(SKKN 2022) Sử dụng chất liệu rác thải rắn vào giảng dạy bài đề tài tranh phong cảnh lớp 7 nhằm giáo dục học sinh nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

2 2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh 2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 6 2.3.1 Sử dụng chất liệu rác thải rắn vào giảng dạy bài đề tài tranh phong cả

1 MỞ ĐẦU 1

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề 6

2.3.1 Sử dụng chất liệu rác thải rắn vào giảng dạy bài đề tài

tranh phong cảnh môn Mĩ thuật lớp 7 nhằm giáo dục

học sinh nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

18

1 MỞ ĐÂU 1.1 Lí do chọn đề tài.

Giáo dục là nền tảng của xã hội, là cơ sở tiền đề để quyết định sự pháttriển và phồn thịnh của đất nước “ Điều đáng chú ý là mục tiêu giáo dục ngàynay ở nước ta cũng như các nước trên thế giới không chỉ nhằm trang bị cho họcsinh những kiến thức, kĩ năng đã có của nhân loại mà chú trọng đến vận dụngkiến thức, kĩ năng vào cuộc sống, đặc biệt quan tâm đến phát triển năng lực sángtạo, năng lực giải quyết vấn đề phù hợp với hoàn cảnh Việc thay đổi mục tiêugiáo dục cần phải có những phương pháp dạy học phù hợp để đạt được mục tiêuđó” [1] Nên giáo viên cần điều chỉnh các hoạt động dạy học sao cho phù hợp vớinăng lực, sở thích và nhu cầu của người học Và vấn đề mà tôi quan tâm trongkhi dạy học là làm thế nào học sinh có thể sáng tạo trong giờ học để kết quả họctập đạt hiệu quả cao nhất? Vì sự sáng tạo có vai trò rất quan trọng trong cuộcsống con người và học tập của các em học sinh Nó là nền tảng cho nhận thức, là

cơ sở của sự phát triển tư duy giúp con người phát triển nhân cách, đáp ứng yêucầu của xã hội phát triển ngày càng cao

Đối với phương pháp dạy học Mĩ thuật theo chương trình hiện nay, không

ít giáo viên chỉ hướng học sinh thực hành những kỹ năng theo các phân môn làchủ yếu mà chưa chú ý nhiều đến việc giáo dục cho học sinh phát triển năng lực

Mĩ thuật, đặc biệt là giáo dục ý thức sau khi các em được tìm hiểu về nội dungkiến thức, kĩ năng của các bài học Mà dạy học Mĩ thuật ở trường trung học cơ

sở là góp phần giáo dục toàn diện và hình thành nhân cách, làm cho các em cóđời sống tinh thần đa dạng và lành mạnh, hướng tới giá trị thẩm mĩ trong cuộcsống Từ đó, giáo dục tính thẩm mĩ, nâng cao kĩ năng sống cho các em Vì thế,giáo viên cần phải tổ chức các hoạt động dạy học nhằm giúp các em tìm kiếm vàsáng tạo ra cái đẹp ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày

Ngày nay, không chỉ ở Việt Nam chúng ta mà cả trên thế giới, nạn ô nhiễmmôi trường đang trở thành một vấn đề vô cùng bức thiết bởi sự tàn phá, sự hủyhoại cuả con người Đặc biệt, tình trạng rác thải nông thôn trong vài năm trở lạiđây đang trở thành một vấn đề cực kỳ đáng báo động, gây nên nhiều mối lolắng, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống, sức khỏe và môi trường an sinh xãhội của người dân Vì thế, hướng giải quyết cũng như giải pháp cụ thể, kịp thời

để xử lý và ngăn chặn tình trạng này là khá cấp bách, cần phải tiến hành trongthời gian sớm nhất có thể Bên cạnh đó, bảo vệ môi trường sống của chúng ta làmột việc làm cần được tuyên truyền và thực hiện một cách nhanh chóng để đẩylùi nạn ô nhiễm, trả lại không khí trong lành, nguồn nước sạch, khuôn viênthoáng mát và đảm bảo cho sức khỏe của cộng đồng Như vậy bảo vệ môitrường không phải là một giải pháp hay một việc làm tức thời, nó là cả một quátrình mà toàn bộ con người cùng tham gia thì mới có hiệu quả được

