(SKKN 2022) vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12 quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân GDCD lớp 9 theo hướng dạy học tích cực của chương trình giáo dục phổ thông

Tên sáng kiến: “Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, GDCD lớp 9 - Theo hướng dạy học tích cực, chương trình giáo d

MỤC LỤC

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: “Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, GDCD lớp 9 - Theo hướng dạy học tích cực, chương trình giáo dục phổ thông 2018- Môn GDCD”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Giáo dục công dân

3 Tác giả:

Họ và tên: Phạm Thị Lê Nữ

Sinh ngày 03 tháng 01 năm 1979

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Giáo dục công dân

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Nguyễn Chích

Điện thoại: 0978244266 Email: phamthile78@gmial.com

4 Đồng tác giả: Không

5 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THCS Nguyễn Chích

Địa chỉ: Thị trấn Rừng Thông

Điện thoại:

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu

Tên đơn vị; lớp 9A- Trường THCS Nguyễn Chích

Địa chỉ; Thị trấn Rừng Thông Điện thoại: Không

7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2021-2022

2.1.1 Quan niệm về phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy

môn Giáo dục công dân

4

2.1.2 Sự cần thiết về vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong

giảng dạy môn Giáo dục công dân

5

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề và cách thực hiện

khi vận dụng phương pháp dạy học tích hợp và bài 12 “ Quyền và

nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”

Phần I: Mở đầu

1 1.Lý do chọn đề tài

Dạy học tích hợp là phương pháp dạy học không còn xa lạ với giáo viên trong những năm gần đây Thực tế, phương pháp dạy học hiện đại này đã và đang được áp dụng và thực hiện rất hiệu quả Việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp giúp học sinh có cơ hội hình thành và phát triển năng lực toàn diện, tạo dựng mối quan hệ giữa các môn học với nhau và áp dụng với kiến thức thực tiễn Cho phép các em học sinh lĩnh hội càng nhiều kiến thức rộng lớn của nhân loại và hạn chế tối đa việc trùng lặp nội dung thuộc các môn học khác nhau rút ngắn thời gian tổng hợp, giúp giảm tải chương trình học và tạo tiền đề hội nhập quốc tế

Trong môn GDCD, tri thức môn học có mối liên hệ chặt chẽ với các lĩnh vực, các môn khoa học khác như Sinh học, Văn học, Lịch sử, Địa lí… và với thực tiễn cuộc sống Việc vận dụng phương pháp dạy học tích hợp mang lại nhiều lợi ích cho cả giáo viên và học sinh, khiến bài giảng trở nên sinh động, sâu sắc hơn Qua các bài học có tích hợp, dần dần hình thành thói quen tư duy, lập luận, logic Trước một vấn đề đặt ra đòi hỏi học sinh phải đặt nó trong một mối liên hệ biện chứng để nhận thức và vận dụng tri thức các môn khoa học vào thực tiễn để giải quyết nhằm đạt hiệu quả cao nhất, từ đó phát huy khả năng tìm tòi, tư duy sáng tạo, liên hệ, liên tưởng đến những vấn đề liên quan đến bài học

Từ thực tiễn đó có thể khẳng định, vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy môn GDCD ở cấp THCS và đặc biệt trong chương trình GDCD lớp 9 là một tất yếu trong xu thế đổi mới phương pháp dạy học của chương trình giáo dục phổ thông 2018 Là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn GDCD tại trường THCS Nguyễn Chích, tôi luôn trăn trở về vấn đề tích hợp như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất trong giờ giảng Từ kinh nghiệm thực tế giảng

dạy của bản thân tôi xin mạnh dạn trao đổi kinh nghiệm“Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, GCDC lớp 9 - Theo hướng dạy học tích cực, chương trình giáo dục phổ thông 2018- Môn GDCD”

Đây là lần đầu tiên nghiên cứu và vận dụng đề tài“Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, GCDC lớp 9 - Theo hướng dạy học tích cực, chương trình giáo dục phổ thông 2018- Môn GDCD” trong thực tế tại trường THCS Nguyễn

