(SKKN 2022) một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động đoàn đội giai đoạn 2019 2022 ở trường THCS nga thanh

Tôi hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục KNS và nếu chỉ rèn luyện KNS trong tích hợp ở các tiết học, môn học trên lớp thì chưa đủ, nên với vai trò là bí thư Chi đoàn TNCS Hồ Chí Minh tr

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD & ĐT NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG

ĐOÀN- ĐỘI GIAI ĐOẠN 2019- 2022

Ở TRƯỜNG THCS NGA THANH

Người thực hiện: Mai Thị Phương Loan Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Nga Thanh SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác Đoàn, Đội

THANH HÓA NĂM 2022

MỤC LỤC

Trang

1 Mở đầu………

1.1 Lí do chọn đề tài………

1.2 Mục đích nghiên cứu………

1.3 Đối tượng nghiên cứu………

1.4 Phương pháp nghiên cứu………

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm………

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm………

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm…

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề………

2.4 Giáo dục một số KNS cho học sinh trong mùa dịch năm học 2021- 2022 ở trường THCS Nga Thanh

2.5 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận

3.2 Kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Danh mục các đề tài SKKN

Phụ lục

2

2

3

3

3

4

4

5

7

12

17

18

18

19

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay, có rất nhiều học sinh học rất giỏi, nắm kiến thức môn học rất tốt nhưng lại thiếu kỹ năng sống (KNS) Nhiều vị phụ huynh lo lắng trước tình trạng con của mình thiếu tự tin, luôn tỏ ra rụt rè khi có cơ hội thể hiện mình trước đám đông Đôi khi các em không biết cách xử lý tình huống dù là đơn giản như chào hỏi, ứng xử với bạn bè, kêu gọi sự giúp đỡ từ người khác, hỏi bài, tìm đường Nhiều em học sinh có cuộc sống khép kín với thực tại, đắm chìm trong thế giới ảo của Internet, của game mà quên đi và đánh mất những cơ hội kết bạn, lo sợ khi tiếp xúc với cộng đồng Có những học sinh sống ích kỷ, vô cảm, thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình, bạn bè và xã hội đang là những cản trở lớn cho sự phát triển của thanh thiếu niên trong giai đoạn hiện nay

Trước thực tiễn đó, giáo dục ngày càng có vai trò quan trọng Sự nghiệp

“trồng người” được cả xã hội kỳ vọng và quan tâm Vì thế, mục tiêu giáo dục không chỉ là trang bị kiến thức mà còn là trang bị những năng lực cần thiết cho học sinh Phương pháp giáo dục cũng được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh Đặc biệt giáo dục KNS cho học sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản, tiến hành song song với nội dung học kiến thức trong các trường phổ thông

Việc rèn KNS cho học sinh là đòi hỏi thường xuyên, cũng là đòi hỏi cấp thiết của việc hình thành nhân cách trong công tác giáo dục hiện nay Qua việc giáo dục KNS sẽ trang bị tri thức, hành vi cho học sinh Đồng thời nó định hướng cho học sinh rèn luyện hành vi và thói quen ứng xử tốt

Là một giáo viên tôi cũng đã ý thức và cố gắng rèn luyện KNS cho học sinh các lớp thông qua các giờ học, dưới nhiều hình thức, nhiều con đường khác nhau Tôi hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục KNS và nếu chỉ rèn luyện KNS trong tích hợp ở các tiết học, môn học trên lớp thì chưa đủ, nên với vai trò là bí thư Chi đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THCS Nga Thanh trong nhiều năm tôi

đã tìm ra một số giải pháp để giáo dục KNS thông qua các hoạt động Đoàn- Đội

Từ đặc điểm đặc thù của công tác Đội, tôi nhận thấy rằng ngoài việc giáo dục về

tư tưởng đạo đức cho đội viên, học sinh thì giáo dục KNS cho đội viên cũng là một nhiệm vụ cốt yếu của Đoàn- Đội trong giai đoạn mới Nếu không rèn KNS thì không những sự ứng xử trong các tình huống sẽ phức tạp, gặp khó khăn, thậm chí mắc phải sai lầm, mà việc hình thành nhân cách toàn diện của học sinh

sẽ bị hạn chế, phiến diện Việc xây dựng những thói quen hành vi dễ rơi vào chủ nghĩa hình thức máy móc, lí trí và tình cảm không thống nhất với nhau, lời nói không đi đôi với việc làm dẫn đến hiện tượng lệch lạc về nhân cách

Làm thế nào để nâng cao KNS cho học sinh? Làm thế nào để học sinh biết cách vận dụng KNS vào trong cuộc sống hằng ngày? Với mong muốn góp phần

vào việc trả lời những vấn đề trên, bản thân chọn đề tài: “ Một số giải pháp

giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động Đoàn- Đội giai đoạn 2019- 2022 ở trường THCS Nga Thanh”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Tôi nghiên cứu đề tài này để thấy được thực trạng KNS của học sinh, từ đó tìm ra một số giải pháp nhằm thực hiện giáo dục KNS có hiệu quả trong nhà trường THCS thông qua các hoạt động Đoàn- Đội

Giáo dục KNS thúc đẩy những hoạt động mang tính xã hội, tạo dựng môi trường học tập thân thiện, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh hướng tới hình thành và phát triển nhân cách toàn diện người học phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này sẽ nghiên cứu về một số giải pháp giáo dục KNS cho học sinh qua một số hoạt động Đoàn- Đội ở trường THCS Nga Thanh mà tôi đã rút ra trong thực tiễn công tác

Đối tượng: Toàn thể các em học sinh của trường THCS Nga Thanh giai đoạn 2019- 2022

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1.Nghiên cứu lí luận

Tìm đọc tài liệu có liên quan đến việc rèn KNS cho học sinh

1.4.2 Nghiên cứu thực tế

1.4.2.1 Khảo sát thực tế học sinh: Tôi đã tiến hành nhiều đợt khảo sát học sinh

nhưng trong đề tài này tôi chỉ minh họa bằng những con số qua khảo sát đầu năm học 2019- 2020 và cuối kỳ I năm học 2021- 2022 ở một lớp học

1.4.2.4 Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục

Phân tích các nguyên nhân dẫn đến học sinh thiếu KNS

Tổng hợp các biện pháp giáo dục của giáo viên, của nhà trường và gia đình

Nhóm phương pháp hỗ trợ: Dùng phương pháp toán thống kê để xử lý,

tổng hợp số liệu thu được, trên cơ sở đó rút ra kết luận khoa học, nhận xét mang

tính khái quát để hoàn thiện đề tài : “ Một số giải pháp giáo dục kỹ năng

sống cho học sinh thông qua các hoạt động Đoàn- Đội giai đoạn

2019-2022 ở trường THCS Nga Thanh”