Để giải quyết triệt để tình trạng ô nhiễm rác thải ở nông thôn, nguyên tắcbao trùm và cần được quan tâm nhất là giảm thiểu chất thải Giảm chất thải có thểbắt đầu ngay từ việc không lạm dụng bao bì đóng gói khi không cần thiết Tuynhiên việc sản sinh chất thải là điều khó tránh khỏi Vì vậy cần lưu ý các biện

pháp tái sử dụng, tái chế và phục hồi Tức là rửa sạch sản phẩm và tận dụng lạivới mục đích ban đầu và sử dụng sản phẩm cũ để làm những sản phẩm mới.

Học sinh là những “ mầm non”, là những thế hệ sẽ kế thừa và phát huynhiệm vụ bảo vệ môi trường trong tương lai Do vậy, nâng cao ý thức bảo vệmôi trường cho học sinh là điều vô cùng quan trọng Song thực tế hiện nay chothấy vấn đề giáo dục ý thức và trang bị kiến thức về bảo vệ môi trường trongmột số nhà trường chưa được chú trọng đúng mức Hơn nữa, mặc dù các cuộcthi về bảo vệ môi trường được tổ chức song nhìn chung đa số vẫn chỉ mang tínhhình thức

Hiện nay, đa số các em học sinh ở trường trung học cơ sở Thị trấn thườngchỉ sử dụng các loại màu bán sẵn trên thị trường để vẽ tranh như: màu sáp, màusáp dầu, chì màu, màu nước, màu dạ, giấy thủ công, đất nặn…Những chất liệu

đó khi dùng vào làm những sản phẩm môn Mĩ thuật vừa tốn kém mà lại khôngphong phú về chất liệu

Vì vậy, dùng các loại rác thải trong đời sống hàng ngày để tái sử dụng vàosáng tác nghệ thuật chính là ý tưởng để tôi nghiên cứu đề tài " Sử dụng chất liệu rác thải rắn vào giảng dạy bài đề tài tranh phong cảnh môn Mĩ thuật lớp

7 nhằm giáo dục học sinh nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.” và giảm chiphí khi tạo ra các sản phẩm nghệ thuật

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Tôi nghiên cứu đề tài nhằm mục đích giáo dục cho học sinh nâng cao ýthức bảo vệ môi trường, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường qua tiết học

Mĩ thuật lớp 7 tại trường trung học cơ sở Thị Trấn Cẩm Thuỷ

Đưa ra ví dụ cụ thể về 1 bài dạy trong chương trình Mĩ thuật 7 có áp dụngcách sử dụng các chất liệu rác thải vào vẽ tranh đề tài nhằm giáo dục học sinhnâng cao ý thức bảo vệ môi trường và phát huy năng lực quan sát khám phá,

năng lực cảm thụ thẩm mĩ của học sinh, mang lại hiệu quả cao trong giảng dạy

và bổ sung vốn kinh nghiệm, vốn hiểu biết cho bản thân Từ đó giúp cho các emthực hiện bài thực hành trên lớp nhanh hơn, đạt hiệu quả học tập tốt hơn

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Tìm một số giải pháp sử dụng chất liệu rác thải vào trong giảng dạy bài đềtài tranh phong cảnh môn Mĩ thuật 7 trường trung học cơ sở Thị trấn

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện được đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp cơ bảnnhư sau: Phương pháp khảo sát: Khảo sát thực tế chất lượng của học sinh để cónhững phương pháp giảng dạy phù hợp nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môitrường của học sinh

Phương pháp nghiên cứu tài liệu, nghiên cứu sách, báo liên quan đến bảo

vệ môi trường từ đó đưa ra những nội dung thích hợp trong quá trình giảng dạy

Phương pháp thực nghiệm trên lớp học

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm - Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

