Ngành Giáo dục - đào tạo huyện Ngọc Lặc cũng đặc biệt coi trọng vấn đề xâydựng đội ngũ giáo viên và đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp nâng cao chất lượng độingũ giáo viên như: thực hiện
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Mục tiêu giáo dục nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam có đạođức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; có phẩm chất, nănglực và ý thức công dân; có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, trung thành với lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; phát huy tiềm năng, khả năng sángtạo của mỗi cá nhân; nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡngnhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhậpquốc tế (Điều 2 Luật Giáo dục)
Đảng ta khẳng định “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu tưcho giáo dục là đầu tư cho phát triển” với mục tiêu “nâng cao chất lượng dân trí,đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” và nguồn lực con người được coi là độnglực chủ yếu của sự phát triển nhanh và bền vững
Trong các cơ sở giáo dục, đội ngũ giáo viên có tính chất quyết định đếnchất lượng giáo dục, quyết định thành công hay thất bại trong việc hoàn thànhnhiệm vụ chính trị của đơn vị mình Muốn có chất lượng học sinh tốt đòi hỏiphải có đội ngũ người thầy giỏi vì "Chúng ta không có đội ngũ học sinh kém màchỉ có đội ngũ những người thầy chưa giỏi”
Thực tiễn giáo dục tiểu học nhiều năm qua cho thấy, năng lực sư phạmcủa giáo viên tiểu học còn nhiều bất cập Sự bất cập rất đa dạng: cả về tri thứcchuyên môn lẫn phương pháp và kĩ năng sư phạm; cả về khả năng tổ chức, quản
lí quá trình dạy học - giáo dục lẫn năng lực giao tiếp ứng xử sư phạm; cả về xuhướng lẫn tình cảm sư phạm Từ điểm xuất phát, đội ngũ giáo viên tiểu học cónguồn đào tạo đa dạng, dẫn đến sự không đồng đều về năng lực sư phạm Ngoài
ra, hoàn cảnh sống và giao tiếp thường xuyên trong một địa bàn bó hẹp cũng lànhững yếu tố ảnh hưởng không nhỏ Nằm trong tình hình chung đó, đội ngũ giáoviên trường Tiểu học Ngọc Khê 2, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa cũng cónhững bất cập về trình độ, năng lực, bản lĩnh và tình yêu nghề như vậy
Ngành Giáo dục - đào tạo huyện Ngọc Lặc cũng đặc biệt coi trọng vấn đề xâydựng đội ngũ giáo viên và đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp nâng cao chất lượng độingũ giáo viên như: thực hiện chương trình bồi dưỡng thường xuyên, mở nhiều lớp bồidưỡng phương pháp dạy học tích cực cho cán bộ, giáo viên ở các cấp học; các trườnghọc thường xuyên tổ chức thao giảng, dự giờ để đánh giá rút kinh nghiệm, nhắc nhởtinh thần trách nhiệm của giáo viên nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.Tuy nhiên, nhiều hoạt động vẫn còn mang tính hình thức, chưa giải quyết hết được cácbất cập, hạn chế trong đội ngũ giáo viên huyện nhà
Muốn trở thành một giáo viên dạy giỏi, thực tế không phải là vấn đề đơn
Trang 3giản, mặc dù ai cũng đã được đào tạo chuyên ngành sư phạm Để vận dụng tốt lýthuyết sư phạm đã học vào thực tế bài giảng, cũng như để đáp ứng yêu cầu củangành trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi người giáo viên không ngừng tự học, tựbồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ thông qua nghiên cứu tàiliệu, các tạp chí phục vụ chuyên ngành, tra cứu trên mạng In ternet, tham gia cáclớp học để đạt chuẩn và trên chuẩn dưới 2 hình thức là học tại chức và từ xa.Ngoài ra một trong những vấn đề hết sức quan trọng của giáo viên là học tậpngay tại đơn vị trường học Đó là công tác thao giảng và dự giờ, thăm lớp đồngnghiệp.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Nâng cao chất lượng
chuyên môn cho đội ngũ giáo viên thông qua Dự giờ - Kiểm tra nội bộ tại trường Tiểu học Ngọc Khê 2, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa năm học 2021- 2022” làm đề tài nghiên cứu.
