SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CNTT VÀO TỔ CHỨC TRÒ CHƠI Ô CHỮ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY – HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 7 Ở TRƯỜNG THCS HÒA LỘC – HẬU LỘC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CNTT VÀO TỔ CHỨC TRÒ CHƠI Ô CHỮ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY – HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 7
Ở TRƯỜNG THCS HÒA LỘC – HẬU LỘC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH (PHẦN CỦNG CỐ BÀI HỌC – CHƯƠNG III – NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN – LỊCH SỬ 7)
Người thực hiện: Đào Thị Hằng
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THCS Hòa Lộc SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch Sử
THANH HÓA, NĂM 2022
Trang 3Bước sang thế kỉ XXI, cùng với sự phát triển của xã hội loài người, thìcông nghệ thông tin cũng phát triển mạnh mẽ và đi vào mọi lĩnh vực của cuộcsống trong đó có lĩnh vực giáo dục Công nghệ thông tin đã góp phần hiện đạihóa phương tiện, thiết bị dạy học và đổi mới phương pháp dạy học
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đang là vấn đề có ý nghĩa to lớntrong việc nâng cao chất lượng đào tạo học sinh toàn diện có đủ phẩm chất đápứng nhu cầu sự phát triển của đất nước
Môn Lịch sử là một môn học đặc thù, vì vậy cần có phương pháp giảng dạyphù hợp để nhằm nâng cao chất lượng Việc triển khai phương pháp dạy họcmới đã được Bộ giáo dục và đào tạo chỉ đạo các cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhàtrường trong toàn ngành giáo dục áp dụng đồng bộ tại các địa phương trong cảnước Khi bước sang thế kỉ XXI, công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ và đivào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội trong đó dạy học có sử dụng công nghệthông tin là một việc làm cần thiết để nâng cao chất lượng dạy và học Có thểnói việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy nói chung và bộ môn lịch
sử nói riêng đã thu được nhiều kết quả khả quan, tạo nên sự chuyển biến trongdạy học nhất là về phương pháp dạy học
Qua quá trình thực tiễn giảng dạy bộ môn Lịch Sử, tôi nhận thấy hầu nhưcác em không thích học môn lịch sử Vì đây là môn học mà học sinh phải tiếpcận với nhiều sự kiện lịch sử khác nhau, với những nhân vật, địa danh lịch sử …không chỉ của Việt Nam mà của cả thế giới Vì vậy buộc các em cùng lúc phảighi nhớ nhiều kiến thức lịch sử thì mới đạt được kết quả cao trong quá trình họccủa mình Nếu giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạythì sẽ tạo ra được sức hút đối với quá trình ghi nhớ của các em đặc biệt là vàoquá trình thực hành thông qua các trò chơi ô chữ
Xuất phát từ thực tế đó, là một giáo viên trực tiếp dạy lịch sử, trong quátrình giảng dạy, từ sự tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi của bản thân và sự giúp đỡcủa đồng nghiệp, tôi nhận thấy khi tổ chức hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh các
sự kiện, mốc thời gian, nhân vật lịch sử thì giáo viên cần phải đảm bảo được tínhchính xác, hệ thống các câu hỏi phải logic, đặc biệt là việc ứng dụng CNTT mộtcách hiệu quả Vai trò của người thầy trong phương pháp mới này sẽ là sức hút