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Khái niệm kỹ năng sống

Bộ GD&ĐT có chỉ thị về nhiệm vụ trọng tâm “ Giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho học sinh gắn với việc đưa nội dung các cuộc vận động

và phong trào thi đua của ngành thành hoạt động thường xuyên trong mỗi đơn

vị, cơ sở giáo dục” Như vậy là vấn đề giáo dục KNS đã được cấp chỉ đạo rất quan tâm Thực tế, có nhiều quan niệm khác nhau về KNS:

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), KNS là khả năng để có hành vi thích ứng và tích cực, giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày

Theo Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng

về tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ và kỹ năng

Theo Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), KNS gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là: “học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống”

Mỗi tổ chức có một quan niệm khác nhau nhưng có thể hiểu KNS là những

kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại KNS đơn giản là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống

2.1.2 Vai trò của hoạt động Đoàn- Đội với rèn kỹ năng sống cho học sinh

Trong trường học, giáo dục KNS thông qua hoạt động Đoàn- Đội thực sự là cần thiết, là một đòi hỏi tất yếu của quá trình giáo dục và không có gì có thể thay thế được Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phụ trách Đội lấy 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng làm mục tiêu phấn đấu rèn luyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong học tập, hoạt động vui chơi, thực hiện quyền và bổn phận theo Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ

em

Có thể nói giáo dục KNS rèn cho học sinh những kỹ năng giao tiếp, ứng

xử có văn hoá Rèn cho học sinh các kỹ năng tự quản các hoạt động tập thể Rèn luyện cho học sinh biết cách tự điều chỉnh hành vi phù hợp với các yêu cầu xã hội, KNS hoà nhập và nhiều kỹ năng khác nữa Giáo dục KNS thông qua hoạt động Đoàn- Đội có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần phát triển nhân cách của học sinh, là điều kiện cho các em tiến hành các hoạt động giao tiếp trong môi trường tập thể, giúp các em có những trải nghiệm làm phong phú thêm nhân cách và có điều kiện vận dụng những kiến thức đã học trên lớp vào cuộc sống

Xuất phát từ những hoạt động thực tiễn, Chi Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THCS Nga Thanh nhận thấy vai trò, trách nhiệm của mình trong việc giáo dục KNS cho học sinh và chỉ đạo hoạt động Đội Trên cơ sở tham mưu với Ban chấp hành(BCH) chi ủy, Ban giám hiệu( BGH), BCH Công Đoàn và được

sự đồng ý, sự chỉ đạo, quan tâm của các tổ chức trong nhà trường, Chi đoàn đã

tổ chức thành công nhiều hoạt động Đoàn- Đội góp phần lớn vào việc rèn luyện KNS cho các em học sinh

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Hoạt động Đoàn- Đội là hoạt động phong trào, chủ yếu là các hoạt động ngoài giờ lên lớp( NGLL) nhưng từ năm học 2019-2020 đến nay do ảnh hưởng của dịch bệnh covid 19 nên tất cả các hoạt động Đoàn- Đội đều gặp khó khăn Tần suất các buổi giảm, số lượng người tham gia ít hơn Hình thức, chất lượng hoạt động có nhiều thay đổi Vì thế, mục đích rèn KNS cho học sinh càng trở nên khó khăn hơn

2.2.1 Về phía nhà trường

Với nhà trường THCS Nga Thanh, những năm trước đây, công tác giáo dục đạo đức, KNS đã có sự quan tâm nhất định Nhà trường cũng đã quan tâm đến việc giáo dục toàn diện cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa, NGLL, hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề, hoạt động đoàn thể: bảo vệ môi trường, an toàn giao thông, giáo dục phòng chống các tệ nạn xã hội, phòng chống tai nạn thương tích, xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp, xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực… Mọi hoạt động của nhà trường được xây dựng khép kín và hoạt động theo đợt thi đua, từng học kì, tháng, tuần cao điểm nên công tác giáo dục KNS cũng đã có những khởi sắc

Trường THCS Nga Thanh có truyền thống đi đầu trong công tác triển khai thực hiện các mục tiêu giáo dục, các phong trào thi đua của Bộ của Ngành Công tác giáo dục KNS được triển khai thông qua các hoạt động lồng ghép vào chương trình học, các môn học và các hoạt động của nhà trường như thông qua các môn học Giáo dục công dân, Ngữ văn, Lịch sử , Địa lí, Sinh học, Thể dục, Vật Lí, Tiếng Anh và các môn học khác

Giáo dục chuyên đề thông qua các hoạt động Đoàn- Đội, sinh hoạt dưới cờ như: nói chuyện, thuyết trình, thi kể chuyện, thi tìm hiểu Giáo dục KNS thông qua lao động và nhiều hoạt động cụ thể khác

Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện chúng tôi nhận ra rằng, việc giáo dục KNS của nhà trường và việc rèn luyện KNS của các em vẫn còn nhiều hạn chế,

đó là:

Việc lồng ghép giáo dục KNS vào các môn học vẫn chưa được làm thường xuyên, do yêu cầu kiến thức bài học nên giáo viên đôi lúc ngại đưa chương trình KNS vào giảng dạy

Các hoạt động lồng ghép giáo dục KNS do Ban hoạt động ngoài giờ, Đoàn- Đội tổ chức đôi lúc chưa có sự đầu tư thích đáng nên chưa đánh động được ý thức tự giác, tích cực rèn luyện của học sinh

2.2.2 Về phía học sinh

Phần lớn học sinh là con em người lao động, thích các buổi ngoại khoá, giao lưu, học hỏi thực tế nhưng các em lại rất nhút nhát và không mạnh dạn tham gia vào các hoạt động

Một số học sinh đã có ý thức trong việc rèn và tự rèn KNS, nhưng còn nhiều học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít sáng tạo, nhiều em tính tự giác chưa cao, lười hoạt động

Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong học tập và cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn nhau

Kỹ năng giao tiếp hạn chế: nhiều em hay nói tục, chửi thề

Chỉ một số học sinh có hành vi, thói quen, kỹ năng tốt Còn phần lớn các

em có nhận xét, đánh giá về sự việc nhưng chưa có thái độ và cách ứng xử, cách xưng hô chuẩn mực Học sinh thể hiện kỹ năng còn đại khái, chưa mạnh dạn thể hiện kỹ năng của bản thân Các em còn ngại nói, ngại viết, khả năng tự học, tự tìm tòi còn hạn chế

Cùng với đó là những tác động nhiều chiều của các nguồn thông tin khác nhau từ xã hội khiến cho giới trẻ đang đứng trước nhiều thách thức khi hòa nhập

xã hội Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức, thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ra trong cuộc sống Tình trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, không hứng thú học tập xuất hiện ngày một nhiều Nguyên nhân thì có nhiều nhưng chung quy là do nhận thức, ý thức và về cơ bản vẫn là do các em thiếu KNS Học sinh trường THCS Nga Thanh cũng không tránh khỏi quy luật đó Đây là vấn đề được nhà trường rất quan tâm, nhưng việc thực hiện vẫn còn gặp nhiều thách thức lớn Để đáp ứng được với những biến đổi nhanh chóng của xã hội thì nhu cầu giáo dục KNS cho học sinh hiện nay là một việc làm cần thiết