Chích, trước đó chưa có ai nghiên cứu, vì thế đề tài vẫn còn nhiều vấn đề cần bổ xung Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ các đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo để đề tài mang lại hiệu quả cao nhất

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài nhằm mục đích tìm ra giải pháp hiệu quả trong giúp

học sinh vận dụng linh hoạt kiến thức của nhiều môn học khác nhau để thực hiện đúng quy định của pháp luật và giải quyết các tình huống có liên quan đến vấn đề tình yêu, hôn nhân và gia đình trong thực tế cuộc sống

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài SKKN “Kinh nghiệm vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12 “ Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”, GCDC lớp 9 - Theo hướng dạy học tích cực, chương trình giáo dục phổ thông 2018- Môn GDCD”

- Phương pháp thu thập tài liệu

- Phương pháp trao đổi, khảo sát thăm dò ý kiến giáo viên, học sinh

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

Kinh nghiệm vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài

12 “ Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”, GCDC lớp 9 - Theo hướng dạy học tích cực, chương trình giáo dục phổ thông 2018- Môn GDCD

Phần 2 Nội dung Sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Quan niệm về phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy môn Giáo dục công dân

Dạy học tích hợp là một quan niệm dạy học bao gồm tổng thể định hướng

về nội dung và phương pháp dạy học, trong đó giáo viên tổ chức, hướng dẫn

để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các nhiệm vụ học tập nhằm hình thành và phát triển ở học sinh những năng lực cần thiết, đặc biệt là năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết có hiệu quả những tình huống thực tiễn Theo đó, giáo viên sẽ lồng ghép những nội dung giáo dục vào các môn học có sẵn, thông qua các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và hướng dẫn, học sinh không chỉ biết cách thu thập, chọn lọc và xử lý thông tin mà còn chủ động nên lên vấn đề, vận dụng các kiến thức và kỹ năng vào giải quyết các vấn đề liên quan đến học tập và thực tiễn cuộc sống Dạy học tích hợp giúp cho việc học tập của học sinh trở nên ý nghĩa

hơn, phát triển được những năng lực cần thiết như năng lực giải quyết vấn đề, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Phương pháp dạy học tích hợp là cách thức giáo viên hướng dẫn, tổ chức học sinh chủ động, phối hợp và khai thác tri thức, kĩ năng đã có từ vốn sống, vốn văn hóa, từ các phân môn khác vào phân môn đang giảng dạy nhằm mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực của người học để có thể vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học vào giải quyết các tình huống thực tiễn Dạy học tích hợp góp phần đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học

2.1.2 Sự cần thiết về vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy môn Giáo dục công dân

Trong tự nhiên và xã hội, mọi sự vật và hiện tượng là một thể thống nhất và tác động biện chứng với nhau để tồn tại và phát triển Việc chia ra các lĩnh vực khoa học (hay các môn học) là để nghiên cứu sâu sự vật và hiện tượng ở từng phương diện nhất định Tuy nhiên, khi giải quyết một vấn đề của thực tiễn (tự nhiên hay xã hội) thì không chỉ cần tới hiểu biết về một phương diện nào đó mà cần kiến thức tổng hợp thuộc nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau Căn cứ vào mối liên hệ của mọi sự vật hiện tượng, việc đổi mới giáo dục rất quan tâm đến

dạy học tích hợp Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có

mối liên hệ vào quá trình giảng dạy các môn như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông… vào các môn học như: Địa lí, Hóa học, GDCD, Anh văn, Ngữ văn, Sinh học…Trong quá trình phát triển xã hội loài người nói chung và một dân tộc nói riêng, các sự kiện, sự việc diễn ra đều liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau Như vậy, cùng với quy luật phát triển tự nhiên, xã hội, trong dạy học sử dụng phương pháp dạy học tích hợp sẽ giúp người học tiếp cận tốt hơn với bản chất của tự nhiên và xã hội, giúp cho việc học tập của học sinh gắn liền với thực