để tìm ra cơ sở lý luận Phương pháp thu thập thông tin tư liệu

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

Ở Việt Nam, vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường được coi là một bộ phậnkhông thể tách rời của sự nghiệp giáo dục và là nhiệm vụ của toàn dân Công tácgiáo dục bảo vệ môi trường đã được đặt ra trong các văn bản của Nhà nước, BộGiáo dục và đào tạo, là cơ sở triển khai công tác giáo dục môi trường trong thựctiễn Đảng và Nhà nước ta đã thể hiện sự nỗ lực cải thiện và bảo vệ môi trườngthông qua việc tích cực tham gia các chương trình quốc tế về môi trường cùngvới việc hoạch định và thực hiện các chương trình hành động quốc gia về môitrường.

Nhiều nhà nghiên cứu về đạo đức môi trường đã khẳng định: Một trongnhững bước đi đầu tiên có tính chất quyết định để giải quyết các vấn đề bảo vệmôi trường sống hiện nay là phải nâng cao nhận thức, thay đổi quan niệm, thayđổi thái độ và hành vi của con người với môi trường Khi nhận thức được vấn đềbảo vệ môi trường sống là trách nhiệm của mỗi người, mỗi quốc gia dân tộc vàtoàn nhân loại thì chúng ta cũng hiểu được yêu cầu mới đặt ra trong thời đạingày nay: Xây dựng hệ thống chuẩn mực phù hợp nhằm điều chỉnh hành vi, thái

độ ứng xử của con người với tự nhiên, xem đó như là tiêu chuẩn để đánh giá conngười

Năm 1993, Quốc hội đã thông qua Luật bảo vệ môi trường Trong điều 4của luật đã xác định rõ giáo dục và đào tạo là một trong những nhiệm vụ bảo vệ

môi trường: “ Nhà nước có trách nhiệm tổ chức việc thực hiện giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học và công nghệ, phổ biến kiến thức về khoa học và pháp luật bảo vệ môi trường Các tổ chức và các cá nhân có trách nhiệm tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường.” [2]

Trong công văn số 2029/ BGDĐTKHCNMT ban hành năm 2015 của Bộ

Giáo dục và Đào tạo nêu rõ: “ Công tác quản lí, chỉ đạo triển khai đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường tích hợp/ lồng ghép các môn học và tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong các cấp học thuộc phạm vi quản lý của đơn vị Triển khai thực hiện nhiệm vụ, xây dựng chương trình, tài liệu, bài giảng phục

vụ công tác giảng dạy – học tập về môi trường.” [3]

Tại Đại hội XIII của Đảng, tháng 01 năm 2021, tiếp tục khẳng định quan

điểm của Đảng đối với vấn đề môi trường trong bối cảnh mới như: “ Lấy bảo vệ môi trường sống và sức khỏe của nhân dân là mục tiêu hàng đầu, kiên quyết loại bỏ những dự án gây ô nhiễm môi trường, bảo đảm chất lượng môi trường sống, bảo vệ đa dạng sinh học và hệ sinh thái, xây dựng nên kinh tế xanh, kinh

tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường.” [4]

Trong nghiên cứu “ Nâng cao ý thức sinh thái cộng đồng vì mục tiêu phát triển bền vững” của tác giả Phạm Thành Nghị đã nêu lên 7 nhóm giải pháp

nâng cao ý thức sinh thái cộng đồng mà nhóm giải pháp đầu tiên là: Tuyêntruyền – giáo dục Như vậy, đối với học sinh hoạt động tuyên truyền giáo dụckhông chỉ nhằm thay đổi nhận thức, thái độ và định hướng hoạt động cá nhân chocác em mà còn củng cố, điều chỉnh hệ thống giá trị, hướng dẫn thái độ và địnhhướng hoạt động của toàn thể học sinh Việc giáo dục môi trường cho học sinhtrung học cơ sở là trang bị cho các em kiến thức nền tảng cơ bản để bước đầunhận thức và hình thành tình cảm, thái độ đúng đắn với môi trường, cũng nhưđược hướng dẫn những hành vi cụ thể để bảo vệ môi trường xanh – sạch – đẹp

