạn bè này, trẻ tìm được vị trí của mìnhkhẳng định vị trí đó giữa các bạn tron nhóm Thông qua chơi hình thành cho trẻ một

số phẩm chất, tình cảm, đạo đức cần thiết phù hợp với xã hội như trẻ biết cùng nhauchung sống, hành động vì nhau chia cùng nhau, hợp tác với nhau, tình bạn được củng

cố, được thử thách Nội dung chơi lành mạnh giúp trẻ có thái độ tích cực đối với hiệnthực, có tinh thần trách nhiệm với người khác, có lòng thương người biết quan tâm lolắng cho người khác

- Phương tiện giáo dục và phát triển thẩm mỹ cho trẻ Chơi được sử dụng rộng rãi như

là một phương tiện giáo dục thẩm mỹ, bởi vì trẻ phản ánh thế giới xung quanh các emthông qua các vai, các hình tượng Óc tưởng tượng có một ý nghĩa quan trọng trongkhi chơi Trong nội dung chơi thường có những hình tượng nhân vật, bài hát, lời ca,câu đố vận động nhịp điệu Tất cả những cái đó làm cho trẻ cảm nhận sâu sắc hơntrước cái đẹp trẻ rung động trước cái đẹp và biết yêu cái đẹp cố gắng đưa cái đẹp vàotrong trò chơi của mình

4 Vai trò của trò chơi toán học đối với trẻ MN:

Trò chơi là sự thực hành của trẻ tạo điều kiện tình huống để trẻ áp dụng những kiến thứctoán học đã có được, học cách thức nắm và sử dụng kiến thức hiện có vào những tìnhhuống khác nhau Như vậy những kiến thức toán học của trẻ được cũng cố và trở nênvững chắc Trò chơi nhằm hình thành biểu tượng toán học còn đóng vai trò trong hoạtđộng học tập Nói như hoạt động đặc trưng nhằm hướng tới sự chú ý của trẻ đến nhữnghiện tượng riêng biệt thông qua các yếu tố, hiện tượng thú vị, hấp dẫn gần gũi và mangtính giải trí Trong trò chơi không chỉ phản ánh những gì lĩnh hội được trong hoạt độnghọc tập cho trẻ làm quen với toán, mà cả những kinh nghiệm trẻ lĩnh hội được trực tiếptrong cuộc sống Là hoạt động mà trong đó tiến hành sự luyện tập, sự khái quát hóa nhữngkiến thức mà trẻ thu được từ các nguồn khác nhau Sự ứng dụng những kiến thức mà trẻthu được từ các nguồn khác ứng dụng những kiến thức thu được đó trong hoạt động học

có chủ đích Là hoạt động mà trong đó xuất hiện và cũng cố những hứng thú nhận biếtcủa trẻ Trò chơi toán học cho trẻ mầm non giúp trẻ rèn luyện kỹ năng phân loại, đếm, sosánh số lượng thành thạo

- Trò chơi phát triển toàn diện cho trẻ giúp trẻ củng cố kiến thức kĩ năng phát triển khảnăng sáng tạo của trẻ đặc biệt là hình thành biểu tượng toán để dàng hơn tạo cho trẻmôi trường hứng thú học tập chơi mà học,học mà chơi Việc cũng cổ kiến thức biểutượng toán ban đầu cao hơn, hiệu quả hơn, chất lượng hơn Tạo cơ hội cho trẻ vậndụng kiến thức kỹ năng vào thực tế là những phương pháp dạy học tích cực, chủđộng, sáng tạo.

