(SKKN 2022) một số giải pháp nâng cao ứng dụng công nghệ thông tin, trong dạy học môn ngữ văn lớp 8 ở trườngTHTHCS đông minh đông sơn

Theo quan điểm đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay, học sinh là trung tâm, là đối tượng chủ yếu của các hoạt động dạy và học, giáo viên là người thiết kế, hướng dẫn, gợi mở để các em

MỤC LỤC A/ Đặt vấn đề

IV.Nội dung -các giải pháp thực hiện ……… trang 6

1 Mục đích của giải pháp trang 6

2 Tính mới của giải pháp ………… trang 6

3 Ưu, nhược điểm của giải pháp trang 16

4 Khả năng áp dụng của giải pháp trang 16

V.Các kết quả đã đạt được … trang17

1 Hiệu quả kinh tế trang 17

2 Hiệu quả về mặt xã hội trang 17

3 Hiệu quả ngoài dự kiến trang 18

C/ Kết luận

I.Kết luận trang 19 II.Kiến nghị trang 19

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Ngữ văn là một môn học có vai trò quan trọng trong việc trau dồi tư tưởng, tình cảm cho học sinh Thông qua bộ môn cùng với sự truyền thụ của người thầy, các em sẽ lĩnh hội được nhiều cái hay, cái đẹp ở mỗi tác phẩm văn học.Để học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp ấy thì người giáo viên phải lựa chọn cho mình một cách truyền thị sao cho hiệu quả nhất Theo quan điểm đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay, học sinh là trung tâm, là đối tượng chủ yếu của các hoạt động dạy và học, giáo viên là người thiết kế, hướng dẫn, gợi mở để các em tự trao đổi, thảo luận để đưa ra những ý kiến trong giờ học, tự bày tỏ cách hiểu, cách cảm

về tác phẩm nên trong giờ học việc ghi bảng không còn là việc chủ yếu Giáo viên chỉ còn việc lắng nghe, chốt lại những kiến thức quan trọng theo chuẩn kiến thức cần đạt

Trong xu thế dạy ngày nay, thực hiện dạy học Ngữ văn theo phương pháp hiện đại, người ta nghĩ ngay đến việc ứng dụng công nghệ dạy học Hiểu một cách tổng quát, công nghệ dạy học là những quy trình kĩ thuật trong dạy học Kĩ thuật hiểu theo nghĩa công nghệ máy móc và thiết bị kĩ thuật, đồng thời kĩ thuật cũng được hiểu là những chiến lược dạy học nhằm khởi động tối đa nội lực của người học, giúp họ phát triển đạt tới giá trị chân – thiện – mĩ trong cuộc sống Thế kỉ XXI, công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ đi vào mọi lĩnh vực của đời sống Đặc biệt trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở nhà trường phổ thông việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin góp phần rất lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá quá trình dạy học Có thể nói, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn Ngữ văn nói riêng và dạy học nói chung đã thu được nhiều kết quả khả quan, tạo nên sự chuyển biến trong dạy học, nhất là mặt phương pháp

Để học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp ấy thì người giáo viên phải lựa chọn cho mình một cách truyền thụ sao cho có hiệu quả nhất Theo quan điểm đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay, học sinh là trung tâm, là đối tượng chủ yếu của các hoạt động dạy và học, giáo viên là người thiết kế, hướng dẫn, gợi mở để cácem tự trao đổi, thảo luận để đưa ra những ý kiến trong giờ học, tự bày tỏ các cách hiểu, cách cảm về tác phẩm nên trong giờ học việc ghi bảng không còn là việc chủ yếu Giáo viên chỉ còn việc lắng nghe, chốt lại những kiến thức quan trọng theo chuẩn kiến thức cần đạt

Song, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Ngữ vănchậm

và ít hơn các bộ môn khác Do đó, nói như TS Đỗ Ngọc Thống: “Đã đến lúc nếu

không nói là đã quá muộn, cần nghiên cứu và triển khai việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học ở bộ môn ngữ văn một cách rộng rãi, đúnghướng và có hiệu quả”

Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy đã được đặt ra một cách cấp thiết cùng với việc đổi mới nội dung chương trình sách giáo khoa nhằm phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của các em học sinh Một trong những yếu tố quan trọng để đổi mới phương pháp giảng dạy là phương tiện dạy học, trong đó công nghệ thông tin là một trong những phương tiện tiện ích

Đổi mới phương pháp dạy văn bằng cách vận dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy có nhiều hình thức và tùy theo sự sáng tạo của mỗi giáo viên Một trong những cách làm hiệu quả mà tôi đã và đang thực hiện tại trường TH&THCS Đông

Minh trong năm học vừa qua là“ Một số giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ văn lớp 8 ở trườngTH&THCS Đông Minh – Đông Sơn”để dạy học trực tuyến và vận dụng các mạng xã hội có hiệu quả trong công

cuộc đối đầu với dịch bệnh covid-19

II Mục đích nghiên cứu

Văn học vốn rất gần gũi với cuộc sống mà cuộc sống bao giờ cũng bề bộn

và vô cùng phong phú Mỗi tác phẩm văn chương là một mảng cuộc sống đã được nhà văn chọn lọc phản ánh Vì vậy, môn Ngữ văn trong nhà trường có một vị trí rất quan trọng: Nó là vũ khí thanh tao đắc lực có tác dụng sâu sắc đến tâm hồn tình cảm của con người, nó bồi đắp cho con người trở nên trong sáng, phong phú và sâu sắc hơn Đồng thời nó là môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng tình cảm cho học sinh Vì thế nó có

vị thế đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường THCS

Việc thay đổi chương trình sách giáo khoa mới cùng với phong trào đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường trung học cơ sở, môn Ngữ Văn đã mang tính cập nhật hơn, thời sự hơn, gắn với thực tế cuộc sống và tạo điều kiện cho học sinh thâm nhập vào cuộc sống hơn

Vì vậy, làm thế nào để giúp các em thấy được vai trò của văn chương trong cuộc sống và tạo sự hứng thú học tập môn Ngữ văn đòi hỏi người giáo viên phải luôn có sự tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học thông qua các kĩ thuật dạy học hiện đại mang tính tích cực Chính vì thế tôi chọn vấn đề nghiên cứu này để trao đổi cùng đồng nghiệp

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu:

Tập trung khảo sát ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ

văn lớp 8 ở trường TH&THCS Đông Minh - Đông Sơn - Thanh Hoá

2.Phạm vi nghiên cứu:

Vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ văn lớp 8 ở trường

TH&THCS Đông Minh - Đông Sơn - Thanh Hoá

IV Phương pháp nghiên cứu:

1 Phương pháp nghiên cứu lí luận:

- Nghiên cứu tài liệu có liên quan về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Điều tra, khảo sát cụ thể việc ứng dụng công nghệ thông trong giờ học Ngữ văn ở các lớp khác nhau trong một trường

- Thường xuyên dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp để rút ra kinh nghiệm trong giảng dạy

- Qua thực tế giảng dạy, đánh giá kết quả học tập của học sinh để tích luỹ kinh nghiệm, đúc rút chọn lọc thành bài học về kĩ thuật dạy học tích cực

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

Thời đại ngày nay - thời đại của thông tin và nền kinh tế tri thức - đã tạo ra những biến đổi to lớn trong mọi mặt hoạt động của con người và xã hội Việc ứng dụng công nghệ thông tin rộng rãi trên tất cả các lĩnh vực đã cho thấy vai trò to lớn

và những hiệu quả của công nghệ thông tin trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục ở các nước có nền giáo dục phát triển