tiễn hơn, từ đó giúp học sinh phát triển các phẩm chất và năng lực cần thiết

Trong chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, môn GDCD vận dụng phương pháp dạy học tích hợp là định hướng dạy học ngoài việc giúp học sinh phát triển khả năng chủ động, tích cực say mê huy động tổng hợp và lồng ghép được các nội dung kiến thức, kĩ năng… thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như: Bảo vệ môi trường, bảo vệ con người, vấn đề kinh tế, pháp luật để giải quyết

có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống về đạo đức, pháp luật, giáo dục kĩ năng sống được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kĩ năng; phát triển được năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vấn đề và thường đạt được nhiều mục tiêu khác nhau Từ đó giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt

Đối với môn GDCD và cụ thể bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân” GDCD lớp 9 Mục tiêu của bài học không chỉ giúp học sinh

một chồng Các điều kiện để được kết hôn, quyền và nghĩa vụ của vợ và chồng,

ý nghĩa của hôn nhân đúng pháp luật Mà còn giúp học sinh đạt được những kĩ năng cần thiết trong đời sống hôn nhân và gia đình như biết phân biệt hôn nhân đúng pháp luật và hôn nhân trái pháp luật, biết cách ứng xử trong những trường hợp liên quan đến quyền và nghĩa vụ về hôn nhân của bản thân và mọi người; biết ủng hộ việc làm đúng và phản đối những hành vi vi phạm quyền và nghĩa

vụ của công dân trong hôn nhân Đồng thời hình thành ở các em những phẩm chất cần thiết như yêu thương, trách nhiệm, trung thực Trong quá trình dạy học, cả giáo viên và học sinh biết vận dụng những tri thức của các lĩnh vực khác, các môn khoa học khác như lĩnh vực về sức khỏe sinh sản vị thành niên, môn Sinh học, Văn học Như vậy mục tiêu bài học mới đạt được hiệu quả cao

Qua đó có thể khẳng định, vận dụng phương pháp dạy học tích hợp là một tất yếu và cần thiết trong giảng dạy môn GDCD ở trường THCS Góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả môn học

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Số liệu, tình hình trước khi thực hiện giải pháp mới

Để đánh giá thực trạng của việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy môn GDCD ở trường THCS Nguyễn Chích, tôi đã tiến hành điều tra, thăm dò ý kiến 04 giáo viên dạy học môn GDCD (cả giáo viên chính ban và giáo viên trái ban có trực tiếp tham gia giảng dạy môn GDCD) thu được kết quả như sau

Bảng 1: Bảng tổng hợp ý kiến giáo viên về quan niệm dạy học tích hợp trong môn GDCD

Dạy học tích hợp liên môn là Số giáo viên lựa chọn Tỉ lệ %

Dạy những nội dung kiến thức kiến thức

của hai hay nhiều môn học

Lồng ghép những nội dung cần thiết vào

nội dung vốn có của môn học

Tổ chức cho học sinh biết tổng hợp nhiều

kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học để

giải quyết nhiệm vụ học tập, hình thành

năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn

Đưa những vấn đề, nội dung của nhiều

môn học vào những hoạt động dạy học

theo một phương pháp dạy học thống nhất

Bảng 2 Bảng tổng hợp ý kiến của giáo viên về sự cần thiết và mức độ sử

1 Theo thầy (cô), việc sử dụng

phương pháp dạy học tích hợp đối

với môn GDCD là:

Rất cần thiết 4 100%

2 Thầy cô đã sử dụng phương pháp

dạy học tích hợp đối với môn

GDCD như thế nào?

3 Theo thầy (cô), sử dụng phương

pháp dạy học tích hợp đối với môn

GDCD linh hoạt giữa các phương

5 Thầy cô sử dụng phương pháp dạy

học tích hợp đối với môn GDCD đã

mang lại kết quả như thế nào?