kỳ diệu giúp các em nắm vững các sự kiện, nhân vật, mốc thời gian một cáchđơn giản và hiệu quả, giúp các em yêu thích bộ môn lịch sử dân tộc
Với những lý do trên, để nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chấtlượng bộ môn lịch sử nói riêng, gây hứng thú cho học sinh trong quá trình học,
tôi đã chọn đề tài “Ứng dụng CNTT trong hoạt động tổ chức trò chơi ô chữ nhằm nâng cao chất lượng dạy - học trong môn lịch sử lớp 7 ở trường THCS Hòa Lộc - Hậu Lộc theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh
Trang 4(phần củng cố bài học Chương III - Nước Đại Việt Thời Trần - Lịch sử 7)” để
học sinh dễ tiếp thu kiến thức mà không bị gò ép
1.2 Mục đích nghiên cứu:
- Với những tư tưởng chủ quan và khách quan, tôi muốn hướng tới học sinh
sự say mê và nghiên cứu lịch sử, đưa đến kết quả tốt hơn Biến sự khô khan, khóhọc, khó hiểu thành sự say mê hứng thú và tích cực khám phá
- Khi nghiên cứu đề tài này, bản thân tôi xác định rõ mục tiêu cơ bản củanhiệm vụ dạy học môn Lịch sử nói chung là rèn cho học sinh lớp 7A,B TrườngTHCS Hòa Lộc có khả năng tư duy, ghi nhớ sự kiện và nhân vật lịch sử, giáo dụcbồi dưỡng đạo đức, tri thức cách mạng, truyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng kiến thức: Lịch sử Việt Nam trong chương trình sách giáo khoa
lịch sử 7
- Đối tượng học sinh: Kết quả học tập của học sinh lớp 7A, 7B trườngTHCS Hòa Lộc trong năm học 2020-2021
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận và thực tiễn dạy học
- Phương pháp điều tra, thống kê: Thống kê kết quả rèn luyện, từ đó sosánh, đối chiếu kết quả dạy học giưa những bài ứng dụng CNTT với những bàidạy thông thường
- Phương pháp khảo sát thực tế, thu thập và sử lí thông tin: Khảo sát đối vớihọc sinh
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Mục tiêu của môn lịch sử: Lịch sử là môn học dạy làm người, góp phầnphát triển các phẩm chất của công dân Việt Nam: Yêu nước, đền ơn đáp nghĩa,sống trung thực, khoan dung, dũng cảm, chăm chỉ, cởi mở tiếp nhận cái mới vàsống hòa thuận với thế giới xung quanh, trọng danh dự của bản thân và tôn trọng
sự khác biệt, yêu hòa bình… Lịch sử là môn học có định hướng ứng dụng caotheo đúng tinh thần “ôn cố tri tân”, biết học lịch sử để làm gì, có thể ứng dụng trithức lịch sử vào sự phát triển của xã hội
Xuất phát từ những yêu cầu đó, Nước Đại Việt thời Trần trong chươngtrình lịch sử 7 (THCS) tái hiện lại quá trình xây dựng triều đại và giữ nước,hướng người học tới những triều đại, nhân vật lịch sử, di tích lịch sử như: TrầnThái Tông, Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần Quốc Toản Sự kiện lên ngôicủa Trần Thái Tông, quá trình thành lập nhà Trần với ba lần kháng chiến chốngquân Mông - Nguyên, nhà Trần suy sụp và nhà Hồ lên thay Chính vì thế màNước Đại Việt thời Trần là minh chứng cho một triều đại hùng mạnh đã chiếnthắng được đế chế Mông - Nguyên lớn mạnh thế kỉ XIII
Trang 5Chẳng hạn: Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ(1258), đây là một đội quân xâm lược hùng mạnh và hiếu chiến, đi đến đâu cũnglàm nhà cửa đổ nát, thành trì tan hoang, nhân dân bị giết hại hoặc bắt làm nô lệ.Học sinh sẽ thấy được sự hung tàn, bạo ngược của quân Mông Cổ, các em sẽ cócái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về đất nước với những con người đã kiêncường và anh dũng đấu tranh chống ngoại xâm.