Trong thời gian đảm bảo phòng chống dịch bệnh Covid - 19, với phương

châm “Dừng đến trường, không dừng việc học”, chuyển sang dạy học trực tuyến là

lựa chọn thích ứng phù hợp trong bối cảnh hiện nay Chính điều kiện ấy cho thấy tiềm năng ứng dụng công nghệ thông tin của đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường không hề kém Đến nay, việc dạy, việc học online đã trở thành một trong những hoạt động thiết yếu, duy trì sự liên tục trong học tập của học sinh, tạo nền tảng góp phần thúc đẩy nhanh hơn quá trình thực hiện chuyển đổi số trong GD&ĐT Tuy nhiên, việc thay đổi không gian trực tiếp vốn quen thuộc trước học trò thành không gian trực tuyến để giảng bài khiến thầy cô gặp rất nhiều khó khăn trong việc bao quát giờ học và cách thức truyền thụ kiến thức cho học sinh Học trực tuyến cũng đòi hỏi ý thức tự giác của trò cao hơn Thực tế vẫn còn nhiều học sinh chưa thật tự giác nên bị giảm sự tập trung trong giờ học Việc quản lí nề nếp, ý thức của học sinh không được trực tiếp nên sẽ ảnh hưởng đến quá trình và kết quả học tập Đó cũng là những trăn trở, những suy tư của ngành Giáo dục nói chung và các thầy cô giáo trường TH&THCS Đông Minh nói riêng

II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1 Thuận lợi:

- Theo Nghị Quyết số: 29-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương ngày 4

tháng 11 năm 2013 về “Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo” một

trong những nội dung quan trọng là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và học tập

- Ban giám hiệu nhà trường cùng đội ngũ giáo viên xác định ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường là phương tiện dạy học hữu ích nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

- Cơ sở vật chất phục vụ ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở nhà trường được ưu tiên hàng đầu

- Ban giám hiệu nhà trường luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường xuyên dự giờ thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy

- Giáo viên về cơ bản có trình độ tin học, ham học hỏi, sáng tạo và thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

- Học sinh hứng thú với các tiết học có sử dụng công nghệ thông tin

2 Khó khăn:

- Bộ môn Ngữ văn là môn học về ngôn từ, ít sử dụng đồ dùng dạy học và phương tiện dạy học nên việc đầu tư đồ dùng dạy học cho môn học này là rất hạn

chế và dường như không có Để quá trình dạy và học đạt được hiệu quả giáo viên thường giao cho học sinh chuẩn bị bài theo hình thức phiếu bài tập

- Khi giao phiếu học tập cho học sinh hoạt động cá nhân, để đạt hiệu quả thì giáo viên phải photo bài cho từng học sinh (như thế rất tốn kém) Trong hoạt động nhóm muốn trình bày sản phẩm của mình thì học sinh phải viết vào bảng phụ có sẵn hoặc giấy A0 (điều này phụ thuộc vào vị trí ngồi của HS thuận tiện cho việc viết bảng phụ) Khi sử dụng thì cồng kềnh, mất thời gian treo lên tháo xuống,

- Tình trạng học sinh lười, chán học trở nên phổ biến nhất là đối với các môn xã hội nói chung và môn Ngữ văn nói riêng Trong giờ học, một số em luôn

có những biểu hiện như: ít phát biểu, khả năng đọc bài yếu kém, khả năng diễn đạt trong quá trình làm bài lủng củng, thiếu mạch lạc và hành văn không mang tính văn chương Từ đó, các em có tâm lý chán nản, không còn hứng thú trong giờ học Đây là một vấn đề hết sức nan giải, gây khó khăn rất lớn đối với giáo viên dạy bộ môn Ngữ văn Nhưng khi sử dụng mạng xã hội hay điện thoại thông minh thì các

em lại rất hứng thú

- Yêu cầu đặt ra là làm thế nào để tạo hứng thú cho các em như khi giao nhiệm vụ học tập cho học sinh mà không mất thời gian, không tốn kém Hơn nữa trong quá trình chuẩn bị tôi có thể hỗ trợ và có thể dùng sản phẩm (các phiếu bài tập, các sản phẩm dự án….) của các em làm đồ dùng trực quan phục vụ cho tiết dạy được tốt hơn Xét thấy những phương tiện dạy học của nhà trường chưa đáp ứng được hết những yêu cầu trên Chỉ có những phương tiện dạy học hiện đại (máy chiếu vật thể) mới có thể giải quyết được những khó khăn đó