- Giúp trẻ phát triển phẩm chất, phát triển tư duy toán học có tính độc lập thông minhlinh hoạt sáng tạo của trẻ

- Ưu điểm của trò chơi toán học đối với trẻ mầm non:

+ Tạo hứng thú lĩnh hội kiến thức hình thành biểu tượng toán, dễ tiếp thu củng cố kiếnthức kỹ năng cho trẻ khắc sâu

+ Giảm căng thẳng mệt mỏi duy trì sự chú ý của trẻ tạo cơ hội rèn luyện kỷ năng kiếnthức học tập hợp tác cho trẻ

+ Giúp thay đổi hình thức hoạt động của trẻ (từ tính sang động)

+ giúp thay đổi trạng thái tình cảm với học

- Nhược điểm của trò chơi toán học đối với trẻ mầm non:

+ Trẻ dễ sa đọa vào trò chơi quen đi nhiệm vụ nhận thức

+ Phải lựa chọn trò chơi phù hợp trong quá trình tổ chức phải hứng thú cho trẻ

5 Sự ảnh hưởng của trò chơi toán đối với các lĩnh vực phát triển khác:

 Triết học duy vật biện chứng

Phương pháp hình thành biểu tượng toán ban đầu cho trẻ mầm non phải dựa vào triết

học duy vật biện chứng Đó là khoa học nghiên cứu những quy luật chung nhất của sự

phát triển tự nhiên, xã hội và tư duy con người

 Toán học

Phương pháp hình thành biểu tượng toán học ban đầu cho trẻ mầm non có

liên quan chặt chẽ với toán học Ngày nay những thành tựu của toán học đã xâm

nhập vào mọi lĩnh vực khoa học khác

 Giáo dục học mầm non

Phương pháp dạy trẻ làm quen với toán phải dựa vào những thành tựu khoa

học giáo dục Giáo dục mầm non về: mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học

để xác định vị trí, nhiệm vụ, yêu cầu của việc hình thành biểu tượng toán họccho trẻ

 Tâm lí học mầm non

Dựa vào những thành tựu về tâm lí học mầm non, nhất là dựa vào các quátrình cảm giác, tri giác, trí nhớ, tư duy của trẻ, đặc biệt là phải nắm chắc cáchình thức tư duy của trẻ để vận dụng và đưa lại hiệu quả trong quá trình dạyhọc

Dựa trên cơ sở những quy luật nhận thức biểu tượng toán học của trẻ ở từng

độ tuổi chúng ta xác định nội dung kiến thức, mức độ, yêu cầu về hành động và

tư duy của trẻ để tổ chức tiết dạy phù hợp

 Lôgic học

Phương pháp hình thành biểu tượng toán cho trẻ MN phải dựa vào logichọc để trình bày một cách chính xác các kiến thức và những lập luận có căn cứ.Điều này rất cần thiết trong quá trình dạy toán cho trẻ, vì đây là một khoa học cóliên quan chặt chẽ với khoa học toán học một khoa học mang tính chính xác

 Sinh lí học trẻ em:

Sinh lí học trẻ em nghiên cứu những đặc điểm và quy luật diễn ra các quátrình sinh lí ở trẻ nhỏ như : Đặc điểm hoạt động của hệ xương, hệ cơ, hệ tiêuhóa, hệ thần kinh từ đó xây dựng nội dung, phương pháp, hình thức dạy họcphù hợp ở các lứa tuổi

II PHẦN NỘI DUNG

 Cơ sở lý luận về trò chơi hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ

MN

 Khái niệm kích thước

- Kích thước là một khái niệm trong các khái niệm cơ bản của toán học, xuấthiện từ thời cổ và hoàn thiện trong quá trình rất dài Kích thước là khái niệmchung, tổng quát biểu thị độ lớn của các đại lượng có khi còn gọi là độ lớn,trực tiếp hơn là các khái niệm cụ thể như: chiều dài, chiều rộng, chiều cao,diện tích, thể tích, vận tốc… Mỗi loại kích thước cụ thể liên quan đếnphương pháp xác định, cách so sánh và các tính chất thích ứng của vật

Ví dụ: trong hình học các đoạn thẳng được so sánh bằng phương pháp xếpchồng hoặc xếp kề và phương pháp so sánh này dẫn đến hiểu khái niệmchiều dài: Hai đoạn thẳng có cùng độ dài khi sếp chồng chúng trùng nhau , 2đầu không có phần thừa ra