Đối với học sinh THCS, các em mới được làm quen với các sự kiện lịch sử
ở mức độ còn đơn giản, ngắn nên khi tiếp xúc với các triều đại lớn, sự kiện lớn,các cuộc kháng chiến lâu dài đòi hỏi khả năng ghi nhớ cao nên các em còn gặpnhiều khó khăn Do đó, vận dụng đổi mới phương pháp dạy và dạy học theohướng tích cực chính là phát huy được tính tích cực nhận thức của học sinh Nóicách khác là “Dạy học lấy hoạt động của người học làm trung tâm” Trong dạy
và học tích cực, dưới sự thiết kế, tổ chức, định hướng của giáo viên, người họctham gia vào quá trình hoạt động học tập từ khâu phát hiện vấn đề, tìm giải phápcho vấn đề đặt ra, thực hiện các giải pháp và rút ra kết luận Quá trình đó giúpngười học lĩnh hội nội dung học tập đồng thời phát triển năng lực sáng tạo
Trong những năm gần đây, việc ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học đãtạo điều kiện thuận lợi để giáo viên gắn kết được những sự kiện lịch sử, các nhânvật trong một triều đại Đó là việc lồng ghép các kênh hình, kênh chữ, thậm chí cảnhững âm thanh trong bài dạy Theo định hướng của Chuẩn kiến thức kĩ năng:
“đó là yêu cầu tối thiểu về kiến thức kĩ năng của môn học mà HS cần phải và cóthể đạt được sau mỗi đơn vị kiến thức”, giảm tải chương trình, chú trọng vậndụng kiến thức, tăng cường thực hành, gắn nội dung bài học với thực tiễn đấtnước Phát triển, hình thành kĩ năng sống cho học sinh là một mục tiêu quan trọngcủa giáo dục, cũng như hưởng ứng cuộc vận động: “Trường học thân thiện, họcsinh tích cực”
Phong trào ứng dụng CNTT vào giảng dạy môn Lịch sử ở trường THCSHòa Lộc chúng tôi hiện nay đang rất hiệu quả khi mà tất cả các giáo viên đều sửdụng và tất cả các phòng học đều có Tivi làm cho giờ dạy sinh động hơn, họcsinh hăng say hơn và khắc phục xu thế hiện nay học sinh thích học Toán, Tiếnganh và các bộ môn khoa học tự nhiên
Sự phát triển của CNTT trong sự phát triển của xã hội thì đối với giáo dụccũng được hỗ trợ tích cực trong quá trình giảng dạy Nhờ việc ứng dụng CNTT vàodạy học, giáo viên đã tạo ra được những tiết học sinh động, sôi nổi, học sinh liên hệđược các sự việc, nhân vật, các giai đoạn lịch sử nâng cao chất lượng dạy - học.Thực hiện nhiệm vụ năm học 2021-2022, tiếp tục thực hiện chỉ đạo của BộGD&ĐT về việc ứng dụng CNTT nhằm nâng cao chất lượng quả lý giáo dục,giảng dạy và học tập trong các nhà trường, Phòng GD&ĐT Hậu Lộc cũng đặt racông văn số: 94/GDDT - V/v tổ chức tập huấn phần mềm Avina hỗ trợ giảng
Trang 6dạy và học tập Đây là việc làm hết sức thiết thực nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục của huyện nhà nói riêng và của cả nước nói chung để có thể tiến nhanh,tiến kịp những nước phát triển trên thế giới.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Thuận lợi :
Về chương trình: Chương trình lịch sử Việt Nam lớp 7 sắp xếp theo mốc
thời gian và các triều đại nối tiếp nhau, nội dung rất sâu sắc và đặc biệt phần nộidung gắn nhiều đến tên tuổi các vị anh hùng dân tộc như Ngô Quyền, Lê Hoàn,Trần Quốc Tuấn, Quốc Toản, Quang Trung Các triều đại trong giai đoạn này đãđược các nhà làm phim dựng lại (phim Thái sư Trần Thủ Độ) giúp các em khi học
sẽ nhớ hơn và tập trung hơn
Về phía nhà trường: Ban giám hiệu luôn quan tâm đến quá trình đổi mới
phương pháp, luôn tạo mọi điều kiện để người dạy phát huy tốt khả năng của bảnthân Những năm gần đây cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị dạy học của nhàtrường luôn được bổ sung để phục vụ cho giảng dạy đến nay có 15 phòng học và
cả 15 phòng đều đã có Tivi kết nối internet Hệ thống điện luôn được đảm bảo đểphục vụ cho hệ thống máy chiếu và tivi hoạt động trong các buổi học
Về phía giáo viên: bản thân đã có nhiều năm công tác, lại có lòng yêu nghề
và nhiệt huyết trong chuyên môn, luôn tìm ra nhiều biện pháp tích cực, kịp thời
để kích thích sự hứng thú học tập ở học sinh, luôn có tinh thần tự học, học hỏiđồng nghiệp để nâng cao trình độ chuyên môn đặc biệt là tích cực ứng dụngCNTT trong các bài giảng, luôn tham gia các chuyên đề do tổ chuyên môn cũngnhư ở các cụm do phòng GD tổ chức để học tập nâng cao kiến thức và đổi mớiphương pháp dạy học 100% giáo viên sử dụng máy tính sách tay rất tiện lợi choviệc sử dụng CNTT
Về phía học sinh: Vẫn còn một bộ phận học sinh yêu thích bộ môn lịch sử.