- Với quan điểm của bản thân tôi là ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy không chỉ dừng lại ở việc khai thác, sử dụng thiết bị có sẵn trong nhà trường

mà người giáo viên cần sáng tạo kết hợp các thiết bị khác nhằm tạo nên thiết bị dạy học phong phú hơn giúp giải quyết những khó khăn trên

Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2021 – 2022, ở học sinh khối lớp 8 như sau:

Kết quả khảo sát học sinh khối 8 đầu năm:

Từ thực trạng trên, để việc dạy học đạt hiệu quả tốt hơn tôi đã mạnh dạn

đưa ra kinh nghiệm “ Một số giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy

học môn Ngữ văn 8ởtrường TH&THCS Đông Minh - Đông Sơn - Thanh Hoá.”

III Nội dung của “ Một số giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ văn 8 ở trườngTH&THCS Đông Minh - Đông Sơn - Thanh Hoá

1 Mục đích của giải pháp:

- Chia sẻ với đồng nghiệp một số ứng dụng công nghệ thông tin như: mạng

xã hội: Zalo, Facebook…, các thiết bị như camera rời…, khi kết hợp với nhau có thể sử dụng tích cực trong hoạt động dạy và học:

+ Bước1:Dùng mạng xã hội - Zalo trong việc hướng dẫn cũng như kiểm tra

việc học tại nhà của học sinh một cách có hiệu quả hơn Thông qua đó có thể kiểm tra, đánh giá năng lực tự học và mức độ siêng năng chăm chỉ của học sinh không chỉ trong các tiết học mà còn kiểm tra vào nhiều thời điểm thông qua hình thức

kiểm tra “trực tuyến” nhằm hạn chế bớt việc học sinh sử dụng mạng xã hội vào

những việc không có ích, mất thời gian của học sinh

+ Bước 2: Dùng camera rời, máy tính kết hợp với máy chiếu để truyền hình

ảnh trực tiếp trong quá trình dạy học Cách làm trên có chức năng gần giống với máy chiếu vật thể giúp tôi dễ dàng chiếu phiếu học tập các em đã làm ở nhà, những bài tập các em làm trên lớp Thông qua đó nhận xét, đánh giá kết quả học tập của các em mà không cần dùng bảng phụ (thường dùng là giấy A4- cồng kềnh, tốn kém, khó viết…), bảng nhóm mà học sinh cả lớp vẫn dễ dàng quan sát sản phẩm của nhóm bạn

Qua giải pháp tôi mong muốn các đồng nghiệp chia sẻ những kinh nghiệm giảng dạy, trao đổi bàn luận để tìm ra biện pháp thiết thực, khả thi nhất, để đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay và nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn Ngữ văn, giải quyết triệt để tình trạng học sinh không có hứng thú với môn học, lười tư duy, động não Mục đích cuối cùng là tăng sự tương tác giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với nhau nhằm khơi dậy sự hứng thú học tập môn Ngữ văn cho học sinh Thông qua đó giáo dục những kĩ năng cơ bản như tự học,

tự nghiên cứu, trong hoạt động nhóm có biết phân công các nội dung để tìm ra điểm yếu, điểm mạnh của cá nhân Đặc biệt thông qua đó tôi giáo dục các em kĩ

năng tìm kiếm thông tin và sử dụng mạng xã hội một cách có ích nhất

2 Tính mới của giải pháp: Để nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Ngữ

văn tôi xin đưa ra 2 giải pháp sau

2.1 Giải pháp 1: Sử dụng mạng xã hội (Zalo) tạo nhóm cùng học tập của môn Ngữ văn

- Điểm mới: Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp mới so với giải

pháp cũ:

+ Với cách làm cũ: Giáo viên muốn kiểm tra bài của HS thì GV phải giao

bài tập cho HS làm ở nhà, sau đó GV thu bài hoặc giải quyết ngay trên lớp Điều này gây nhiều bất tiện như là thời gian trên lớp không cho phép; khi kiểm tra bài tập sau giờ học tôi cần phải làm kiểm tra ngay để trả lại tập cho học sinh khi đó có những lúc tôi có thể không có thời gian để làm công việc này vì phải có tiết dạy trên lớp; số học sinh được kiểm tra không nhiều