1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá giờ dạy trên lớp của giáo viên,
đề xuất một số giải pháp của người CBQL về việc đánh giá giờ dạy trên lớp củagiáo viên ở nhà trường Tiểu học Ngọc Khê 2 qua công tác Kiểm tra nội bộ gópphần vào việc nâng cao chất lượng tay nghề của giáo viên đồng thời nâng caochất lượng giáo dục học sinh của nhà trường và hiệu quả công tác quản lý
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trường Tiểu học Ngọc Khê 2, huyệnNgọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa năm học 2021 – 2022
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu, lí luận
- Phương pháp điều tra, quan sát
- Phương pháp thực hành
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận.
*Một số khái niệm
- Khái niệm giáo viên
Giáo viên là những người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong các cơ
sở giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi để người học tích cực chủ động nắm được trithức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và xây dựng, phát triển nhân cách, bằng chính
nỗ lực chủ quan cùa mình
Trang 4- Khái niệm đội ngũ giáo viên
Theo từ điển giáo dục học: “Đội ngũ giáo viên là tập hợp những ngườiđảm nhận công tác giáo dục và dạy học có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn
và nghiệp vụ quy định”
*Một số quy định về tiêu chuẩn nghề nghiệp giáo viên
Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày 08 tháng 10 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ
thông gồm có 5 tiêu chuẩn với 15 tiêu chí cụ thể (Theo điều 4, 5, 6, 7, 8)
Tiêu chuẩn 1 Phẩm chất nhà giáo
Tiêu chuẩn 2 Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ
Tiêu chuẩn 3 Xây dựng môi trường giáo dục
Tiêu chuẩn 4 Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hộiTiêu chuẩn 5 Sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc, ứng dụng công nghệthông tin, khai thác và sử dụng thiết bị công nghệ trong dạy học, giáo dục
Tổ chức thi tay nghề giáo viên, thao giảng, dự giờ là hoạt động chuyênmôn của quá trình giảng dạy Đây là một hoạt động không thể thiếu trong côngtác chuyên môn Tổ chức thao giảng, dự giờ nhằm tạo điều kiện thuận lợi chogiáo viên làm sâu sắc, phong phú thêm nội dung giảng dạy, đổi mới phươngpháp, tăng cường trao đổi kinh nghiệm, học tập, giúp đỡ lẫn nhau trong việcnâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ giảng dạy
Tổ chức thao giảng, dự giờ còn góp phần nâng cao hơn nữa tinh thần, ýthức trách nhiệm chuyên môn, tình cảm và trách nhiệm nghề nghiệp Ngoài ra,hoạt động trên còn góp phần tăng cường và làm tốt hơn nữa việc quản lý dạy vàhọc, thúc đẩy phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt” và nâng cao chất lượng họctập của học sinh
Dự giờ, thăm lớp là một việc làm hết sức quan trọng đối với mỗi giáo viênnói chung và giáo viên tiểu học nói riêng Thông qua việc làm này giúp giáoviên rất nhiều trong công tác phát triển chuyên môn, đặc biệt là trong đổi mớiphương pháp dạy học và hình thức tổ chức lớp học, vận dụng một cách linh hoạtcác kĩ thuật dạy học vào tình hình thực tế của từng lớp hiện nay
Từ một giờ lên lớp của giáo viên, người dự có thể hiểu và đánh giá đượctoàn bộ hoạt động của người dạy Người dự đánh giá từ việc chuẩn bị bài khôngchỉ về nội dung, phương pháp truyền thụ mà cả trình độ tri thức bộ môn, vốnhiểu biết về đời sống, khả năng sư phạm mà có thể dự đoán được kết quả học tậpcủa học sinh Qua khâu lên lớp, người dự sẽ đánh giá được khả năng, trình độ sưphạm của người dạy; nghệ thuật chuyển tải kiến thức khoa học, vận dụng thành
