Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học mang lại tính hiệuquả cao được sử dụng để dạy học ở tiểu học nói chung trong đó có phân mônLuyện từ và câu lớp 3 nói riêng.. Trong
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Trong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước với sự phát triển về mọimặt đòi hỏi phải đổi mới mục tiêu giáo dục nhằm đào tạo ra một lớp người năngđộng, sáng tạo nhằm đáp ứng cho xã hội nguồn nhân lực phục vụ đắc lực cho cácmục tiêu kinh tế của xã hội Trước tình hình trên cần phải có một lớp người laođộng có đủ năng lực, có tài, có đức để xứng đáng là chủ nhân tương lai của đấtnước Qua các kì Đại hội Đảng toàn quốc, trong các văn kiện Đại hội Bộ Giáo dục
và Đào tạo đều nhấn mạnh rằng: “Cần đổi mới phương pháp giáo dục cho phù hợpvới sự phát triển của đất nước, để đào tạo ra những con người năng động sáng tạo
có năng lực giải quyết vấn đề.” Ngày nay trên thế giới mục đích của giáo dụcthường được chú trọng các vấn đề: học để biết, học để làm, học để tự khẳng địnhmình và học để cùng chung sống
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việchình thành và phát triển nhân cách, kĩ năng sống cơ bản của học sinh Mỗi mônhọc có vị trí và tầm quan trọng riêng để cùng giúp học sinh phát triển toàn diện vềnhân cách Môn Tiếng Việt cũng như các môn học khác cung cấp những tri thứckhoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển nănglực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp, đạo đức của conngười Môn Tiếng Việt còn là chìa khóa để học các môn học khác Trong đó Luyện
từ và câu là phân môn làm giàu vốn từ cho học sinh và phát triển năng lực dùng
từ đặt câu của các em; cung cấp một số kiến thức về từ và câu từ đó giúp họcsinh phát triển các kĩ năng nghe, nói đọc, viết, sản sinh văn bản phục vụ chogiao tiếp Học tốt môn học này sẽ tạo tiền đề cho các em học tốt những môn họckhác Vì vậy ngay từ những cấp học đầu tiên cúng ta cần phải đặc biệt quan tâmđến việc dạy học Luyện từ và câu cho học sinh
Vấn đề đặt ra đối với giáo dục là làm thế nào để phát huy tính chủ động sángtạo của học sinh, giúp học sinh huy động, tích cực hóa vốn từ, câu của mình vàohọc tập giao tiếp Đồng thời tạo ra một lớp người mới năng động, sáng tạo, đápứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội? Điều đó đã thôi thúc tôi tìm tòi, nghiêncứu, vận dụng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực Thực tế giảngdạy cho thấy Trò chơi học tập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các tròchơi có nội dung về từ và câu lý thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các
em Thông qua các trò chơi các em sẽ lĩnh hội các kiến thức từ và câu một cách dễdàng Trò chơi cũng giúp các em củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc,làm giàu vốn sống, vốn hiểu biết, rèn các kĩ năng sống cơ bản, tạo cho các em say
mê hứng thú trong học tập, trong việc làm
Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học mang lại tính hiệuquả cao được sử dụng để dạy học ở tiểu học nói chung trong đó có phân mônLuyện từ và câu lớp 3 nói riêng Trò chơi học tập là trò chơi có nội dung gắn vớihoạt động học tập của học sinh Trong các tiết học Luyện từ và câu lớp 3, việc tổchức cho học sinh chơi vào bất cứ phần nào của bài học đều rất quan trọng, vì chơitrò chơi làm thay đổi hình thức học tập, làm không khí lớp học được thoải mái, dễchịu hơn Quá trình học tập trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn, làm cho học
Trang 2sinh thấy vui, nhanh nhẹn, cởi mở hơn Học sinh tiếp thu tự giác, tích cực hơn vàđược củng cố, hệ thống hoá kiến thức.
