Đểđảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từphương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG XƯƠNG
TRƯỜNG THCS TÂN PHONG 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 22 Nội dung sáng kiến 2
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Trong định hướng đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổthông sau năm 2018 đã nêu rõ: Một trong những quan điểm nổi bật là phát triểnchương trình theo định hướng năng lực Hơn nữa Giáo dục phổ thông nước tađang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sangtiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh họcđược cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học Đểđảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từphương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất; đồngthời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sangkiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, đặc biệt đánhgiá năng lực vận dụng kiến thức các môn học vào cuộc sống; coi trọng cả kiểmtra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra đánh giá trong quá trình học tập để cóthể tác động kịp thời nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học vàgiáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu của thực tiễn Bởi vậy việc chuẩn bị cho họcsinh những phẩm chất, kiến thức và kỹ năng gắn liền với thực tiễn cuộc sống làhết sức cần thiết trong nhà trường hiện nay
Trước đòi hỏi thực tiễn của Việt nam trên con đường hội nhập và phát
triển thì đổi mới phương pháp dạy học là hết sức cần thiết Nền giáo dục mới
đòi hỏi không chỉ trang bị cho học sinh kiến thức mà nhân loại đã tìm ra mà cònphải bồi dưỡng cho học tính năng động, óc tư duy sáng tạo và thực hành giỏi,tức là đào tạo những con người không chỉ biết mà phải có năng lực hành động
và phẩm chất Bởi vậy, để các em chủ động lĩnh hội kiến thức Văn học là thực
sự cần thiết, tạo tiền đề vững chắc cho học sinh, giúp học tự tin hơn khi bướcvào cuộc sống
Thực tiễn ở trường tôi - Trường THCS Tân Phong 2, năng lực chủ độngtiếp thu kiến thức về môn Văn của các em còn hạn chế đặc biệt là các em lớp 6mới chuyển cấp nên còn bỡ ngỡ với chương trình và cách học Trong khi đóChương trình Ngữ văn 6 hoàn toàn mới vì vậy đây cũng là khó khăn đối với cảgiáo viên và học sinh Bởi vậy qua các kì khảo sát chất lượng môn Văn của họcsinh chưa cao
Là một giáo viên dạy Văn 6 tôi hết sức quan tâm đến vấn đề này Tôi
thường suy nghĩ: Làm thế nào để nâng cao kết quả môn Văn tại lớp mình? Làm
thế nào để các em học sinh yêu quý cô giáo dạy Văn của mình? Làm thế nào để các em say mê với môn Ngữ văn? Làm sao cho các em đạt kết quả cao trong học
tập thì không gì khác hơn là thực hiện bằng việc hướng dẫn các em phát huynăng lực của mình vào một bài cụ thể để từ đó hình thành nên phẩm chất cần có
Từ đây sẽ là cơ sở để các em định hướng làm các bài khác
Qua một năm trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn 6 tại trường THCS TânPhong 2, tôi nhận thấy phần văn bản trong chương trình Ngữ văn 6 rất phongphú về mặt thể loại, đặc biệt các văn bản văn học nước ngoài tương đối nhiều,kiến thức văn bản trừu tượng nên các em gặp khó khăn trong quá trình tiếp cận
Trang 4và khám phá nội dung Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy có một đoạntrích chủ đề rất gần gũi với lứa tuổi các em học sinh nhưng ngôn từ lại rất trừutượng đó là văn bản “ Nếu cậu muốn có một người bạn” ( trích “ Hoảng tử bé” -
Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-be-ri) Bởi vậy tôi đã chọn đề tài nghiên cứu “ Dạy
học văn bản “ Nếu cậu muốn có một người bạn” theo hướng phát triển năng lực” – SGK Ngữ văn 6- tập 1” Với mong muốn góp một phần nhỏ bé để nâng
