(SKKN 2022) một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh lớp 7 trong phân môn học hát ở trường trung học cơ sở thượng ninh

Nghiên cứu về “Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh lớp 7 trong phân môn học hát ở trường THCS Thượng Ninh” giúp giáo viên nâng cao năng lực tự nghiên cứu, đồng thời vận dụng tổng

1 MỞ ĐẦU ……… 1

1.1 Lí do chọn đề tài ……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu ……… 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu ……… 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu ……… 1

2 NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI ……… 2

2.1 Cơ sở lí luận ……… 2

2.2 Thực trạng của vấn đề ……….… 3

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề … ……… 4

2.3.1 Giải pháp 1: Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp kiến thức, kỹ năng giữa các môn học để tạo hứng thú cho học sinh……… 4

2.3.2 Giải pháp 2: Sử dụng một số trò chơi để nâng cao hiệu quả bài học, và tạo hứng thú cho học sinh ……… 5

2.3.3 Giải 3: Thường xuyên tổ chức các hoạt động âm nhạc trong nhà trường nhằm lôi cuốn học sinh vào các hoạt động đó để học sinh được xem, được nghe, được thể hiện và bình luận

7 2.4 Hiệu quả của đề tài ……….… 10

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ ………. 11

3.1 Kết luận ……… 11

3.2 Kiến nghị ……… …………

TÀI LIỆU THAM KHẢO ………

1 MỞ ĐẦU.

1.1 Lí do chọn đề tài.

Âm nhạc là nghệ thuật của âm thanh, nhằm nuôi dưỡng thế giới tinh thần giúp các em cảm nhận được những vẻ đẹp trong tâm hồn, trong thiên nhiên và trong cuộc sống Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường THCS nhằm giáo dục văn hoá âm nhạc cho các em yêu thích nghệ thuật, biết cảm thụ và nhận biết âm nhạc một cách sâu sắc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu

âm nhạc lành mạnh Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò Là phương tiện hiệu quả để thực hiện nhiệm vụ giáo dục Đức Trí Thể

-Mĩ và tạo cơ sở hình thành nhân cách cho các em một cách toàn diện

Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn Âm nhạc ở trường THCS Thượng Ninh, qua thời gian công tác tôi thấy các em rất yêu thích môn học này Tuy nhiên các em vẫn còn e ngại, rụt rè… nên tôi mạnh dạn đưa

ra “Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh lớp 7 trong phân môn học hát

ở trường THCS Thượng Ninh”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu về “Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh lớp 7 trong

phân môn học hát ở trường THCS Thượng Ninh” giúp giáo viên nâng cao

năng lực tự nghiên cứu, đồng thời vận dụng tổng hợp các tri thức đã học, mở rộng, đào sâu và hoàn thiện hiểu biết Nghiên cứu vấn đề này để nắm được những thuận lợi, khó khăn khi dạy học phân môn âm nhạc trong trường THCS

Nghiên cứu vấn đề này còn giúp giáo viên có tư liệu tham khảo và dạy thành công về phân môn học hát ở trường THCS Thấy được vai trò của phân môn học hát trong quá trình phát trình năng lực, phẩm chất của học sinh

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Nghiên cứu về mặt lý luận các khái niệm, phương pháp tạo hứng thú cho học sinh trong phân môn học hát trong chương trình âm nhạc bậc THCS

- Tìm hiểu mối quan hệ giữa các biện pháp tạo hứng thú trong quá trình học âm nhạc với kết quả hình thành tâm sinh lí lứa tuổi cũng như khả năng cảm thụ và nhận biết âm nhạc

- Nghiên cứu trên đối tượng giáo viên giảng dạy và học sinh THCS Đề tài này áp dụng cho đối tượng học sinh lớp 7 trường THCS Thượng Ninh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài tôi đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp cụ thể là: + Phương pháp đọc sách, nghiên cứu tài liệu

+ Phương pháp thực nghiệm

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

+ Phương pháp điều tra, trắc nghiệm

Ngoài ra tôi còn sử dụng một số phương pháp khác

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu về mặt lý luận khái niệm, các phương pháp tạo hứng thú trong dạy học

* Phương pháp thực nghiệm.

- Nghiên cứu qua việc giảng dạy thực tế ở trường THCS Thượng Ninh

- Qua việc đánh giá kết quả học tập của học sinh theo tháng, kì, năm học

* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Một số giải pháp phù hợp, hiệu quả trong việc phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc của học sinh THCS

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Ở nhà trường THCS mục tiêu của môn học âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản về nghệ thuật âm nhạc, nhằm phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của HS, tạo nên một trình độ văn hoá âm nhạc nhất định góp phần đào tạo có chất lượng những người lao động phát triển toàn diện

Với học sinh THCS môn âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho HS nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho HS Thông qua những phương tiện của nghệ thuật

âm nhạc để bồi dưỡng khả năng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khác phát triển năng lực trí tuệ cho HS, bồi dưỡng những năng khiếu nghệ thuật, đẩy mạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trường thêm vui tươi lành mạnh

Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường THCS nhằm giáo dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật, biết cảm thụ và nhận biết âm nhạc một cách sâu sắc, hình thành ở học simh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu

âm nhạc lành mạnh, cách tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tươi Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò Đây là một môn học còn rất mới mẻ không giống những môn học khác, môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm học vui- vui học Vì vậy tạo cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết

Âm nhạc là nguồn cảm hứng cho nhiều người Tạo cho các em hứng thú trong học tập môn âm nhạc không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái về tinh thần

Từ thực tế giảng dạy âm nhạc trong những năm qua tôi xin mạnh dạn trình bày để các thầy, cô và các bạn tham khảo

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

a, Thuận lợi.

Âm nhạc là môn nghệ thuật đã trở thành một trong những môn học chính thức trong chương trình giáo dục phổ thông bắt đầu từ cấp TH đến THCS Trường THCS Thượng Ninh là trường có sĩ số học sinh đông nhất huyện, có đội ngũ giáo viên đạt chuẩn trở lên, yêu nghề có nhiều kinh nghiệm và nhiệt huyết trong nghề, có chất lượng học sinh xếp thứ 3 trong huyện, nên các hoạt động cũng như phong trào bề nổi cũng được nhà trường quan tâm tạo điều kiện

Bên cạnh việc học sinh yêu thích môn Âm nhạc thì có nhiều phụ huynh cũng nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục âm nhạc trong nhà trường, họ luôn tạo điều kiện cho con em tham gia các phong trào ở trường, ở lớp

b Khó khăn

Như chúng ta đã biết học sinh THCS - đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về đặc điểm tâm sinh lý, các em bắt đầu có sự e ngại, chất giọng cũng có sự thay đổi, có em đã thể hiện giọng điệu của người lớn, sự hồn nhiên của các em đã giảm sút Một số em đã tỏ ra không thích hay không hào hứng khi trình bày một bài hát trước tập thể lớp

Môn Âm nhạc ở các cấp TH, THCS không được quan tâm nhiều như các môn văn hóa, phụ huynh xem nhẹ việc học môn âm nhạc của các con, từ đó hình thành trong ý thức học sinh cho rằng đây là môn học phụ, các em chưa chú trọng vào môn học, nên giáo viên gặp rất nhiều khó khăn trong việc giảng dạy Một phần nữa là cơ sở vật chất của nhà trường đang còn hạn chế, phòng học bộ môn chưa có nên có ảnh hưởng đến chất lượng dạy - học của giáo viên và học sinh

Từ thực tiễn giảng dạy cũng như thực tiễn của học sinh trên địa bàn xã ít

có điều kiện để tiếp nhận về âm nhạc, nên chất lượng giáo dục âm nhạc ở trường THCS Thượng Ninh nói riêng và trên địa bàn huyện nói chung tất cả đều đạt, xong tỉ lệ đạt ở mức khá, giỏi chưa cao

Kết quả điều tra mức độ hứng thú của học sinh khối 7 đầu năm học 2020 – 2021 được thể hiện qua bảng sau:

TSHT Số HS có hứng thú Số HS không có hứng thú

Vì vậy, bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc, tôi nhận thấy việc tạo hứng thú cho học sinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng việc dạy và học môn âm nhạc, đặc biệt là ở phân môn học hát Tôi mạnh dạn đưa ra các biện pháp sau:

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Giải pháp 1: Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp kiến thức, kỹ năng giữa các môn học để tạo hứng thú cho học sinh.

Trong giảng dạy giáo viên có thể kết hợp với các môn học khác nhau để học sinh cảm thấy hứng thú, phát huy tư duy, sáng tạo và phẩm chất năng lực của mình

Ví dụ: Đối với bài hát Chúng em cần hòa bình, sau khi học hát giáo viên

tổ chức cho học sinh vẽ tranh để diễn tả về nội dung của bài hát thông qua những hình ảnh mà các em muốn thể hiện thể hiện Nếu như trước đây khi đất nước đang phải sống trong cảnh bom rơi đạn lạc thì những hình ảnh trong tranh của các em sẽ là những anh bộ đội cụ hồ ngày đêm canh giữ biển đảo hay những cánh chim bồ câu với vòng tay thân ái, mong muốn một cuộc sống yên vui tràn ngập tiếng cười thì khoảng ba năm nay các em đang phải sống trong cảnh vừa đi học vừa chống dịch Covid 19, chống dịch như chống giặc, nên khi cô giáo đưa

ra gợi ý “ Các em hãy vẽ tranh với chủ đề Chúng em cần hòa bình” thì các

em rất hào hứng đưa ra các ý tưởng dựa trên nội dung ca từ của bài hát đã được học để đưa ra thông điệp của bài hát qua tranh ảnh đầy sáng tạo về phòng tránh Covid 19 Sản phẩm của các em là những bức tranh đầy sáng tạo với mong muốn mọi người hãy chung tay phòng chống covid, để trái đất không những không còn tiếng súng tiếng bom mà mong muốn một trái đất khỏe mạnh, không còn dịch bệnh để các em được đến em trường trong niềm hân hoan của thầy cô

và bè bạn, bởi với các em “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.

2.3.2 Giải pháp 2: Sử dụng một số trò chơi để nâng cao hiệu quả bài học, và tạo hứng thú cho học sinh.

Giáo viên phải nắm chắc đặc trưng môn học Âm nhạc để có cách dạy phù hợp, hấp dẫn với phương châm: học mà vui – vui mà học Tránh dạy lý thuyết

trừu tượng, căng thẳng Mà nên chú trọng vào thực hành, xem thực hành là “sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy và học”

Ở bậc THCS, dạy hát kết hợp với vận động hoặc trò chơi luôn là một yêu

cầu hết sức quan trọng không thể thiếu Âm nhạc và vận động có mối quan hệ mất thiết với nhau Việc học hát kết hợp với vận động sẽ giúp cho học sinh nhạy cảm với tiết tấu âm nhạc, phát triển tai nghe, rèn luyện trí nhớ âm nhạc Bên cạnh đó còn tạo hứng thú học tập, học mà chơi, chơi mà học của học sinh Với phương pháp này giáo viên sẽ khuyến khích cho học sinh phát huy được khả năng tư duy sáng tạo, tạo được không khí vui tươi, sôi nổi, trong giờ học

Trong học hát có các trò chơi “Nhìn tranh đoán tên bài hát”, “Nghe nhạc đoán bài hát”, “nghe tiết tấu đoán câu hát”, “Hát theo chỉ định”, “Ai nhanh tay hơn”, “Em tập làm ca sĩ và thực tế tôi đã thực hành ví dụ sau:

Ví dụ: Trò chơi: Ai nhanh tay hơn Ở trò chơi này giáo viên hướng dẫn học

sinh vỗ tay theo nhịp trong bài hát, vỗ tay với tốc độ từ chậm đến nhanh theo bài

hát Mái trường mến yêu Bạn nào vỗ tay sai sẽ bị phạt theo yêu cầu của cả lớp như: Vừa hát vừa múa theo bài Một con vịt hay hát một bài bất kì tặng cả lớp.

Giải pháp vui và rất hiệu quả trong việc tạo hứng thú đối với học sinh Hay với

bài Lí cây đa học sinh vừa hát vừa vỗ tay theo phách mạnh nhẹ của bài, và hình thức chơi cũng như bài Mái trường mến yêu

Dưới đây là một số hình ảnh học sinh tham gia các trò chơi trong tiết học

âm nhạc:

2.3.3 Giải pháp 3: Thường xuyên tổ chức các hoạt động âm nhạc trong nhà trường nhằm lôi cuốn học sinh vào các hoạt động đó để học sinh được xem, được nghe, được thể hiện và bình luận.

Thường xuyên tổ chức các hoạt động âm nhạc dưới nhiều hình thức, tổ chức nhiều Hội thi văn nghệ về các chủ đề, các buổi ngoại khoá âm nhạc, giúp cho học sinh có niềm say mê hứng thú trong học tập, qua đó nhằm phát hiện

những học sinh có năng khiếu âm nhạc và bồi dưỡng cho các em phát huy khả năng âm nhạc của mình

Việc giảng dạy âm nhạc của giáo viên cũng như việc cảm thụ của học sinh

là cả một quá trình Vì vậy cần phải tạo hứng thú và rèn luyện cho học sinh thường xuyên và liên tục

Sau đây là một số hình ảnh học sinh được tham gia các hoạt động ở nhà trường:

Hoạt động văn nghệ chào mừng năm học mới 2014 - 2015

Hội thi văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11/2018

Hoạt động văn nghệ chào mừng năm học mới 2019 - 2020

Văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11/2019

Văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11/2020

Học sinh tham gia cuộc thi rung chuông vàng kỷ niệm ngày thành lập Đoàn TNCS HCM

2.4 Hiệu quả của đề tài.

Trong quá trình giảng dạy khi áp dụng kinh nghiệm của mình để soạn giảng và vận dụng vào thực tế thì tôi thấy có sự thay đổi:

- Học sinh đã có những thái độ học tập tích cực, thích thú hơn trong tiết học, chủ động nêu lên những thắc mắc, khó khăn về bộ môn với giáo viên, các

em hưởng ứng rất nhiệt tình

- Phần lớn các bài hát khi học trên lớp gần như các em đều thuộc, hăng hái xung phong trong mỗi lần kiểm tra bài cũ, không còn sự gượng ép, miễn cưỡng như trước

- Các em tự tin biểu diễn trước lớp cũng như trong các hoạt động được tổ chức ở trường và địa phương

Qua thời gian giảng dạy và áp dụng các giải pháp nói trên, trong những năm qua tôi nhận thấy đa số học sinh đều rất hứng thú học tập, kết quả các bài kiểm tra của HS đều đạt kết quả cao

Cuối năm học 2020 - 2021 điều tra mức độ hứng thú học của khối 7 kết quả là:

TSHT

Số HS rất hứng

thú

Số học sinh có hứng thú

bình thường

Số HS không có hứng

thú

Tất cả học sinh đều đạt yêu cầu, tỷ lệ học sinh hứng thú với môn học tăng cao, có nhiều em tỏ ra có năng khiếu về bộ môn

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.

3.1 Kết luận.

Trên đây là một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh lớp 7 trong quá trình học tập mà tôi đã thực hiện trong các giờ dạy âm nhạc tại trường THCS Thượng Ninh, bằng cách làm này hiệu quả các tiết dạy âm nhạc đã được nâng lên rõ rệt, học sinh rất hứng thú học tập và tiếp thu bài một cách chủ động, nhanh chóng

Thực tiễn dạy học trong thời gian qua và việc áp dụng các giải pháp trên vào quá trình dạy học môn âm nhạc nói chung và phân môn dạy học hát nói riêng tôi đã rút ra một số bài học cơ bản

Một là: Mỗi giáo viên cần phải thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng, rèn

luyện để không ngừng trau dồi về kiến thức kỹ năng dạy học môn Âm nhạc

Hai là: Thường xuyên đổi mới về cách soạn, cách giảng, đưa các ứng

dụng công nghệ thông tin vào dạy học, đa dạng hoá các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học để lôi cuốn được học sinh vào quá trình học tập

Ba là: Cần quan tâm sâu sắc đến từng đối tượng học sinh, đặc biệt là học

sinh hạn chế về năng khiếu âm nhạc, ân cần, nhẹ nhàng tạo niềm tin, từng bước lôi cuốn các em học tập môn âm nhạc, giúp các em thấy rằng học môn âm nhạc không hề khó và khô khan, từ đó tạo sự hứng thú cho các em vào môn học

Bốn là: Trong quá trình dạy giáo viên phải hướng dẫn học sinh vào việc

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, để tiết học trở nên sinh động, ngoài học tập, tiết học còn như một sân chơi bổ ích Trong mỗi tiết phải tạo ra được quan hệ giao lưu đa chiều giữa giáo viên – học sinh, giữa cá nhân, tổ chức

Năm là: Giáo viên đưa các ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học,

các hiệu ứng hình ảnh để tiết học thêm sinh động

3.2 Đề xuất

Để có được những kết quả như mong muốn ngoài sự nỗ lực của giáo viên

và học sinh cần có sự tạo điều kiện của các cấp các ngành Vì vậy bản thân tôi là người giảng dạy bộ môn âm nhạc cần kiến nghị một số vấn đề sau:

- Trang bị thêm một tư liệu tham khảo để phục vụ cho việc giảng dạy

- Tạo điều kiện giúp đỡ để nhà trường có phòng học chức năng

- Trang bị những thiết bị dạy học như đàn Organ, bảng phụ, đài catsette, đầu video, màn hình, loa để nâng cao chất lượng dạy học, tạo điều kiện tối đa cho HS phát triển tính sáng tạo trong môn học và đạt kết quả cao trong học tập

Tuy nhiên giảng dạy môn Âm nhạc là cả một nghệ thuật nên chắc chắn những kinh nghiêm nhỏ này của tôi còn nhiều thiếu sót cần hoàn chỉnh Rất mong được sự góp ý trao đổi kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp cũng như của những người yêu thích môn âm nhạc để tìm ra được những phương pháp tối

ưu nhất nhằm giúp HS có hứng thú và ham mê học âm nhạc, từ đó giáo dục óc thẩm mĩ cho các em, giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống

Tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG

ĐƠN VỊ

Thượng Ninh, ngày 15 tháng 4 năm 2022

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của

người khác

Người viết