Điều 30 - Luật giáo dục đã nêu rõ : “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, từng môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập, phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình giáo dục” [5]

Như vậy, Đảng và Nhà nước ta đã luôn chú trọng vấn đề giáo dục ý thứcbảo vệ môi trường cho các thế hệ học sinh Đây không chỉ là phong trào, khẩuhiệu mà thực sự đã trở thành nhiệm vụ cấp bách, được đưa vào các cấp học ngay

từ khi trẻ em còn rất nhỏ Nội dung, chương trình cũng như phương pháp giáodục ý thức bảo vệ môi trường cũng luôn được quan tâm không chỉ mình trongphạm vi nhà trường mà còn ngay cả tại các gia đình và ngoài xã hội Tuy nhiên,làm thế nào để công tác này thực sự có hiệu quả, phù hợp với văn hóa, lối sống,phong tục, tập quán của mỗi quốc gia là vấn đề không đơn giản Hơn nữa, thựctiễn cho thấy vì thiếu ý thức trong việc bảo vệ môi trường của mọi người nóichung và lứa tuổi học sinh nói riêng qua nhiều thế kỉ, nên ngày nay môi trường

đã và đang bị ô nhiễm nặng nề đem lại cho con người nhiều thảm họa Vì vậy,một trong những giải pháp quan trọng, không chỉ có hiệu quả hiện tại mà còn cảlâu dài đó là giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các thế hệ học sinh, trong đó

có học sinh bậc trung học cơ sở, những chủ nhân tương lai của đất nước

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Mỗi năm thế giới thải 300 triệu tấn rác thải nhựa, nó gần tương đương vớitrọng lượng dân số toàn cầu Hiện nay, thế giới đang phải đối mặt với khoảng9,1 tỉ tấn rác thải nhựa tích tụ trên trái đất Đây là một con số thật kinh khủng.Theo thống kê trong danh sách các nước xả rác nhiều nhất trên thế giới thì ViệtNam đứng ở vị trí thứ 4, một vị trí không hề thấp, với con số là khoảng 1,8 triệutấn mỗi năm Như vậy, đất nước ta cũng đang phải oằn mình để gánh chịu sốlượng rác thải khổng lồ. [6]

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa của chúng ta lượng chất thải rắn sinh hoạtphát sinh cũng đóng góp con số không hề nhỏ với lượng rác thải 1800 tấn/ ngàyđêm, công tác phân lại nguồn chưa được thực hiện Đặc biệt tỉ lệ thu gom chấtthải rắn tại khu vực nông thôn chỉ đạt khoảng 55 – 60 %, phần còn lại khôngđược thu gom đang đổ thải tại các khu vực ven đường, bên cạnh các sông ngòi,

ao hồ Như vậy, ngày nay ô nhiễm môi trường đang thực sự là vấn đề lớn của

cả nhân loại Những biến đổi khí hậu và hậu quả khủng khiếp của nó không còn

là dự báo nữa mà đã thành hiện thực ở khắp nơi. [7]

Hiện nay, một số môn học cũng được lồng ghép chủ đề môi trường vàogiảng dạy, cũng góp phần nào làm sạch hơn môi trường của chúng ta Tuy nhiên,cũng chưa có hiệu quả lắm vì đa số các em chưa có ý thức cao trong việc bảo vệmôi trường sống xung quanh mình, những việc làm của các em chưa có tính tựgiác, khi nào giáo viên nhắc nhở yêu cầu mới làm, nếu có thì chỉ một số ít emthực hiện Nếu như trong một đơn vị trường học mà chưa có được một tập thể

học sinh toàn nhà trường có ý thức bảo vệ môi trường thì việc thực hiện xâydựng trường học xanh – sạch – đẹp khó có thể thực hiện tốt được Bằng chứng làđâu đó, ở một số đơn vị trường học trong huyện và trong tỉnh ta nói riêng và trên

cả nước nói chung vẫn còn nhìn thấy rác như chai nhựa, túi nilon, vỏ hộp xôi

a Thuận lợi.