cao chất lượng dạy học môn Văn học 6, nhằm phát triển một số phẩm chất vànăng lực cho học sinh Trường THCS Tân Phong 2 và đáp ứng yêu cầu đổi mớichương trình SGK bậc THCS
1.2 Mục đích của sáng kiến
Để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng đổi mới căn bảntoàn diện giáo dục, tôi đã tìm tòi, vận dụng phương pháp dạy học rất được nhàtrường chú trọng, nhằm giúp các em phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo củamình.Vậy bản chất thực sự của phát triển năng lực và phẩm chất học sinh trongmôn Ngữ văn là gì? Điều này sẽ được làm rõ hơn qua mục đích của Sáng kiến
này là làm sáng tỏ vấn đề “ Dạy học văn bản “ Nếu cậu muốn có một người
bạn” theo hướng phát triển năng lực” – SGK Ngữ văn 6- tập 1”
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Xuất phát từ thực tế dạy và học môn Ngữ Văn của trường tôi nên đề tàinày tôi chỉ nghiên cứu giới hạn ở học sinh khối 6 trường THCS Tân Phong 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Trong quá trình thực hiện Sáng kiến này, phạm vi khảo sát chủ yếu là
văn bản “Nếu cậu muốn có một người bạn” - SGK Ngữ Văn lớp 6 - Tập 1- NXB
tôi áp dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp điều tra
-Phương pháp đối chứng: So sánh, đối chiếu kết quả trước khi vận dụng.-Phương pháp nghiên cứu tài liệu: sưu tầm và nghiên cứu các tài liệu cóliên quan: sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo
-Phương pháp kiểm tra: đưa một số bài tập, câu hỏi trắc nghiệm yêu cầuhọc sinh làm để lấy kết quả
2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
2.1 – Cơ sở lý luận:
Nghị quyết Trung ương đã nhiều lần khẳng định “Đổi mới phương phápdạy học ở tất cả các cấp học, bậc học “áp dụng những phương pháp giáo dụchiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyếtvấn đề, từ đó hình thành nên phẩm chất cần thiết” Qua việc học tập và nghiêncứu tôi đã nhận thấy việc đổi mới chương trình giáo dục hiện nay không chỉ là
Trang 5việc đổi mới chương trình sách giáo khoa mà thực sự là một cuộc cách mạng vềphương pháp dạy học.
Trong nhà trường hiện nay, mục tiêu giáo dục tổng quát đã được xác địnhtương đối phù hợp với sự phát triển của thời đại nhằm đào tạo những con ngườilao động tự chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực giải quyết mọi vấn đề thựctiễn và có những phẩm chất cần thiết để phù hợp với sự phát triển của xã hội.Muốn đào tạo được những con người như vậy thì phương pháp giáo dục phảihướng vào khơi dậy, rèn luyện và phát triển khả năng nghĩ và làm một cách tựchủ, sáng tạo ngay trong học tập và lao động ở nhà trường Bên cạnh đó , theoquan điểm giáo dục hiện nay là lấy người học làm trung tâm, phát huy vai tròchủ động tích cực của học sinh trong quá trình học tập Đó là những mục tiêu vàquan điểm chung trong nhà trường hiên nay
Ngoài những mục tiêu chung của nhà trường phổ thông , bộ môn Ngữ văn
ở nhà trường THCS có mục tiêu cụ thể của nó.Môn Ngữ văn trước hết là mộtmôn học thuộc nhóm khoa học xã hội, điều đó nói lên tầm quan trọng của nótrong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng tình cảm cho học sinh Môn Ngữ văncòn là một môn học thuộc nhóm công cụ, vị trí đó nói lên mối quan hệ giữa mônNgữ văn với các môn học khác Học tốt môn Ngữ văn sẽ có tác động tíchcựcđến kết quả học tập của các môn học khácvà ngược lại các môn học kháccũng có thể góp phần giúp học tốt môn Ngữ văn Hơn nữa, như chúng ta đã biết
“văn học là nhân học”, “văn học là nghệ thuật của ngôn từ”