Về phía phụ huynh học sinh: luôn quan tâm đến nhà trường, đến con em
mình bằng việc đầu tư, lắp đặt ti vi, rèm cửa cho các phòng học để con em đượchọc tập tốt hơn, có hiệu quả hơn
2.2.2 Khó khăn:
Đối với học sinh : Mở đầu quyển sách lịch sử lớp 6 Bác Hố có viết:
Dân ta phải biết sử taCho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Mục đích của Bác là mong muốn con cháu sau này ghi nhớ về một thời kỳhào hùng của dân tộc đã đấu tranh anh dũng giành lại giang sơn
Thực tế hiện nay thì sao? Câu hỏi không chỉ dành cho giáo viên mà cho tất
cả mọi người về thực trạng học lịch sử của học sinh các cấp hiện nay, đó là nhiềuhọc sinh không biết lịch sử nước nhà Việc các em học lịch sử chỉ là đối phó cho
có học chứ thực chất các em không hề nắm được các sự kiện lịch sử, các nhân
Trang 7vật quan trọng Thật đáng buồn khi nhiều em học sinh hiện nay vẫn không biết
về Quang Trung - Nguyễn Huệ Khi giáo viên hỏi: Nêu hiểu biết của em vềQuang Trung thì học sinh không trả lời được Và điều đáng buồn hơn khi hỏinhiều em về Quang Trung - Nguyễn Huệ, học sinh đều trả lời họ là hai anh em.Hay một số học sinh còn không biết đến những nhân vật tên tuổi như Trần Quốc
Tuấn hay gọi Hưng Đạo Vương, Trần Quốc Toản với câu chuyện Bóp nát quả cam mà các em đã được học trong phần Tiếng Việt ở cấp 1.
Đây mới chỉ là hai dẫn chứng cụ thể còn trên thực tế có lẽ con số nàychiếm đại đa số khi mà ngay cả phụ huynh cũng đang xem nhẹ môn học này vìnhiều lí do Khi con người xuất hiện đã tính đến vấn đề lưu lại những gì đã sảy
ra để thế hệ sau luôn biết về quá khứ nhưng thực tế đã chứng minh xã hội càngphát triển thì nhu cầu đời sống đòi hỏi càng cao và dĩ nhiên sự lãng quên quákhứ là điều khó tránh khỏi Đây có thể nói là điều đáng báo động (nếu tôikhông muốn nói rằng chúng ta rung một hồi chuông cảnh tỉnh)
Học sinh thờ ơ với lịch sử, lười học, lười ghi nhớ chỉ học đối phó nên khônglưu giữ được gì trong tâm hồn các em Các em không biết được nhân vật lịch sử,không liên hệ được các nhân vật trong các giai đoạn nào Sau khi đọc bài viết: “Sửkhông còn, Tổ quốc có còn không?” của tác giả Hồng Lam ngày 14/10/2015 trênBáo Điện tử Giáo dục Việt Nam, một độc giả lấy tên là Chán Học Sử đã bình luận:
Lịch sử không bao giờ biến mất, Tổ quốc không bao giờ biến mất Không thể đánh đồng lịch sử trong nhà trường với lịch sử dân tộc.
Học sinh chán học môn Lịch sử, chứ không có học sinh nào chán Lịch sử dân tộc Vậy những người làm Sử, dạy Sử phải có trách nhiệm sao cho môn Lịch
sử theo kịp với Lịch sử dân tộc, để cho học sinh say mê, lựa chọn Xin nhắc lại, không có học sinh Việt Nam nào chán Lịch sử dân tộc, chỉ có rất nhiều học sinh Việt Nam đang chán môn Lịch sử trong nhà trường Đó là trách nhiệm của người làm thầy, không phải của người trò, và lại càng không phải trách nhiệm của lịch sử Việt Nam
Lời bình rất cụ thể này đã phần nào đã phản ánh đúng tâm tư của những
người học Sử trước thực trạng dạy và học Sử ở nhà trường hiện nay
Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên thì có nhiều song theo tôi do một sốnguyên nhân chủ yếu sau:
- Vì là môn học có rất nhiều hình ảnh, sự kiện, diễn biến về các triều đại nênkhi giáo viên trình chiếu học sinh hay tò mò chú ý đến phim, hình ảnh, hiệu ứng
mà ít để ý đến nội dung bài học và ít ghi chép các nội dung quan trọng của bài họcnên việc ghi chép lại nội dung kiến thức vào vở của học sinh còn chưa rõ ràng
- Học sinh khối 7 Trường THCS Hòa Lộc còn nhiều em lười học, chán họcnên không chuẩn bị tốt tâm thế cho giờ học lịch sử Bên cạnh đó trường lại nằmtrên địa bàn thuộc vùng ven biển, hầu hết cha mẹ đều làm công nhân hoặc đi làm
Trang 8ăn xa không có người quản lí dẫn đến các em lười học Đời sống văn hóa tinh thầnngày một nâng cao, một số nhu cầu giải trí như xem ti vi, chơi game ngày càngnhiều làm cho một số em chưa có ý thức học bị lôi cuốn, xao nhãng việc học.