Hiện nay, kế hoạch giáo dục nhà trường được soạn lại theo hướng dẫnđiều chỉnh nội dung dạy học tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên trong công tácgiảng dạy

Ban giám hiệu nhà trường đã chú ý quan tâm, kiểm tra, đánh giá chấtlượng dạy và học, tạo điều kiện để giáo viên và học sinh giảng dạy - học tập cóhiệu quả Đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy Được nhà trường phân công đúng chuyên môn, chuyên ngành nên tôi đãphát huy được những kiến thức và phương pháp giảng dạy được học trong nhàtrường

Về phía học sinh trường trung học cơ sở Thị trấn phần lớn các em đều dễbảo, có ý thức về tinh thần học tập tốt, có lòng ham muốn học tập để tiếp cận trithức mới Một số học sinh có năng khiếu và yêu thích môn Mĩ thuật nên hứngthú trong việc học, việc tìm hiểu những cái mới Đặc biệt là đối với môn Mĩthuật qua các tranh ảnh và giáo cụ trực quan sinh động

b Khó khăn.

Đa số học sinh bị chi phối bởi môn học chính - phụ Sự đầu tư cho môn họcchính là chủ yếu, môn học phụ thường bị học sinh coi nhẹ Trình độ tiếp thu củacác em chưa đều (Một số em đọc - viết chưa tốt, tiếp thu bài chậm)

Thiếu phương tiện dạy và học: Nhà trường chưa trang bị đủ đồ dùng dạy họccho bộ môn Bên cạnh những học sinh tích cực chăm ngoan, cần cù thì vẫn cómột số học sinh lười không học bài cũ, không đọc tìm hiểu bài mới và chuẩn bịdụng cụ thực hành như: Tranh ảnh sưu tầm, giấy, bút chì, màu…

c Kết quả thực trạng:

Qua khảo sát thực trạng về học sinh trong việc sử dụng chất liệu rác thải rắnvào vẽ tranh đề tài môn Mĩ thuật ở 4 lớp 7A1, 7A2, 7A3, 7A4 đầu năm học

2021 - 2022 như sau:

Tỉ lệ học sinh chưa sử dụng chất liệu rác thải rắn vào tranh vẽ chiếm tới

100% Trước thực trạng như vậy, từ khi được nhận công tác về trường trung học

cơ sở Thị trấn ngày 01/12/2020 đến nay, bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm

gì để góp phần vào giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường đang được toàn xã hộiquan tâm Và tôi đã nhận thức sâu sắc, xác định rõ những việc cần làm ngay để

có thể vừa phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh mà còn

có thể giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em được tốt hơn nữa

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Sử dụng chất liệu rác thải rắn vào giảng dạy bài đề tài tranh phong cảnh môn Mĩ thuật lớp 7 nhằm giáo dục học sinh nâng cao ý thức bảo

vệ môi trường.

Qua tìm hiểu về tình hình rác thải hiện nay, tôi thấy có thể đưa rác thảivào sử dụng dạy học môn Mĩ thuật nói riêng và các bộ môn khác nói chung.Dựa trên các đặc điểm của từng loại rác:

* Đối với rác thải là chai nhựa và túi nilon: Có thể cán thành những

tấm lưới hoặc nilon để che nắng cho những vườn cây trồng, hoặc dùng nhựa phếthải nấu chảy rồi trộn với đá dăm trải trên mặt đường, tất nhiên là nó không thểthay thế hoàn toàn nhựa đường được nhưng nó cũng giải quyết được vấn đềđường nội bộ, đường có cường độ chịu lực thấp, nó có độ bền rất cao, tốt nhưđường nông thôn chẳng hạn Thông dụng nhất là dùng các phế thải nhựa để làmchậu chứa đất trồng rau và cây cảnh

* Đối với rác thải là các vỏ lon bia, vỏ lon nước ngọt: Đối với loại rác

thải này ta có thể tái chế thành nhiều vật dụng hữu ích như: Làm chậu trồng hoa,làm hộp cắm bút, làm đèn…