+ Với cách làm mới: Tôi có thể giao bài và kiểm tra bài làm học sinh bằng cách yêu cầu các em chụp ảnh hoặc quay video bài tập của học sinh

- Các bước tiến thực hiện:

Bước 1: Tạo tài khoản Zalo

giáo viên sau đó tạo một nhóm kết nối với nhau

Bước 2: Giao nhiệm vụ để học sinh thực hiện:

Sau khi tạo nhóm tr

thực hiện những công việc giáo vi

Làm các bài tập ở nh

bằng sơ đồ tư duy, lập hồ s

văn với chủ đề cho trước, ho

xong )

Yêu cầu các em tìm hi

về tác phẩm, tóm tắt tắt tác phẩ

chuẩn bị nội dung bài mới….)

Như vậy trong qúa tr

viên với học sinh, học sinh với học sinh Thông qua hoạt động đó tôi có thể thay hướng dẫn các em gi

viên chia sẻ với các em trong quá tr

tư, tình cảm, nguyện vọng của học sinh để kịp thời điều chỉnh những suy nghĩ lệch lạc trong học tập của các em

LỚP 8A

ớc tiến thực hiện:

ản Zalo Mỗi học sinh tạo một tài khoản Zalo v

ạo một nhóm kết nối với nhau

ệm vụ để học sinh thực hiện:

ạo nhóm trên Zalo giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh để các em

ực hiện những công việc giáo viên giao:

ập ở nhà sau khi đã học xong (thường thì khái quát v

ập hồ sơ người nổi tiếng, hồ sơ tác phẩm nổi tiếng, viết đoạn

ớc, hoàn thiện các bài tập trên lớp chưa k

ìm hiểu một vấn đề nào đó liên quan đến b

ề tác phẩm, tóm tắt tắt tác phẩm, sân khấu hoá các văn bản, các phiếu b

ới….)

ậy trong qúa trình chuẩn bị bài cũ, mới đều có sự tương tác gi

ới học sinh, học sinh với học sinh Thông qua hoạt động đó tôi có thể t

em giải quyết các vấn đề mà các em đang vư

ẻ với các em trong quá trình học tập, thông qua đó tôi nắm bắt đ

ảm, nguyện vọng của học sinh để kịp thời điều chỉnh những suy nghĩ lệch

ạc trong học tập của các em

LỚP 8B

ản Zalo và kết bạn với

ệm vụ cho học sinh để các em

ì khái quát văn bản

ẩm nổi tiếng, viết đoạn

ưa kịp giải quyết

ến bài học (tìm hiểu

ấu hoá các văn bản, các phiếu bài tập để

ương tác giữa giáo

ới học sinh, học sinh với học sinh Thông qua hoạt động đó tôi có thể tư vấn

à các em đang vướng mắc, động

ọc tập, thông qua đó tôi nắm bắt được tâm

ảm, nguyện vọng của học sinh để kịp thời điều chỉnh những suy nghĩ lệch

Zalo còn là nơi lưu giữ những sản phẩm tốt của học sinh

Giao bài cho học sinh

Hồ sơ nhân vật

ữ những sản phẩm tốt của học sinh

Giao bài cho học sinh Học sinh nộp bài

Tương tác giao lưu của học sinh “Chúc mừng sinh nhật”

Học sinh nộp bài

Tương tác giao lưu của học sinh “Chúc mừng sinh nhật”

Hồ sơ tác giả

Thuyết mnh về sách giáo khoa

Trải nghiệm thuyết minh về đồ chơi

Thuyết mnh về sách giáo khoa Lập dàn ý thuyết minh

Trải nghiệm thuyết minh về đồ chơi Vở soạn của học sinh

Lập dàn ý thuyết minh

Vở soạn của học sinh

2.2 Giải pháp 2: Dùng camera rời, ứng dụng mạng xã hội (zalo), máy tính kết hợp với máy chiếu nhằm tăng tính tương tác trong dạy học môn Ngữ văn