Thông qua dạy đọc, giáo viên giúp cho học sinhđọc đúng, đọc hay và bồi dưỡng cho các em cái hay cái đẹp trong cuộc sống.Giáo viên phải đặc biệt coi trọng và chú ý đến việc dạy văn kết hợ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP THANH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HƯỚNG DẪN LUYỆN ĐỌC CHO HỌC
SINH LỚP 1E TRƯỜNG TH QUẢNG THÀNH
Người thực hiện: Lê Thị Hồng
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Quảng Thành
SKKN thuộc môn: Tiếng Việt
Trang 2THANH HÓA, NĂM 2022
2.1.2 Vai trò của hoạt động đọc
32.1.3.Mục tiêu môn Tiếng Việt theo chương trình giáo dục phổ thông
3.4.Sử dụng một số mẹo trong dạy học luyện đọc 14
3.6 Xây dựng hình thức học tập “Đôi bạn cùng tiến” 17
1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói: :
“Vì lợi ích mười năm trồng cây,
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Lời dạy đó là “kim chỉ nam” cho mục tiêu giáo dục của Đảng Chính vìthế mà Đảng luôn coi “giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp củatoàn Đảng, toàn dân”, đặc biệt là đối với Tiểu học vì đây là bậc học đặt nền
Trang 3móng cho sự phát triển toàn diện sau này của các em Cùng với môn Toán, mônTiếng Việt ở Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ chohọc sinh Năng lực hoạt động này thể hiện trong 4 hoạt động tương ứng với bốn
kĩ năng: nghe, nói, đọc và viết Mà muốn hình thành cho học Tiếng Việt phânmôn Tập đọc là môn khởi đầu, đồng thời cũng là công cụ học tập không chỉtrong nhà trường mà còn trong cuộc sống nói chung Trước hết, môn Tập đọcgiúp cho học sinh rèn kĩ năng đọc đúng, ngắt giọng, nhấn giọng, đọc diễn cảmmột bài văn, khổ thơ làm tiền đề cho việc tìm hiểu bài Các quá trình đó có liênquan mật thiết với nhau, bổ sung và hỗ trợ cho nhau Qua việc đọc, học sinhchiếm lĩnh được tri thức văn hóa của dân tộc, tiếp thu nền văn minh của loàingười thông qua sách vở, biết đánh giá cuộc sống xã hội, tư duy Qua hoạt độnghọc, tình cảm thẩm mĩ của các em được nâng cao nên tầm hiểu biết để nhìn rathế giới xung quanh và quá trình nhận thức của các em có chiều sâu hơn Đọcđúng, đọc hay cũng là kĩ năng của ngôn ngữ văn học Qua đó có tác dụng giáodục tình cảm, đạo đức cao đẹp cho người học sinh Đồng thời phát huy óc sángtạo và khả năng tư duy như quá trình phân tích tổng hợp cho các em Mặt khác,phân môn Tập đọc có nhiệm vụ rèn kĩ năng đọc cho học sinh Đọc là một hoạtđộng của lời nói, là quá trình chuyển dạng chữ viết sang lời nói âm thanh, là quátrình chuyển tiếp hình thức chữ viết thành đơn vị nghĩa không có âm thanh
Cả hai hình thức trên đều không thể tách rời nhau Chính vì vậy, dạy đọc
có một ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học Nó đã trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiênđối với người đi học Đọc là một khả năng không thể thiếu được của con ngườitrong thời đại văn minh
Xuất phát từ quan điểm chung là dạy Tập đọc kết hợp dạy ngữ và rèn đọctiếng mẹ đẻ, thực tế hiện nay ngành giáo dục nói chung và bậc tiểu học nóiriêng, đã và đang tiến hành đổi mới phương pháp dạy học đối với tất cả các mônhọc trong đó có môn Tập đọc Hiện nay ở nhà trường Tiểu học, việc rèn luyện