Chính vì lẽ đó việc sử dụng trò chơi trong giờ học Luyện từ và câu là hết sức
bổ ích Nó vừa phù hợp với tâm lí của học sinh tiểu học vừa đáp ứng yêu cầu đổimới hiện nay Trò chơi Luyện từ và câu tạo cho các em yêu thích môn học, khơidậy niềm đam mê, hứng khởi, làm cho các em say mê khám phá khoa học Giúpcác em được rèn luyện và phát triển các kĩ năng sống thông qua các hoạt động cụthể của trò chơi Với những kinh nghiệm tích luỹ của bản thân và lòng nhiệt tình
học hỏi đồng nghiệp, tôi mạnh dạn nghiên cứu và đưa ra: “ Một số giải pháp thiết
kế, tổ chức trò chơi trong phân môn Luyện từ và câu nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 3E trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi ”.
- Giúp bản thân tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn
1 3 Đối tượng nghiên cứu:
- Một số giải pháp thiết kế, tổ chức trò chơi trong phân môn Luyện từ và câunhằm gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 3
1 4 Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện SKKN này tôi đã áp dụng một số phương pháp sau:
+ Phương pháp nghiên cứu lí luận: Phân tích, nghiên cứu các tài liệu có liênquan
+ Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, điều tra, viết tổng kết kinhnghiệm
+ Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: Tính, phân tích số liệu và phần trăm sốliệu thu được
+ Phương pháp thực nghiệm: Dạy thực nghiệm để kiểm tra tính khả thi củaviệc thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học Luyện từ và câu lớp 3 nhằm gâyhứng thú học tập, tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Chúng ta đã biết, do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, học sinh tiểu học nói chung
và lớp 3 nói riêng rất ham chơi, thích tìm hiểu điều mới lạ nhưng lại rất nhanhchán, dễ nhớ nhưng lại cũng chóng quên Do vậy dạy học theo quan điểm “Thôngqua hoạt động vui chơi để tiến hành hoạt động học tập, học mà chơi, chơi mà học”phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi các em Đồng thời đáp ứng mục tiêu giáo dụctheo hướng đổi mới hiện nay Hơn nữa, Luyện từ và câu là một phân môn tươngđối khó “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam” thì việc đưa ra tròchơi nhằm mục đích “Học mà chơi, chơi mà học” là rất phù hợp Trò chơi Luyện
từ và câu không những chỉ giúp cho học sinh lĩnh hội được tri thức mà còn giúpcác em củng cố và khắc sâu tri thức đó một cách vững chắc
Trang 3Bác Hồ cũng có quan điểm rất tuyệt vời khi nói về cách dạy ở tiểu học:
“Tiểu học thì cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ Phải giữ toàn vẹn tính vui
vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng, chớ nên làm cho chúng trở nêngià cả Trong lúc học cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm chochúng học.”
Từ xưa, Khổng Tử cũng đã nói: “Biết mà học không bằng thích mà học; Thích
mà học không bằng vui, say mê mà học.”
A.I xôrôkina đã đưa ra một luận điểm vô cùng quan trọng về đặc thù của tròchơi học tập: “Trò chơi học tập là một quá trình phức tạp, nó là hình thức dạy họcđồng thời nó vẫn là trò chơi Khi các mối quan hệ chơi bị xoá bỏ, ngay lập tức tròchơi biến mất và khi ấy trò chơi biến thành tiết học, đôi khi biến thành sự luyệntập.”