Văn học vốn rất gần gũi với cuộc sống, mà cuộc sống bao giờ cũng bề bộn và vôcùng phong phú Mỗi tác phẩm văn chương là một mảng cuộc sống đã được nhàvăn chọn lọc phản ánh.Vì vậy môn văn trong nhà trường có một vị trí rất quantrọng: Nó là thứ vũ khí thanh tao đắc lực có tác dụng sâu sắc đến tâm hồn tìnhcảm của con người, nó bồi đắp cho con người trở nên trong sáng, phong phú vàsâu sắc hơn M.Goóc- Ki nói : ''Văn học giúp con người hiểu được bản thânmình, nâng cao niềm tin vào bản thân mình và làm nảy nở con người khát vọnghướng tới chân lý".[1 ]Văn học "Chắp đôi cánh" để các em đến với mọi thời đạivăn minh, với mọi nền văn hoá, xây dựng trong các em niềm tin vào cuộc sống,con người, trang bị cho các em vốn sống, hướng các em tới đỉnh cao của chân,thiện, mỹ [2]
Tiếp xúc với tác phẩm văn chương các em tự đặt mình trong cảnh ngộ, tâm trạngcủa nhân vật, cùng vui buồn, sướng khổ với các nhân vật Thế giới hình tượng,tiếng lòng của nghệ sĩ qua đó như khơi dậy, khích lệ các em từ năng khiếu vănchương đến năng khiếu sáng tạo nói chung Vì vậy, dạy học theo định hướng
phát triển năng lực, phẩm chất người học trong chương trình Ngữ Văn THCS là
việc làm đúng đắn, cần thiết có tầm quan trọng
2.2.Thực trạng:
Trang 6-Phụ huynh quan tâm sát sao đến việc học tập của con em mình.
-HS có nhiều cố gắng trong học tập, hằng năm đều có học sinh đạt giảicấp tỉnh về môn Ngữ văn
2.2.2 Khó khăn:
- Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy sự sáng tạo trong việc đổi mới
phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, tự học của học sinh ở môn Ngữvăn chưa nhiều Việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh vẫn còn hạn chế Đặc biệtđối với học sinh khối 6, các em còn bỡ ngỡ với kiến thức và phương pháp họcnên gặp nhiều khó khăn trong tiếp thu và rèn luyện Tất cả những điều đó dẫntới học sinh học còn thụ động, lúng túng khi giải quyết các tình huống trongthực tiễn
- Việc vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực còn mangtính hình thức Phương pháp thảo luận nhóm được tổ chức ở các lớp thực hiệnchương trình SGK hiện hành nhưng chủ yếu vẫn dựa vào một vài cá nhân họcsinh tích cực tham gia, các thành viên còn lại còn dựa dẫm, ỷ lại chưa thực sựchủ động Mục đích của thảo luận nhóm chưa đạt được tính dân chủ, mọi cánhân được tự do bày tỏ quan điểm, thói quen bình đẳng, biết đón nhận quanđiểm bất đồng để hình thành quan điểm cá nhân
- Mặc dù giáo viên thực hiện thay đổi phương pháp dạy học, thay đổi cáchthức tổ chức giờ nhằm đạt mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lựccho học sinh song kết quả chưa đạt được như mong muốn
Hơn nữa, nói đến vấn đề nghiên cứu văn học nước ngoài luôn là một đòihỏi của bạn đọc, và đặc biệt là những tác phẩm văn học trong nhà trường Trong
khi đó văn bản “ Nếu cậu muốn có một người bạn”( SGK Ngữ văn 6 – Tập 1)
lại hoàn toàn mới với giáo viên và học sinh nên nhu cầu tìm hiểu về văn bản lạicàng cần thiết
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có tài liệu nào nghiên cứu sâu về các vấn đềđặt ra trong tác phẩm Một số bài viết chỉ dừng lại ở nội dung tác phẩm, vì vậyrất khó cho việc tìm hiểu và tham khảo của giáo viên và học sinh Hơn nữa trongbối cảnh trường THCS dạy học hướng tới phát triển năng lực, phẩm chất họcsinh nên việc dạy học bài này là rất quan trọng
Từ những yêu cầu của việc đổi mới phương pháp, đổi mới cách thức tiếpcận một tác phẩm văn học theo định hướng phát triển năng lực và hình thànhđược nhiều phẩm chất đáng quý cho học sinh, tôi nhận thấy các bài viết của cácnhà nghiên cứu, nhà phương pháp đã có nhiều ý kiến định hướng gợi ý bổ ích và
Trang 7thiết thực cho việc dạy học văn bản này Tuy nhiên vấn đề này vẫn chưa giảiquyết triệt để, đặc biệt trong bối cảnh dạy học nhiệm vụ theo định hướng pháttriển năng lực như hiện nay.