kỹ năng đọc đạt kết quả chưa cao Có thể có nhiều nguyên nhân, song nguyênnhân lớn nhất có lẽ là cách thức về phương pháp rèn đọc chưa được coi trọng.Thực tế nếu không có kỹ năng đọc thì học sinh không có điều kiện để học cácmôn khác, không thể tiếp thu nền văn minh của loài người Vì vậy việc dạy đọccho học sinh có ý nghĩa to lớn Thông qua dạy đọc, giáo viên giúp cho học sinhđọc đúng, đọc hay và bồi dưỡng cho các em cái hay cái đẹp trong cuộc sống.Giáo viên phải đặc biệt coi trọng và chú ý đến việc dạy văn kết hợp với việc dạyngữ cho học sinh tiếng mẹ đẻ một cách toàn diện Dạy đọc đúng với dạy đọchay, dạy đọc (ngôn ngữ) với dạy (văn học) Đó chính là cơ sở dạy học cho họcsinh trưởng thành và phát triển cả về trí tuệ và tâm hồn, nhân cách và tri thức
Với học sinh lớp1, các em bước đầu biết đọc thì giáo viên cần hướng dẫn,đọc đúng, đọc nhanh, đọc lưu loát trôi chảy
Là một giáo viên đã có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác dạy họclớp1, đây là một lớp học khó khăn vất vả nhất cấp học tiểu học, tôi luôn chútrọng đến việc rèn luyện các kĩ năng học Tiếng Việt cho các em bởi đây là tiền
đề cho các em học tập các môn khác Bên cạnh bộ sách Tiếng Việt " Kết nối trithức với cuộc sống" đưa vào sử dụng trong năm học này (2021 – 2022) đã thayđổi hoàn toàn hình thức cũng như nội dung dạy học Tức là mỗi bài học, học
Trang 4sinh phải thực hiện được 5 nội dung gồm: Nhận biết, đọc, tô và viết, đọc và nói.Thời lượng thực hiện trong 2 tiết Điều này cho thấy khâu đọc rất được chútrọng trong mỗi bài học.
Nhận thức được vấn đề trên, qua thời gian dạy một số tuần tôi đã nắmđược các yếu tố cơ bản của dạy học môn Tiếng Việt và tìm ra được một số biệnpháp nhằm giúp các em rèn kĩ năng phát âm chuẩn các từ ngữ và dấu thanh khó
khi học môn học này Vì vậy, tôi chọn đề tài: "Một số giải pháp hướng dẫn luyện đọc cho học sinh lớp 1E trường Tiểu học Quảng Thành".
1.2 Mục đích nghiên cứu
Qua nghiên cứu thực trạng học sinh trong lớp với việc đề ra một số biệnpháp giáo dục đem lại hiệu quả, vận dụng kinh nghiệm với kết hợp các biệnpháp giáo dục đã có nhằm củng cố kinh nghiệm giảng dạy của bản thân Qua đóthấy được những tồn tại trong giảng dạy môn Tiếng Việt về việc rèn luyện đọcchuẩn cho học sinh
- Nâng cao chất lượng, kỹ năng phát âm chuẩn cho học sinh
- Đưa ra một số phương pháp giúp học sinh phát âm đúng; đọc lưu loáttrôi chảy, đọc diễn cảm
- Để có cơ hội trao đổi học hỏi về đổi mới phương pháp rèn luyện phát âmchuẩn cho học sinh
- Tìm ra các giải pháp nhằm tạo ra hứng thú và nâng cao hiệu quả dạy họcphần Tiếng Việt lớp 1
- Giúp học sinh yêu thích phân môn Học vần, phát huy khả năng họcTiếng Việt để từ đó tiếp thu tốt các môn học khác
- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục môn Tiếng Việt nói riêng vàchất lượng giáo dục trong nhà trường nói chung
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Một số giải pháp hướng dẫn luyện đọc cho học sinh lớp 1E trường Tiểu học
Quảng Thành
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Để đạt được mục đích rèn đọc cho học sinh tôi đã sử dụng một số phươngpháp sau:
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, phỏng vấn và trao đổi trực tiếpvới học sinh, giáo viên, dùng phiếu thăm dò
- Phương pháp trao đổi và toạ đàm với đồng nghiệp
- Tìm kiếm sự hỗ trợ, tư vấn của các nhà nghiên cứu về Tiếng Việt
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu có liên quan đến đề tài, tìm hiểu sáchgiáo khoa và sách giáo viên Tiếng Việt lớp 1 Bộ Kết nối tri thức với cuộc sống