Trò chơi học tập trong Luyện từ và câu là các trò chơi trong đó có chứa đựngcác nội dung kiến thức về từ và câu Nó được thể hiện ở một khâu nào đó trongviệc dạy học (đầu tiết, giữa tiết, cuối tiết hoặc trong giờ luyện tập, ngoại khoá )Nói cách khác tức là chuyển nội dung kiến thức của bài học thành các nhiệm vụhọc tập thông qua các trò chơi và cách thức chơi để lĩnh hội tri thức của bài học
Tổ chức trò chơi trong dạy học Luyện từ và câu nhằm những mục đích sau:
- Góp phần củng cố, hệ thống hoá kiến thức và kĩ năng cho học sinh
- Làm cho việc tiếp thu kiến thức và rèn luyện kĩ năng của học sinh tăng thêmphần sinh động, hấp dẫn
- Làm cho không khí lớp học sôi nổi, hào hứng, tạo cảm giác nhẹ nhàng, thoảimái, giúp học sinh chủ động, tự giác và tích cực hơn trong việc chiếm lĩnh kiếnthức
- Kích thích sự tìm tòi, khám phá, tạo niềm tin, tạo cơ hội để các em giao tiếp,hợp tác với các bạn và tự tin thể hiện mình
- Góp phần tác động đến sự phát triển trí tụê, rèn luyện sự nhanh nhẹn củahọc sinh Làm cho vốn hiểu biết về tri thức khoa học, kĩ năng sống của các emngày càng phong phú hơn, tăng cường khả năng vận dụng vào cuộc sống, thíchnghi với môi trường và sự thay đổi của xã hội
- Thông qua các trò chơi, các em có thêm tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau.Các em được tự nhận xét, đánh giá thẳng thắn và trung thực Đồng thời các kĩ năngsống như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năngquản lí thời gian được củng cố và rèn luyện Các em có tinh thần trách nhiệm và ýthức hoà nhập cộng đồng
2 2 Thực trạng của việc dạy và học Luyện từ và câu lớp 3 trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm ở trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi.
a Thực trạng việc dạy của giáo viên :
Trong những năm gần đây bậc tiểu học đã và đang tích cực đổi mới về nộidung và phương pháp, hình thức tổ chức dạy học sao cho giờ học được thoải mái,nhẹ nhàng và đạt hiệu quả cao Hiện nay việc dạy học Luyện từ và câu ở tiểu học
về cơ bản đã có đổi mới về phương pháp nhưng chưa thực sự phát huy hết vai tròcủa người học cũng như chưa phát huy hết tính tích cực chủ động chiếm lĩnh kiếnthức của học sinh Việc sử dụng trò chơi trong giờ học Luyện từ và câu vẫn chưa
Trang 4được chú trọng Việc thiết kế, vận dụng các trò chơi học tập vào giảng dạy của một
số các giáo viên trường TH Nguyễn Văn Trỗi vẫn còn lúng túng, chưa đúng lúc,đúng chỗ, mang tính hình thức Giáo viên chưa xác định được các yêu cầu khi thiết
kế và tổ chức trò chơi, chưa phân dạng các trò chơi theo từng mạch kiến thức; chưa
nắm chắc cách thiết kế, tổ chức các trò chơi học tập trong môn Luyện từ và câutheo từng nội dung kiến thức cụ thể Mặt khác thời gian tổ chức trò chơi lại hạnchế, diện tích phòng học còn hạn hẹp so với số lượng học sinh và cách sắp xếp bànghế trong lớp gây khó khăn cho việc tổ chức trò chơi nên giáo viên còn ngại tổchức trò chơi cho học sinh
b Thực trạng việc học của học sinh :
Đặc điểm tâm lý lứa tuổi các em học sinh lớp 3 là đều thích vui chơi trong giờhọc Nhưng do điều kiện lớp học đông nên các em ít được giáo viên tổ chức chơi vìthế khi tham gia trò chơi các em chưa mạnh dạn, chưa tự tin
c Kết quả của thực trạng:
- Giáo viên : Qua dự giờ thăm lớp các giờ học Luyện từ và câu của giáo viênkhối 3 tôi thấy các tiết học còn trầm Học sinh còn thụ động tiếp thu kiến thức.Giáo viên nhiệt tình giảng giải nhưng thường tham kiến thức chưa chú ý nhiều đếnphương pháp, hình thức tổ chức lớp học, ngại tổ chức trò chơi vì thế chưa tạođược hứng thú học tập, cũng như rèn kĩ năng sống cho học sinh