6 Các lớp tập huấn chuyên đề đã phục

vụ như thế nào sử dụng phương

pháp dạy học tích hợp đối với môn

GDCD ?

Không hiệu quả 1 25%

7 Thầy (cô) có thường xuyên dự giờ

đồng nghiệp để học hỏi kinh nghiệm

Bảng 3: Bảng khảo sát mức độ yêu thích môn học của học sinh lớp 9B khi không sử dụng dạy học tích hợp bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trọng hôn nhân

Mưc độ yêu thích môn học Số học sinh: 44 Tỉ lệ % (100%)

Số lượng

tỉ lệ

%

Số lượng

tỉ lệ

%

Số lượng

tỉ lệ

%

Số lượng

tỉ lệ%

2 4.8

%

21

48,7

%

19

45.2

%

2

đó diễn ra do những nguyên nhân sau

2.2.2 Nguyên nhân của hạn chế trong dạy học tích hợp môn GDCD

Qua số liệu, tình hình cho thấy dạy học tích hợp môn GDCD ở cấp THCS còn nhiều hạn chế Từ những hạn chế đó dẫn đến kết quả dạy học chưa cao, ảnh hưởng đến việc phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong việc tiếp thu nội dung bài học Những hạn chế đó do những nguyên nhân sau

Thứ nhất: Do chương trình, thời gian cứng cho từng tiết học đòi hỏi kế

hoạch dạy học phải chi tiết, xác định năng lực của học sinh cho phù hợp để hoàn thành yêu cầu của bài học, lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp, lựa chọn hình thức kiểm tra đánh giá đạt hiệu quả Để đạt được yêu cầu trên đòi hỏi giáo viên phải tâm huyết đầu tư nhiều thời gian, công sức khiến một số giáo viên nản

lòng không thực hiện phương pháp dạy học tích hợp trong các giờ dạy môn GDCD

Thứ hai: Do quan niệm về dạy học tích hợp của giáo viên chưa đúng, vì thế việc xác định nội dung, phương pháp dạy học tích hợp chưa phù hợp dẫn đến hiệu quả dạy học tích hợp chưa cao

Thứ ba: Giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân phần lớn là giáo viên kiêm nhiệm (Cả trường THCS Nguyễn Chích nói riêng và huyện Đông Sơn nói chung chỉ có một giáo viên được đào tạo chính ban GDCD, các giáo viên còn lại thuộc chuyên môn khác như Văn học, Lịch sử ) Chính vì vậy, đa số giáo viên

có tâm lý coi trọng chuyên môn mình, việc đầu tư vào chuyên môn GDCD còn hạn chế, việc trao đổi kinh nghiệm gặp nhiều khó khăn, đặc biệt việc dạy học tích hợp không được chú trọng hoặc tích hợp mang tính hình thức vì thế hiệu quả dạy học chưa cao

Thứ tư: GV chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của dạy học tích hợp, nên chưa quan tâm nhiều đến nhu cầu bồi dưỡng năng lực dạy học tích hợp Vì thế dạy học tích hợp đối với giáo viên chưa sâu sắc, chưa hiệu quả

Thứ năm: Các chuyên đề bồi dưỡng năng lực dạy học tích hợp cho GV còn

ít, chưa có nhiều tài liệu hướng dẫn để giáo viên tham khảo, cơ sở vật chất, trang thiết bị đầu tư cho dạy học tích hợp còn hạn chế gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động dạy học tích hợp

Thứ sáu: Sĩ số lớp học còn đông, hình thức tổ chức không gian lớp học còn mang tính truyền thống (theo phòng học) dẫn đến khó khăn cho việc tổ chức các phương pháp dạy học tích hợp