* Đối với rác thải là vải vụn, giấy báo cũ: Có thể sử dụng làm thảm, làm

hoa trang trí, túi đựng đồ, khung tranh ảnh, hay tranh treo tường nghệ thuật…Đặc biệt đối với môn Mĩ thuật học sinh có thể sử dụng chai nhựa, túi nilon, vỏlon bia, vỏ lon nước ngọt, vải vụn, giấy báo cũ, vỏ thân cây và lá cây khô, đá,sỏi, mùn cưa, vỏ trứng dùng để tạo thành các mảng màu, hình ảnh khác nhautrong các bức tranh của học sinh lớp 7 trường THCS Thị trấn Cẩm Thuỷ làmhoàn toàn từ rác thải nhưng không kém phần sinh động, đặc sắc như:

Vỏ trứng

Vỏ thân cây và lá cây khô

Vỏ lon nước ngọt Túi nilông Sỏi, mùn cưa

Như vậy, rác không phải là vô dụng Nhiều chất liệu có giá trị có thểđược phục hồi từ rác Có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề xử lí rác nhằm đảmbảo hiệu quả kinh tế và giảm thiểu ô nhiễm môi trường do rác sinh hoạt gây ra.Với mục đích cải thiện một phần môi trường bị ô nhiễm, tái chế rác thải thànhcác vật dụng hữu ích để ngăn ngừa được sự ô nhiễm và tránh lãng phí tàinguyên Tôi đã sử dụng rất nhiều loại rác vào sáng tác tranh và làm khung tranh,

đồ dùng dạy học, các vật dụng hữu ích, mà các loại rác đó khi vứt ra môi trườngxung quanh sẽ làm cho cuộc sống của chúng ta bị ô nhiễm và thậm chí có thểgây bệnh cho con người như: Bao bì, túi nilon, hộp, chai lọ nhựa, vải vụn, Vậytại sao chúng ta không hành động vì cuộc sống và sức khỏe của chính chúng ta? Chính vì vậy, tôi đã đưa rác thải vào giảng dạy môn Mĩ thuật, giúp họcsinh hào hứng và thỏa sức sáng tạo, mà lại tiết kiệm chi phí Đặc biệt các emthấy được tác dụng của rác thải đối với cuộc sống, từ đó hình thành ý thức bảo

vệ môi trường cho các em ngay từ khi còn nhỏ, rèn rũa các em trở thành thóiquen lâu dài

Trong phạm vi sáng kiến kinh nghiệm này tôi xin đưa ra một ví dụ cụ thể

về tiết dạy có tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và cách sử dụng chất liệu rácthải vào tranh vẽ nằm trong chương trình Mĩ thuật 7: Tiết 5 + 6 - Bài 4: Vẽ tranh "Đề tài tranh phong cảnh" mà bản thân đã tiến hành soạn giáo án vàthực nghiệm giảng dạy tại trường trung học cơ sở Thị trấn:

* Giáo án minh họa và một số hình ảnh thực nghiệm tiết dạy tại 4 lớp khối

- Nâng cao hơn khái niệm vẽ tranh

- Nhận thức được sự đa dạng phong phú trong cách thể hiện

- Bước đầu hiểu mối quan hệ và vai trò của môi trường với cuộc sống con người

2 Kỹ năng:

- Biết chọn góc cảnh đẹp để thực hiện bài vẽ tranh phong cảnh đơn giản có bốcục và màu sắc hài hoà với nhiều chất liệu đa dạng khác nhau từ rác thải

- Biết chọn những nội dung khác nhau trong cùng một đề tài

- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế

- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Các em thích tìm hiểu, ham học hỏi, tích cực học tập, biết giữ gìn và bảo vệcảnh đẹp quê hương đất nước, môi trường sống xung quanh

- Thêm yêu mến cảnh đẹp của quê hương đất nước

- Có ý thức bảo vệ, giữ gìn cảnh quan môi trường ở địa phương và đất nước,đồng thời tuyên truyền cho mọi người xung quanh cùng có ý thức bảo vệ, giữgìn môi trường ở địa phương và đất nước