Từ các khái niệm cụ thể của kích thước như chiều dài, diện tích, thể tích,trọng lượng, Có thể mở rộng, khái quát hóa một dạng bất kỳ của kíchthước Trong hệ thống tất cả các kích thước cùng một dạng như: chiều dài,chiều rộng, chiều cao, thể tích,… hình thành một quan hệ thứ tự

- Kích thước là một trong các dấu hiệu để phân biệt các đối tượng - Kíchthước biểu thị độ lớn của các đại lượng: Số lượng, độ dài, bề rộng, độ lớn lànhững loại kích thước cụ thể - Mỗi loại KT có phương pháp xác định vàcách so sánh riêng - Chỉ so sánh các đối tượng cùng dạng với nhau và KQ sosánh chỉ mang tính tương đối - Khi so sánh 2 đối tượng cùng dạng bất kỳ cóthể xảy ra các MQH: bằng nhau, hơn hoặc kém Vì vậy khi nêu MQH bằngnhau, hơn, kém phải theo từng cặp Khi so sánh 3 đối tượng khác nhau trở lênxảy ra các MQH: hơn nhất và kém nhất

1

1 Đặc điểm nhận thức biểu tượng kích thước của trẻ mầm non.

 Trẻ em nhận biết về kích thước của các vật là nhờ có sự tham gia tíchcực của các giác quan mà chủ yếu là thị giác và xúc giác, sau đó dùngtiếng nói Để khái quát những nhận biết về kích thướcKhả năng nhận biếtcảm thụ kích thước vật ở các khoảng cách khác nhau và trong các vị tríkhác nhau gọi là hệ thống cảm thụ Hệ số thuộc cảm về kích thước vậtđược tăng theo kinh nghiệm của trẻ và nhờ có sự tác động của nhà giáodục Trẻ ở các lứa tuổi khác nhau thì khả năng nhận biết về kích thướccủa vật cũng khác nhau

 Trẻ 3-4 tuổi có thể phân biệt kích thước những đồ vật quen thuộc với nó

- Trẻ chưa hiểu được các tham số so sánh tương đối mà trẻ chỉ hiểu được

các tham số so sánh tuyệt đối Ví dụ: Khi đưa cho trẻ 1 quả bóng đỏ tohơn quả bóng xanh Trẻ xác định quả bóng đỏ to, quả bóng xanh nhỏ Vìthế khi đưa thêm cho trẻ 1 quả bóng vàng to hơn quả bóng đỏ, yêu cầu trẻlấy quả bóng to thì trẻ sẽ chọn quả bóng đỏ

- Đối với trẻ mầm non từ thông dụng nhất để chỉ kích thước: To-nhỏ

- Trẻ chưa hiểu được” Kích thước” nên đa số trẻ 4 tuổi không thể trả lời

câu hỏi:” Kích thước của vật đó như thế nào?” và trẻ thường trả lời khôngchính xác về kích thước của vật Ví dụ: Trẻ nói cây to thay vì nói câycao…

- Đối với trẻ 3-4 tuổi thì kích thước vật so sánh, phải có độ chệnh lệch lớn

và đặt gần nhau

- Dần dân trẻ nắm được tính tương đối của các khái niệm: Dài- ngắn,

rộng-hẹp, thấp-cao, tiếp theo trẻ có thể so sánh kích thước 3 vật Ví dụ: Conđường dài- con đường dài hơn- con đường dài nhất

- Trẻ thường lẫn lộn chiều dài với chiều rộng Vật quá thấp thì trẻ không

phân biệt được, chiều rộng với chiều cao

2

- Trẻ 3 tuổi khi được đề nghị chọn một vật cao nhất hay dài nhất thuongwg

chọn vật to nhất Trẻ 4 tuổi phân biệt được chiều dài với chiều rộng vớiđiều kiện chiều dài dài hơn chiều rộng nhiều

- Trẻ khó phân biệt chiều cao của một vật Chiều cao được một số trẻ nhận

thức như là một điểm Ví dụ: Khi xác định chiều cao một vật, trẻ thườngchỉ vào điểm đỉnh của vật