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn GDCD ở trường THCS Nguyễn Chích, nhận thấy từ thực trạng, nguyên nhân trên dẫn đến việc dạy học tích hợp môn GDCD mang lại hiệu quả chưa cao Từ kinh nghiệm của bản thân trực tiếp dạy học tích hợp môn GDCD ở cấp THCS, cụ thể bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, tôi xin đề xuất một số giải pháp sau

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề và cách thực hiện khi vận dụng phương pháp dạy học tích hợp và bài 12 “ Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”

2.3.1 Các giải pháp

a Xác định nguyên tắc dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp không chỉ đơn thuần là “ Lắp ghép” các mảng tri thức trong bài học Dạy học tích hợp là tổ chức cho học sinh biết tổng hợp nhiều kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học để giải quyết nhiệm vụ học tập, hình thành năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn Để đạt được mục tiêu bài dạy tích hợp cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau

- Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu giáo dục, hình thành và phát triển các năng lực cần thiết cho người học

Dạy học tích hợp trước hết người dạy cần xác định rõ mục tiêu, lựa chọn những nội dung quan trọng khi tổ chức dạy học Những nội dung quan trọng thường là những nội dung cốt yếu trong học tập vì chúng thiết thực cho việc vận dụng vào cuộc sống thực và chúng là nền tảng cho các hoạt động học tập tiếp theo Từ đó dạy học tích hợp phát triển ở học sinh năng lực giải quyết những vấn

đề phức hợp và giúp cho việc học trở nên có ý nghĩa hơn đối với học sinh

Như vậy, dạy học tích hợp là một quan điểm dạy học nhằm mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực người học để người học có thể vận dụng các kiến thức, kĩ năng, lĩnh vực, môn khoa học khác nhau để giải quyết vấn đề đã đặt ra, xoay quanh mục tiêu chung của bài học và giải quyết các tình huống thực tiễn

- Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

Dạy học tích hợp định hướng cho học sinh cách sử dụng kiến thức trong bối cảnh thực tiễn Thay vì nhồi nhét cho người học nhiều kiến thức đủ loại lí thuyết, phương pháp này nên chú trọng vào luyện tập cho người học năng lực vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học vào tình huống thực tiễn, có ích cho cuộc sống cá nhân và có năng lực sống tự lập, rèn luyện phát triển năng lực của học sinh giúp học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc sống

Cụ thể trong bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”–

GDCD 9 Khi giáo viên sử dụng phương pháp dạy học tích hợp cần liên hệ thực tiễn về vấn đề hôn nhân của địa phương, và đất nước đang diễn ra trong thực tế cuộc sống Tránh chỉ nêu những kiến thức hàn lâm dẫn đến niềm tin của học sinh vào tri thức bị hạn chế

Mặt khác, dạy học tich hợp các nội dung có liên quan vào bài học một cách tự nhiên, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường để bài học đa dạng

và sinh động hơn nhưng vẫn không làm quá tải tiết học Ngoài ra, học sinh còn phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo trong học tập… Đây là những hiệu quả tích cực mang lại từ phương pháp dạy học tích hợp

- Nguyên tắc đảm bảm bảo tính vừa sức học sinh

Tính vừa sức trong dạy học tích hợp thể hiện ở lượng kiến thức, lĩnh vực tích hợp và đặc điểm độ tuổi của học sinh Ở khí cạnh tri thức tích hợp, nếu giáo viên chỉ chú trọng vào tích hợp sao cho đa dạng nội dung kiến thức của các môn khoa học, các lĩnh vực khác vào nội dung bài học mà không quan tâm đến yêu cầu cần đạt và khả năng, mức độ tiếp nhận của học sinh, sẽ dẫn đến sự quá tải trong chuyển tải kiến thức, kỹ năng tới người học Có nghĩa là vượt quá khả năng, mức độ có thể tiếp nhận của học sinh, sẽ gây sự mệt mỏi, chán nản trong giờ học Ở khía cạnh tâm lí lứa tuổi học sinh, tính vừa sức đòi hỏi phải phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, mỗi độ tuổi gắn liền với sự trưởng thành của những cơ quan trong cơ thể và những chức năng của các cơ quan đó, cũng như với sự tích lũy những kinh nghiệm về mặt nhận thức và về mặt xã hội, với loại hoạt động chủ đạo của lứa tuổi đó, lứa tuổi thay đổi thì nhu cầu trí tuệ và hứng thú nhận thức của trẻ cũng biến đổi Cụ thể tại bài 12: “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”, giáo viên cần phải căn cứ những lĩnh vực kiến thức phù hợp