4 Năng lực:

- Học sinh có năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực tự quản

lý, hợp tác nhóm, năng lực quan sát, khám khá, năng lực biểu đạt, năng lực thựchành sáng tạo

5 Phẩm chất:

- Học sinh có phẩm chất tự tin cảm nhận thẩm mĩ tạo được thị hiếu thẩm mĩ lành

mạnh và có trách nhiệm với bản thân

- Phẩm chất yêu gia đình, quê hương đất nước Trung thực, tự lập, tự tin

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:

1 Giáo viên

- Phương tiện:

+ Tranh phong cảnh của hoạ sĩ, bài vẽ của học sinh về tranh phong cảnh

+ Hình minh hoạ các bước vẽ tranh

+ Sơ đồ tư duy, 8 phiếu câu hỏi thảo luận nhóm, bảng phụ

+ Bìa cứng, các loại rác đã làm sạch như: túi ni lông, chai lọ nhựa, vỏ và lá câykhô, rơm dạ, vỏ chấu, mùn cưa, sỏi, keo nến

2 Học sinh:

- HS chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập: Bút chì, tẩy, bìa cứng 50 cm x 70 cm, cácloại rác đã làm sạch và đảm bảo vệ sinh như: Túi ni lông, chai lọ nhựa, vỏ và lácây khô, rơm dạ, vỏ chấu, mùn cưa, sỏi, keo nến, súng bắn keo

III CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp dạy học:

+ Phương pháp trò chơi, làm việc theo nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, minhhọa trực quan, thực hành

+ Quan sát, vấn đáp

+ Luyện tập, gợi mở, dạy học khám phá, liên hệ thực tiễn cuộc sống

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật độngnão, kĩ thuật sơ đồ tư duy, kĩ thuật hoàn tất một nhiệm vụ

IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Hoạt động khởi động

a, Mục tiêu: Tạo tâm thế, hứng thú cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.

b, Nội dung: GV giới thiệu bài mới

c, Sản phẩm: HS lắng nghe GV giới thiệu

d, Tổ chức thực hiện: Giáo viên gọi 1 học sinh lên hát một đoạn bài hát: “ Việt Nam quê hương tôi” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận ( Đồng thời giáo viên cho học sinh xem 1 đoạn video về phong cảnh một số vùng miền khác nhau).

Giới thiệu bài:

Thiên nhiên luôn là đề tài phong phú đối với các họa sĩ, nhiều họa sĩ đãthành công với đề tài này như họa sĩ Leevitan, Vanghoc, Bùi Xuân Phái Ởchương trình Mĩ thuật lớp 6 các em đã được tìm hiểu về các bước để vẽ tranhvới nhiều đề tài khác nhau Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu thêm một đề tài nữa

đó là đề tài tranh phong cảnh

2 Hoạt động hình thành kiến thức mới

Hoạt động của GV- HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm và chọn nội dung đề tài

a, Mục tiêu: HS hiểu được tranh phong cảnh là thể loại tranh diễn tả vẻ đẹp của

thiên nhiên thông qua cảm thụ và sáng tạo của người vẽ Đặc biệt giúp học sinhtìm và chọn nội dung đề tài phù hợp

b, Nội dung: Trò chơi, quan sát, trực quan, vấn đáp gợi mở, luyện tập Giao

nhiệm vụ , KT hỏi - đáp, KT động não

c, Sản phẩm: HS nêu đề tài mình đã chọn được.

d, Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên tổ chức trò chơi “ Tiếp sức”: Lớp chia

thành 4 nhóm Mỗi nhóm cử 5 bạn đại diện.

Từng thành viên của nhóm mỗi lượt lên bảng ghi

tên hình ảnh phù hợp với từng vùng miền Trong

thời gian 30 giây nhóm nào nhiều kết quả hơn sẽ

chiến thắng ( Em hãy tìm hình ảnh cho phù hợp

với vùng miền của nhóm mình được giao Đội 1:

Vùng nông thôn, đội 2: Miền núi, đội 3: Miền biển,

đội 4: Thành thị

Hình ảnh học sinh chơi trò chơi “Tiếp sức”

- GV nhận xét đáp án của các đội chơi, tuyên dương

đội đạt nhiều đáp án đúng nhất và động viên sự cố

gắng của các đội còn lại

I Tìm và chọn nội dung

đề tài.