Cụ thể qua điều tra thực tế học sinh ở các lớp 6 các năm trước, tôi nhận thấy
ý thức học tập bộ môn Ngữ văn còn chưa cao và kết quả cụ thể qua khảo sát chấtlượng về kĩ năng làm văn, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xử lí tình huống của họcsinh còn nhiều hạn chế Kết quả được đánh giá như sau:
và làm một cách cặn kẽ để có hiệu qủa tốt nhất
Trên đây là những lý do thúc đẩy tôi lựa chọn và thực hiện đề tài: “ Dạy
học văn bản “ Nếu cậu muốn có một người bạn” theo hướng phát triển năng lực” – SGK Ngữ văn 6- tập 1” Hơn thế nữa còn do lòng yêu thích cá nhân về
các tác giả văn học nước ngoài nói chung và về văn bản “Nếu cậu muốn có một
người bạn” nói riêng Hy vọng sẽ giúp chúng ta hiểu được đầy đủ hơn về một tác
phẩm hay, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc
2.3 Các giải pháp mới đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Trên cơ sở rút kinh nghiệm và kế thừa những giải pháp cũ, từ thực tế giảng
dạy của bản thân, chúng tôi đã mạnh dạn đề xuất một số giải pháp mới để nângcao hiệu quả giờ học, tăng cường tính tích cực, nhằm hướng tới năng lực củangười học Nhưng sự đổi mới không phải là thay đổi các phương pháp đặc thùvốn có của môn Ngữ văn mà là cách vận dụng các phương pháp ấy sao cho hiệuquả
Trước hết cần hiểu năng lực là gì? [3]Đó là sự kết hợp một cách linh hoạt
và có tổ chức kiến thức, kĩ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhânnhằm đáp ứng hiệu quả của một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnhnhất định Đối với môn Ngữ văn THCS thì năng lực cần hình thành và phát triểncho người học gồm có năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lựchợp tác, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp tiếng Việt, năng lực thẩm
Trang 8mỹ Hay nói cách khác các năng lực hình thành cho các em chính là năng lựcnghe, nói, đọc, viết Năng lực nghe, đọc được gọi là năng lực đọc, hiểu, năng lựcnói, viết chính là năng lực tạo lập văn bản Để hướng tới hình thành các năng lựctrên, người thầy phải vận dụng các phương pháp bộ môn trong dạy đọc hiểu.
Dạy đọc hiểu là một trong những nội dung cơ bản của đổi mới phươngpháp dạy học Ngữ văn Cách dạy đọc hiểu không nhằm truyền thụ một chiềucho học sinh những cảm nhận của giáo viên về văn bản được học mà hướng tớicho HS cách đọc, cách tiếp cận, khám phá những vấn đề về nội dung, nghệ thuậtcủa văn bản, từ đó hình thành năng lực tự đọc một cách tích cực, chủ động, cósắc thái cá nhân Hoạt động đọc hiểu của HS cũng cần được thực hiện theo mộttrình tự từ dễ đến khó, từ thấp đến cao, trải qua các giai đoạn từ đọc đúng, đọcthông đến đọc hiểu, từ đọc tái hiện sang đọc sáng tạo, khi hình thành năng lựcđọc hiểu cũng chính là hình thành năng lực cảm thụ thẩm mỹ, khơi gợi liêntưởng, tưởng tượng và tư duy.Năng lực đọc hiểu của học sinh còn được hiểu là
sự tích hợp những kiến thức và kĩ năng của các phân môn cũng như toàn bộ kĩnăng và kinh nghiệm sống của học sinh [4] Sau khi học sinh được tiếp xúc vớivăn bản, khám phá được các giá trị của văn bản, sẽ vận dụng những hiểu biết vềcác văn bản đã đọc vào việc đọc các loại văn bản khác nhau cùng thể loại, giảiquyết những tình huống đặt ra trong thực tiễn cuộc sống Cụ thể, tôi đề xuất một
số giải pháp mới trong dạy học văn bản “Nếu cậu muốn có một người bạn”
( Trích “ Hoàng tử bé” của Antoine de Saint- Exupery) theo hướng phát triển
năng lực và phẩm chất người học như sau:
2.3.1 Để phát triển năng lực người học người giáo viên cần thông qua việc tổ chức các hoạt động phong phú, đa dạng.