- Học sinh : Qua dự giờ đồng nghiệp các tiết Luyện từ và câu, tôi thấy học sinhchưa thực sự tập trung Trong khi cô giáo giảng bài vẫn có những em nói chuyệnriêng, trêu bạn, chơi một số trò chơi, Khi giáo viên yêu cầu trả lời hoặc trình bàythì lại thẹn thùng, nói lí nhí, không dám tự mình quyết định câu trả lời, … Cónghĩa là học sinh không tự tin với kiến thức của mình, các kĩ năng sống còn hạnchế
Điều tra kết quả môn Tiếng Việt trong đó có phân môn Luyện từ và câu 3 lớp
3 của Trường TH Nguyễn Văn Trỗi qua bài kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm
2021 - 2022, tôi thu được kết quả như sau :
Trang 5Là giáo viên trực tiếp dạy học lớp 3, tôi đã băn khoăn, trăn trở rất nhiều vềvấn đề đó Để việc dạy và học Luyện từ và câu ở lớp 3 đạt hiệu quả cao hơn, tôimạnh dạn nghiên cứu, tìm tòi và học hỏi đồng nghiệp để tổ chức một số trò chơihọc tập góp phần gây hứng thú học tập, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, đồngthời nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện trong giai
đoạn công nghiệp hoá hiện đại hoá hiện nay
2 3 Các giải pháp và tổ chức thực hiện
2 3 1 Xác định yêu cầu khi thiết kế và tổ chức trò chơi trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3.
Khi thiết kế và tổ chức các trò chơi phải đảm bảo các yêu cầu sau :
2.3 1.1 Trò chơi phải gắn với mục tiêu bài học :
- Khi thiết kế và tổ chức các trò chơi, giáo viên cần dựa vào các kiến thức, kĩnăng của bài cần củng cố, rèn luyện để xây dựng trò chơi
2 3 1.2 Trò chơi phải đảm bảo tính vừa sức, dễ thực hiện :
- Tổ chúc trò chơi phải vừa sức, phù hợp với khả năng để các em có thể thựchiện được trong thời gian ngắn
- Tổ chức trò chơi phải được mang những cái tên ngộ nghĩnh, gây hứng thú,kích thích học sinh tham gia chơi
- Trò chơi phải giúp học sinh dễ tiếp thu hoặc củng cố hệ thống hoá kiếnthức
- Trò chơi phải phù hợp với thời gian (từ 3-5 phút) và phù hợp với môitrường, điều kiện học tập
- Trò chơi phải có sức cuốn hút, tạo không khí thoải mái, dễ chịu, không gâycăng thẳng cho học sinh, không quá cầu kì, phức tạp
- Trò chơi phải được sử dụng triệt để phương tiện và đồ dùng sẵn có của mônhọc, của nhà trường, của giáo viên, học sinh Các đồ dùng mà giáo viên tự làm lànhững vật dễ kiếm, rẻ tiền, phục vụ trò chơi phải đảm bảo tính khoa học, thẩm mĩ
và giáo dục
- Trò chơi học tập không chỉ để mua vui cho học sinh mà còn chứa đựng nộidung học tập Do đó khi tổ chức trò chơi học tập cho học sinh, giáo viên cần tránhquá thiên về phân định thắng thua
2 3 2 Phân dạng các trò chơi theo từng mạch kiến thức Luyện từ và câu lớp 3
Căn cứ vào từng nội dung kiến thức Luyện từ và câu lớp 3 tôi đã tiến hànhphân dạng các trò chơi như sau :
a Các trò chơi khi dạy nội dung Mở rộng vốn từ, nghĩa của từ và từ loại:
Trò chơi “Kết hoa”; “Chuyền bóng bắt chữ”; “Ghép nhanh tên cho hình”; “ Ainhanh hơn?”; “ Xếp từ theo nhóm”; “Đố vui? ”
b Các trò chơi khi dạy nội dung câu , dấu câu: Trò chơi: “Thi đặt câu theo
mẫu”, “ Thi đặt câu theo tranh”, “ Ai tài biến hóa”, “Thi mở rộng câu”; Ai nhanh,
ai đúng”
c Các trò chơi khi dạy về so sánh, nhân hóa và các tiết luyện tập theo chủ điểm, giữa kì, cuối năm: “Ai tài so sánh”; “ Ai tài nhân hóa”; “Rung chuông
vàng”; “ Đuổi hình bắt chữ”
Trang 62 3 3 Thiết kế, tổ chức dạy học các trò chơi học tập trong môn Luyện từ và câu lớp 3 theo từng nội dung kiến thức cụ thể.