2.1.2 Vai trò của hoạt động đọc
Hoạt động đọc giúp con người thu nhận được lượng thông tin nhiều nhất,nhanh nhất, dễ dàng, thông dụng và tiện lợi nhất để không ngừng bổ sung và
Trang 5nâng cao vốn hiểu biết, vốn sống của mình Trong nhà trường, thông qua hoạtđộng đọc giúp học sinh được mở rộng hiểu biết về thiên nhiên, về đất nước, vềcuộc sống con người, về văn hóa, văn minh, phong tục, tập quán của dân tộc trênđất nước mình và trên thế giới Đọc các tác phẩm văn học, học sinh được bồidưỡng về năng lực thẩm mĩ, trau dồi kĩ năng sử dụng ngôn từ, mở rộng tầm hiểubiết về cuộc sống Vì vậy việc đọc có ý nghĩa giáo dục, giáo dưỡng và phát triểnrất lớn Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người mà nhất là
học sinh lớp 1 Đọc là sự khởi đầu giúp cho học sinh chiếm lĩnh một công cụ
mới để sử dụng trong học tập và trong giao tiếp Nếu kĩ năng viết được coi làphương tiện ưu thế nhất trong hệ thống ngôn ngữ thì kĩ năng đọc có một vị tríquan trọng không thể thiếu được trong chương trình môn Tiếng Việt ở bậc tiểuhọc
Nếu kĩ năng đọc được rèn luyện tốt, hình thành tốt sẽ giúp các em đọc tốtsuốt cả cuộc đời, giúp các em phát triển tư duy, cảm nhận cái hay, cái đẹp trongmỗi bài học, hiểu được nghĩa của tiếng, từ, câu, đoạn văn, bài văn mình vừa đọc,hiểu được các lệnh các yêu cầu trong các môn học khác Mặt khác, ở lớp 1 các
em được tập đọc thành thạo, đọc đúng, đọc trôi chảy thì khi lên các lớp trên các
em sẽ học vững vàng, học tốt hơn, các em sẽ ham học, tích cực trong các hoạtđộng học tập
2.1.3 Mục tiêu môn Tiếng Việt theo chương trình giáo dục phổ thông 2018
Giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu với cácbiểu hiện cụ thể: yêu thiên nhiên, gia đình, quê hương; có ý thức đối với cộinguồn; yêu thích cái đẹp, cái thiện và có cảm xúc lành mạnh; có hứng thú họctập, ham thích lao động; thật thà, ngay thẳng trong học tập và đời sống; có ýthức thực hiện trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, xã hội và môi trường xungquanh
Giúp học sinh bước đầu hình thành các năng lực chung, phát triển nănglực ngôn ngữ ở tất cả các kĩ năng đọc, viết, nói và nghe với mức độ căn bản: đọcđúng, trôi chảy văn bản; hiểu được nội dung, thông tin chính của văn bản; liên
hệ, so sánh ngoài văn bản; viết đúng chính tả, ngữ pháp; viết được một số câu,đoạn, bài văn ngắn (chủ yếu là bài văn kể và tả); phát biểu rõ ràng; nghe hiểu ýkiến người nói
Phát triển năng lực văn học với yêu cầu phân biệt được thơ và truyện, biếtcách đọc thơ và truyện; nhận biết được vẻ đẹp của ngôn từ nghệ thuật; có trítưởng tượng, hiểu và biết xúc động trước cái đẹp, cái thiện của con người và thếgiới xung quanh được thể hiện trong các văn bản văn học
2.1.4.Yêu cầu cần đạt về nội dung đọc trong môn Tiếng Việt lớp 1
Theo quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông 2018, dựa vàomục tiêu về phẩm chất và năng lực ở môn Tiếng Việt lớp 1để đưa ra yêu cầu cầnđạt về nội dung như sau:
I ĐỌC - KĨ THUẬT ĐỌC
– Ngồi (hoặc đứng) thẳng lưng; sách,
vở mở rộng trên mặt bàn (hoặc trên
hai tay) Giữ khoảng cách giữa mắt
KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT
1.1 Âm, vần, thanh; chữ và dấu thanh.1.2.Quy tắc chính tả phân
biệt: c và k, g và gh, ng và ngh.