Qua khảo sát chủ đề“ Kỹ năng của em” đầu năm học 2019-2020 đối với học sinh toàn trường THCS Nga Thanh cho thấy số học sinh có kỹ năng tốt còn

ít, nhất là học sinh khối 6 Kết quả của lớp 6A như sau:

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Giáo dục KNS thông qua kế hoạch hoạt động Đoàn- Đội

BCH Chi Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THCS Nga Thanh và đồng chí tổng phụ trách Đội đã họp và lập kế hoạch cho một năm học Kế hoạch không phải là vấn đề mới vì bất cứ tổ chức đoàn thể nào cũng cần có, nhưng điều quan trọng là trong kế hoạch phải có nội dung giáo dục KNS cho học sinh

Kế hoạch được lập từ đầu năm học, sau đó được cụ thể tới từng tuần, từng tháng, từng kì theo từng chủ điểm

Nội dung giáo dục KNS bám sát nội dung các văn bản chỉ đạo của cấp trên Các KNS cho học sinh tập trung vào các kỹ năng tâm lý - xã hội là những

kỹ năng được vận dụng trong những tình huống hàng ngày để tương tác với người khác và giải quyết có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống Những nội dung này hết sức đơn giản, gần gũi với học sinh, là những kiến thức tối thiểu để các em có thể tự lập Và mục đích quan trọng nhất là giúp các

em tự tin hơn trong cuộc sống

Chi đoàn phối kết hợp với Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh trong Nhà trường và chỉ đạo hoạt động của Đội Chúng tôi xác định rằng hoạt động Đoàn- Đội một năm là nhiều nhưng không nên dàn trải, chỉ cần tập trung vào những dịp kỉ niệm các ngày Lễ lớn, các hoạt động lớn Trong kế hoạch luôn có cột mục bổ sung, điều chỉnh để trống để đôi lúc cũng cần có những thay đổi cho phù hợp với diễn biến và tình hình thực tế Sau đó xin ý kiến phê duyệt, góp ý

và chỉnh sửa của BCH Chi ủy, BGH và BCH Công Đoàn

Ví như: Đầu năm học 2019- 2020 Đoàn- Đội lên kế hoạch hoạt động bình thường như các năm học trước Nhưng cuối năm 2019 do ảnh hưởng của dịch bệnh viruscorona nên kế hoạch những tháng kỳ II của năm học đã phải có

sự thay đổi, điều chỉnh phù hợp

2.3.2 Giáo dục KNS thông qua hình thức tuyên truyền

Có nhiều hình thức để tuyên truyền, Đoàn- Đội trường THCS Nga Thanh chúng tôi luôn có một đội xung kích để viết bài và hoạt dộng Các nội dung tuyên truyền giáo dục tư tưởng, ý thức rèn luyện KNS, giáo dục lịch sử, truyền thống nhà trường, giáo dục tri thức, đạo đức, giáo dục khả năng thích ứng, chung sống an toàn trong mùa dịch cho toàn thể học sinh được BCH Chi Đoàn quan tâm Bài tuyên truyền được nhấn mạnh qua các ngày lễ lớn và các ngày kỉ niệm đặc biệt

Bài viết ngắn được thể hiện qua bản tin hoạt động Đoàn- Đội ngay tại sân trường Tuyên truyền còn được thể hiện qua các tiết sinh hoạt dưới cờ, qua các giờ chủ nhiệm 10 phút, qua các giờ sinh hoạt lớp cuối tuần vào thứ 7

Có những thời điểm, Đoàn- Đội đã cử đội xung kích đến riêng từng Chi đội để tuyên truyền các chủ đề khác nhau, theo yêu cầu và thực tế mà Chi đội đó đang cần, những “vấn đề nóng” của riêng từng Chi đội

Ví dụ: Chi đội 9B, sau tết nguyên đán 2022 có rất nhiều học sinh bị nhiễm covid 19 Có thời điểm Chi đội 9B có tới 6 F0 điều trị cùng lúc, gây tâm lý lo sợ tới các bạn đội viên ngồi gần hoặc tiếp xúc gần với các bệnh nhân F0 Đoàn- Đội đã lên kế hoạch tăng cường giáo dục KNS cho các em ổn định về tâm lý,

không hoang mang Thực hiện đeo khẩu trang đúng cách, mọi lúc, mọi nơi, rèn luyện kỹ năng khử khuẩn lớp học, kỹ năng sát khuẩn tay, không “túm 5, tụm 3” ngoài giờ học

Và khi đã hình thành kỹ năng tốt, các em chính là những nhân tố tuyên truyền viên tích cực giúp Chi đội 6B rèn luyện kỹ năng phòng chống dịch covid

an toàn( vì trong tuần học 26 lớp 6B phải nghỉ học trực tiếp 1 tuần do cùng thời điểm có tới 10 học sinh nhiễm bệnh covid19)

Năm học 2021-2022, do đại dịch covid bùng phát mạnh nên Bộ y tế đã khuyến cáo toàn dân nghiêm túc thực hiện “quy tắc 5K”, không được tập trung đông người, vì thế các hoạt động NGLL không được tổ chức như trước, BCH Chi Đoàn đã tham mưu với BGH, chuyển hướng sang các hình thức khác

Đoàn- Đội lồng ghép các bài tuyên truyền, giáo dục học sinh vào các buổi sinh hoạt dưới cờ thứ 2 hoặc một số buổi giao ban sinh hoạt đội vào giờ ra chơi sáng thứ 6 Các bài tuyên truyền này do ban chỉ huy liên đội biên soạn, BCH Chi Đoàn duyệt và cho các em trong “ Đội phát thanh măng non” triển khai lồng ghép Có khi là triển khai chung, có khi là triển khai tại lớp, dần dần theo thời gian các em cũng sẽ đọng lại được nhiều nội dung giáo dục khác nhau

Đoàn- Đội đã nhấn mạnh những bài tuyên truyền về kỹ năng phòng chống dịch bệnh covid 19 Kỹ năng nhận biết bản thân có phải là người nhiễm bệnh hay không và cách phòng tránh thế nào Tuyên truyền, nhắc nhở việc đeo khẩu trang đúng cách Học sinh nào không đeo khẩu trang, không giữ đúng khoảng cách, ban chỉ huy liên đội sẽ theo dõi và trừ điểm thi đua của chi đội đó giúp các em tăng cường ý thức phòng chống dịch ngay tại trường

Chúng tôi còn tuyên truyền qua các khẩu hiệu, lô gô, tranh ảnh, áp phích dán ở bảng tin nhà trường Hình thức này thật bắt mắt và gây sự chú ý của các

em Giáo dục KNS cũng vì thế mà các em dễ dàng tiếp thu hơn, sớm trở thành hành động và kỹ năng hơn