Trang 5thạo và sự thiết lập mối quan hệ giữa thầy với trò, giữa trò với trò; chất lượng
học tập bộ môn của học sinh và hiệu quả giờ dạy của giáo viên
Về phía người dạy, dự giờ sẽ giúp cho giáo viên chủ động, tích cực hơn
trong bài giảng của mình Dù thế nào đi nữa thì mỗi khi có người đến dự giờ,
các giáo viên đều có tinh thần chuẩn bị bài kĩ hơn, đôi khi còn có sự trao đổi
chuyên môn lẫn nhau để có phương án bài dạy tốt nhất trước khi lên lớp Đây là
một việc làm hết sức có ý nghĩa đối với mỗi giáo viên Khi có người đến dự giờ,
lớp học cũng diễn ra sôi nổi hơn, ý thức học tập của học sinh tốt hơn, là điều
kiện tốt nhất để giáo viên phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh, đặc
biệt là đối với học sinh tiểu học, các em rất thích thể hiện mình trước đám đông
Việc dự giờ không chỉ giúp cho giáo viên đi dự giờ học tập, rút kinh nghiệm từ
tiết dạy của đồng nghiệp mà còn giúp cho họ có những sáng tạo trong xử lí các
tình huống dạy học Trước cùng một câu hỏi đặt ra, tuỳ từng đối tượng học sinh
mà giáo viên có thể giúp các em trả lời câu hỏi theo một hướng khác nhau,
thông qua việc xử lí tình huống của đồng nghiệp, giáo viên sẽ khắc phục được
những thiếu sót trong quá trình giảng dạy
2.2 Thực trạng của vấn đề
Tháng 7 năm 2014, Trường Tiểu học Ngọc Khê 2 được sáp nhập bởi 2
trường Tiểu học Ngọc Khê 2 và Tiểu học Ngọc Khê 3 Đến tháng 12 năm 2019
nhà trường nhận thêm một phân hiệu của Trường TH Thúy Sơn 1 Năm học
2021 - 2022, nhà trường có 42 CBGVNV, trong đó có 01 GV đang đi dạy tăng
cường và 998 học sinh Hàng năm, nhà trường thường xuyên có sự thay đổi về
giáo viên chuyển đi, chuyển đến Vì thế không tránh khỏi những bất cập trong
công tác quản lý, trong công tác giảng dạy, phương pháp, hình thức tổ chức dạy
Trình độ tay nghề
Trang 6Bảng 2 Phát triển số lượng học sinh
Khối lớp Số Số HS Nữ DT dân Nữ
tộc
Khuyết tật Con GĐ chính sách
Con mồ côi cả cha lẫn mẹ
HS thuộc vùng 135
- Tập thể CBGV nhận thức sâu sắc và nghiêm túc các chủ trương chínhsách của nhà nước, các chỉ thị nghị quyết của Đảng, có phẩm chất đạo đức tốt,gương mẫu, tinh thần trách nhiệm cao, nhiều đồng chí có kinh nghiệm, nhiệttình, năng động sáng tạo được đào tạo chính quy
Nhu cầu học tập của học sinh ngày càng cao, chất lượng giáo dục ổn định
+ Khó khăn:
Đời sống kinh tế một bộ phận người dân còn khó khăn, tình hình dịchbệnh Covid-19 diễn biến hết sức phức tạp, số lượng giáo viên, học sinh nhiễmcovid 19 nhiều ảnh hưởng không nhỏ đến hình thức tổ chức dạy học, đến chấtlượng giáo dục nhà trường
Trình độ nhận thức của một bộ phận phụ huynh chưa cao dẫn đến chấtlượng giáo dục của nhà trường chưa được như mong muốn
Có một số học sinh nhà ở cách xa trường, một số em học sinh do bố mẹ đilàm ăn xa, mồ côi cha hoặc mẹ ở với ông bà, người thân nhiều khi không cóngười đua đón nên còn hay nghỉ học dẫn đến tỷ lệ chuyên cần chưa cao ảnhhưởng đến chất lượng giáo dục chung của nhà trường
2.2.2 Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên năm học 2021 – 2022
Trang 7Nhà trường có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tích cực, ngày càng đượcchuẩn hoá về mặt đào tạo Đặc biệt các giáo viên trẻ năng động, hăng say côngtác và được trang bị nhiều kiến thức mới, nhạy bén và tiếp cận nhanh trong việccập nhật những ứng dụng công nghệ thông tin; nếu được bồi dưỡng tích cực,đúng trọng tâm sẽ là những mũi nhọn trong công tác giảng dạy.