Trang 6– 60 tiếng trong 1 phút Biết ngắt hơi
ở chỗ có dấu phẩy, dấu kết thúc câu
hay ở chỗ kết thúc dòng thơ
– Bước đầu biết đọc thầm
– Nhận biết được bìa sách và tên
sách
II ĐỌC HIỂU
Văn bản văn học
Đọc hiểu nội dung
– Hỏi và trả lời được những câu hỏi
đơn giản liên quan đến các chi tiết
được thể hiện tường minh
– Trả lời được các câu hỏi đơn giản
về nội dung cơ bản của văn bản dựa
vào gợi ý
Đọc hiểu hình thức
– Nhận biết được hình dáng, hành
động của nhân vật thể hiện qua một
số từ ngữ trong câu chuyện dựa vào
gợi ý của giáo viên
– Nhận biết được lời nhân vật trong
truyện dựa vào gợi ý của giáo viên
Liên hệ, so sánh, kết nối
– Liên hệ được tranh minh hoạ với
các chi tiết trong văn bản
– Nêu được nhân vật yêu thích nhất
và bước đầu biết giải thích vì sao
Đọc mở rộng
– Trong 1 năm học, đọc tối thiểu 10
văn bản văn học có thể loại và độ dài
tương đương với các văn bản đã học
– Thuộc lòng 4 – 5 đoạn thơ hoặc bài
thơ đã học, mỗi đoạn thơ, bài thơ có
độ dài khoảng 30 – 40 chữ
Văn bản thông tin
Đọc hiểu nội dung
– Hỏi và trả lời được những câu hỏi
1.3.Quy tắc viết hoa: viết hoa chữ cáiđầu câu, viết hoa tên riêng
Vốn từ theo chủ điểm: Từ chỉ sự vật,hoạt động, đặc điểm gần gũi
Công dụng của dấu chấm, dấu chấm hỏi:đánh dấu kết thúc câu
4.1 Từ xưng hô thông dụng khi giao tiếp
ở nhà và ở trường
4.2 Một số nghi thức giao tiếp thôngdụng ở nhà và ở trường: chào hỏi, giớithiệu, cảm ơn, xin lỗi, xin phép
Thông tin bằng hình ảnh (phương tiệngiao tiếp phi ngôn ngữ)
KIẾN THỨC VĂN HỌC
Câu chuyện, bài thơ
Nhân vật trong truyện
NGỮ LIỆU
1.1 Văn bản văn học:
– Cổ tích, ngụ ngôn, truyện ngắn, truyệntranh, đoạn văn miêu tả
– Đoạn thơ, bài thơ (gồm cả đồng dao)
Độ dài của văn bản: truyện và đoạn vănmiêu tả khoảng 90 – 130 chữ, thơkhoảng 50 – 70 chữ
Trang 7đơn giản về các chi tiết nổi bật trong
văn bản
– Trả lời được câu hỏi: “Văn bản này
viết về điều gì?” với sự gợi ý, hỗ trợ
Đọc hiểu hình thức
– Nhận biết được trình tự của các sự
việc trong văn bản
– Hiểu nghĩa của một số tín hiệu đơn
giản, gần gũi với học sinh
Đọc mở rộng
Trong 1 năm học, đọc tối thiểu 5 văn
bản thông tin có kiểu văn bản và độ
dài tương đương với các văn bản đã
học
1.2 Văn bản thông tin: giới thiệu những
sự vật, sự việc gần gũi với học sinh
Độ dài của văn bản: khoảng 90 chữ.Gợi ý chọn văn bản: xem danh mục gợiý
Các từ ngữ có ý nghĩa tích cực, phù hợpvới học sinh lớp 1
Căn cứ vào mục tiêu, yêu cầu cần đạt mà chương trình tổng thể đưa ra.Kết hợp quá trình nghiên cứu, lựa chọn các loại sách giáo khoa phù hợp để phục
vụ giảng dạy Trường chúng tôi đã lựa chọn Sách Tiếng Việt Kết nối tri thức doNhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn và in ấn bởi một số đặc điểm sau:Quan niệm chung về SGK Tiếng Việt mới:
+ Làm cho việc học ngôn ngữ hấp dẫn và thú vị
+ Giúp HS phát triển hiệu quả năng lực ngôn ngữ
- Dạy học qua các hoạt động giao tiếp tự nhiên và gần gũi với đời sống
- Bài học có sự tích hợp kỹ năng đọc, viết, nói và nghe
- Tích hợp giáo dục ngôn ngữ với các nội dung giáo dục khác giúp họcsinh phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung
- Bài học thiết kế các hoạt động (nhiệm vụ của HS được thể hiện tườngminh)
- HS được trải nghiệm, chia sẻ hiểu biết, cảm xúc, hứng thú… (tăngcường tương tác)
- Ngữ liệu đặc sắc, gần gũi, kênh hình đẹp, sinh động giúp khơi gợi hứngthú của học sinh
2.2 Thực trạng
2.2.1.Thuận lợi:
- Được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo về chuyênmôn Ngay từ trong hè đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng giáo viên về chương trìnhmới … cung cấp đủ tài liệu, phương tiện để nghiên cứu, học hỏi, giảng dạy
- Được sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu trường: tổ chức thao giảng, dự giờhàng tháng, tổ chức những buổi học chuyên đề thảo luận về chuyên môn để rút
ra những ý kiến hay, những đề xuất kinh nghiệm tốt áp dụng trong việc giảngdạy
- Hội đồng sư phạm cùng xây dựng tiêu chí chuyên môn 1 tháng họpchuyên môn 2 lần Hội đồng sư phạm chia làm 2 tổ, tổ chuyên môn khối 4,5.Tổchuyên môn khối 1,2,3 Mỗi tổ cùng ngồi lại với nhau trao đổi, thảo luận nhằmtháo gỡ các nút thắt trong dạy học khi gặp phải bài dạy khó, phương pháp thu
Trang 8hút học sinh trong những giờ dạy Tiếng Việt.Thu hút cách đọc to, rõ, đúng, hay,biểu cảm giọng đọc.Thể hiện giọng đọc toát lên nội dung văn bản cần truyền tảiđến cho người đọc, người nghe hiểu được nội dung giáo dục cái gì.Tác giả muốngửi gắm người đọc cái hay, cái đẹp của cuộc sống chứa đựng trong văn bản đọc.
- Nhà trường trang bị đầy đủ mỗi phòng học một bộ máy chiếu, lắp đặtinternet mạng đầy đủ đến các phòng học phục vụ cải tiến đổi mới phương phápdạy học phù hợp đến từng đối tượng học sinh
- SGK Tiếng Việt 1 được biên soạn và thiết kế mới mẻ, hấp dẫn, sáng tạo
về hình thức: Các hình vẽ liên hoàn, phản ánh được nội dung bài học Do đó, cóthể dùng hình ảnh để dạy học đa phương thức, tạo cơ hội cho học sinh dựa vàohình ảnh để thực hiện các hoạt động, giáo viên được sử dụng tối đa các phươngtiện dạy học Các trang sách được trình bày cân đối, hài hòa giữa kênh chữ vàkênh hình, giữa tuyến cung cấp thông tin và tuyến tổ chức hoạt động của họcsinh Các hình ảnh tươi sáng, ngộ nghĩnh và phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinhlớp 1 Sách có hình thức trình bày và tranh ảnh minh họa sinh động, hấp dẫn HS
sẽ cảm thấy thích thú với việc học tiếng Việt và từng bước khám phá những bàihọc viết cho các em trong sách Ngoài bản cứng, sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1còn có phiên bản điện tử trên “ hanhtrangso” rất thuận lợi cho việc dạy học
( Ảnh SGK Tiếng Việt lớp 1 – Bộ kết nối tri thức với cuộc sống)
- Giáo viên khỏe, có nhiều năm kinh nghiệm đứng lớp, yêu nghề, mến trẻ
và có tinh thần học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, luôn biết ápdụng và đổi mới trong dạy học
Trang 9- Ở độ tuổi 6 – 7 của học sinh lớp 1 đa số các em rất ngoan, vâng lời côgiáo, thích học tập và thi đua với các bạn, thích thú khi được khích lệ động viênkhen thưởng
- Một sự đóng góp không nhỏ của phụ huynh có được sự quan tâm sát sao
về việc học tập của con em mình, tích cực phối hợp với giáo viên trong việc họctập của con em mình như: Chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập,thườngxuyên nhắc nhở và tạo điều kiện tốt cho con em mình đến lớp cũng như học tập
ở nhà
2.2.2.Khó khăn
Tuy nhiên, cùng với những thuận lợi trên, bản thân tôi vẫn còn gặp một
số khó khăn sau:
- Năm thứ 2 áp dụng chương trình GDPT 2018 nhưng lại là năm đầu tiên
áp dụng đối với bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống ở môn Tiếng Việt Đikèm với sự thay đổi đó là các quy trình dạy, tài liệu dạy và học có sự thay đổi.Bản thân tôi và các đồng nghiệp cũng như HS, PH không tránh khỏi những bỡngỡ, khó khăn khi tiếp cận trong việc xác định tiến trình và hình thức tổ chứcdạy học phù hợp để giúp các em nắm bài hiệu quả
- Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh những em pháttriển, học tốt, tiếp thu nhanh vẫn còn một số em yếu về thể chất, bé nhỏ hơn sovới các bạn bình thường kèm theo phát triển chậm về trí nhớ, học trước quênsau, chậm tiến
- Còn một phần không ít phụ huynh ở vùng Quảng Thành, các em nóitiếng địa phương nhiều nên khó khăn cho việc phát âm đúng, chuẩn Vốn từ ngữcủa các em còn ít Hầu như bố mẹ đi làm công nhân, tăng ca về muộn, nên chưaquan tâm sát sao đến việc học tập của con em mình, chưa tạo điều kiện tốt đểcon em mình hoàn thành nhiệm vụ học tập Phụ huynh vẫn còn tâm lí chung "Tất cả trông cậy vào thầy cô ", " Trăm sự nhờ thầy cô"
- Năm học 2021- 2022 với nhiều biến động khi dịch bệnh Covid diễn biếnphức tạp trong toàn xã hội, việc học sinh lớp 1 vừa học trực tiếp rồi trực tuyếncũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập trong đó có việc đọc trongmôn Tiếng Việt
3.Các giải pháp được sử dụng
3.1.Ổn định nề nếp rèn đọc bằng việc thực hiện tốt các “lệnh”
Học sinh tiểu học đặc biệt là đối tượng học sinh lớp 1, các em còn mangtính hiếu động, thích bắt chước, tự do, chưa có ý thức, khó làm chủ bản thân.Bên cạnh đó do sự nuông chiều từ phía một số gia đình nên dẫn đến ở một số emrơi vào tình trạng học tập tự do và không có ý thức kỉ luật Để có một lớp học tốtviệc ổn định nề nếp luôn là bước đầu tiên Vậy phải ổn định như thế nào?
Ngay từ buổi ban đầu người giáo viên phải có “chữ tín” với phụ huynh vàhọc sinh, phải khéo léo ứng xử sư phạm tốt, biểu hiện cụ thể là phải tôn trọng vàyêu mến học sinh Khi yêu mến và tôn trọng học sinh thì ta mới thực sự cảm hóađược các em, bởi con đường tác động đến tình cảm theo tôi chỉ là con đườngtình cảm, chúng ta cho như thế nào thì chúng ta cũng sẽ nhận được những tìnhcảm như thế ấy
Người giáo viên phải là tấm gương sáng cho các em noi theo, phải là ngọn
Trang 10đèn soi đường dẫn lối cho các em Vậy muốn làm được điều đó thì từng lời nói
cử chỉ, điệu bộ đến thái độ ứng xử phải có chuẩn mực, đúng đắn tránh để họcsinh “Coi nhẹ, xem thường” thực tế cho thấy giáo viên được sự tôn trọng kínhyêu của học sinh thì việc thực hiện dạy học sẽ dễ dàng đạt hiệu quả
Tiếp cận với học sinh trên lớp giáo viên cần chú ý tập cho HS làm quenvới các " lệnh" Lệnh là quy ước mà giáo viên thống nhất với HS khi thực hiệncác hoạt động ( Lời nói, hành động, kí hiệu) Giáo viên không nên vừa sử dụng
ký hiệu vừa sử dụng lời nói để hướng dẫn HS cùng làm một việc Lệnh đưa raphải dứt khoát, rõ ràng Giáo viên có thể chuẩn bị một khung có chứa các chữcái in hoa dính ở góc bảng, với ghi chú rõ:
- O : Khoanh tay mắt nhìn lên bảng, không nói chuyện
- Muốn học sinh đánh vần gõ một nhịp hoặc bấm một tiếng chuông
- Muốn học sinh đọc trơn gõ hai nhịp hoặc bấm hai tiếng chuông
Học trong giờ học vần, HS khi nào phát âm, đánh vần, khi nào đọc trơn,phân tích tiếng hay luyện nói đều theo hiệu lệnh của giáo viên
- Khi đánh vần, giáo viên dùng thước chỉ những chữ ghi âm, đánh vần,khi nào đọc trơn giáo viên chỉ cả tiếng hoặc cả từ
- Khi phân tích, giáo viên đặt thước nằm ngang dưới tiếng hay từ cầnphân tích
- Khi HS thực hành theo dãy, nhóm, giáo viên chỉ cần gọi em đầu tiên củadãy hoặc của nhóm đọc, sau đó giáo viên không cần gọi, các em mới tiếp nốinhau đọc
Trang 11Trong một số tiết học, học sinh mất trật tự không tập trung theo dõi giảngbài còn xảy ra nhiều, khiến không ít giáo viên phải đau đầu Và để giải quyếtđược thực trạng, tôi sử dụng câu lệnh " Học sinh - Im lặng" đã được áp dụng.Tuy rằng đơn giản nhưng có tác dụng ổn định nhanh chóng , giúp thầy cô yêntâm giảng bài.