Đối với giáo viên: Một số giáo viên còn phụ thuộc quá trình vào trình
chiếu mà chưa thấy hết vai trò và tác dụng của đồ dùng dạy học, chưa đầu tưnhiều về phương pháp và cách thức sử dụng phương tiện một cách hiệu quả,chưa chịu khó sưu tầm và tự tạo các thiết bị dạy học cho phù hợp Giáo viên rấtngại làm chủ kĩ thuật phức tạp của máy tính vì sử dụng chưa thạo phần mềmcủa máy tính
Quá trình tìm kiếm nguồn tư liệu, phim, hình ảnh tốn thời gian hơn soạnmột giáo án thông thường nên giáo viên còn ngại ứng dụng Một số giáo viênkhác chưa thực sự cố gắng tự học, tự nâng cao khả năng ứng dụng CNTT, chưadám nghĩ dám làm
Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Lịch sử chưa thật sự được sử dụng thường
xuyên bởi lẽ đây là hình thức dạy học đòi hỏi người giáo viên phải có sự chuẩn
bị chu đáo cả về thời gian, kiến thức và cách thức tổ chức các trò chơi dưới hìnhthức dạy học Việc tổ chức trò chơi ô chữ trong phần củng cố bài chỉ với 5 đến 7phút giáo viên phải chuẩn bị nhiều đồ dùng dạy học có liên quan nên nhiều giáoviên còn ngại không muốn tổ chức hoạt động dạy học này
Trong tiến trình lên lớp với bài giảng điện tử, một số giáo viên thao tác hơinhanh nên dẫn đến việc tiếp thu, lĩnh hội kiến thức và mức độ hiểu bài của học sinhchưa được cao Nhiều giáo viên còn lạm dụng việc đặt câu hỏi bằng cách trìnhchiếu các size cũng như chưa có sự chọn lọc cần trình chiếu những gì học sinh cần.Dưới đây là kết quả thăm dò ý kiến của học sinh khi bắt đầu năm học 2021-
2022 ở 2 lớp 7A và 7B cho kết quả như sau:
Kết quả khảo sát thăm dò ý kiến học sinh
phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp để cuốn hút học sinh học môn học này.
Trang 9Từ thực trạng trên bản thân tôi mạnh dạn ứng dụng “Ứng dụng CNTT trong hoạt động tổ chức trò chơi ô chữ nhằm nâng cao chất lượng dạy - học trong môn lịch sử lớp 7 ở trường THCS Hòa Lộc - Hậu Lộc theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh (phần củng cố bài học Chương III - Nước Đại Việt Thời Trần - Lịch sử 7)”
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Khái niệm trò chơi ô chữ
Trò chơi ô chữ là hình thức là người tổ chức đưa ra những ô vuông trống,yêu cầu người chơi phải điền đúng những chữ cái mà người tổ chức đã gợi ý chomỗi ô bằng một từ “từ khóa”, căn cứ vào từ “từ khóa” và năng lực của bản thân
để người chơi hoàn thành ô chữ
2.3.2 Giáo viên phải xác định được mục đích của trò chơi
Giúp các em nắm vững hơn về mặt kiến thức lịch sử mà các em đã được họctrong chương trình sách giáo khoa lớp 7 Qua đó giúp các em nhớ lâu hơn, hiểusâu hơn về các triều đại phong kiến Việt Nam từ Tiền Lê, Lý, Trần, Hậu Lê,Quang Trung và nhà Nguyễn, các nhân vật lịch sử, các sự kiện, địa danh, bàihọc và ý nghĩa lịch sử của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ đấtnước, cụ thể trong Chương III – Nước Đại Việt thời Trần Qua đó giáo dục các