Công tác kiểm tra nội bộ, dự giờ thăm lớp là hoạt động khá thường xuyên trongnhà trường được tiến hành cụ thể như sau:
Đầu tháng 9,10 sau khi đã ổn định nề nếp nhà trường dự giờ những giáoviên tay nghề chưa tốt Đối với khối 1 tiến hành dự 2 người; khối 2 dự 2 người,khối 3 dự 3 người; khối 4,5 dự 5 người Kết quả là: Có 5 giáo viên đạt khá, 7 đạtloại giỏi Hàng tháng, kì kiểm tra, dự giờ theo kế hoạch kết quả cũng không khảquan hơn đầu năm học Kết quả: Tổng số giáo viên: 37 người Đã kiểm tra: 12người Xếp loại khá 5 người chiếm 41,7%, xếp loại giỏi 7 người đạt 58,3% Công tác dự giờ để hoàn thành chỉ tiêu kiểm tra nội bộ theo kế hoạch, giáoviên đi dự giờ đảm bảo đủ chỉ tiêu số tiết dự giờ/năm hoàn thành hồ sơ cá nhân,việc dự giờ quan trọng trong việc bồi dưỡng chuyên môn cho chính mình vàđồng nghiệp Trong khi dự giờ một số còn nói chuyện riêng, không chú tâm theodõi tiết dạy Việc góp ý sau tiết dạy được thực hiện qua loa, chỉ một vài ý kiếntrọng tâm còn lại là nói cho có, họ sợ mất lòng, sợ nói ra nhiều đến lượt mìnhcũng bị “tố” cho nên “dĩ hòa vi quý” là phương pháp được sử dụng nhiều Khi đi
dự giờ không tự giác, tích cực, giáo viên cho việc dự giờ thăm lớp là nhiệm vụcủa BGH nhà trường
Sau khi kiểm tra, dự giờ thấy những tồn tại, hạn chế sau:
Một là, Cán bộ quản lý rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng dạy
học, nhưng trên thực tế chất lượng dạy và học chưa được đồng đều Vẫn còn cómột số ít giáo viên chưa thực sự tâm huyết với nghề, ngại khó ngại khổ, có giáoviên dạy còn lúng túng khi có người dự giờ, phương pháp dạy học chưa thực sựcải tiến, chất lượng học tập của học sinh chưa cao
Hai là, một số giáo viên chưa tích cực tham gia dự giờ, còn mang tính
đối phó, chiếu lệ, hình thức
Ba là, việc đánh giá, rút kinh nghiệm còn dè dặt, chưa mạnh dạn đóng góp
ý kiến ở tổ chuyên môn Đây là khâu quan trọng, then chốt trong công tác dự giờcủa giáo viên cần phải thực hiện đúng quy định
Bốn là, một số giáo viên nhận thức về vị trí, vai trò, nhiệm vụ của công
tác dự giờ, thăm lớp chưa đầy đủ nên chưa thực sự phấn khích tham gia hoạtđộng tổ chuyên môn; chưa thấy rõ tác dụng của việc dự giờ, thăm lớp với côngtác giảng dạy của bản thân; chưa thực hiện đủ chức năng, nhiệm vụ của mình
Trang 8nên hoạt động thao giảng, dự giờ còn mang tính đối phó và tự phát, thiếu kếhoạch.
Nguyên nhân của thực trạng trên là do một số giáo viên chưa thấy hết tầmquan trọng trong hoạt động giáo dục của nhà trường; chưa thực sự thích thú vàhăng hái tham gia hoạt động thi đua về chuyên môn nghiệp vụ và tham gia dựgiờ, thăm lớp; biện pháp tổ chức chưa phù hợp nên chưa kích thích được tínhtích cực của mỗi cá nhân; việc xây dựng kế hoạch thường dựa vào kinh nghiệmlàm việc; trình độ, năng lực của giáo viên trong tổ, khối chuyên môn còn hạnchế; hình thức động viên, khen thưởng chưa thiết thực, việc nhắc nhở, phê bình còn nể nang, e dè
Tinh thần cộng đồng trách nhiệm giữa các tổ chuyên môn và giáo viênchưa cao, công tác chỉ đạo tổ chức hoạt động thiếu biện pháp cụ thể Do nhậnthức chưa rõ ràng về vai trò, nhiệm vụ của công tác dự giờ, thăm lớp nên chưaphát huy được tính chủ động, sáng tạo của GV đối với công tác chuyên môn
Là cán bộ quản lý của trường tiểu học, ngoài việc quản lý chỉ đạo cho độingũ giáo viên học tập nghiên cứu các tài liệu tham khảo như tạp chí giáo dục,tạp chí giáo dục tiểu học, báo giáo dục thời đại…,trong những năm học vừa qua,chúng tôi đã tập trung xây dựng nề nếp kiểm tra nội bộ, dự giờ cho cán bộ quản
lý và giáo viên nhằm giúp giáo viên nâng cao tay nghề
Xuất phát từ cơ sở trên, tôi xin trình bày một số giải pháp mang tính thực
tế trong quá trình chỉ đạo chuyên môn, một số giải pháp mà tôi đã thu thập đượcqua các tài liệu và các văn bản của ngành Việc áp dụng có sự chuyển biến nhấtđịnh trong việc nâng cao chất lượng giờ lên lớp của giáo viên ở trường TH NgọcKhê 2
2 3 Các giải pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề
2.3.1 Giải pháp đối với cán bộ quản lý giáo dục
Vai trò của Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng trong việc nâng cao chất lượngdạy và học của một trường tiểu học là hết sức quan trọng và cần thiết Vì Hiệutrưởng, phó Hiệu trưởng là những người trực tiếp chỉ đạo về chuyên môn và đặcthù của một trường tiểu học, người giáo viên phải dạy tất cả các môn học
Ngay từ đầu năm học dựa trên cơ sở xây dựng các chỉ tiêu và giải phápnâng cao chất lượng dạy học để cho tập thể giáo viên, các tổ chuyên môn cũngnhư các tổ chức trong nhà trường tham khảo, bàn bạc đi đến thống nhất TrongHội nghị cán bộ công chức-viên chức đầu năm học tất cả cán bộ, giáo viên, nhânviên đều được tham gia ý kiến một cách dân chủ, hướng đến mục đích chungcủa nhà trường là làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng mũinhọn; nâng cao chất lượngđội ngũ trong nhà trường Trong sinh hoạt tổ chuyên
Trang 9môn định kì nội dung này cũng được Ban giám hiệu quan tâm chỉ đạo một cáchsát sao.
Trích nội dung kế hoạch KTNB năm học 2021-2022 Nguồn: TH Ngọc Khê 2
Ngoài ra, việc xây dựng kế hoạch dự giờ cũng được dựa trên việc phânloại tay nghề giáo viên để nắm chắc nghiệp vụ sư phạm của từng người Cụ thểnhư đối với giáo viên có tay nghề vững, có sự linh hoạt, sáng tạo trong quá trìnhdạy học thì tôi chỉ đạo dự những tiết liên quan đến kiến thức, kĩ năng tổng hợp,
Trang 10những tiết có thể có nhiều tình huống xảy ra để các giáo viên trong trường cùnghọc tập cách tháo gỡ, xử lý tình huống qua bài dạy Đối với giáo viên có taynghề ở mức độ thấp hơn, việc dự giờ chú trọng ở các dạng bài để kiểm tra việcnắm chắc tiến trình của tiết dạy, cách thức khai thác bài dạy của giáo viên đểnâng dần khả năng soạn giảng cho giáo viên đó Nhất là kĩ năng soạn giảng bằnggiáo án điện tử.
Dự giờ kiểm tra nội bộ - áp dụng công nghệ thông tin Nguồn TH Ngọc Khê 2
Bên cạnh dự giờ trong kế hoạch, tôi chú trọng hình thức dự giờ đột xuất.Thông qua dự giờ đột xuất sẽ góp phần đẩy mạnh hoạt động dạy – học trong nhàtrường, chất lượng học tập sẽ được chuyển biến rõ nét vì mỗi giáo viên luônluôn chuẩn bị tâm thế sẽ được dự giờ, có ý thức chuẩn bị tốt các bài dạy trướckhi đến lớp;
Để triển khai việc thực hiện nhiệm vụ năm học, bản thân tôi đã đánh giátình hình thực hiện công tác dạy - học trong các cuộc họp tổ khối, họp chuyênmôn, họp hội đồng sư phạm nhà trường và xây dựng kế hoạch chỉ đạo công tácchuyên môn Trọng tâm của kế hoạch chỉ đạo chuyên môn là xây dựng kế hoạch
mở 02 chuyên đề mỗi khối /năm học
Bên cạnh đó, việc tham gia sinh hoạt cụm và tập huấn các chuyên đề cấphuyện, cấp tỉnh cũng được nhà trường đưa vào kế hoạch tập huấn lại cho toàn bộgiáo viên Để chuẩn bị cho hoạt động này, nhà trường đã phân công cụ thể chocác thành viên (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng thực hiện nội dung báo cáo