Với chính sách“ mưa dầm ngấm lâu”, các biện pháp mà BCH Đoàn- Đội trường THCS Nga Thanh đã sử dụng, tôi thấy thực sự hiệu quả Các em học sinh

sẽ được thấm dần từng KNS, được rèn luyện từ từ và sẽ trở thành thói quen,

thành ý thức hệ trong mỗi cá nhân

Các anh chị Đoàn viên của Chi đoàn đã thực sự là những anh chị phụ trách gương mẫu, dìu dắt học sinh từng kỹ năng, thực hiện tốt mọi hoạt động giáo dục trong và ngoài giờ học, góp phần vào giáo dục nhân cách học sinh, tạo

ra môi trường để học sinh phát triển một cách toàn diện

( Ảnh 1, 2, 3 phần phụ lục )

2.3.3 Giáo dục KNS thông qua lực lượng cán bộ Đoàn- Đội nòng cốt

Là một giáo viên đam mê công tác Đoàn, tuổi đời và tuổi nghề tuy chưa nhiều, tôi nhận thấy Đoàn thanh niên là một tổ chức không thể thiếu trong mỗi nhà trường Với nhà trường THCS Nga Thanh chỉ có 1 đoàn viên đúng độ tuổi Song với chỉ đạo của Chi ủy, ban giám hiệu, tất cả các đồng chí cán bộ, giáo viên 8X chúng tôi đều được tiếp tục với tuổi Đoàn, được thấy mình trẻ mãi, đam

mê và nhiệt huyết, nâng số lượng Đoàn viên trở nên đông đảo và trở thành một

lực lượng gắn kết hùng hậu trong mọi hoạt động của Đoàn- Đội

Trong các hoạt động ngoại khóa ở trường THCS Nga Thanh, Nhà trường

chỉ đạo giao việc từ chuẩn bị nội dung, lên phương án hoạt động và tiến hành tổ chức hoạt động cho tổ chức Đoàn- Đội

Đoàn thanh niên phải là nòng cốt cho mọi hoạt động Đoàn- Đội của học sinh, là nhân tố cơ bản trong quá trình giáo dục học sinh

Đoàn- Đội đã tự tổ chức, tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên nâng cao nhận thức và phương pháp giáo dục KNS cho đội ngũ giáo viên đặc biệt là các anh chị phụ trách ( giáo viên chủ nhiệm ở các lớp) Tạo điều kiện cho cá nhân tham gia học tập đầy đủ, nghiêm túc nội dung chương trình hoạt động giáo dục KNS do Bộ GD - ĐT tạo quy định Tổ chức hoạt động giáo dục KNS, giáo dục đạo đức học sinh, các biện pháp duy trì sĩ số Tổ chức các lớp sinh hoạt chuyên môn trao đổi về phương pháp giáo dục KNS cho học sinh, phương pháp giáo dục học sinh cá biệt từ chuyên môn nhà trường tới các tổ chuyên môn

Xây dựng đội ngũ giáo viên, cán bộ Đoàn- Đội, các tổ chức đoàn thể có năng lực, phẩm chất, kỹ năng tổ chức các hoạt động tập thể, các hoạt động giáo dục rèn KNS cho học sinh, đáp ứng yêu cầu về người dạy đảm bảo thực hiện tốt vai trò tổ chức, hướng dẫn, điều khiển, định hướng và lôi cuốn học sinh tham gia, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh Đây là yếu tố quan trọng, đảm bảo hiệu quả, thành công của công tác giáo dục KNS trong nhà trường

Đoàn- Đội đẩy mạnh công tác bồi dưỡng năng lực quản lý, tổ chức hoạt động của Ban chỉ huy Liên đội trong hoạt động Đội Xây dựng đội Sao đỏ tự quản, thường xuyên nhắc nhở, kiểm tra việc rèn luyện đạo đức, hành vi của học sinh theo nội quy trường lớp đã xây dựng Ban chỉ huy liên đội họp giao ban đánh giá hoạt động và rút kinh nghiệm vào thứ 6 hàng tuần Bồi dưỡng năng lực giao tiếp, giao lưu, tạo sự tự tin trong đội ngũ nòng cốt của Đội Đây là những nhân tố tích cực trong mọi hoạt động

Đoàn- Đội chủ động, bàn bạc, thống nhất biện pháp giáo dục KNS với ban đại diện cha mẹ học sinh, để gia đình cùng tác động tạo thói quen giao tiếp ứng xử nhanh nhẹn, lễ phép, mạnh dạn và tự tin trong con em Mời cha mẹ học sinh tham gia các hoạt động để thấy các em tham gia nhiều hoạt động tập thể thì mạnh dạn hơn trong giao tiếp, ứng xử, nói năng mạch lạc hơn, tự tin hơn, và có khả năng tổ chức tốt hơn

Từ đó, phụ huynh sẽ thấy được vai trò của việc học, việc rèn KNS để phối

hợp với nhà trường trong việc giáo dục học sinh

hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động Đoàn- Đội để thực hiện mục tiêu giáo dục KNS cho học sinh

Thực tế, từ cuối năm 2019- nay, do diễn biến của đại dịch covid phức tạp, nên hoạt động Đoàn- Đội cũng bị giới hạn cả về nội dung và hình thức tổ chức Mọi thứ trở nên ứng phó cho phù hợp với dịch bệnh, đảm bảo thực hiện tốt nguyên tắc phòng chống dịch nhưng không lãng quên các hoạt động quan trọng

Khi đưa ra một hoạt động Đoàn- Đội lồng ghép giáo dục KNS cho học sinh, giáo viên phụ trách cần phải xây dựng các hoạt động theo từng chủ đề, chủ điểm của từng tháng, có kịch bản cho từng hoạt động, có sự chuẩn bị chu đáo về

cả hình thức tổ chức và các điều kiện phục vụ cho hoạt động đó

Khi tiến hành tổ chức một hoạt động dù theo hình thức nào cũng cần phải tiến hành theo các bước sau:

Bước 1: Đặt tên chủ đề hoạt động và xác định các yêu cầu giáo dục phải đạt

được

Bước 2: Giáo viên phụ trách cần vạch kế hoạch, thời gian tiến hành Chuẩn

bị về nội dung, hình thức, các phương tiện cần thiết phục vụ cho hoạt động Phân công công việc cụ thể, dự kiến các tình huống xảy ra Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra sự chuẩn bị

Bước 3: Tiến hành hoạt động

Đối với các hoạt động của lớp, cần cố gắng tạo điều kiện để học sinh tự quản, tự điều khiển, còn giáo viên nên đóng vai trò là người hỗ trợ, là người giúp đỡ các em Lựa chọn phương pháp, kỹ thuật và hình thức tích hợp nội dung giáo dục KNS thông qua từng chủ đề Những phương pháp, kỹ thuật được lựa chọn phải phù hợp với nội dung hoạt động và nội dung giáo dục KNS cho học sinh Tạo cơ hội cho học sinh có môi trường trải nghiệm, rèn luyện KNS thông qua hợp tác với bạn, hợp tác với thầy cô