- Hoạt động khởi động.Trước khi tiếp xúc với văn bản, giáo viên cho học sinh
tìm hiểu những thông tin, kiến thức ngoài văn bản nhưng có liên quan đến vănbản
Ví dụ như đầu tiết học giáo viên sẽ tổ chức cho học sinh khởi động thông quatrò chơi “ Đuổi hình bắt chữ” Các em sẽ xem các búc tranh về những câuchuyện liên quan đến cáo và gọi tên các câu chuyện về loài cáo ví dụ như: “Concáo và chùm nho” , “Con cáo và tổ ong” sau đó các em sẽ nêu cảm nghận của
em về loài cáo bằng các tính từ Từ đó tạo sự lôi cuốn và tâm thế thoải mái đểcác em bước vào khám phá nội dung bài học
Ngoài ra giáo viên có thể yêu cầu học sinh bộc lộ cảm xúc của mình về mộtngười bạn thân suy nghĩ của em về một người, điều gì khiến em và người bạn đótrở nên thân thiết.Từ việc trả lời câu hỏi sẽ giúp các em có cơ hội bộc lộ cảmxúc, suy nghĩ một cách thắng thắn và tự tin
-Hoạt động tiếp xúc văn bản bằng việc đọc- hiểu văn bản Đọc- hiểu văn bản
không chỉ nhằm tiếp nhận giá trị riêng của một văn bản cụ thể Với vị trí tiêu
Trang 9biểu cho một thể loại nào đó, việc tiếp nhận văn bản đều bao hàm sự định hướng
về cách thức tiếp cận kiến thức của thể loại hoặc kiểu bài
Việc đọc văn bản diễn ra thường xuyên trong giờ học: đọc cả bài, đọc từngphần, thậm chí chỉ đọc vài câu khi phân tích Với phương pháp đọc sáng tạocũng đã bước đầu có sự phân loại năng lực cho học sinh: các em năng lực trungbình chỉ cần đọc đúng, đọc hay đã là các em có cảm nhận bước đầu về tác phẩm
và đọc diễn cảm tốt là các em đã có sự hiểu và cảm nhận phần nào giá trị củavăn bản Trên cơ sở đọc, giáo viên nắm bắt năng lực của các em và uốn nắnđược cho từng đối tượng học sinh
Trong văn bản, giáo viên cho học sinh đọc theo vai của hoàng tử bé và cáo;chú ý các từ “ cảm hóa” mỗi khi xuất hiện, cảm nhận khác nahu về tiếng bướcchân và về cánh đồng lúa mì, cách cáo đã chỉ cho Hoàng tử bé cách cảm hóa…
Từ tìm hiểu giọng đọc học sinh sẽ hểu được những băn khoăn, suy nghĩ củaHoàng tử bé về tình bạn, cách thức để xây dựng tình bạn thân thiết
2.3.2 Hướng dẫn học sinh giải thích, cắt nghĩa, phân loại, so sánh, kết nối thông tin để tạo nên hiểu biết chung về văn bản thông qua việc vận dụng dạy học tích hợp.
Trước hết là tích hợp phân môn giữa văn học với tiếng Việt và làm văntrong các bài học Khi dạy các văn bản bao giờ chúng ta cũng cho HS tìm hiểucác giá trị nghệ thuật ngôn từ ( biện pháp nghệ thuật được sử dụng, tác dụng của
nó hay giá trị biểu đạt của từ ngữ, hình ảnh, các biện pháp tu từ ) Đó là tíchhợp với phân môn tiếng Việt để từ đó hình thành cho học sinh năng lực sử dụngtiếng Việt trong tiếp nhận văn bản Kiến thức từ văn bản, tiếng việt lại có tácdụng trở lại giúp học sinh tạo lập được các văn bản theo từng thể loại nhất định(tích hợp với phân môn làm văn)
Ví dụ giáo viên nêu câu hỏi: em hãy giải thích nghĩa của từ cảm hóa? Em
hiểu “ làm cho gần gũi hơn” nghĩa là gì?