Ngoài ra còn có một sô câu lệnh khác như " Học sinh - Chăm ngoan", " Học sinh - trật tự", " Học sinh - Ngồi ngay ngắn"
Việc giúp cho học sinh hiểu và thực hiện tốt các “ lệnh” như trên giúp giáoviên ổn định nền nếp lớp học và tổ chức tốt các hoạt động học trong đó có hoạtđộng đọc của tiết Học vần
3.2 Phân loại học sinh ngay từ đầu năm học để có phương pháp phù hợp
Căn cứ vào kết quả khảo sát đầu năm học cũng như kết quả học mầm noncủa các em, tôi tiến hành phân loại học sinh theo các đối tượng và tìm ra nguyênnhân chính dẫn đến yếu – kém trong học đọc – viết ở học sinh lớp 1:
số trường hợp học sinh không ở cùng bố mẹ do một vài nguyên nhân có thể ảnhhưởng đến tâm lí của các em Trong những trường hợp này giáo viên cần tìmhiểu để trao đổi với bố mẹ hoặc ông bà để gia đình cùng hỗ trợ, kèm cặp kịpthời Giáo viên cần trao đổi rõ các biện pháp, việc làm cần thiết để giúp đỡ họcsinh Với trường hợp này, giáo viên vừa là cô; vừa là mẹ, yêu quý; động viên;khích lệ, đôi lúc đến nắm chặt bàn tay, hay xoa đầu, để các em cảm nhận đượctình yêu thương khi đến lớp Từ đó, các con sẽ yêu quý, tin tưởng người dẫn dắt,dạy bảo mình
Đối với học sinh đọc kém do mất kiến thức căn bản ( chưa thuộc bảng chữcái) : Đối tượng này giáo viên trao đổi với phụ huynh về thời gian cũng như biệnpháp hỗ trợ, kèm cặp và theo sát con hơn trong những lúc ở nhà Với lớp 1, việchọc sinh mất kiến thức căn bản cũng hạn chế vì lượng kiến thức và thời gian họctập chưa nhiều, Tầm nhận thức học sinh chưa nhận thức được nhiệm vụ, chưachăm học: Có một số em hỏi bố mẹ: “Sau này con có thể làm nghề gì mà khôngcần học chữ được không?” hay “Học chữ để làm gì ạ?” … Ngay khi học sinhkhông đề cập đến vấn đề này thì thầy cô và cha mẹ cũng cần giúp các em nhậnthức được lợi ích của việc biết đọc, biết viết để các em có động cơ học tập
Ví dụ: Giáo viên hỏi: “Khi bà sang chơi, con muốn theo về nhà bà mà để
bố mẹ biết con đi đâu và không phải lo lắng đi tìm, con sẽ phải viết lại tin nhắncho bố mẹ biết, nếu không biết chữ, con có viết được không? Bây giờ con có thểviết tin nhắn – Bố mẹ, con đi nhà bà nhé - được chưa?” hay “Con muốn lắp ghépmột cái xe hay một siêu nhân, nếu con không biết chữ, con có thể đọc hướngdẫn để lắp ghép được không?,…” Hay giáo viên có thể giới thiệu một cuốn sách
và cho biết trong đó có những nội dung gì hấp dẫn, các con có muốn đọc không?