(SKKN 2022) Giáo dục giá trị sống cho học sinh qua một số văn bản Ngữ văn 6 cho học sinh lớp 6A, trường THCS Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Khoản 1, Điều 27 Luật giáo dục quy định mục tiêu giáo dục phổ thông là “Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển cá nhân, tính nă

1 Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu 4

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 4

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến 4

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5

2.3 Các giải pháp 7

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 11

3 Kết luận, kiến nghị 12

3.1 Kết luận 12

3.2 Kiến nghị 12

Tài liệu tham khảo 13

Danh mục các đề tài SKKN đã được đánh giá, xếp loại 14

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Từ xưa đến nay, con người luôn là động lực phát triển của lịch sử, trong nền kinh tế tri thức, vai trò con người càng quan trọng Đối với nước ta - một đất nước đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu đến năm 2025 là nước đang phát triển có công nghiệp theo hướng hiện đại, vì vậy để thực hiện được mục tiêu trên Đảng và Nhà nước ta đang đặt ra những yêu cầu mới về nguồn lực con người và đặt ra cho ngành giáo dục những thách thức mới

mà đổi mới PPDH luôn là nhiệm vụ trọng tâm Việc này cần được bắt đầu từ giáo dục phổ thông, mà trước hết từ việc xác định mục tiêu đào tạo Khoản 1,

Điều 27 Luật giáo dục quy định mục tiêu giáo dục phổ thông là “Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển cá nhân, tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên và đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII tập trung đề cập đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo ở mục V, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển con người Từ tên tiêu đề đến nội dung đều có những điểm mới rất quan trọng so với Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực” Đáng chú ý là, lần đầu tiên trong Văn kiện Đại hội Đảng, Đảng ta đồng thời đưa sứ mạng “phát triển con người” cùng với sứ mạng “nâng cao chất lượng nguồn nhân lực” của giáo dục và đào tạo Cả lý luận và thực tiễn đều khẳng định sự bổ sung này là cần thiết, phù hợp, thể hiện sự nhất quán, kế thừa, phát triển quan điểm của các nhiệm kỳ trước và đáp ứng yêu cầu của thực tiễn Đảng ta khẳng định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển

Có hai lĩnh vực then chốt để phát triển con người là giáo dục và văn hóa Vì vậy,

sứ mạng trước hết, trên hết của giáo dục là phát triển con người Thực tiễn cho thấy, những hạn chế, yếu kém về phát triển con người dẫn đến các hạn chế, yếu kém trên nhiều lĩnh vực khác trong nhiệm kỳ qua đều liên quan trực tiếp đến chất lượng, kết quả của giáo dục và đào tạo “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển con người” là nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục và đào tạo những năm tiếp theo nhằm thực hiện tầm nhìn, mục tiêu phát triển của đất nước Phương hướng, nhiệm vụ bao trùm được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII xác định là “Xây dựng đồng bộ thể chế, chính sách để thực hiện có hiệu quả chủ trương giáo dục và đào tạo cùng với khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu,

là động lực then chốt để phát triển đất nước” Đây là điểm mới, thể hiện quyết tâm hiện thực hóa quan điểm về vị trí, vai trò của giáo dục và đào tạo trong thực tiễn

Đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XII về lĩnh vực giáo dục -đào tạo trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII được trình bày cô đọng, phản ánh khách quan cả về thành tựu và hạn chế của

công tác giáo dục, đào tạo trong nhiệm kỳ qua Đặc biệt, Báo cáo chính trị đã đánh giá cụ thể hơn về mặt thành tựu của ngành giáo dục - đào tạo ở các cấp bậc học: “Chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo được tích cực triển khai, bước đầu có hiệu quả… Giáo dục và đào tạo ở những vùng khó khăn

và vùng đồng bào dân tộc thiểu số được chú trọng hơn Chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới được ban hành và đang tích cực triển khai; phương pháp giảng dạy và học tập có bước đổi mới Giáo dục mầm non đạt chuẩn phổ cập cho trẻ em 5 tuổi và giáo dục phổ thông có chuyển biến tốt, được thế giới công nhận Công tác thi, kiểm tra và đánh giá kết quả thực chất, hiệu quả hơn Quản lý, quản trị đại học có bước đổi mới, chất lượng giáo dục đại học từng bước được nâng lên Giáo dục nghề nghiệp có nhiều chuyển biến” Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta xác định chủ trương lớn là giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cơ sở giáo dục, đào tạo; Báo cáo chính trị đã đánh giá: “Cơ chế, chính sách tài chính cho giáo dục và đào tạo từng bước được đổi mới Cơ chế tự chủ, cơ chế cung ứng dịch vụ công trong giáo dục và đào tạo được thể chế hóa và đạt kết quả bước đầu” Đồng thời, Báo cáo chính trị khẳng định: “Nhân lực chất lượng cao tăng cả về số lượng và chất lượng” “Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặt biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”

Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh thực hiện cuộc vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 tháng 05 năm 2016 trong đó đã nêu rõ mục tiêu cần thực hiện “coi trọng việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ; cấp ủy chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể các cấp có biện pháp cụ thể để tổ chức chỉ đạo thực hiện tốt việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ theo tấm gương đạo đức Bác Hồ”

Luật Giáo dục luật số 43/2019/QH14 đưa ra mục tiêu giáo dục nhằm phát

triển toàn diện con người Việt Nam có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; có phẩm chất, năng lực và ý thức công dân; có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; phát huy tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập

Căn cứ vào tình hình thực tế của đơn vị trường Trung học cơ sở Ngọc Phụng đã chỉ rõ: Giáo viên học tập bồi dưỡng thường xuyên để cập nhật chính trị, kinh tế, xã hội, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, yêu cầu của nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển giáo dục của địa phương, yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục Trong các nội dung học tập, bản thân tôi nhận thấy việc giáo dục kĩ năng sống

và giá trị sống cho học sinh Trung học cơ sở, giáo dục theo định hướng phát

triển năng lực học sinh, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục

là hết sức quan trọng trong xã hội hiện nay đặc biệt là thời đại công nghệ 4.0

Như vậy, có thể nói công tác giáo dục đạo đức cho học sinh là việc làm hết sức quan trọng và đã thật sự được Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục quan tâm

Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một điều: Học sinh ngày càng chịu nhiều tác động từ xã hội bởi những những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nếu không được giáo dục giá trị sống, nếu thiếu kĩ năng sống các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, lai căng, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách Một trong các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng tiêu cực của một bộ phận học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua như: nghiện hút, hút thuốc lá điện tử, bạo lực học đường, nói tục, ăn chơi sa đọa chính là do các em không xác định được giá trị sống Vì vậy, giáo dục giá trị sống cho các em là giúp các em rèn luyện hành

vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em

có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực chủ động, an toàn, hài hòa và lành mạnh

Nhận thấy vai trò, chức năng và nhiệm vụ của người làm công tác giáo dục là vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Hơn nữa, bản thân tôi đã nhiều năm trực tiếp làm công tác giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trường mà mục tiêu của môn Ngữ văn là giáo dục, hình thành và phát triển những con người có ý thức, có tình cảm trong sáng, cao đẹp,

có năng lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mĩ và đặc biệt là có kĩ năng thích ứng với các tình huống khác nhau trong cuộc sống Do đó, căn cứ vào nhiệm vụ được phân công dạy học tại trường Trung học cơ sở Ngọc Phụng, bản thân tôi đã

mạnh dạn lựa chọn nội dung “Giáo dục giá trị sống cho học sinh qua một số văn bản Ngữ văn 6 cho học sinh lớp 6A Trường THCS Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài nghiên cứu để góp phần nhỏ vào

mục tiêu giáo dục đã đề ra, đồng thời tích lũy kinh nghiệm cho bản thân trong sự nghiệp giáo dục

1.2 Mục đích nghiên cứu

* Về kiến thức:

- Thông qua môn Ngữ văn, hướng dẫn học sinh tìm hiểu ý nghĩa, nội dung của giá trị sống, tạo hứng thú trong việc khám phá các giá trị theo nhiều hình thức khác nhau

- Giúp học sinh nhận biết các giá trị của bản thân, của mọi người và của thế giới

- Giúp học sinh nhận biết tác động của những hành vi, ứng xử tiêu cực và tích cực trong các hành vi giao tiếp

* Về kĩ năng:

- Biết đánh giá những hành vi ứng xử và những giá trị tích cực cũng như tiêu cực

- Ứng xử theo các giá trị đã được khám phá trong quá trình giao tiếp

- Phát triển kĩ năng ra quyết định lựa chọn các giá trị tích cực.