Mỗi trò chơi học tập thường được trình bày theo 3 phần :
Sau đây tôi xin giới thiệu cách tổ chức một số trò chơi trong dạy học Luyện
từ và câu lớp 3 mà tôi đã nghiên cứu, tổ chức và vận dụng trong quá trình giảngdạy
2 3 3.1 Các trò chơi khi dạy nội dung Mở rộng vốn từ, nghĩa của từ và từ loại:
*Trò chơi 1: “ Chuyền bóng bắt chữ ”
+ Mục tiêu: Giúp học sinh mở rộng vốn từ bằng cách tạo ra các từ có nhiều
tiếng từ một tiếng đã cho Rèn kĩ năng huy động vốn từ nhanh Rèn kĩ năng phảnứng nhanh nhẹn
+ Chuẩn bị: Trò chơi này không cần chuẩn bị cầu kì, phương tiện chơi là một
quả bóng nhựa vừa phải
+ Cách tiến hành:
Bước 1: Giáo viên nêu tên trò chơi, thời gian chơi: 5 phút
Bước 2: Hướng dẫn cách chơi: Chia lớp thành 4 đội chơi Giáo viên “châmngòi” đầu tiên bằng cách nêu một từ Chẳng hạn: “Bóng đá” rồi chỉ vào 1 em củađội 1, nếu em đó trả lời đúng sẽ được chuyển bóng cho đội 2 và được ngồi xuống Bước 3: Phổ biến luật chơi : Nếu trong thời gian đếm ngược từ 5 đến 1 mà
em đó không tìm được từ thì cũng phải chuyển bóng cho đội bạn nhưng phải đứngtại chỗ Cuối trò chơi, đội nào có nhiều bạn phải đứng là thua
Bước 4: Tổ chức chơi và đánh giá
* Ví dụ khi dạy các bài: Bài tập 1 tuần 29 (SGK tiếng Việt 3, tập 2): Tìm cácmôn thể thao bắt đầu bằng mỗi tiếng sau:
a) Bóng (VD: bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng bàn, bóng ném, bóng bầudục, bóng chày)
b) Chạy (VD: chạy vượt rào, chạy việt dã, chạy 100m, chạy 400m, chạy vũtrang, chạy tiếp sức, chạy ma-ra-tông)
+ Kết quả: Sau trò chơi này tôi thấy hầu hết các em trong lớp đều vui vẻ, phấn
khởi, không khí trong lớp trở nên thoải mái, nhẹ nhàng Em nào cũng thấy mình cónhu cầu tích lũy, mở rộng vốn từ để được quyền “ chuyền bóng” cho đối phương.Qua trò chơi, tinh thần hợp tác gắn bó giữa các em thêm bền chặt, các em trở nênmạnh dạn, tự tin
Trang 7+ Vận dụng: Trò chơi chuyền bóng bắt chữ có thể dùng để mở rộng vốn từ
theo chủ đề, đặc biệt với các tiếng Hán Việt VD: Tuần 2, tuần 4, tuần 6, tuần 8,Tuần 9, Tuần 16, tuần 20, tuần 22, Tuần 26, tuần 35
*Trò chơi 2: “Kết hoa”
+ Mục tiêu: Học sinh mở rộng và tích cực hóa vốn từ bằng cách huy động
nhanh những từ chỉ sự vật, hoạt động, trạng thái, tính chất Rèn kĩ năng hợp tác, kĩnăng làm việc nhóm
+ Chuẩn bị: 8 nhị hoa, 8 bảng nhóm, 8 bút dạ, mỗi nhóm 10 cánh hoa
+ Cách tiến hành:
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi, thời gian chơi: 3 phút
Ví dụ: Chủ đề Quê hương, tuần 11: Tìm các từ chỉ cảnh vật quê hương
Bước 2: Hướng dẫn cách chơi:
Chia lớp thành 8 nhóm, mỗi nhóm 6 học sinh tham gia trò chơi Các độichơi thảo luận tìm các từ chỉ sự vật viết vào cánh hoa, dán vào bảng nhóm để kếtthành bông hoa
Bước 3: Phổ biến luật chơi