với nội dung của bài học như tri thức của môn Sinh học, Văn học ; kiến thức sức khỏe sinh sản vị thành niên phù hợp với lứa tuổi học sinh THCS

Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp nhằm mục đích làm cho học sinh hứng thú học tập Một giờ dạy tích hợp thành công phải đảm bảo tính vừa sức của học sinh Một giờ học đảm bảo tính vừa sức được thể hiện thông qua thái độ, ý thức học tập của học sinh, khi cả giáo viên và học sinh đều cảm thấy nhẹ nhàng thoải mái, cùng tranh luận sôi nổi giải quyết những vấn đề, tình huống có vấn đề đặt ra Trong đó là số đông học sinh trong lớp đều muốn được tham gia như một chủ thể tích cực chứ không phải thụ động ngồi nghe giáo viên giảng bài Tính vừa sức là yếu tố quan trọng quyết định thành công của giờ học sử dụng phương pháp dạy học tích hợp

- Nguyễn tắc đảm bảo tính tương đồng, hỗ trợ về nội dung

Dạy học Tích hợp là phải xác định các nội dung kiến thức có sự tương đồng Tích hợp các nội dung có liên quan vào bài học một cách tự nhiên, phù hợp với nội dung của bài học nhằm làm sáng tỏ nội bài học, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường để bài học đa dạng và sinh động hơn nhưng vẫn không làm quá tải tiết học, không làm mờ nhạt nội dung của bài học Tránh tích hợp gượng ép, nội dung tri thức khập khiễng, tạo nên sự hỗn độn trong bài học

- Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp phải đảm bảo tính hiệu quả của bài học Tức hình thành và phát triển ở học sinh những năng lực cần thiết trong

đó có năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết có hiệu quả các tình huống thực tiễn Cụ thể, vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy bài 12: quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, tránh việc tích hợp gượng ép,

ôm đồm, dàn trải làm mờ nhạt yêu cầu cần đạt của bài học khiến học sinh rơi vào mớ tri thữ hỗn độn, mơ hồ dẫn đến hiệu quả giờ học không đạt được hiệu quả Giờ học có tích hợp không những giúp học sinh hiều được khái niệm về hôn nhân, những quy định của pháp luật nước ta về hôn nhân Mà hơn nữa còn giúp học sinh đạt được những kĩ năng cần thiết trong đời sống hôn nhân và gia đình như biết phân biệt hôn nhân đúng pháp luật và hôn nhân trái pháp luật, biết cách ứng xử trong những trường hợp liên quan đến quyền và nghĩa vụ về hôn nhân của bản thân và mọi người; biết ủng hộ việc làm đúng và phản đối những hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân Đồng thời hình thành ở các em những phẩm chất cần thiết như yêu thương, trách nhiệm, trung thực từ đó có ý thức đúng đắn xây dựng đời sống hôn nhân trong tương lai Đó là hiệu quả cần đạt được trong giờ học tích hợp

Các nguyên tắc dạy học tích hợp có mối liên hệ mật thiết với nhau, nội dung của từng nguyên tắc đan kết với nhau hỗ trợ nhau nhằm đảm bảo thực hiện quá trình dạy học đạt được hiệu quả, chẳng hạn khi thực hiện nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính giáo dục trong dạy học không thể không chú ý tới nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức và chú ý tới đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm cá nhân trong điều kiện dạy học tập thể Đảm bảo các nguyên tắc trên là điều kiện

b Xác định mục tiêu của bài học (Yêu cầu cần đạt-YCCĐ)