- Biết thể hiện một cách sáng tạo, cảm nhận các giá trị qua nhiều hình thức khác nhau

- Áp dụng các phương pháp tích cực giải quyết các mâu thuẫn, bất đồng

* Về thái độ:

- Nâng cao lòng tự trọng, tự tin khẳng định những giá trị tích cực của bản thân và tôn trọng các giá trị của người khác

- Mở rộng lòng khoan dung, phát triển khả năng cảm nhận và trân trọng người khác và các nền văn hóa khác

- Thể hiện tinh thần trách nhiệm của bản thân với xã hội và môi trường xung quanh

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Giáo dục giá trị sống cho học sinh lớp 6 qua một số văn bản Ngữ văn 6

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Điều tra, áp dụng thực tế;

- Phân tích;

- Tổng hợp

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lí luận

Bên cạnh việc học kiến thức, học sinh trung học cơ sở cũng cần biết cách ứng phó trước tình huống, quản lí cảm xúc, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người xung quanh; học cách để giải quyết mâu thuẫn tốt nhất; biết thể hiện bản thân một cách tích cực, lành mạnh Đặc biệt, học sinh trung học cơ sở cần nhận biết và có thể ứng phó tích cực nhất khi phải đối mặt trước những tình huống thử thách, của môi trường sống tiêu cực Muốn vậy, học sinh cần có nền tảng giá trị sống vững chắc Không có nền tảng giá trị sống vững chắc, học sinh trung học

cơ cở sẽ không biết cách tôn trọng bản thân và người khác, không biết cách hợp tác, không biết cách xây dựng và duy trì tình đoàn kết, không biết cách thích ứng những đổi thay hoặc có khi còn tỏ ra ích kỉ, ngạo mạn Không có nền tảng giá trị sống vững chắc, học sinh trung học cơ sở rất dễ bị ảnh hưởng bởi những giá trị vật chất, rồi sớm muộn cũng định hình chúng thành mục đích sống, đôi khi đưa đến những tính toán vị kỉ, lối sống thực dụng Có nền tảng giá trị sống vững chắc, học sinh trung học cơ sở sẽ không sa đà vào những thú vui vật chất tầm thường mà biết sống hướng thượng, biết hướng tới những giá trị nhân văn cao cả, tự cảm thấy bản thân có nghĩa vụ, có đủ khả năng tạo dựng một cuộc sống cho bản thân mình và thế giới xung quanh trở nên tốt đẹp hơn Những giá trị sống tích cực là nền móng vững chắc giúp các em ổn định, vững vàng giữa những giông bão của cuộc đời Nền tảng giá trị sống vững vàng chắc chắn là động lực để khuyến khích các em khám phá, tìm hiểu và phát triển các giá trị cũng như kĩ năng sống, thái độ sống, nhằm giúp các em phát huy hết tiềm năng sẵn có của mình

Giá trị sống (hay còn gọi là giá trị cuộc sống) là những điều con người cho

là tốt, quan trọng phải có cho bằng được Vì thế, giá trị sống là cơ sở của hành động sống, nó chi phối hành vi hướng thiện của con người Dường như mọi giá

trị sống đều chứa đựng một số nhận thức và bao gồm một số yếu tố tình cảm Các giá trị sống được sử dụng như là những tiêu chuẩn cho sự lựa chọn khi hành động Khi đã được nhận thức công khai và đầy đủ nhất, các giá trị sống trở thành những tiêu chuẩn cho sự phán xét, sự ưa thích và sự lựa chọn Trong trường hợp khi còn dưới dạng tiềm ẩn hay chưa được nhận thức, các giá trị sống vẫn được thực hiện như là chúng đã cấu thành cơ sở cho những quyết định trong hành vi Việc giáo dục giá trị sống cho học sinh Trung học cơ sở cần chú trọng tới những giá trị trong các quan hệ với bản thân, với gia đình, với tập thể, với môi trường, với công việc