Tất cả những sai lệch này là do giáo viên không cho trẻ so sánh nhiều lầnkích thước của một vật, và giáo viên không dạy trẻ hiểu được ý nghĩa củatham số Một sai sót nữa là khi cho bài tập thay vì nói:” Hãy tìm một vật

có chiều cao như vậy”, giáo viên lại nói:” Hãy tìm một vật giống nhưvậy”

Bởi vì vật có nhiều dấu hiệu khác nhau và vì bài tập không giải thích rõđiều giáo viên muốn, nên trẻ quyết định làm bài tập theo dấu hiệu mà nó

đã biết

Đến cuối tuổi mầm non, trẻ có khả năng ước lượng kích thước bằng mắtmột cách tốt hơn Do đó lúc này không đòi hỏi phải đặt các vật sát nhau,khi muốn so sánh kích thước của chúng với nhau

- Trẻ em nhận biết về kích thước của các vật nhờ có sự tham gia tích cựccủa các giác quan mà chủ yếu là thị giác và xúc giác, sau đó dùng ngônngữ để khái quát những nhận biết về kích thước

 Trong tâm lí học gọi khả năng nhận biết (Cảm thụ) kích thước vật ở các

vị trí khác nhau là hệ số thụ cảm Sự cảm thụ kích thước đúng phụ thuộcvào kinh nghiệm, khả năng ước lượng bằng mắt, sự phát triển về ngônngữ, sự tham gia của các quá trình tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp

và sự tác động của các nhà giáo dục Vì vậy hệ số thụ cảm về kích thướcvật tăng theo kinh nghiệm, sự phát triển về tâm, sinh lí từng lứa tuổi và

sự hướng dẫn của các nhà giáo dục Trẻ ở các lứa tuổi khác nhau thì khảnăng nhận biết về kích thước của vật cũng khác nhau

3

- Khi trẻ lên một tuổi :

 Sự tri giác của trẻ nhỏ dần dần trở nên ổn định, trẻ càng lớn thìtính ổn định của sự tri giác kích thước càng trở nên bền vững

- Lên hai tuổi :

 Tuy chưa nắm được ngôn ngữ tích cực nhưng trẻ đã có nhữngphản ứng trước kích thước khác nhau của các vật và cả mối liên hêkích thước giữa chúng Dấu hiệu kích thước thường được trẻ lĩnhhội gắn liền với vật cụ thể, quen thuộc với trẻ và đối với trẻđó làdấu hiệu mang tính tuyệt đối ví dụ: trẻ luôn cho rằng chiếc ô tôcủa mình là to còn ô tô của bạn là nhỏ mà không cần so sánh độlớn giữa chúng

- Trẻ 3 – 4 tuổi :

 Rất khó khăn để nắm được tính tương đối của khái niệm kíchthước ví dụ: đặt trước mặt trẻ 3 – 4 tuổi vật giống nhau nhưng có

độ lớn tăng dần, trẻ thường thực hiện đúng nhiệm vụ chỉ vật to nhất

và vật nhỏ nhất Tuy nhiên khi cô cất vật to nhất đi rồi lại yêu cầutrẻ chỉ vật to nhất trong số những vật còn lại thì trẻ trả lời: “Cô cấtvật to nhất rồi” Hơn nữa trẻ thường không biết lựa chọn các vật cókích thước tương ứng với nhau Ví dụ: trẻ cố xỏ chân mình vàomột chiếc tất của búp bê, hoặc đội mũ của mẹ, xỏ dép của chị

 Sự tri giác kích thước ở trẻ 3 tuổi còn thiếu tính phân định, trẻthường chỉ định hướng tới độ lớn của vật mà không có sự phântách tứng chiều đo kích thước của vật Vì vậy khi yêu cầu trẻ mangghế cao nhất cho cô trẻ thường mang ghế to nhất tuy nhiên trẻ 3tuổi lại phân biệt đúng người lớn và trẻ em từ xa và thường thựchiện đúng nhiệm vụ được giáo như: mang quả bóng to hay mangcây gậy dài

4

 Trong ngôn ngữ thụ động của trẻ đã có những từ phản ánh sự phânbiệt các chiều đo kích thước khác nhau Điều này đã chứng tỏ ở trẻ

đã hình thành những biểu tượng kích thước và sự tri giác kíchthước của trẻ nhỏ ngày càng ổn định

 Ở lứa tuổi này trẻ có khả năng phân biệt kích thước của hai vật có

độ chênh lệch lớn

 Lên 4 tuổi:Trẻ đã có thể lựa chọn các vật theo chiều dài, chiềurộng, chiều cao của chúng một cách đúng hơn nếu sự khác biệtgiữa các chiều đo đó khá là rõ rệt Ví dụ: Trẻ dễ dàng xác địnhchiều cao của các vật khi chiều đo đó dài hơn các chiều đo khác,nhưng trẻ khó nhận cao của các vật thấp Trẻ em thường phân biệtđúng các chiều đo cụ thể của vật khi trực tiếp so sánh sự khác biệt

về chiều dài, chiều rộng của hai hay ba vật Phần lớn trẻ mắc lỗikhi só sánh chiều rộng của các vật, nhầm lẫn giữa chiều rộng vàchiều dài

 Khi xác định từng chiều đo của vật, trẻ thường dung đầu ngón tay

sờ dọc theo chiều dài, chiều rộng của vật Các thao tác khảo sát nàyđóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ tri giác kích thước vàphân tích các chiều đo của vật một cách chính xác hơn

 Trong sự tri giác kích thước và diễn đạt các dấu hiệu khác nhau củakích thước vật thể, lời nói đóng vai trò quan trọng Tuy nhiên sự trigiác thiếu phân định các chiều đo kích thước ở vật của trẻ nhỏ lạiảnh hưởng lớn tới sự diễn đạt kích thước bằng lời

 Trẻ 3 – 4 tuổi thường sử dụng các từ to – nhỏ, to hơn – nhỏ hơn.Phần lớn trẻ 4 tuổi không hiểu ý nghĩa của từ kích thước, nên khihỏi trẻ về kích thước của vật nhiều trẻ trả lời màu sắc, số lượng củachúng Vì vậy khi cho trẻ làm quen với các chiều đo kích thướckhác nhau, giáo viên cần chú ý sử dụng lời nói cách chính xác,

5

mạch lạc như: “ hãy tìm cái nơ có chiều dài như thế này”, “ giơbang giấy rộn như bang giấy của cô”, tránh tình trạng giao nhiệm

vụ cách chung chung Việc sử dụng một cách tùy tiện lời nói củagiáo viên là tiền đề cho trẻ nhỏ học cách diễn đạt thiếu chính xác

- Trẻ 4 – 5 tuổi:

 Trẻ có khả năng phân biệt được các kích thước chiều dài của vật

Ví dụ: Trẻ phân biệt chiều dài và chiều rộng của mặt bàn hình chữnhật Trẻ đã có thể nắm được ý nghĩa của danh từ “Kích thước”nên việc diễn đạt các từ chỉ kích thước của vật được chính xác hơn

 Trẻ có khả năng phân biệt được kích thước của 2 – 3 vật có độchênh lệch nhỏ Khả năng so sánh ước lượng bằng mắt về kíchthước của trẻ được tăng lên

 Nhận xét: Dạy cho trẻ 4 – 5 tuổi biết so sánh phân biệt của 2 đên 3vật theo chiều dài (Dài – rộng – cao – bề dày) với độ chênh lệchnhỏ Dạy trẻ biết sử dụng đúng các từ chỉ mối quan hệ kích thướccủa 3 vật, theo chiều tăng giảm dần về kích thước Phát triển khảnăng so sánh ước lượng bằng mắt về kích thước của vật này so vớivật khác

 Nhận xét: cần dạy cho trẻ 3 chiều kích thước của vật (Dài – rộng –cao) Dạy trẻ 5 – 6 tuổi các thao tác đo lường đơn giản, cho trẻnhận thấy mối quan hệ giữ thước đo với số đo kích thước vật

2 Nội dung hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ mầm non

2.1 Nội dung dạy trẻ dưới 3 tuổi:

+ Trẻ lứa tuổi nhà trẻ được thao tác với các vật có kích thước to – nhỏkhác nhau Và bắt đầu được làm quen và nhận biết, gọi tên kích thước to – nhỏcủa các vật Dạy trẻ sử dụng đúng các từ diễm đạt sự khác biệt như này: Tohơn- nhỏ hơn

2.2 Nội dung dạy trẻ 3-4 tuổi:

- Phát triển sự tri giác kích thước các vật, làm phong phú và hoàn thiện hơn kinhnghiệm cảm nhận kích thước của trẻ nhỏ

- Dạy trẻ phân biệt, nhận biết và nắm được tên gọi của từng chiều đo, kíchthước khác nhau, như: chiều dài, chiều rộng, chiều cao và độ lớn của vật

- Dạy trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về độ lớn, về chiều dài, chiều rộng vàchiều cao của hai đối tượng

- Dạy trẻ sử dụng đúng các từ diễn đạt sự khác biệt này như: dài hơn –ngắn hơn,rộng hơn – hẹp hơn, to hơn – nhỏ hơn, cao hơn – thấp hơn

2.3 Nội dung dạy trẻ 4-5 tuổi:

- Phát triển khả năng nhận biết sự khác biệt về độ lớn, chiều dài, chiềurộng, chiều cao của hai đối tượng trên cơ sở ước lượng kích thước củacác đối tượng đó Dạy trẻ so sánh, nhận biết mối quan hệ kích thước củahai đối tượng về độ lớn, về bề rộng, về chiều cao, về chiều dài

- Dạy trẻ so sánh sắp thứ tự về độ lớn, về chiều dài, về bề rộng, về chiềucao của 3 đối tượng, dạy cách diên đạt mối quan hệ này ( Ví dụ: To nhất-nhỏ hơn- nhỏ nhất)

2.4 Nội dung dạy trẻ 5-6 tuổi.

7

- Củng cố và phát triển kỹ năng so sánh kích thước của các đối tượng bằngcác biện pháp: xếp chồng, xếp cạnh và ước lượng kích thước bằng mắt.

- Củng cố, phát triển kỹ năng sắp xếp các vật theo trình tự kích thước tăngdần hoặc giảm dần và phản ảnh mối quan hệ kích thước của chúng bằnglời nói

- Dạy trẻ các thao tác đo lường đơn giản và sử dụng các thao tác đo lườngđơn giản vào các hoạt động thực hành để trẻ nhận biết được mối quan hệ

về kích thước theo từng chiều giữa nhiều đối tượng hoặc giữa các chiềutrên một đối tượng

3 Đặc điểm trò chơi toán của trẻ MN.

- Trò chơi toán của trẻ mầm non là phương tiện, phương pháp, để hìnhthành biểu tượng, tạo hứng thú tiếp thu nhận thức, thực hiện chức nănggiáo dục, giáo dưỡng và phát triển

- Nhận biết trò chơi từ dễ đến khó: Từ đơn giản đến phúc tạp

- Hình thành tri thức cho trẻ: Từ các hoạt động hoặc quan sát đối tượng

để nhận biết gọi tên rồi so sánh, phân biệt, khái quát hoá để hình thànhbiểu tượng đến vận dụng vào thực tế

- Trẻ nhận biết và hiểu được nội dung bài học qua trò chơi

- Tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, hứng thú, vừa được học vừa được chơi,không nhàm chán

- Quá trình nhận biết của trẻ mầm non thông qua trò chơi toán:

 Trò chơi toán là cơ hội tạo hứng thú để trẻ tiếp thu kiến thức, là điềukiện để trẻ sử dụng các hiểu biết đã có giải quyết các tình huống trongthực tế: qua trò chơi giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả học tập củatrẻ, biết được khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ

 Trò chơi toán trẻ chỉ chơi theo ý thích, không có mục đích, vì vậy trogchơi chỉ là phương tiện, không là mục đích trong giờ toán

8

 Việc hình thành các biểu tượng toán phải thông qua trò chơi dưới sự

tổ chức hướng dẫn của giáo viên

- Quá trình nhận biết của trẻ dựa vào cảm tính

 Khả năng so sánh, phân tích, khái quát của trẻ còn kém nên khi nhậnbiết còn chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài: hình dạng,kích thước, chủng loại, sắp xếp trong không gian, …

 Vì vậy khi dạy cần có các trò chơi toán và hướng dẫn trẻ chơi để phá

vỡ cảm giác: số lượng phụ thuộc kích thước, chủng loại, sự sắp xếpcác đối tượng

3.1Cấu trúc của trò chơi.

- Trò chơi toán mang tính chất dạy học và đồng thời là hoạt động chơi Vìthế trò chơi toán được cấu trúc gồm những thành phần: Tên trò chơi, lứatuổi, Mục tiêu nhận thức, nhiệm vụ nhận thức, luật chơi, hành động vàkết quả

+ Rèn luyện khả năng ước lượng bằng mắt

Cách chơi: Trẻ chia làm 2 đội đỏ và đội xanh cô chuẩn bị các các cốc có

độ lớn khác nhau và ở vị trí xáo trộn khi cô yêu cầu lấy cốc như thế nàothì trẻ ở đầu hàng của 2 đội chạy lên lấy cốc theo yêu cầu của cô(ví dụ:Lấy cho cô cây cốc màu xanh to nhất, lấy cho cô cái cốc màu vàng nhỏnhất…) Chạy về để trên bàn theo thứ tự từ trái sang phải, đập tay bạn

9

tiếp theo để tiếp tực trò chơi Sau khi kết thúc cô và các bạn 2 đội sẽ cùngnhau kiểm tra lại cốc của 2 đội

Luật chơi:

+Trẻ nào cầm nhầm cốc sẽ phải quay về chơi lại từ đầu

+ Đội nào thức hiện đúng theo yêu cầu của cô nhanh nhất sẽ chiến thắng

và được dấu sticker trên tay

- Mục tiêu: Là nhiệm vụ mong muốn trẻ đạt được, khả năng, kỹ năng màtrẻ cần có

- Nhiệm vụ nhận thức: là thành phần cơ bản trong trò chơi Nó đặt ra chotrẻ một bài toán mà trẻ phải giải quyết dựa trên những điều kiện đã cho

Nó khơi gợi hứng thú, tính tích cực, nguyện vọng chơi của trẻ Nhiệm vụnhận thức của trò chơi trong hình thành biểu tượng toán cho trẻ ngoàinhững điều mà trẻ học được như một trò chơi giải trí thông thường là nộidung kiến thức toán học mà trẻ cần lĩnh hội hoặc ôn tập, vận dụng thựchành để tham gia trò chơi và để phát triển cá nhân

- Luật chơi: là những điều quy định buộc người chơi phải tuân thủ trongquá trình tham gia chơi Luật chơi xác định tính chất, cách thức các hànhđộng nhận thức Luật chơi chỉ ra con đường để hoàn thành nhiệm vụ nhậnthức của trẻ Luật chơi cũng là căn cứ để xác định hành động chơi đúnghay sai Trong luật chơi còn bao hàm cả luật cấm mà nếu người chơi viphạm thì phải làm lại hoặc thua cuộc

- Hành động chơi: là hành động mà trẻ thực hiện trong khi chơi Hànhđộng chơi bao gồm nhiều thao tác, chủ yếu là thao tác trí óc, nhằm thựchiện nhiệm vụ nhận thức mà trò chơi đặt ra nhưng mặt khác phải đảm bảonhững yêu cầu mà luật chơi đề ra

10