em lòng yêu quê hương tha thiết, niềm tự hào dân tộc, sự tôn kính và biết ơnnhững người anh hùng đã hi sinh vì đất nước Để làm tốt việc này, giáo viên cầnxác định và nắm vững ý nghĩa và khái niệm trò chơi ô chữ
2.3.3 Ý nghĩa của trò chơi
Trò chơi là một thuật ngữ mang hai nghĩa khác nhau:
- Nghĩa thứ nhất: “Trò chơi là chơi có luật và có tính cạnh tranh, thách thức
với người tham gia phải biết quy tắc, kết quả và yêu cầu”
- Nghĩa thứ hai: “Trò chơi là những công việc được tổ chức và tiến hành
dưới hình thức chơi”
Trò chơi có hai khía cạnh quan trọng:
- Nội dung trò chơi là nội dung học tập hoặc có liên quan trực tiếp, giúp mởrộng, nâng cao kiến thức, củng cố kiến thức, kỹ năng các môn đã học ở nhà trường
- Mang đầy đủ tính chất của một trò chơi: Có luật chơi, cách chơi, gây hứngthú và sự thi đua giữa các em, giữa các nhóm, tổ, đội…
2.3.4 Giáo viên phải xác định được nội dung kiến thức trọng tâm để xây dựng hệ thống câu hỏi khi lập ô chữ
Một là: Xác định phạm vi, nội dung kiến thức của trò chơi.
Hai là: Chọn sự kiện, nhân vật phù hợp để rèn luyện kĩ năng trân trọng,
yêu nước cho HS
Ba là: Lọc hệ thống câu hỏi, biên soạn câu hỏi cho trò chơi phải bám vào
“Chuẩn kiến thức - kĩ năng” của bộ môn
Trang 10Bốn là: Xác định được thời gian của trò chơi là bao nhiêu: Trừ các trò chơi
tổ chức ở các tiết ngoại khoá (1 tiết hoặc nhiều hơn), các tiết làm bài tập lịch sử(1 tiết), thì các trò chơi tổ chức trong tiết dạy chỉ dừng ở thời gian là 5 - 7 phút
Năm là: Các sự kiện và nhân vật đặt trong các ô chữ phải là những nhân vật
tên tuổi, sự kiện phải nổi bật mới thu hút được sự tham gia của HS, tạo khôngkhí thoải mái, hấp dẫn trong học tập
Sáu là: Trong một phần, một bài hay một chương giáo viên phải biết cách linh
hoạt trong khâu tổ chức, tránh sự nhàm chán, lập lại một hình thức để học sinh nhậnthấy sự thú vị của trò chơi, luôn só sự khích lệ, cổ vũ, động viên kịp thời tạo ra sựhứng thú, không chê học sinh trước tập thể lớp hoặc phủ nhận sự cố gắng của các em
2.3.5 Giáo viên phải nắm vững được các chương, các triều đại Việt Nam trong chương trình sách giáo khoa lịch sử 7
Nắm được vấn đề này giáo viên sẽ hệ thống được các chuỗi sự việc, các sựkiện, các nhân vật và các địa danh lịch sử Từ đó sâu chuỗi các đơn vị kiến thức
để giúp các em ghi nhớ bài học một cách tốt nhất
Hệ thống các triều đại và mốc thời gian trong chương trình sách giáo khoa 7
TT CÁC TRIỀU ĐẠI MỐC THỜI GIAN CHỐNG NGOẠI XÂM
1 Nhà Ngô 939 - 965 Thời kì hòa bình của đất nước
2 Nhà Đinh - Tiền - Lê 968- 979, 979-1005 Kháng chiến chống Tống
5 Nhà Hồ 1400 - 1407 Kháng chiến chống quân Minh
6 Nhà Lê Sơ 1418 - 1769 Kháng chiến chống quân Minh
7 Nhà Tây Sơn 1771 - 1802 Kháng chiến chống quân
Thanh, Xiêm
8 Nhà nguyễn 1802 - > Thực hiện chính sách hà khác
đối với nhân dân
Bảng hệ thống này cho thấy rõ cấu trúc chương trình sách giáo khoa lịch sửlớp 7 và cấp THCS đã được biên soạn theo hệ thống triều đại và thời gian Điềunày có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với người học, đặc biệt hơn khi giáo viên hệthống lại một chương, một phần bằng hình tổ chức trò chơi sẽ giúp các em yêuthích và ghi nhớ nhiều hơn