Nhìn chung, Việc giải nghĩa của từ ngữ, phân tích tác dụng của từ ngữ,hình ảnh, chi tiết, biện pháp tu từ trong các văn bản và chỉ ra được mối liên hệgiữa các thông tin trong văn bản( chính là chúng ta đã thực hiện thao tác tíchhợp với phân môn tiếng Việt) Phần này, học sinh có thể làm việc cá nhân
2.3.3 Phản hồi, đánh giá thông tin trong văn bản
Từ việc hiểu biết chung về văn bản, học sinh tiếp tục đánh giá các thôngtin: là các từ ngữ, hình ảnh hay các biện pháp nghệ thuật dùng trong văn bảnnhư thế nào? ở mức nào?( thành công hay không thành công?) Đánh giá cảmxúc của người viết như thế nào và nhận ra khuynh hướng của người viết hoặc tưtưởng, quan điểm của người viết Giáo viết có thể vận dụng phương pháp thảoluận nhóm
Thảo luận nhóm là một trong những phương pháp dạy học tạo sự tham giatích cực của học sinh trong học tập Trong thảo luận nhóm, học sinh được tham
Trang 10gia trao đổi, bàn bạc, chia sẻ ý kiến về một vấn đè mà cả nhóm cùng quan tâm.Thảo luận nhóm còn là phương tiện học hỏi có tính cách dân chủ, mọi cá nhânđược tự do bày tỏ quan điểm, tạo thói quen sinh hoạt bình đẳng, biết đón nhậnquan điểm bất đồng, hình thành quan điểm cá nhân giúp học sinh rèn luyện kĩnăng giải quyết vấn đề khó khăn.
Thảo luận nhóm được tiến hành theo các hình thức: nhóm nhỏ( cặp đôihoặc cặp ba), nhóm trung bình( bốn đến sáu người) hoặc nhóm lớn( tám đếnmười người trở lên) tùy vào từng mục đích, yêu cầu của vấn đề học tập, cácnhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định, được duy trì hay thay đổitừng phần của tiết học, được giao cùng nhiệm vụ hay những nhiệm vụ khácnhau
Khi thực hiện nhiệm vụ, trong thảo luận nhóm, nhóm tự bầu nhóm trưởng nếuthấy cần Trong nhóm có thể phân công mỗi người một việc , các thành viên đềuphải làm việc tích cực, không thể ỷ lại một vài người hiểu biết và năng độnghơn Các thành viên trong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề nêu ra trongkhông khí thi đua với các nhóm khác Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đónggóp vào kết quả học tập chung của cả lớp
Để tổ chức một hoạt động theo hình thức thảo luận nhóm, giáo viên cần tiếnhành các bước như sau:
Bước chuẩn bị: ( giao nhiệm vụ): chuẩn bị đề tài, mục tiêu bài học thông quathảo luận nhóm, câu hỏi, hình thức trình bày vận dụng thời gian cho thảo luận-Nội dung thảo luận nhóm: là những câu hỏi bài tập gắn với những tình huốngdạy học mang tính phức hợp và có vấn đề , cần huy động sự suy nghĩ, chia sẻcủa nhiều học sinh để tìm các giải pháp và phương án giải quyết
Bước hai: thực hiện nhiệm vụ: chia nhóm theo yêu cầu nhiệm vụ, các nhóm tựphân công vị trí của các thành viên
Trong quá trình thảo luận nhóm, giáo viên quan sát, điều chỉnh chỗ ngồi, nhắcnhở hay hỗ trợ khi nhóm nào cần
Bước 3, trình bày kết quả: đại diện các nhóm trình bày kết quả, các thành viêncủa nhóm có thể bổ sung thêm hoặc các nhóm khác nhận xét bổ sung
-Giáo viên là người đúc kết, bổ sung ý kiến nhấn mạnh nội dung quantrọng chú ý các nhóm thảo luận, giáo viên không dừng lâu ở nhóm nào
-Khi các nhóm trình bày nếu là chủ đề giống nhau, không nhất thiết các nhóm đều trình bày, hoặc các nhóm chỉ trình bày các quan điểm mà khác với nhóm trước Với văn bản này ta có thể tổ chức các em thảo luận nhóm ở nhiều nội dung
Ví dụ: Ở phần khám phá văn bản có thể chia làm bốn nhóm
- Mỗi nhóm tương ứng với một câu hỏi
- Thời gian làm việc của cả nhóm là 3 phút
- Phương tiện là phiếu học tập
Trang 11+ N1: Hoàng tử bé đến từ đâu? Và gặp cáo trong hoàn cảnh nào ?