Để sử dụng phương pháp dạy học tích hợp trước hết giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của bài học Đặt mục tiêu bài học (YCCĐ) đúng sẽ giúp giáo viên tổ chức hoạt động, sử dụng phương pháp và phương tiện, kĩ thuât dạy học một cách phù hợp để đạt được các mục tiêu đặt ra Việc xác định không đúng hoặc không rõ ràng mục tiêu bài giảng thì giáo viên sẽ rất khó mà triển khai một bài giảng hiệu quả Vì thế trong dạy học tích hợp phải căn cứ vào mục tiêu bài học (Yêu cầu cần đạt), giáo viên mới tích hợp lĩnh vực, kiến thức của môn khoa học khác vào bài học sao cho phù hợp và đạt hiệu quả

c Xác định nội dung bài học

Dựa vào mục tiêu bài học (YCCĐ) sẽ chọn lọc nội dung trình bày ngắn gọn, súc tích, tránh đưa vào bài quá nhiều kiến thức mà không phân biệt được kiến thức chính yếu với kiến thức thứ yếu hoặc ngược lại làm bài dạy tích hợp

sơ lược, thiếu trọng tâm Ngoài ra, dựa vào mục tiêu để biết cách sắp xếp, trình bày nội dung kiến thức một cách dễ hiểu, mạch lạc, logic, chặt chẽ, giúp HS hiểu bài và ghi bài một cách dễ dàng Như vậy nội dung bài học phải phù hợp với mục tiêu bài học (YCCĐ) từ đó giáo viên mới xác đinh nội dung tích và phương pháp tích hợp phù hợp nâng cao hiệu quả giờ dạy và đạt mục tiêu (YCCĐ) của bài học

d Xác định phương pháp tích hợp khi dạy bài 12 : Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”- GDCD 9

Căn cứ vào mục tiêu bài hoc (YCCĐ), nội dung bài học, nội dung tích hợp để sử dụng phương pháp dạy học phù hợp sau đây

- Phương pháp giảng giải, thảo luận, đàm thoại, nhóm

- Phương pháp tham quan, khảo sát, điều tra, nghiên cứu thực địa

- Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục

- Phương pháp giao bài tập về nhà

- Phương pháp đóng vai

- Phương pháp động não

- Kĩ thuật khăn phủ bàn, KWL

2.3.2 Cách thực hiện

a Định hướng nội dung kiến thức, lĩnh vực khoa học cơ bản khi sử dụng

phương pháp dạy học tích hợp dạy bài 12: “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân” – GDCD 9

- Tích hợp giữa các mảng kiến thức khác nhau, một số chủ đề quan trọng như

chủ đề bình đẳng giới, giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên giữa yêu cầu trang bị kiến thức với việc rèn luyện phẩm chất, năng lực của bài dạy

- Tích hợp kiến thức của nhiều môn học có liên quan mật thiết với nhau cụ

thể các môn khoa học được tích hợp như sau

Môn sinh học: Vận dụng kiến thức môn Sinh Học lớp 8: Chương 11, tiết 65:

Sinh sản và Sinh Học lớp 9:Tiết 31- Di truyền học với con người để giải thích nguyên nhân vì sao pháp luật Việt Nam quy định độ tuổi kết hôn và cấm kết hôn trong các trường hợp có giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; cấm kết

hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ

Bản thân những bà mẹ trẻ bị ảnh hưởng đến sức khỏe do cơ thể chưa phát triển đến độ hoàn thiện, ảnh hưởng trực tiếp đến thể chất, tâm sinh lý, sức khỏe sinh sản của người phụ nữ, nhất là trẻ em gái do chưa đủ tuổi trưởng thành, cơ thể phát triển chưa hoàn thiện, việc quan hệ tình dục sớm, mang thai, sinh đẻ, nuôi con sớm làm chậm quá trình phát triển thể chất tự nhiên của con người, dẫn tới thoái hóa và các di chứng bệnh tật, làm suy kiệt sức khỏe của bố, mẹ và con, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống tương lai của những bà mẹ và những đứa trẻ được sinh ra Những trẻ em được sinh ra từ những cặp vợ chồng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thường mắc các dị tật bẩm sinh, chậm phát triển, suy dinh dưỡng Hơn nữa khi sức khỏe không đảm bảo khi mang thai cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến gây tử vong mẹ và trẻ sơ sinh