2.3.6 Giáo viên cần nắm vững được lợi ích của việc tổ chức các trò chơi đối với sự tiếp thu của học sinh
2.3.6.1 " Tổ chức trò chơi ô chữ trong giờ dạy Lịch sử” giúp cho giờ họcthêm sôi nổi, có sức hấp dẫn, không đơn thuần là phương tiện giải trí bổ ích màqua đó giúp học sinh dễ hiểu, dễ khắc sâu kiến thức, củng cố kiến thức, nắmđược một số kĩ năng, quan trọng như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng vận động nhanhnhẹn, khéo léo, kĩ năng hợp tác, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định
Trang 11Điều đặc biệt hơn cả là qua tổ chức trò chơi sẽ kích thích học sinh học tập, họcsinh hứng thú vì được trải nghiệm, vận dụng những kiến thức đã được học đểthực hành kỹ năng Lịch sử tốt nhất Đây là cách học mới mang lại hiệu quả caođối với các em Đồng thời đây cũng là phương pháp giúp giáo viên dạy Lịch sửthành công.
2.3.6.2 Cách thức sử dụng trò chơi ô chữ
* Cách tạo ô chữ
Để thành công trong một tiết dạy lịch sử thì việc củng cố bài học thông quatrò chơi là vô cùng quan trọng vì nó đem lại hiệu quả giáo dục cao Vì vậy, khisoạn bài tôi sẽ tạo ra một hệ thống ô chữ gồm nhiều ô chữ hàng ngang và một ôchữ hàng dọc Mỗi ô chữ hàng ngang là một đơn vị kiến thức trong bài và sẽ cómột chữ cái từ khóa Mỗi ô hàng ngang có một câu hỏi để học sinh giải đáp Saukhi giải các ô chữ hàng ngang với các chữ cái xuất hiện, học sinh sẽ tìm được ôchữ hàng dọc Ô chữ hàng dọc sẽ là nội dung kiến thức cơ bản nhất của mộtphần, một bài hoặc một chương
* Sử dụng ô chữ: Có nhiều cách để giáo viên có thể thực hiện trong từng tiết học để học sinh không bị nhàm chán, chẳng hạn:
Cách 1: Hoạt động độc lập đối với những nội dung ngắn như một phần trong một bài hay một bài trong một chương.
+ Lúc này bản thân giáo viên đóng vai trò là một người dẫn chương trình.Cho học sinh tự lựa chọn ô chữ hàng ngang tùy thích, giáo viên đọc câu hỏi họcsinh trả lời
+ Sau khi học sinh giải hết các ô chữ hàng ngang, các chữ cái chìa khóa xuất
hiện, giáo viên cho học sinh tìm ô chữ hàng dọc và trình bày hiểu biết của em về
ô chữ hàng dọc Trong một số tình huống khi học sinh chưa trả lời hết ô hàngngang nhưng nếu có câu trả lời ô hàng dọc vẫn có quyền tham gia trả lời
+ Giáo viên nhận xét và tuyên dương những học sinh làm tốt.
Trong trường hợp này nếu học sinh có khả năng là người dẫn chương trình thìgiáo viên cho học sinh phát huy khả năng
Sau khi dạy xong mục I bài 14 tiết 22, ta có thể củng cố tiết học bằng tổ chức hoạt động trò chơi ô chữ như sau:
Câu 1: (gồm 7 chữ cái) Để xâm lược Nam Tống vua Mông Cổ quyết định xâm
lược nước nào?
Câu 2: (gồm 16 chữ cái) Tướng giặc chỉ huy xâm lược Đại Việt năm 1258 là
ai?
Câu 3: (gồm 17 chữ cái) Khi quân Mông Cổ tiến vào thành Thăng Long, vua
tôi nhà Trần đã thực hiện kế sách gì để đánh giặc?
Câu 4: (gồm 8 chữ cái) Tháng 1 - 1258, 3 vạn quân Mông Cổ do Ngột Lương
Hợp Thai tiến vào nước ta theo đường nào?