Có lẽ trong nhà trường, không có môn học nào có thể thay thế được môn Ngữ văn Bởi vì, đó là môn học vừa hình thành nhân cách, vừa hình thành tâm hồn Một giờ học văn không chỉ đơn thuần là khám phá vẻ đẹp của một tác phẩm văn chương mà còn là một giờ học bồi dưỡng nhân cách, lối sống cho học sinh Môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt, ngoài việc giúp các em bước đầu có năng lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mĩ trong nghệ thuật, năng lực sử dụng Tiếng Việt như một công cụ để tư duy và giao tiếp thì việc bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm cho học sinh góp phần hình thành ở học sinh biết thương yêu, quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái bao dung, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác Mà điều này người giáo viên văn lại có cơ hội hơn các bộ môn khoa học khác

2.2 Thực trạng của vấn đề

Đạo đức là một chuẩn mực xã hội, là sản phẩm quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân con người với tập thể, với cộng đồng xã hội Đạo đức là yếu tố cơ bản của nhân cách, là nền tảng của bản chất con người Để vươn tới sự hoàn thiện trước hết con người phải vươn lên về đạo đức Vậy mà trong xã hội hiện nay còn không ít những hiện tượng tiêu cực, những hành vi xấu thiếu nhân cách đã và đang từng bước làm tổn hại đạo đức truyền thống của thế hệ trẻ Vì vậy, việc giáo dục giá trị sống cho học sinh thông qua các môn học trong nhà trường là hết sức cần thiết và cấp bách Người giáo viên lên lớp ngoài nhiệm vụ là hướng dẫn các em tiếp nhận kiến thức văn hóa còn phải hình thành cho các em những khái niệm về nhân cách, lối sống Vì xưa nay trong việc đào tạo con người, văn chương vẫn được sử dụng như một công cụ Không ai có thể phủ nhận tầm quan trọng của văn chương trong việc xây dựng và giữ gìn đạo đức xã hội, đúng như vai trò xã hội- nhân văn của nó Nếu nói người giáo viên là những kỹ sư tâm hồn thì điều đó đúng nhất đối với các thầy cô giáo dạy văn Vì văn học chính là bộ môn dễ gây xúc động vui buồn, tác động nhiều nhất đến thế giới nội tâm của con người Hơn nữa việc bồi đắp tâm hồn dân tộc cho thế hệ trẻ lại càng cần thiết trong xu thế hội nhập thế giới hiện nay để họ không tự đánh mất mình mà phát huy đầy đủ năng lực nội sinh của dân tộc trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tuy vậy, trên thực tế giảng dạy, nhiều giáo viên còn coi nhẹ điều này mà

họ cho rằng dạy đạo đức trong nhà trường là việc của giáo viên chủ nhiệm và giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân Trong mục tiêu bài dạy có mục giáo dục tình cảm, thái độ cho học sinh thế nhưng khi lên lớp giáo viên lại chỉ lo

làm sao truyền thụ được hết được đầy đủ kiến thức sách giáo khoa là tốt lắm rồi,

mà không chú ý đến việc giáo dục tình cảm thái độ cho học sinh Nói về sự xuống cấp của đạo đức học sinh có nhiều nguyên nhân, gia đình thì chỉ quan tâm đến việc con học được mấy điểm chứ đâu có quan tâm đến việc con chơi thế nào? chơi với ai? Còn nhà trường thì chú trọng nhiều đến dạy kiến thức hơn là dạy đạo đức Chính vì vậy mới dẫn đến tình trạng học sinh thiếu tinh thần ý thức trong học tập, lười học, các giờ học nói tự do, nói leo theo thầy, cô giáo, về nói dối cha mẹ Kỹ năng ứng xử trong giao tiếp hạn chế, tình trạng học sinh nói trống không với thầy cô, với bố mẹ không phải là ít Trong cuộc sống thì tỏ ra ích kỉ, không biết quan tâm chia sẻ với những người xung quanh, ham chơi đua đòi Như vậy để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thì người giáo viên phải có những nhận thức đúng đắn và đưa vấn đề giáo dục giá trị sống vào trong giảng dạy của mình

Từ thực trạng đó, năm học 2020-2021 ngay sau khi được nhà trường phân công chủ nhiệm và dạy môn Ngữ văn lớp 6A, tôi đã tiến hành kiểm nghiệm đối với học sinh trong lớp trực tiếp giảng dạy Kết quả cho thấy:

TT Nội dung biểu hiện

Tổng số HS

Mức độ

Không bao giờ

Thỉnh thoảng

Thường xuyên

1 Nói chuyện riêng, không chúý học, không ghi chép bài 36 24 66,7 8 22,2 4 11,1

2 Nói tục, nói trại, chửi bậy 36 17 47,2 15 41,7 4 11,1 3

Không làm bài tập, không

4

Tình trạng gây xích mích

trong trường và bên ngoài 36 31 86,1 5 13,9 0 0

5

Ăn mặc không phù hợp

với nét đẹp của người đội

6

Tình trạng gian lận trong

Trường Trung học cơ sở Ngọc Phụng là trường nằm trong cụm trung tâm của huyện Thường Xuân, nên có yêu cầu và đòi hỏi rất cao đối với học sinh trong việc thực hiện nội quy nền nếp cũng như chất lượng học tập Qua bảng khảo sát trên, cho thấy các em còn vi phạm rất nhiều lỗi trong quá trình thực

hiện nội quy, nề nếp trong nhà trường, yêu cầu cần phải chấn chỉnh và khắc phục

2.3 Các giải pháp thực hiện

Như trên đã trình bày, thầy (cô) muốn hoàn thành nhiệm vụ giáo dục của người giáo viên trước hết phải có tâm, có tấm lòng, tình yêu thương con người

Có sự độ lượng, bao dung, đồng thời giỏi về tâm lí lứa tuổi, có nhiều biện pháp giáo dục tinh tế Vì vậy, trong công tác giảng dạy bản thân tôi luôn ý thức một

thông điệp: “Ứng xử với cái xấu cũng cần có văn hóa” cho nên tôi đã thực hiện

một số giải pháp:

- Giúp học sinh hiểu được giá trị sống là những điều mà một con người cho là tốt, là quan trọng, phải có cho bằng được Vì thế, giá trị sống là cơ sở của hành động sống Nó chi phối hành vi hướng thiện của con người

- Các giá trị sống cốt lõi của nhân loại bao gồm: hòa bình, tôn trọng, yêu thương, khoan dung, hạnh phúc, trách nhiệm, hợp tác, khiêm tốn, trung thực, giản dị, tự do, đoàn kết

- Cách tổ chức giáo dục giá trị sống cho học sinh cần có sự kết hợp nhiều hình thức và phương pháp truyền đạt, tạo sự sinh động, hấp dẫn các em học sinh tham gia

2.3.1 Giáo dục giá trị sống khoan dung, yêu hòa bình và công lí cho học sinh qua truyện Cổ tích “Thạch Sanh”.

Qua truyện cổ tích “Thạch Sanh” người đọc không chỉ cảm nhận được chàng dũng sĩ Thạch Sanh trước khi kết hôn với công chúa đã phải trải qua nhiều thử thách liên tiếp và ác liệt mà còn cảm nhận được tấm lòng vị tha khoan dung của Thạch Sanh Đó là sự bao dung tha thứ của Thạch Sanh đối với Lí Thông – người đã hết lần này đến lần khác đẩy Thạch Sanh vào chỗ chết nhưng cuối cùng Thạch Sanh vẫn tha thứ cho lỗi lầm của Lí Thông, cho mẹ con hắn về quê làm ăn Từ đó giáo viên có thể liên hệ trong thực tế, ta đã biết là con người

thì “nhân vô thập toàn”, ai cũng có thể mắc sai lầm, đặc biệt hơn trong cuộc

sống hiện đại với nhịp độ hối hả tất bật con người dễ bị cuốn vào guồng quay của thời gian, của công việc mà vô tình quên đi những điều tốt đẹp trong cuộc sống Họ rất dễ vi phạm những giá trị của cuộc sống nên họ rất cần những tấm lòng nhân ái, khoan dung để có cơ hội sửa chữa lỗi lầm, tìm lại giá trị chân chính của cuộc sống Chẳng hạn sự tha thứ của cha mẹ trước những việc làm sai trái của con cái sẽ giúp con rút kinh nghiệm và tự hoàn thiện mình, rồi tấm lòng tha thứ của thầy cô khi học trò có những biểu hiện thiếu lễ độ sẽ giúp học sinh nhận ra lỗi lầm, hoàn thiện nhân cách đạo đức Rồi khi ta tha thứ cho lỗi lầm của bạn sẽ giúp bạn tự tin hơn trong công việc và cuộc sống và cũng sẽ có một tình bạn tốt đẹp