Thiết kế hoạt động trong tổ chức chủ đề Khi thiết kế chủ đề có tích hợp nội dung giáo dục KNS, cần tăng cường các hoạt động nhóm làm việc hợp tác, xử lý tính huống, giải quyết vấn đề, thuyết trình Những hoạt động này sẽ thu hút được người học tham gia một cách tự giác, tích cực vào quá trình học tập, rèn luyện KNS

Bước 4: Rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả

Cần phải rút kinh nghiệm để các hoạt động tiếp theo được tốt hơn, hiệu quả hơn Khi rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả cần tập trung vào hình thức tổ chức, nội dung hoạt động, quá trình tự quản, tự điều khiển của học sinh để từng bước chuẩn bị cho những hoạt động tiếp theo đạt yêu cầu và mục tiêu đề ra Kiểm tra kết quả thực hiện chủ đề, nội dung hoạt động đã tích hợp giáo dục KNS cho học sinh như thế nào? Những kiến thức, kỹ năng nào đã được học sinh tích lũy, trải nghiệm, kiến thức, kỹ năng nào chưa được học sinh tích lũy, trải nghiệm và cần phải bổ sung Cuối mỗi hoạt động phải đánh giá được kết quả để định hướng cho hoạt động giáo dục tiếp theo

Đoàn- Đội có nhiều hình thức giáo dục KNS Năm học 2019- 2020, 2020-

2021 chúng tôi vẫn có những buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động NGLL tập trung

cấp trường thông qua các ngày lễ lớn Ngoài ra, chúng tôi còn có hình thức tổ chức câu lạc bộ, đội, nhóm nhằm:

- Tạo điều kiện cho học sinh giao tiếp, ứng xử, vui chơi giải trí lành mạnh Bày tỏ quan điểm, tâm tư nguyện vọng trong học tập và cuộc sống

- Giúp các em giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc trong học tập, lao động và trong cuộc sống hàng ngày

Tham mưu cho nhà trường phân công tổ chức các Câu lạc bộ và nhóm như: Câu lạc bộ học vui, vui học: mỗi tháng chúng tôi tổ chức 1 số, ra câu hỏi, chấm và trao thưởng cho học sinh Câu lạc bộ Tiếng Anh, câu lạc bộ thể dục thể thao, nhóm cộng tác viên thư viện và cộng tác viên y tế, đội cờ đỏ, đội phát thanh măng non, cụ thể như:

- Các câu lạc bộ bộ môn giúp các em giúp các em trao đổi, nghiên cứu những vẫn đề về môn học

- Các câu lạc bộ thể dục thể thao giúp các em rèn luyện sức khỏe, sự khéo léo, trở nên nhanh nhẹn hoạt bát, tạo sự hòa đồng, thân thiện, đoàn kết, tham gia các trò chơi trực tuyến có ý nghĩa giáo dục, lành mạnh, tránh xa các trò chơi độc hại, có yếu tố bạo lực

- Đội cờ đỏ: Chấm điểm thi đua về các nề nếp trong nhà trường: đi học đúng giờ, vệ sinh, tập thể dục, tác phong , ăn mặc, cách ứng xử hàng ngày, tham gia phong trào thi đua… và hàng tuần Ban chỉ huy liên đội đánh giá nề nếp dưới

cờ và chấm điểm thi đua

- Đội phát thanh măng non: Thứ ba và Thứ sáu hàng tuần các em được phát thanh trên hệ thống phát thanh của nhà trường một số nội dung theo chủ đề, theo tiến trình hoạt động của trường, Liên đội hoặc những nội dung truyên truyền giáo dục khác đã được chuẩn bị trước

Năm học 2021- 2022 là thời điểm dịch bệnh covid mạnh nhất ở địa phương và cả nước, thực hiện khẩu hiệu 5K, nên không thể tổ chức các buổi sinh hoạt dưới cờ tập trung mà chuyển sang sinh hoạt dưới cờ tại lớp Cách thức

tổ chức vẫn như một buổi sinh hoạt dưới cờ bình thường Tại phòng Đoàn- Đội, giáo viên Tổng phụ trách sẽ điều khiển loa đài, mic, âm thanh, học sinh sẽ vẫn được chào cờ nghiêm trang tại các lớp, theo hiệu lệnh phát ra từ phòng Đoàn- Đội Qua đó, các em thấy được ý nghĩa và tầm quan trọng của buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần

Song để tránh sự nhàm chán, lặp lại, chúng tôi đã đa dạng hình thức các buổi chào cờ một cách sáng tạo, rèn luyện các kỹ năng cho học sinh Chẳng hạn như để các em được thay mặt lớp trực đánh giá, nhận xét, thêm phần giao lưu với toàn trường qua các tiết mục văn nghệ, kể chuyện, câu đố, trò chơi, trao đổi

về kinh nghiệm học tập… do chính các em đứng ra tổ chức dưới sự giúp đỡ và

hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm và giáo viên tổng phụ trách

(Ảnh 6, 7, 8, 30, 31 phần phụ lục.)

2.4 Giáo dục một số KNS cho học sinh trong mùa dịch năm học 2021 -

2022 ở trường THCS Nga Thanh

2.4.1 Kỹ năng phòng chống dịch covid 19, ứng phó an toàn trong đại dịch

Do ảnh hưởng của đại dịch covid, Đoàn- Đội đã rèn cho học sinh các KNS phòng chống dịch bệnh:

Kỹ năng thực hiện tốt thông điệp 5K của Bộ y tế: Khẩu trang, khoảng cách, khử khuẩn, không tập trung đông người và khai báo y tế

Kỹ năng vệ sinh cá nhân, vệ sinh trường lớp, vệ sinh gia đình, sát khuẩn bằng các dung dịch sẵn có hoặc tự chế

Kỹ năng đo kiểm tra thân nhiệt ngay từ cổng trường Đội xung kích của Đoàn- Đội sẽ cử đội trực hàng ngày đo thân nhiệt từng học sinh ngay tại cổng trước khi vào trường Đo và ghi chép cẩn thận, nếu có học sinh bị sốt, đội sẽ xin số điện thoại báo gia đình lên đón về và theo dõi sức khỏe tại nhà, tránh ảnh hưởng tới những bạn học sinh khác

Đoàn- Đội thành lập đội kiểm tra đột xuất, đo thân nhiệt tại các lớp xem các em có thực hiện nghiêm túc không Và phòng những trường hợp bất chợt sốt trên lớp để có cách ứng phó kịp thời

Đoàn- Đội đến từng Chi đội trong những giờ 10 phút đầu giờ để hướng dẫn kỹ năng sát khuẩn tay bằng các dung dịch sát khuẩn ngay tại lớp