+ N2: Tâm trạng của hoàng tử bé khi đặt chân đến trái đất?
+ N3: Cáo đã trả lời như thế nào khi hoàng tử bé đề nghị làm bạn và chơi với minh?
+ N4: Em nhận thấy giữa hoàng tử bé và cáo có điểm nào chung
Các nhóm làm việc trong thời gian 3 phút, kết quả của các nhóm sẽ tập trung làm nổi bặt nội dung, tư tưởng của người viết
Như vậy các nhiệm vụ giao cho các nhóm được phân chia theo mức độ năng lực, tạo điều kiện cho các em trong lớp đều được tham gia làm việc
2.3.4 Tiếp theo, Học sinh vận dụng những hiểu biết về văn bản đã học
để phục vụ đời sống thực tiễn.
- Thông qua văn bản “ Nếu cậu muốn có một người bạn” các em rút ra những bàihọc bổ ích cho bản thân về cách thức xây dựng một tình bạn đẹp, về cách kếtbạn, về trách nhiệm trong tình bạn…Đó cũng là mục tiêu mà các văn bản hướngtới trong giáo dục phẩm chất cho học sinh
TIẾT 5 – 6: VĂN BẢN 2: NẾU CẬU MUỐN CÓ MỘT NGƯỜI BẠN (Trích Hoàng tử bé, Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pê-ri)
- HS nhận biết được những yếu tố cơ bản làm nên sức hấp dẫn của truyện đồngthoại: nhân vật con vật (con cáo) được nhân cách hoá - vừa mang đặc tính củaloài vật, vừa gợi tính cách con người; ngôn ngữ đối thoại sinh động; giàu chấttưởng tượng (hoàng tử bé đến từ một hành tinh khác, con cáo có thể trò chuyện,kết bạn với con người), v.v…
- HS hiểu được nội dung của đoạn trích; cảm nhận được ý nghĩa của tình bạn; có
ý thức về trách nhiệm với bạn bè, với những gì mình gắn bó, yêu thương
- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, Bút dạ, Giấy A0
2 Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 6, soạn bài theo hệ thống câu hỏi
hướng dẫn học bài, vở ghi
Trang 12III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A KHỞI ĐỘNG
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Nội dung: Tổ chức cuộc thi "Tinh thần đồng đội", chia lớp thành 4 nhóm, các
nhóm sẽ trả lời câu hỏi: Kể tên các tác phẩm viết về con cáo Hãy dùng 3 tính từthể hiện cảm nhận của em về con cáo Các nhóm làm ra giấy A0 sau đó treo lênbảng
Trang 13HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV chuyển giao nhiệm vụ
- Tổ chức cuộc thi " Đuổi hình bắt chữ", chia
lớp thành 4 nhóm, các nhóm sẽ trả lời câu
hỏi: Kể tên các tác phẩm viết về con cáo
Hãy dùng 3 tính từ thể hiện cảm nhận của em
về con cáo Các nhóm làm ra giấy A0 sau đó
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện
- Con cáo và chùm nho
- Con cáo và bầy ong
- Cáo và cừu
B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung
a.Mục tiêu: Biết cách đọc văn bản; Nắm được những thông tin về tác giả, tác
phẩm
b Nội dung:
Gv tổ hướng dẫn, gợi mở, tổ chức thảo luận nhóm theo hình thức cặp đôi
c Sản phẩm học tập: Câu trả lời và PHT của HS.
d Tổ chức thực hiện:
NV1: Hướng dẫn hs đọc và tìm hiểu I Đọc và tìm hiểu chung