Cũng trong truyện cổ tích “Thạch Sanh”, cây đàn – tiếng đàn của Thạch Sanh là một chi tiết tưởng tượng kì ảo của các tác giả dân gian Tiếng đàn thần đã giúp Thạch Sanh vạch tội Lí Thông, giải câm cho công chúa và làm mềm lòng, nhụt chí đội quân xâm lược của “mười tám nước chư hầu” Phải chăng đó là tiếng đàn của hòa bình, nhân đạo, tiếng đàn của tình yêu và công lí? Với cây đàn thần, Thạch Sanh được tác giả dân gian xây dựng như một nghệ sĩ anh hùng trong đấu tranh xã hội cho cuộc sống yên vui, cho tình yêu và lẽ phải Cây đàn thần là biểu trưng đẹp đẽ cho tâm hồn và phẩm chất người dũng sĩ Đó cũng là nguyện vọng của nhân dân ta bao đời nay là “Ở hiền gặp lành”, “Chính nghĩa thắng gian tà” để nhắc nhở chúng ta hãy biết sống chia sẻ, bao dung, nhân ái, yêu thương giữa con người với con người để cuộc sống lành mạnh và tốt đẹp hơn

2.3.2 Giáo dục giá trị sống yêu nước và tinh thần đoàn kết qua Truyền thuyết “Thánh Gióng”

“Không có ai trong chúng ta mạnh bằng tất cả chúng ta” Lịch sử dân tộc

ta đã chứng minh đó là một chân lí vô cùng đúng đắn Tinh thần đoàn kết đã trở thành một truyền thống quý báu của dân tộc ta từ xưa đến nay Truyền thuyết

“Thánh Gióng” là một minh chứng xán lạn cái luồng tư tưởng thương nòi, yêu nước đã sớm sinh nở và phát triển từ thời nguyên thủy của tổ tiên chúng ta Truyền thuyết “Thánh Gióng” tượng trưng một cách tuyệt vời lòng yêu quê hương và sức mạnh đoàn kết của nhân dân chống xâm lược.Truyền thuyết “Thánh Gióng” phán ánh công cuộc chống giặc giữ nước của nhân dân ta ở thời kì Văn Lang (đời Hùng Vương thứ 6), đồng thời nói lên ước mơ của nhân dân ta có sức mạnh để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù Ước mơ ấy được biểu hiện đẹp đẽ trong hình tượng người anh hùng Thánh Gióng - một con người yêu nước tuyệt vời

Gióng sinh ra ba năm nói, không cười nhưng khi nghe tiếng rao của sử giả muốn tìm người tài giỏi để cứu nước thì bỗng cất tiếng nói xin đi đánh giặc Tiếng nói đầu tiên của chú bé lên ba là tiếng nói đòi đi đánh giặc: ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước, ý thức đối với đất nước luôn đặt lên hàng đầu Hình ảnh Gióng là hình ảnh của nhân dân Nhân dân lúc bình thường thì âm thầm lặng lẽ, cũng như Gióng ba năm không nói cũng chẳng cười Nhưng đến khi nước nhà gặp cơn nguy biến thì họ sẵn sàng đứng ra cứu nước đầu tiên, cũng như Gióng vua vừa kêu gọi đã đáp lời cứu nước, không chờ đến lời kêu gọi thứ hai

Sau khi gặp sứ giả, Gióng lớn nhanh như thổi Bà con làng xóm vui lòng góp gạo nuôi cậu bé Điều này cho thấy sức mạnh đoàn kết của nhân dân ta Sức mạnh ấy đáp ứng được yêu cầu chống giặc cứu nước của dân tộc Bà con góp gạo nuôi Gióng cho ta thấy sức mạnh của Gióng - sức mạnh của người anh hùng

do chính nhân dân ta bồi đắp, hun đúc nên Nhân dân đã truyền cho người anh hùng sức mạnh để chiến đấu và chiến thắng Gióng đã lớn lên bằng thức ăn đồ mặc của nhân dân, sức mạnh của Gióng được nuôi dưỡng từ những cái bình thường giản dị Cả nhân dân đùm bọc nuôi dưỡng Gióng Sức mạnh của Gióng

là sức mạnh của nhân dân - sức mạnh của tình đoàn kết dân tộc

Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ Sự vươn vai của Gióng là tượng đài bất hủ về sự trưởng thành vượt bậc về hùng khí về tinh thần của một dân tộc trước nạn ngoại xâm Gióng đòi vũ khí đánh giặc và vua sẵn