Đoàn- Đội đã tuyên truyền về tác hại của dịch bệnh covid 19, giúp các em hiểu rõ hơn về cơ chế phát sinh bệnh, biểu hiện bệnh và cách phòng tránh

Trong thời gian đại dịch bùng phát mạnh, Đoàn- Đội đã tham mưu với BGH không ra chơi, không tập thể dục giữa giờ Lớp nào tại lớp ấy, học theo thời khóa biểu

Cuối mỗi buổi học, các lớp cũng sẽ ra về theo sự phân luồng của thầy Tổng phụ trách và giáo viên trực, tránh tiếp xúc gần và tập trung đông người tại một thời điểm

Ngoài ra, Đoàn- Đội còn giáo dục cho các em đội viên hiểu được tầm quan trọng của tiêm phòng covid, chỉ có vacxin là liều thuốc hữu hiệu

trong phòng chống căn bệnh đại dịch này

Đoàn - Đội có biện pháp sử dụng zoom nhóm lớp để tuyên truyền các em hãy thật bình tĩnh, yên tâm để từ từ có biện pháp chữa khỏi và đẩy lùi dịch bệnh Trong thời gian chữa bệnh và cách ly tại nhà Đoàn- Đội sẽ giáo dục các em kỹ năng “ quản trị bản thân” đây là kỹ năng lên ngôi

trong đợt dịch bùng phát Kỹ năng này sẽ là chiếc chìa khóa vàng giúp các em làm chủ bản thân, thoát khỏi tình trạng bị đảo lộn và kiệt sức

Đoàn- Đội giáo dục học sinh các kỹ năng học online, học bài, ghi chép bài qua zoom, zalo Kỹ năng làm quen với máy tính, điện thoại, các phần mềm học online

Đoàn- Đội giáo dục học sinh kỹ năng sử dụng máy tính an toàn, hiệu quả, đúng mục đích, tránh việc lạm dụng máy tính, điện thoại vào các trò chơi game, giải trí không lành mạnh

Có thuận lợi là có 43 học sinh nghèo và cận nghèo của nhà trường

đã được nhận hỗ trợ máy tính bảng từ chương trình “máy tính cho em” của Bộ GD và ĐT nên hầu hết các em đều có điều kiện học tập hiệu quả

2.4.3 Kỹ năng hoạt động xã hội

Bước đầu đưa học sinh vào các hoạt động xã hội để giúp các em nâng cao hiểu biết về con người, đất nước, xã hội Đây là một hoạt động tuy khó nhưng

nó mang một ý nghĩa vô cùng to lớn Thông qua hoạt động này, giáo dục cho các em tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc và giáo dục các em có tinh thần trách nhiệm, có nghĩa vụ đối với cộng đồng, các em sẽ được bồi dưỡng thêm về nhân cách, đặc biệt là tình người Trong thực tế, hoạt động này đã được nhà trường tiến hành tương đối tốt nhằm phát triển tối đa nhân cách ở các em

Năm nào cũng vậy, tết đến xuân về, Đoàn- Đội cùng với các tổ chức trong Nhà trường đặc biệt là Hội chữ thập đỏ đã phát động phong trào ủng

hộ tết vì bạn nghèo, “lá lành đùm lá rách”, chia sẻ, động viên giúp đỡ các bạn có hoàn cảnh khó khăn, một chút tấm lòng, một phần quà tết Kỹ năng tương thân tương ái, mình vì mọi người của các em được thấu hiểu và cảm thông

Trong mùa dịch, Đoàn- Đội tiếp tục rèn luyện kỹ năng chia sẻ thể hiện tình yêu thương con người thông qua các hoạt động ủng hộ đồng bào miền nam phòng chống dịch covid, chung tay chia sẻ với các bạn học sinh

có hoàn cảnh khó khăn

Tình yêu, sự kính trọng con người còn là lòng biết ơn Các bài học thầy cô luôn dạy cho các em lòng biết ơn những người đi trước, các thế hệ cha ông đã đổ mồ hôi, xương máu cho cuộc sống hôm nay, các em ghi nhớ công ơn của các anh hùng liệt sĩ, nên vào mỗi dịp đặc biệt như ngày thương binh liệt sĩ 27/7, ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt N am 22/12 hay Lễ tết, Đoàn- Đội nhà trường thường kết hợp với Đoàn xã, tổ chức cho các em đi thắp hương tri ân những người lính đã ngã xuống và quét dọn vệ sinh khu vực Đài tưởng niệm liệt sĩ như để bày tỏ tấm lòng biết ơn của các thế hệ trẻ dành cho những người đã hy sinh tính mạng vì độc lập và sự bình yên của Đất nước

(Ảnh 14 phần phụ lục.)

2.4.4 Kỹ năng hoạt động nghệ thuật, vui chơi giải trí, thể dục thể thao

Nghệ thuật, vui chơi giải trí, thể dục thể thao là nhu cầu thiết yếu của trẻ, đồng thời là quyền lợi của các em Nó là một loại hoạt động có ý nghĩa giáo dục

to lớn đối với học sinh Hoạt động này làm thỏa mãn về tinh thần cho trẻ em sau

những giờ học căng thẳng, góp phần rèn luyện một số phẩm chất: tính tổ chức,

kỉ luật, nâng cao sức khỏe, tinh thần trách nhiệm, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái… Nói về hoạt động này thì nhà trường đã tổ chức thực hiện có hiệu quả đạt mục tiêu đã đề ra

Để chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 và ngày thành lập Hội chữ thập đỏ Việt Nam 23/11 Đoàn- Đội đã phát động nhiều phong trào thi đua: vở sạch chữ đẹp, thư viện xanh, chăm sóc vườn cây thuốc nam, báo ảnh Mỗi Chi đội cho ra 1 số báo ảnh đặc biệt, các kỹ năng làm báo ảnh, kỹ năng hội họa và thẩm mỹ của các em được dịp thể hiện Mỗi Chi đội có 1 sự sắp xếp báo ảnh khác nhau, nhìn chung là đa dạng và thực sự chất lượng Mỗi tờ báo có thể coi là một tác phẩm nghệ thuật của các chi đội Trí tưởng tượng của các em vô cùng phong phú Các em cũng đã sưu tầm được những bức ảnh rất độc đáo, sắc nét, thể hiện đúng tinh thần tri

ân ngày của các thầy cô giáo và tri ân các tập thể, cá nhân làm công tác chữ thập đỏ với tấm lòng nhân đạo sâu sắc

“Sách cũng là thầy”, sách mở ra cho chúng ta một chân trời rộng mở với vô vàn kiến thức khác nhau Nhưng ngày nay, đa số học sinh lười đọc sách Các em bị cuốn vào những trò chơi điện tử trên máy tính, điện thoại, mải lướt facebook, zalo, chơi tiktok nên không có thời gian đọc sách Vì thế Đoàn- Đội đã có những giải pháp như phối hợp với cán bộ thư viện đi từng lớp giới thiệu các đầu sách hay, truyện hay phù hợp với lứa tuổi để kích thích các em tìm hiểu và đọc sách

Đoàn- Đội lên lịch sinh hoạt 10 phút sáng thứ 4 các lớp học hát, sáng thứ 5 đọc báo TNTP Ban chỉ huy Liên đội có theo dõi và chấm điểm các Chi đội thực hiện nghiêm túc hay không?

Phong trào xây dựng thư viện xanh, các em được đọc sách tự do, trong không gian ngoài trời thoải mái, thoáng đãng Để tăng lượng học sinh tham gia đọc sách, Đoàn- Đội đã giao cho Ban chỉ huy Liên đội theo dõi và chấm điểm lượng học sinh đọc sách ở mỗi lớp vào giờ ra chơi Các

em học sinh sau khi đọc sách, có thể viết cảm nhận của mình về các nội dung đã đọc, điều đó cũng giúp các em tăng vốn kiến thức, tăng kĩ năng viết văn và rút ra được nhiều bài học từ cuộc sống

Đoàn- Đội phát động học sinh tăng cường hoạt động thể dục thể

thao, rèn luyện sức khỏe vì chỉ có sức khỏe chúng ta mới có tất cả

(Ảnh 15, 16, 17, 18, 19, 28, 29 phần phụ lục.)

2.4.5 Kỹ năng lao động, chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường

Đoàn- Đội đã kết hợp với các đồng chí giáo viên chủ nhiệm, các anh chị phụ trách giáo dục các em thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, trong đó

có lao động tốt

Lao động giúp các em hiểu được giá trị của cuộc sống, trân trọng những thành quả mà con người làm ra, giúp các em gắn bó với đời sống xã hội, với công cuộc xây dựng đất nước, hiểu thêm về giá trị lao động, từ đó giúp trẻ có ý thức lao động lành mạnh Ở trường học, đơn thuần lao động chỉ là trực nhật lớp học, quét dọn phòng học, vệ sinh bàn ghế, lau bảng, chuẩn

bị chậu nước rửa tay cho giáo viên Hơn thế nữa là các buổi vệ sinh chuyên đầu giờ học buổi sáng Các em quét dọn, vệ sinh sân trường, đổ rác vào đúng nơi quy định Chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường, bảo vệ cảnh quan xanh, sạch, đẹp Làm được những việc đó các em có kỹ năng lao động, kỹ năng làm việc, hợp tác nhóm nhỏ, “ tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình” và về nhà giúp đỡ được những việc nhỏ cho bố

mẹ Tuy nhiên, có một bộ phận học sinh được gia đình cưng chiều, ko biết lao động hoặc còn lười nhác, ỷ lại, Đoàn- Đội chúng tôi cũng đã phối hợp với giáo viên trực tuần, cầm tay chỉ việc cho các em, giúp các em sớm rèn được KNS này với một tinh thần và thái độ tích cực

Đây là hoạt động thật sự cần thiết giúp các em thích nghi với cuộc sống xung quanh Sau này dù có rơi vào hoàn cảnh khắc nghiệt nào thì các em vẫn có thể tồn tại được Đó là nhờ các em biết lao động Hoạt động này được tiến hành thường xuyên trong nhà trường

hỗ trợ và sát sao động viên học sinh trong quá trình tham dự các cuộc thi

Học sinh các lớp tham gia hưởng ứng đông đảo, nhiệt tình và bước đầu cũng đã có những thành tích đáng khích lệ

Học sinh Nguyễn Quang Nguyên lớp 9A đã đạt giải Ba trong cuộc thi KHKT dành cho học sinh THCS cấp Tỉnh lần thứ 9 năm học 2021-

2022 với sản phẩm “ máy lọc không khí khử khuẩn, khử Virus” có thể sử dụng tại gia đình và lớp học Sản phẩm này rất có ý nghĩa trong mùa dịch

hiệu quả, an toàn, tiết kiệm

Học sinh được nghe tuyên truyền An toàn giao thông, tiếp tục tham gia xây dựng cổng trường an toàn, được nghe tuyên truyền phòng tránh tai nạn thương tích, tuyên truyền phòng tránh đuối nước 100% Đội viên trong nhà trường ký cam kết thực hiện nghiêm các quy định về an toàn giao thông khi tham gia giao thông

Nâng cao nhận thức cho đội viên khi điều khiển xe đạp điện, góp phần đảm bảo trật tự ATGT Thực hiện tốt văn hóa giao thông và phòng tránh tai nạn giao thông góp phần giảm tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông

Được nghe hướng dẫn phòng chống tai nạn đuối nước cho đội viên bằng những việc cụ thể như nghe tuyên truyền hướng dẫn về kỹ năng bơi lội, không

tự ý tắm sông suối, ao, hồ Học cách xử lý một số tình huống khi xảy ra đuối

nước

(Ảnh 24, 25 phần phụ lục.)

2.4.8 Kỹ năng sơ cứu, chăm sóc sức khỏe, sử dụng tủ thuốc và phòng chống các bệnh dịch khác theo mùa

Đoàn- Đội kết hợp với Hội chữ thập đỏ nhà trường hướng dẫn các

em trong đội cộng tác viên y tế kỹ năng sơ cứu, băng nẹp những trường hợp học sinh không may bị thương nhẹ trong quá trình học tập tại trường

Kỹ năng sử dụng một số loại thuốc đơn giản, thông dụng Kỹ năng phòng tránh một số bệnh dịch khác theo mùa: ví dụ bệnh cảm cúm, sốt xuất huyết, thủy đậu

(Ảnh 26, 27 phần phụ lục.)

2.4.9 Kỹ năng rèn luyện đạo đức và nhân cách

Câu tục ngữ “ Tiên học lễ, hậu học văn” được khắc ngay ở vị trí trang trọng, bước qua cổng trường, các em nhìn thẳng về phía trước là thấy ngay hàng chữ màu đỏ này trên phía trước của dãy nhà hiệu bộ Tinh thần giáo dục ấy đã

ăn sâu vào các em như là một phần của văn hóa học đường tồn tại với thời gian

và trở thành một triết lý giáo dục Trước khi học kiến thức chúng ta phải học đạo đức làm người Dù ở thời đại nào thì người Việt ta vẫn lấy đức làm gốc

Hiện nay, nhiều hiện tượng cho thấy, giáo dục đạo đức trong Nhà trường đang bị buông lỏng, một bộ phận học sinh sa sút về văn hóa ứng xử, lối sống, cho nên mục tiêu “ tiên học lễ ” lại càng cần được chú trọng và đề cao Vì thế ngay trong những tuần đầu sau khai giảng, Đoàn- Đội trường THCS Nga Thanh

đã chú trọng rèn luyện KNS này cho các em, đặc biệt là các em học sinh lớp 6, lứa tuổi non nớt, vừa bắt đầu vào một môi trường mới với bao bỡ ngỡ, lạ lẫm và hoài nghi Đoàn- Đội yêu cầu tất cả các em học sinh ở các khối lớp phải học thuộc và nắm bắt hết được các nội quy học sinh ngay trong bảng nội quy treo ở mỗi lớp

Vì thế ý thức đạo đức của các em học sinh ngày càng tốt hơn Đơn giản

đó là KNS chào hỏi, kĩ năng giao tiếp của các em rất tiến bộ và lịch sự Kết quả cuối học kỳ I năm học 2021- 2022, Nhà trường không có học sinh xếp loại hạnh kiểm trung bình và yếu kém Đặc biệt, Nhà trường không có tình trạng học sinh đánh nhau Học sinh nhặt được của rơi đều mang lại nộp cho Thầy tổng phụ trách hoặc giáo viên trực để tìm trả lại người đánh mất

2.5 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

Qua thời gian thực hiện các giải pháp trên, tôi nhận thấy công tác giáo dục KNS của Đoàn- Đội nhà trường đã đạt hiệu quả như sau:

- Tinh thần và thái độ học tập của học sinh có nâng lên, qua các tiết học lý thuyết, luyện tập, thí nghiệm thực hành học sinh tự tin hơn, năng động hơn, mạnh dạn phát biểu ý kiến hơn Thể hiện qua việc đánh giá và hội ý rút kinh nghiệm sau các tiết dạy của giáo viên bộ môn

- Các em học sinh biết cách giải quyết mâu thuẫn và các xung đột phát sinh trong và ngoài nhà trường, tình trạng các em gây gổ với nhau giảm đáng kể Đặc biệt là nạn bạo lực trong nhà trường trong những năm học từ 2019- nay hầu như không xảy ra

- Khả năng diễn đạt trước đám đông của một bộ phận học sinh trước đây rất nhút nhát, rụt rè khi phát biểu trong lớp, trong tiết sinh hoạt dưới cờ nay tự tin hơn, dạn hơn, đã phát biểu nhận xét một cách khá đầy đủ, lưu loát suy nghĩ của mình khi được yêu cầu phát biểu đánh giá hoặc ý kiến

- Khi tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chúng tôi nhận thấy: 100% học sinh của trường rất hào hứng và thích thú với hoạt động này Nó

đã cuốn hút các em, khuyến khích các em cố gắng vươn lên, tạo điều kiện cho tất cả học sinh cùng tham gia và có cơ hội trình bày, trao đổi và nhận xét lẫn nhau Từ đó giúp cho các em nắm những KNS cơ bản như các em trở nên nhanh nhẹn, khéo léo, mạnh dạn, tự tin và tạo không khí thi đua lành mạnh

Thông qua hoạt động này, đã giúp các em tự điều chỉnh, bổ sung trao đổi, hợp tác tốt hơn để góp phần giáo dục cho các em những kỹ năng thực hiện các công việc lao động đơn giản, các kỹ năng sáng tạo nghệ thuật, thực hiện các bài thể dục, các trò chơi, các hành vi ứng xử đối với mọi người trong gia đình, trong nhà trường và trong xã hội Những kỹ năng tham gia hoạt động tập thể, kỹ năng

tổ chức những hoạt động chung cùng nhau, biết phối hợp với mọi người cùng thực hiện hoạt động chung, nâng cao ý thức tự chủ, tự tin, chủ động và giao tiếp với mọi người Dựa vào những kỹ năng, hành vi này để rèn luyện những kỹ xảo, thói quen đạo đức bền vững và tự quản trong sinh hoạt tập thể

- Việc ứng xử giao tiếp có văn hóa, văn minh lịch sự hơn trước

- Trong năm học vừa qua, học sinh trong trường chấp hành rất tốt luật giao thông, không có học sinh vi phạm tệ nạn xã hội Hình thành kỹ năng tự khẳng định về bản thân, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc hợp tác, kỹ năng nói lời yêu cầu đề nghị, nói lời cảm ơn, xin lỗi, từ chối yêu cầu đề nghị của người khác, kỹ năng kiểm soát tình cảm, kìm chế thói hư tật xấu, sở thích cá nhân Biết phân biệt hành vi đúng - sai, phòng tránh tai nạn, thương tích, bom mìn, cháy nổ…Kỹ năng ứng phó với biến đổi khí hậu như bão lũ, kỹ năng ứng phó với tai nạn đuối nước và những kiến thức về giới tính, chống lại sự cám dỗ

từ tệ nạn xã hội, chống xâm hại tình dục Kỹ năng ứng phó với một số tình huống bạo lực trong học sinh

Cuối học kỳ I năm học 2021- 2022, Đoàn- Đội tổ chức khảo sát với 30 học sinh lớp 8A đã tham gia khảo sát ở năm học 2019-2020 ( lúc đó là lớp 6A) Sau hơn 2 năm học được rèn luyện KNS, kết quả như sau:

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận

Qua việc đưa giáo dục KNS vào các hoạt động Đoàn- Đội ở trường THCS Nga Thanh, chúng tôi đã bước đầu giúp đỡ học sinh rèn luyện một số kỹ năng cơ bản như: kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng phát biểu trước đám đông, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử, kỹ năng tự bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng chống dịch an toàn, kỹ năng kiềm chế bản thân Các em đã có ý thức tốt hơn trong hoạt động nhóm, đã giúp các em tiến bộ về kỹ năng hợp tác, lắng nghe, đánh giá…có trách nhiệm, có kỹ năng quản lý về thời gian trong học tập tốt hơn bước đầu các em đã biết vận dụng kiến thức đã học để bảo vệ môi trường, bảo

vệ sức khỏe, giải thích các hiện tượng thực tiễn, biết giúp đỡ, đoàn kết, duy trì cuộc sống an toàn, biết vâng lời, lễ phép với thầy cô giáo hơn…Đặc biệt, đa số các em đã có ý thức hơn, tự giác trong việc tự rèn luyện KNS nhằm tự hoàn thiện mình

Qua nghiên cứu, tôi rút ra được một số bài học kinh nghiệm:

1 Cần tranh thủ sự quan tâm giúp đỡ của các giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, tổ chuyên môn, ban giám hiệu nhà trường, các đoàn thể và chính quyền địa phương

2 Dựa vào đặc điểm tâm lý lứa tuổi các em rất thích hoạt động, hơn thế nữa rất thích được tự mình trải nghiệm thực tế, để khám phá và tìm cách giải quyết vấn đề Cần tham khảo ý kiến của các em cùng các em lập kế hoạch và tìm cách giải quyết thích hợp

3 Tôn trọng và lắng nghe ý kiến của các em, động viên khích lệ các em, biểu dương kịp thời những việc làm tốt để nhân điển hình tiên tiến

4 Cần tập huấn cho các em trong BCH liên đội, đội tuyên truyền măng non các KNS cơ bản như kỹ năng giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn, thương lượng, thuyết trình, thu thập thông tin, viết tin bài, kỹ năng dẫn chương trình, phát thanh, hùng biện