Môn Âm Nhạc: Sử dụng các bài hát : Ngày cưới – Khắc Tiệp, Ông bà ta,

trong hoạt động khởi động, mục hôn nhân là gì và kết bài để bài học thêm sinh

động

Môn lịch sử: Nêu dẫn chứng lịch sử vua Minh Mạng (Vị vua thứ 2 triều

Nguyễn) lên ngôi 1820, tuyển vào cung hàng trăm phi tần làm vợ Qua tư liệu lịch sử để làm rõ tư tưởng trọng nam khinh nữ ở chế độ hôn nhân trong xã hội

phong kiến

Môn văn học: Sử dụng ca dao, tục ngữ về tình yêu đôi lứa, tình nghĩa vợ

chồng để làm sáng tỏ tình yêu chân chính; quyền và nghĩa vụ của vợ, chồng; ý

nghĩa của gia đình hạnh phúc

Ngữ Văn 7: Bài 3, tiết 9: Những câu hát tình cảm gia đinh

Ngữ Văn 7: Bài 3, tiết 10: Những câu ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người

Môn Mĩ thuât: Tranh ảnh về gia đình, vẽ tranh biếm họa về tảo hôn, đả kích về bạo lực gia đình

b Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp thông qua các hoạt động dạy học

khi dạy bài 12 “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”-GDCD 9

- Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong hoạt động khởi động

Khởi động là hoạt động đầu tiên, hoạt động này nhằm giúp học sinh huy

động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới Hoạt động khởi động sẽ kích thích tính tò mò,

sự hứng thú, tâm thế của học sinh ngay từ đầu tiết học

Tích hợp môn Âm Nhạc

HS: Nghe bài hát Ngày cưới của Khắc Tiệp và nêu ý nghĩa của bài hát?

Giáo viên giới thiệu : Mỗi chúng ta ai cũng mong muốn được sống trong

một gia đình hạnh phúc Bản thân các em trong tương lai sẽ là những người vợ, người chồng, là cha, là mẹ trong gia đình chúng ta cần phải làm gì để xây dựng gia đinh mình hòa thuận, hạnh phúc

- Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy hoạt động hình

GV: Kết luận Tình yêu chân chính là cơ sở của hôn nhân

(?) Em hãy đọc những câu ca dao, tục ngữ về tình yêu, tình chồng?

1 Gái thương chồng đang đông buổi chợ Trai thương vợ nắng quái chiều hôm

2 Thuyền ơi có nhớ bến chăng Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền

3 Mình về tôi cũng về theo Sum vầy phu phụ, giàu nghèo có nhau

4 Yêu nhau chẳng quản lầm than, Mấy sông cũng lội, mấy ngàn cũng qua

(?) Qua những câu ca dao và thực tế cuộc sống, em hiểu thế nào là tình yêu chân chính?

GV: Giải thích thế nào là tình yêu chân chính?

Tình yêu chân chính là tình yêu trong sáng, lành mạnh, phù hợp với quan niệm đạo đức tiến bộ xã hội Đó là tình cảm chân thực, quyến luyến, gắn bó; quan tâm đến nhau, không vụ lợi; chân thành, tôn trọng lẫn nhau; sự cảm thông, lòng vị tha

+ Tích hợp môn Lịch sử làm rõ sự tiến bộ của chế độ hôn nhân ở Việt Nam hiện nay

GV: Giới thiêu tư liệu lịch sử