Các bạn trong nhóm hợp tác để tìm từ, dán từ kết hoa sau đó treo lên bảnglớp vào vị trí quy định Trong vòng 3 phút đội nào tìm được nhiều từ đúng và kếtđược bông hoa đẹp là chiến thắng
Cây đa Núi
non
Bến nướ c
Quê hương
Đầ
m sen
Lũy tre
Mái chù a
Mái đìn
h Con
đò
Trang 8Bước 4: Tổ chức chơi và đánh giá
- Học sinh tham gia theo đúng luật chơi và cách chơi Kết thúc trò chơi, giáoviên cùng cổ động viên nhận xét, kết luận và tuyên dương đội thắng cuộc
+ Kết quả: Sau trò chơi, các em thể hiện rõ tinh thần đoàn kết gắn bó Mặt
khác các em mở rộng và tích cực hóa vốn từ Các em thể hiện được kĩ năng quản líthời gian, kĩ năng tự phục vụ và kĩ năng đảm nhận trách nhiệm qua các việc làm cụthể
+ Vận dụng: Trò chơi này có thể tổ chức chơi trong tất cả các chủ đề để mở
rộng và tích cực hóa vốn từ mà học sinh có về chủ đề đó
*Trò chơi 3: “Ghép nhanh tên hình”
+ Mục tiêu: Trò chơi nhằm giúp học sinh rèn luyện ghép nhanh tên gọi( từ
ngữ) với hình tương ứng Hình thành các biểu tượng cụ thể về nghĩa của từ
+ Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị sẵn tranh ảnh và một số thẻ từ ghi tên người,
tên địa danh, được thể hiện trên tranh ảnh hoặc bản đồ
+ Cách tiến hành:
Bước 1: Giáo viên nêu tên trò chơi, thời gian chơi ( 3 phút)
Bước 2: Hướng dẫn cách chơi
Trang 9Chia lớp thành 4 đội chơi, cử đại diện mỗi đội 3 em tham gia chơi
Sau khi nghe giáo viên hô: “Bắt đầu”
Học sinh tham gia chơi phải gắn đúng nhanh nhất các tên (từ) vào đúng vị trítrên bản đồ hoặc đúng vào tranh ảnh thích hợp
Bước 3: Phổ biến luật chơi: Tổ nào gắn đúng và nhanh nhất sẽ thắng cuộc.Bước 4: Tổ chức cho học sinh chơi
Giáo viên cử mỗi tổ 1 em làm giám khảo để chấm điểm cho các bạn tham giachơi Sau mỗi lượt chơi ban giám khảo sẽ ghi lại số điểm của các tổ GV cùng họcsinh tuyên dương nhóm thắng cuộc
Ví dụ: Tuần 15, chủ đề Dân tộc
+ Kết quả: Sau trò chơi tất cả học sinh đều hứng thú với tiết học và đều mongmuốn được tham gia chơi Vì vậy chỉ trong thời gian ngắn kĩ năng nhận biết biểutượng về nghĩa của từ của các em học sinh được nâng lên rõ rệt Khi tổ tổ chức tròchơi này tôi thấy giờ học có hiệu quả hơn, những em trước đây ngại học giờ cũngmạnh dạn tự tin hơn rất nhiều
+ Vận dụng: Trò chơi này có thể vận dụng để dạy các bài trong các tuần sau:Tuần 2, chủ đề Thiếu nhi; tuần 15, chủ đề Dân tộc ( tên các dân tộc với ảnh vềtrang phục dân tộc); tuần 16, chủ đề Thành thị và nông thôn; tuần 22, chủ đề sángtạo (Ghép nhanh tên một số danh nhân với tên tranh, ảnh tương ứng); Chủ đề Nghệ
Trang 10thuật; tuần 26, chủ đề Lễ hội (Tên và một số tranh ảnh về Lễ hội); tuần 29, chủ đềThể thao (tên vận động viên nổi tiếng của Việt Nam)
*Trò chơi 4: “Ai nhanh hơn ?”
(Tìm nhanh từ chỉ sự vật, hoạt động, trạng thái, đặc điểm)
+Mục tiêu: Nhận biết nhanh các từ chỉ sự vật ( hoạt động trạng thái, đặc
điểm), làm giàu vốn từ Luyện trí thông minh, nhanh mắt, nhanh tay
+Chuẩn bị: Pho to cho mỗi học sinh một đoạn văn, đoạn thơ có chứa từ chỉ sự
vật ( hoạt động trạng thái, đặc điểm) cần tìm Hoặc một số quân bài bằng bìa cóchứa từ chỉ vật ( hoạt động trạng thái, đặc điểm) cần tìm
+ Cách tiến hành:
Bước 1: Phổ biến luật chơi, cách chơi (3-5 phút tùy vào số từ giáo viên yêucầu)
Bước 2: Hướng dẫn cách chơi
- Mỗi người sẽ được gạch từ chỉ sự vật ( hoạt động, trạng thái, đặc điểm) trênbài của mình Ba bạn nhanh nhất sẽ được dán bài lên bảng lớp theo thứ tự 1, 2, 3.Bước 3: Phổ biến luật chơi
Bạn nào nhanh nhất và có nhiều từ đúng nhất sẽ giành chiến thắng
Bước 4: Tổ chức chơi và đánh giá
Học sinh tham gia theo đúng luật chơi và cách chơi Kết thúc trò chơi, giáoviên cùng cổ động viên nhận xét, kết luận và tuyên dương người thắng cuộc
Ví dụ: Trò chơi tìm nhanh sự vật được dùng cho bài tập 1, tuần 1( SGK Tiếng Việt 3 tập 1)
Đáp án như sau: Tay em đánh răng
Răng trắng hoa nhài Tay em chải tóc Tóc ngời ánh mai.
+ Kết quả: Sau trò chơi, các em nhận biết tốt hơn các từ chỉ sự vật, hoạt động,
trạng thái, đặc điểm Mặt khác các em mở rộng và tích cực hóa vốn từ Các emđược rèn luyện trí thông minh, kĩ năng nhanh nhẹn, thể hiện được kĩ năng quản líthời gian và kĩ năng đảm nhận trách nhiệm qua các việc làm cụ thể
+ Vận dụng: Trò chơi này tôi đã vận dụng để dạy bài: BT1 tuần 1; BT3
-tuần 7; BT1 -tuần 12; BT2- -tuần 29 ; BT1- -tuần 16 Cũng có thể vận dụng tìmnhanh các từ chỉ sự vật, hoạt động, trạng thái trong các chủ đề nhỏ
*Trò chơi 5: “Đố vui ? ”
+ Mục tiêu: Rèn kĩ năng đoán từ nhanh khi biết nghĩa và một số dấu hiệu về
nghĩa của từ đó Củng cố nghĩa và mở rộng vốn từ ngữ cho học sinh
+ Chuẩn bị: GV chuẩn bị một số câu đố về từ hoặc nghĩa của một số từ Học
sinh chuẩn bị mỗi em một bảng con, phấn
+ Cách tiến hành:
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi, thời gian chơi (30 giây cho một câu đố)
Bước 2: Hướng dẫn cách chơi
Khi giáo viên đọc câu đố, học sinh nghe, đoán xem đó là từ gì rồi ghi nhanhvào bảng con
Bước 3: Phổ biến luật chơi
Trang 11Hết thời gian 30 giây, tất cả học sinh giơ bảng, giáo viên đếm xem mỗi tổ cóbao nhiêu em đoán đúng Tổ nào có nhiều người đoán đúng là chiến thắng.
Bước 4: Tổ chức chơi và đánh giá
Tổ chức cho học sinh chơi đúng cách, đúng luật Kết thúc trò chơi, giáo viêntuyên dương nhóm thắng cuộc
+ Kết quả: Sau trò chơi, tôi nhận thấy 100% học sinh đều hứng thú học tập.
Thậm chí trong các giờ ra chơi tôi thấy các em còn lấy trò chơi này để chơi Các
em còn tích cực tìm tòi thêm những câu đố về từ để chơi Điều đó cho thấy các em
có niềm vui, niềm đam mê khi học Luyện từ và câu Trò chơi Tiếng Việt lúc này
đã trở thành sinh hoạt của các em Kĩ năng giao tiếp của các em được nâng lên mộtcách rõ rệt
+Vận dụng: Trò chơi này, tôi đã vận dụng khi dạy chủ đề Nông thôn, tuần 16;
chủ đề Gia đình tuần 4; chủ đề Trường học tuần 6; chủ đề Nghệ thuật, tuần 24; chủ
đề Thể thao, tuần 29; chủ đề Thiên nhiên tuần 34
Ví dụ một số câu đó về chủ đề nông thôn:
- Vật dùng để gặt lúa, cắt cỏ( là gì?)
- Để nguyên – giúp bác nhà nông
Thêm huyền - ấm miệng cụ ông, cụ bà
Thêm sắc – từ lúa mà ra
Đố bạn đoán được đó là chữ chi? ( Là chữ gì?)
- Cái gì mà lưỡi bằng gang
Xới lên mặt đất những hàng thẳng băng
Giúp nhà có gạo để ăn
Siêng làm thì lưỡi sáng bằng mặt gương.( Là cái gi?)
Ngoài cách đố vui bằng câu đố giáo viên còn có thể dùng hành động để đố
với những chủ đề từ chỉ hoạt động Có thể phát huy sự sáng tạo của học sinh bằngcách cho học sinh diễn tả hành động để đó các bạn dưới lớp đoán từ
2.3 3.2 Các trò chơi khi dạy về câu và dấu câu
*Trò chơi 1: “Thi đặt câu theo mẫu”
+ Mục tiêu: Luyện kĩ năng nói, viết đúng mẫu câu, có sự tương hợp giữa 2
thành phần chính trong câu Luyện khả năng nhận xét nhanh, tác phong nhanhnhẹn
+ Chuẩn bị: GV chuẩn bị một số từ ngữ phù hợp với các chủ đề đã học ở lớp 3
để phục vụ cho các bài tập đặt câu theo mẫu Ai là gì? Ai làm gì? Ai thế nào?
+ Cách tiến hành:
Bước 1: Giới thiệu trò chơi, thời gian chơi 5 phút
Bước 2: Hướng dẫn cách chơi:
Chia người chơi thành 2 nhóm (A, B) Hai nhóm luân phiên nhau đặt câu hỏi
và trả lời Nhóm A nêu vế Ai?, nhóm B trả lời Là gì? ( hoặc Làm gì? Thế nào?) vàngược lại
Bước 3: Phổ biến luật chơi
Mỗi lượt nêu hay trả lời đúng đề được tặng một mặt cười Nếu nhóm nào cóngười nêu sai hay trả lời sai sẽ bị lấy lại 1 mặt cười Cuối trò chơi, nhóm nào cónhiều mặt cười hơn là chiến thắng