- GV gợi ý cho HS quan sát 1 số tác phẩm về tranh

phong cảnh và tranh sinh hoạt

- GV chia lớp thành 8 nhóm, cử đại diện nhóm và

phát phiếu học tập cho các nhóm Các nhóm thảo

luận và ghi đáp án và phiếu học tập Đại diện từng

nhóm trình bày cho các nhóm nhận xét

Câu hỏi thảo luận:

+ Nhóm 1: Thế nào là tranh phong cảnh?

- GV gợi ý cho HS quan sát 1 số tác phẩm về phong

cảnh và tranh sinh hoạt, lao động để học sinh so

sánh

+ Nhóm 2: Tranh phong cảnh khác gì so với tranh

sinh hoạt, lao động?

+ Nhóm 3: Trong tranh phong cảnh chúng ta

thường thấy có những hình ảnh gì?

- Học sinh: Đó là những hình ảnh thực tế trong

thiên nhiên: cây cối, trời mây, sóng nước, núi,

biển Cũng có thể chỉ là một góc cảnh nhỏ như :

góc sân , con đường nhỏ, cánh đồng

+ Nhóm 4: Tranh phong cảnh có mấy dạng?

- Tranh phong cảnh làtranh thể hiện vẻ đẹp củathiên nhiên bằng cảm xúc

và tài năng của người vẽ

- Tranh phong cảnh thìcảnh là chính Còn tranhsinh hoạt, lao động thìngười mới là trọng tâm

- Tranh phong cảnh có 2dạng:

+Vẽ chủ yếu về phongcảnh thiên nhiên

+ Vẽ cảnh thiên nhiên,kết hợp với hình ảnh củacon người trong đó

- Học sinh: Không gian thoáng đãng, sạch sẽ, mọi

vật tươi vui, không bị ô nhiễm

( Giáo viên cho học sinh quan sát một số hình ảnh

phong cảnh bị ô nhiễm môi trường)

(Hình ảnh GV cho HS quan sát một số

phong cảnh bị ô nhiễm) + Nhóm 8: Để có phong cảnh đẹp thì các em phải

làm gì?

- HS: Phải giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp Bỏ

rác đúng nơi quy định, hạn chế dùng túi nilon, đồ

nhựa dùng một lần và tuyên truyền mọi người nâng

cao ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường ( GV nhận

- Hình ảnh thiên nhiên,cảnh vật làm trọng tâm,bao quát hết cả bức tranh

- Màu sắc rất sinh động,

đa dạng Thể hiện đượcnhiều sắc thái của thiênnhiên, cảnh vật ở nhữngthời điểm khác nhau

xét và tích hợp bảo vệ môi trường).

- Cho HS quan sát một số tranh của HS các năm

trước cho các em nhận xét về nội dung, bố cục,

- HS: Rác thải có thể tái chế thành nhiều vật dụng

hữu ích như chậu trồng hoa, hộp bút, đèn ngủ, các

con vật ngộ nghĩnh ( GV nhận xét và cho học sinh

quan sát một số hình ảnh đồ vật được tái chế từ rác)

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS thực hiện các yêu cầu của GV

Bước 3: Báo cáo thảo luận

HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét

Bước 4: Kết luận nhận định

Giáo viên nhận xét và chốt kiến thức

Hoạt động 2: Hướng dẫn cách vẽ tranh phong cảnh

a, Mục tiêu: giúp học sinh nắm được cách vẽ tranh phong cảnh, cách thể hiện

một tranh phong cảnh từ rác thải

b, Nội dung: quan sát, vấn đáp gợi mở và luyện tập Giao nhiệm vụ , KT

hỏi-đáp, KT công não, KT khăn trải bàn

c, Sản phẩm: HS nêu trình bày sản phẩm theo từng bước

d, Tổ chức thực hiện: