Hãy phân tích cơ sở hình thành và biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa việt nam, từ đó, nêu quan điểm của cá nhân về vai trò của tính dung chấp trong văn hóa việt nam trước bối cảnh toàn cầu hóa

Sự hình thành và phát triển của một nền văn hóa chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, khía cạnh khác nhau trong đó có quá trình giao lưu, tiếp xúc, hòa hợp sao cho quá trình đó là sự lựa chọn

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TIỂU LUẬN

MÔN: ĐẠI CƯƠNG VĂN HÓA

VIỆT NAM

ĐỀ BÀI: Hãy phân tích cơ sở hình thành và biểu hiện

của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam, từ đó, nêu quan điểm của cá nhân về vai trò của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam trước bối cảnh toàn cầu hóa?.

Họ và tên: Nguyễn Văn Trung

MSSV: 452252 LỚP: N06

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3 NỘI DUNG 3

1 Khái niệm văn hóa, văn hóa Việt Nam, toàn cầu hóa, tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam 3

2 Phân tích cơ sở hình thành và biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam Ý nghĩa của tính dung chất trong văn hóa Việt Nam 6

a Phân tích cơ sở hình thành của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam 6

b Phân tích biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam 7

c Ý nghĩa của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam 10

3 Quan điểm của cá nhân về vai trò của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam trước bối cảnh toàn cầu hóa 11 KẾT LUẬN 12 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

Theo định nghĩa về văn hóa của UNESCO: “Văn hóa phản ánh và thể hiện một các tổng quát sống động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và các cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao thế kỉ, nó đã cấu thành nên một hệ thống các giá tr, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình” Văn hóa là một hiện tượng khách quan, là tổng hòa của các khía cạnh của đời sống xã hội Sự hình thành và phát triển của một nền văn hóa chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, khía cạnh khác nhau trong đó có quá trình giao lưu, tiếp xúc, hòa hợp sao cho quá trình đó là sự lựa chọn và kết hợp một cách sáng tạo giữa các yếu tố văn hóa ngoại sinh với văn hóa bản địa, nhưng bản sắc văn hóa dân tộc vẫn được bảo tồn và duy trì, đồng thời quá trình đó phải làm cho nền văn hóa ấy càng trở nên giàu có và phong phú hơn

Và nền văn hóa Việt Nam cũng không phải ngoại lệ Việc tìm hiểu về tính dung chấp trong nền văn hóa Việt Nam sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nền văn hóa của dân tộc mình, từ đó có nhận thức đúng đắn về công cuộc gìn giữ

và bảo vệ nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc của Việt Nam, đặc biệt trong thời buổi ngày nay khi toàn cầu hóa đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ Vì vậy, thông qua đề tài: “Hãy phân tích cơ sở hình thành và biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam, từ đó, nêu quan điểm của cá nhân về vai trò của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam trước bối cảnh toàn cầu hóa?”

sẽ cho ta một cái nhìn cụ thể hơn về văn hóa Việt Nam, về tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam như thế nào? Hình thành ra sao? Và đặc biệt có vai trò như thế nào?

NỘI DUNG

1 Khái niệm văn hóa, văn hóa Việt Nam, toàn cầu hóa, tính dung

chấp trong văn hóa Việt Nam

- Khái niệm văn hóa:

Có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa Theo UNESCO: ‘Văn hóa

là tổng thể sống động các hoạt động và sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các

giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc”

- Khái niệm văn hóa Việt Nam:

Văn hóa Việt Nam được hiểu và trình bày dưới các quan niệm khác nhau:

 Quan niệm thứ nhất: đó là đồng nhất văn hóa Việt Nam với văn hóa của người Việt, trình bày lịch sử văn hóa Việt Nam chỉ như là lịch sử văn minh của người Việt

 Quan niệm thứ hai: Văn hóa Việt Nam là toàn bộ văn hóa các dân tộc Việt Nam cư trú trên mảnh đất Việt Nam, chỉ có văn hóa từng tộc người, không có văn hóa dân tộc/quốc gia

 Quan niệm thứ ba: Văn hóa Việt Nam là cộng đồng văn hóa dân tộc/quốc gia, đây là nền văn hóa dân tộc thống nhất trên cơ sở đa dạng sắc thái văn hóa tộc người Khái niệm dân tộc/quốc gia chỉ một quốc gia có chủ quyền, trong đó phần lớn công dân gắn bó với nhau bởi những yếu tố tạo nên một dân tộc Quan niệm thứ ba này hiện nay đang

là quan niệm chiếm số đông bởi các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý trong lĩnh vực văn hóa Việt Nam, vì vậy nội dung về văn hóa Việt Nam

sẽ được trình bày theo quan niệm thứ ba, văn hóa Việt Nam theo hướng văn hóa dân tộc

- Khái niệm toàn cầu hóa:

Toàn cầu hóa nghĩa là kết nối các nền kinh tế trên khắp thế giới về thương mại, đầu tư, lao động, ngân hàng, dịch chuyển hàng hóa, dịch vụ, và con người Định nghĩa trên có vẻ khó hiểu, nhưng tóm lại, toàn cầu hóa là việc chính phủ các nước ngày càng cho phép công dân của họ được làm việc xuyên biên giới Tuy vậy, đây vẫn còn là một khái niệm khá rộng

Toàn cầu hóa không phải là một định nghĩa cố định Toàn cầu hóa có thể diễn ra dưới bất cứ cách thức nào, miễn là thông qua đó, các quốc gia trở nên kết nối hơn Mặc dù là một hiện tượng mới, nhưng thuật ngữ "toàn cầu hóa" đã được dùng phổ biến kể từ những năm 1990 Sự sụp đổ của Liên Xô

đã tạo ra ý tưởng về một thế giới mới kết nối với nhau, nơi con người không còn bị chia cách bởi Chiến tranh lạnh, cho phép toàn cầu hóa ăn sâu vào ý thức con người

- Khái niệm tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam

Dung chấp là một trong những hiện tượng phổ biến trong lịch sử văn hóa, tư tưởng, tôn giáo của nhiều dân tộc, khi quá trình truyền bá, giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa các dân tộc trên thế giới diễn ra Thuật ngữ dung chấp, nguyên nghĩa là sự liên kết, kết hợp, hòa trộn, vay mượn, hợp nhất, dung hòa, chấp nhận các bộ phận, các yếu tố trong các hiện tượng khác nhau Nó được

sử dụng khá rộng rãi trong các lĩnh vực nhân chủng, văn hóa, triết học, tôn giáo…

Tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam được hiểu là sự học hỏi, tiếp thu, chấp nhận, hòa hợp và hợp nhất các yếu tố văn hóa từ các nền văn hóa trên thế giới thông qua các quá trình, giai đoạn cụ thể, nhưng vẫn giữ gìn được bản sắc văn hóa dân tộc

Tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam là quá trình lựa chọn và kết hợp một cách sáng tạo giữa các yếu tố văn hóa ngoại sinh với văn hóa bản địa, sao cho bản sắc văn hóa dân tộc vẫn được bảo tồn và duy trì

Đồng thời cũng là quá trình tiếp xúc và giao lưu văn hóa không những không làm tổn hại đến nên văn hóa bản địa mà trái lại còn làm cho nền văn hóa ấy càng trở nên giàu có và phong phú hơn

- Cơ sở hình thành của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam.

Cơ sở hình thành nên tính dung chấp của văn hóa Việt Nam được xác định qua 3 yếu tố:

+ Vị trí địa lý

+ Huyết thống

+ Lịch sử

- Biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam:

Tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam được thể hiện dưới góc độ của các công cụ nghiên cứu: Địa – văn hóa, Nhân học – văn hóa, Giao lưu tiếp biến

Biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam còn được thể hiện qua việc văn hóa Việt Nam đã tiếp thu, học hỏi, chấp nhận các yếu tố văn hóa từ các nền văn hóa lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, các nước phương Tây,

Nó thể hiện sự chấp nhận, tiếp biến, giao lưu giữa các nền văn hóa để phát triển, nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

2 Phân tích cơ sở hình thành và biểu hiện của tính dung chấp trong

văn hóa Việt Nam Ý nghĩa của tính dung chất trong văn hóa Việt Nam

a Phân tích cơ sở hình thành của tính dung chấp trong văn hóa Việt

Nam

- Về vị trí địa lý:

Tính dung chấp của văn hóa Việt Nam cao do là Việt Nam là đầu mối giao thông đường thuỷ và đường bộ – cửa ngõ của Đông Nam Á nên người dân thường xuyên giao lưu với khu vực bên ngoài và tiếp thu nhiều kiến thức

từ hoạt động giao lưu đó

Lãnh thổ Việt Nam có một đặc điểm lợi thế là nằm trên vùng đất có sự giao thoa, thâm nhập lẫn nhau của nhiều nền văn hóa Ngay từ buổi đầu dựng nước, Việt Nam đã có sự giao thoa giữa văn hóa Đông Nam Á với văn hóa Đông Á và sau này, cũng trong một thời gian dài, là giữa văn hóa Trung Hoa

và văn hóa Ấn Độ Đến thời cận đại, xuất hiện và phát triển sự giao lưu, tác động lẫn nhau giữa văn hóa châu Á với văn hóa châu Âu trên lãnh thổ Việt Nam Chính từ đặc điểm này mà ngay từ đầu và trong toàn bộ quá trình phát triển của mình, văn hóa Việt Nam đã trưởng thành, tạo nên những giá trị độc đáo của dân tộc dựa trên một năng lực rất đặc biệt, đó là vừa tự nuôi dưỡng và phát huy những giá trị của chính mình - văn hóa bản địa, vừa biết tiếp nhận, chọn lọc những giá trị tốt đẹp của nhiều nền văn hóa khác

- Về mặt huyết thống:

Một mặt, tính dung chấp văn hóa của người Việt bắt nguồn từ quá trình hình thành dân tộc Việt: đây là dân tộc được hình thành từ sự hòa huyết về chủng, từ sự tổng hợp về mặt ngôn ngữ và từ sự giao thoa của nhiều nền văn hóa trong khu vực Chính quá trình hình thành như vậy đã quy định rằng: nền văn hóa của người Việt phải là một hệ thống tổng hợp và phải là một hệ thống

mở, và do đó phải có tính dung chấp

- Về mặt lịch sử:

Mặt khác, kinh nghiệm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam

đã góp phần định hình tính dung chấp văn hóa của dân tộc này: đứng trước một cường quốc hùng mạnh tại khu vực lại luôn có dã tâm xâm chiếm và đồng hóa, việc phải mở cửa nền văn hóa và chấp nhận những giá trị văn hóa

bên ngoài tràn vào là một tất yếu Bởi vậy, dân tộc Việt Nam không đứng trước những vấn đề mà nhiều dân tộc khác gặp phải là sự lựa chọn giữa

“đóng” hay “mở cửa” nền văn hóa dân tộc Vấn đề đặt ra đối với người Việt luôn là nên hấp thụ những yếu tố văn hóa nào và cải biến chúng ra sao cho phù hợp với nhu cầu phát triển của dân tộc

b Phân tích biểu hiện của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam

Tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam được thể hiện dưới góc độ của các công cụ nghiên cứu: Địa – văn hóa, Nhân học – văn hóa, Giao lưu tiếp biến văn hóa

- Dưới góc độ công cụ Địa – văn hóa

Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á Vị trí địa lý thuận lợi góp phần cho văn hóa Việt Nam có những giá trị văn hóa cơ bản của khu vực Đông Nam Á, ngoài ra được giao lưu, tiếp nhận tiếp xúc, giao lưu với các nền văn hóa lớn Học hỏi, tiếp thu nhưng vẫn giữ vững bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam, của khu vực Đông Nam Á

- Dưới góc độ Nhân học – văn hóa

Về mặt chủng tộc: tộc người Việt (Kinh) là sự hoà huyết của các tộc người sinh sống trong vùng lãnh thổ trải dài từ nam sông Dương tử đến Bắc Trung bộ Việt Nam Đây là khối cư dân hùng hậu bao gồm Bách Việt (Mân Việt, Điền Việt, Nam Việt, Lạc Việt ) Đến thời kỳ Bắc thuộc còn hoà huyết với chủng người Hán và một số chủng người khác nằm sâu trong Trung Hoa đại lục

Về ngôn ngữ: Việt Nam là nơi hội tụ của các dòng ngôn ngữ của Đông Nam Á, đó là dòng Nam – Á gồm 32 ngôn ngữ, chia làm 4 nhóm:

- Việt - Mường (4 ngôn ngữ): Việt, Mường, Chứt, Thổ.

- Môn – Khmer (21 ngôn ngữ):

- Nhóm Hán (3 ngôn ngữ): Hoa, Sándìu, Ngái.

Ngôn ngữ phổ thông hiện nay là kết quả của quá trình hoà hợp các thổ ngữ của các tộc người trong cộng đồng Bách Việt thành một thứ ngôn ngữ chung cho cả cộng đồng: đó là ngôn ngữ Việt - Mường

Qua trình giao lưu với Hán ngữ chủ yếu diễn ra vào thời kỳ Bắc thuộc (Tiếng Việt hiện nay có 60% là vay mượn của gốc Hán)

Cuộc giao lưu với văn hoá phương Tây đã đem lại cho tiếng Việt diện mạo mới được đánh đấu bằng sự ra đời của chữ quốc ngữ

 Nhân học - văn hoá cho thấy văn hoá Việt Nam là văn hoá tổng hợp và hỗn dung

- Dưới góc độ giao lưu – tiếp biến văn hóa

Dưới góc độ giao lưu – tiếp biến văn hóa, tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam được thể hiện qua quá trình giao lưu, tương tác giữa văn hóa Việt Nam với văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc và phương Tây

Quá trình giao lưu, tương tác với văn hóa Ấn Độ

Người Việt đã tiếp nhận văn hóa Ấn Độ và đặc biệt là Đạo phật trên tinh thần cơ bản là hỗn dung tôn giáo khi vào Việt Nam, phật giáo đã tiếp xúc ngay với tính người bản địa của dân tộc và đã chung sống với chúng

Từ tính ngưỡng thờ các hiện tự nhiên, thờ nữ thần nông nghiệp tính ngưỡng phồn thực của văn hóa bản địa người việt đã thâu phán những yếu tố của đạo phật và tạo nên một dòng phật giáo dân gian thời tứ pháp hết sức đặc sắc…

Phật giáo Ấn Độ đến Giao Châu không chỉ là một hiện tượng tôn giáo

mà còn là một hiện tượng văn hóa Cùng với Đạo phật một tổng thể văn hóa

Ấn Độ đã ảnh hưởng đến Việt Nam ngay từ đầu công nguyên: ngôn ngữ, âm nhạc, vũ đạo, nghệ thuật… Cũng đã hình thành ở việt nam những công trình văn hóa, nghệ thuật có giá trị: hệ thống chùa, tháp,

Tiếp nhận văn hóa Ấn Độ ở thời kỳ bắc thuộc có thể xem là một đối trọng với ảnh hưởng của văn hóa hán, thể hiện tinh thần chống đồng hóa văn hóa của người Việt

Tóm lại, có thể nhận ra Phật giáo là mẫu số chung của những đợt sóng giao lưu với văn hóa Ấn Điều đó giúp lý giải vì sao Phật giáo lại là yếu tố văn hóa ngoại sinh có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất tại văn hóa Việt Nam

Quá trình giao lưu, tương tác với văn hóa Trung Quốc

Qua quá trình giao lưu, tương tác với văn hóa Trung Quốc, văn hóa Việt Nam đã tiếp nhận, hòa hợp các yếu tố ngoại sinh với nội sinh Tuy tiếp nhận nhưng nhờ tính dung chấp văn hóa Việt Nam vẫn giữ và duy trì bản sắc dân tộc

Về tôn giáo và đời sống tâm linh: Người Việt hấp thụ từ văn hoá Trung Hoa các tôn giáo lớn như Phật Giáo đại thừa, Đạo giáo Về thế giới quan: triết

lý âm dương ngũ hành, lịch âm, thuyết tam tài Về chuẩn mực đạo đức xã hội: Chịu ảnh hưởng của Nho gia với những chuẩn mực "tam cương, ngũ thường"

Về ngôn ngữ: các từ Hán việt chiếm tỷ trọng đáng kể trong ngôn ngữ của người Việt; chữ nôm - một biến thể của Hán tự Về kiến trúc, ăn, mặc, ở và một số kỹ năng canh tác nông nghiệp người Việt cũng thừa hưởng từ nền văn hoá Trung Hoa Về mặt chủng tộc: người Việt hiện đại là kết quả của sự hoà huyết của những tộc người Bách Việt với người Hán

Mặc dù không phủ nhận rằng các dấu ấn của văn hoá Trung Hoa khá đậm nét trong văn hoá Việt Nam Tuy nhiên, chính sách đồng hóa văn hoá của phong kiến phương Bắc vẫn phải chịu thất bại trước bản sắc văn hoá của người Việt Người Việt đã chủ động tiếp thu văn hoá Trung Hoa để giữ vững độc lập, để giữ gìn "cái tôi" dân tộc của mình Do đó, họ chỉ tiếp thu những yếu tố văn hoá nào mà giúp bảo vệ được quyền tự chủ của dân tộc Bên cạnh

đó, người Việt còn biết kết hợp khéo léo ảnh hưởng của các nền văn hoá khác (văn hoá Đông Nam Á, văn hoá Ấn Độ, văn hoá phương Tây) nhằm dung hoà, và điều tiết ảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa để tạo nên một nền văn hoá đầy tính dung chấp, tổng hợp, với các hệ giá trị mở (vốn không có ở các nền văn hoá gốc) Chính khối văn hoá tổng hợp mà người Việt có được đã cho phép khẳng định bản sắc riêng của văn hoá Việt Nam trong quan hệ với văn hoá Trung Hoa Và cuộc chiến bền bỉ chống Bắc thuộc, giành quyền độc lập,

tự chủ của Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử đã chứng thực cho nhận định trên

Quá trình giao lưu, tương tác với văn hóa phương Tây

Sự kiện chữ Quốc ngữ ra đời và được sử dụng thay thế cho chữ Hán và chữ Nôm là một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình văn hoá Việt Nam Nó đánh dấu sự khởi đầu của công cuộc hội nhập văn hoá của Việt Nam vào nền văn minh chung của toàn nhân loại

Những chuyển biến văn hoá chính ở giai đoạn này là: Đô thị ngày càng trở thành các trung tâm chi phối khu vực nông thôn Hệ thống giao thông phát triển làm tăng cường trao đổi thương mại và giao lưu tiếp xúc giữa các địa phương Khoa học, kỹ thuật trở thành những tri thức chiếm ưu thế so với các

luận thuyết đạo đức, chính trị, xã hội của nền văn hoá bản địa Đây cũng là giai đoạn tạo lập những tiên đề, của một nền khoa học hiện đại ở Việt Nam Văn học, nghệ thuật có bước chuyển mạnh mẽ nhờ sự hấp thụ các chuẩn giá trị của nền văn hoá phương Tây: Làn sóng lãng mạn trong thơ ca mới; chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa khai sáng trong văn xuôi; quá trình chuyên môn hoá các loại hình nghệ thuật, sự du nhập của nghệ thuật kiến trúc, điện ảnh, sân khấu phương Tây đã làm thay đổi một cách đáng kể diện mạo văn hoá Việt Nam

 Kết luận: Qua quá trình giao lưu và tương tác với các nền văn hóa lớn

như Trung Quốc, Ấn Độ, các nước phương Tây đã là cho nền văn hóa Việt Nam phát triển và lớn mạnh Tuy nhiên sự giao lưu, tương tác này không làm cho văn hóa Việt Nam bị bóp méo, biến dạng mà còn làm cho văn hóa Việt Nam ngày càng phát triển, đa dạng, phong phú, phù hợp và cân đối giữa những yếu tố ngoại sinh và nội sinh, đặc biệt là vẫn giữ vững được bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam Qua đó nó đã thể hiện tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam

c Ý nghĩa của tính dung chấp trong văn hóa Việt Nam

Một đặc tính nổi trội của văn hóa Việt Nam chính là tính dung chấp rất cao Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu văn hóa nhìn nhận tính dung chấp cao ấy của văn hóa Việt Nam như một thứ chủ nghĩa cực đoan, thực dụng của người Việt: sẵn sàng tiếp thu các yếu tố ngoại sinh, miễn là có lợi Với cái nhìn đó văn hóa Việt Nam dễ bị hình dung như một tổng cơ học của những “mảnh vụn văn hóa” được đặt cạnh nhau

Thật ra, tính dung chấp không đồng nghĩa với tính hỗn tạp và lại căng văn hóa Trái lại, nó có tác dụng điều tiết quá trình lựa chọn và kết hợp một cách sáng tạo giữa các yếu tố văn hóa ngoại sinh với văn hóa bản địa, sao cho bản sắc văn hóa dân tộc vẫn được bảo tồn và duy trì

Nhờ có tính dung chấp mà quá trình tiếp xúc và giao lưu văn hóa không những không làm tổn hại đến nên văn hóa bản địa mà trái lại còn làm cho nền văn hóa ấy càng trở nên giàu có và phong phú hơn

Tuy nhiên cần biết cách loại bỏ những yếu tố văn hóa lạc hậu, kìm hãm

sự phát triển của dân tộc và biết chấp nhận những giá trị tiến bộ bên ngoài để đưa dân tộc tiến lên – là một phẩm hạnh mà không nền văn hóa nào có được