Thực hiện kế hoạch số 121/KH-SGD&ĐT ngày 17/1/2018 và công văn số 1951/SGD&ĐT-GDTHngày 16/8/2018 của sở giáo dục và đào tạo nên Phòng Giáo dục và Đào tạohuyện Như Xuân triển khai bộ tài
Trang 1Mỗi người dân Việt Nam chúng ta, khi nói đến cống hiến lớn lao của Chủtịch Hồ Chí Minh, ai cũng nhớ đến những câu:
“ Đố ai đếm được lá rừng
Đố ai đếm được mấy tầng trời cao
Đố ai đếm đủ vì sao
Đố ai đếm được công lao Bác Hồ”
(Đố ai đếm được công lao Bác Hồ - [1])
Thật vậy, những cống hiến của Bác Hồ muôn vàn kính yêu đối với sựnghiệp cách mạng của nhân dân ta là vô bờ bến Dù năm tháng có qua đi trênmảnh đất Việt Nam thân yêu, chúng ta cũng không thể quên được hình ảnh vịlãnh tụ kính yêu của dân tộc - lãnh tụ Hồ Chí Minh, đã hiến dâng tất cả tìnhcảm, trí tuệ và cả cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân
ta Người đã để lại tài sản vô giá đó là tư tưởng, tấm gương đạo đức trong sáng,mẫu mực, cao đẹp của Người; đó là kết tinh những giá trị truyền thống của dântộc, của nhân loại và của thời đại Có thể nói những phẩm chất đạo đức cơ bảncủa người Việt Nam trong thời đại mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đó là tấmgương của một vĩ nhân, một lãnh tụ cách mạng vĩ đại, nhưng cũng là một tấmgương đạo đức hết sức giản dị, ai cũng có thể học và làm theo để trở thành mộtngười cách mạng, người công dân tốt
Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến việc bồi dưỡng vàxây dựng con người xã hội chủ nghĩa Trong nhiều bài viết, bài nói chuyện củamình Người đều nhấn mạnh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có conngười xã hội chủ nghĩa” Con người mới xã hội chủ nghĩa là những người cóđạo đức và tri thức, là những người vừa “hồng” vừa “chuyên” Thực hiện lời dạycủa Bác ngày 7-11-2006, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 06-CT/TW quyết định
tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
Để góp phần cùng với các nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức chohọc sinh Ngày 15 tháng 5 năm 2016 Bộ chính trị đã ra chỉ thị 05-CT/TW về đẩymạnh việc học tập và làm theo tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và
bộ sách Bác Hồ và những bài học đạo đức, lối sống ra đời Thực hiện kế hoạch
số 121/KH-SGD&ĐT ngày 17/1/2018 và công văn số 1951/SGD&ĐT-GDTHngày 16/8/2018 của sở giáo dục và đào tạo nên Phòng Giáo dục và Đào tạohuyện Như Xuân triển khai bộ tài liệu “Bác Hồ với những bài học đạo đức”trong giảng dạy ở các nhà trường phổ thông, bắt đầu thực hiện từ năm học 2018-
2019 và năm nay là năm học thứ ba thực hiện dạy tích hợp, lồng ghép bộ sáchBác Hồ và những bài học đạo đức lối sống trong dạy học môn Đạo đức và hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp
Nước ta đang bước vào thời kì hội nhập kinh tế, bên cạnh những mặt tíchcực thì cũng làm phát sinh những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm: Bản sắc vănhóa dân tộc bị đe dọa, sự xâm nhập của các văn hóa phẩm đồi trụy làm xóa mònnhững giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc Hiện nay trong các nhàtrường nói chung và Trường Tiểu học Thị trấn Yên Cát nói riêng đặc biệt là lớp
Trang 24C một số học sinh có dấu hiệu sa sút về đạo đức, về nhu cầu cá nhân phát triểnlệch lạc kém ý thức trong quan hệ cộng đồng, không có tính tự chủ dễ bị lôi cuốnvào những việc xấu Sự quan tâm nhận thức của một số phụ huynh còn quá hờihợt Thêm vào đó trong phương pháp giáo dục còn để lại nhiều lỗ hổng, sự kếthợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội chưa được nhịp nhàng, đồng bộ Chính vìthế mà ở học sinh tiểu học vấn đề về đạo đức các em đang xuống cấp Cho nêngiáo dục đạo đức là một vấn đề cấp bách đặt ra cho toàn xã hội hiện nay cần đượcgiải quyết nhanh chóng và kịp thời Chính vì vậy, việc giáo dục đạo đức cho học
sinh là cực kỳ quan trọng Cho nên, tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4C thông qua dạy tích hợp các mẩu chuyện về Bác Hồ” để góp phần giáo dục đạo đức cho các em học sinh.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Những người làm công tác giáo dục, được xã hội tin cần giao cho nhiệm
vụ đào tạo con người, giúp cho những thế hệ trẻ của đất nước có thể phát triểntoàn diện về thể lực cũng như trí lực Bởi lẽ đánh giá một cách toàn diện về conngười không chỉ có thước đo của thể chất, trí tuệ mà đạo đức cũng là “chuẩnmực” để đánh giá sự phát triển tố chất con người Từ những trăn trở đó tôi phảitìm cho mình phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao nhất trong việc giáo dụcđạo đức cho học sinh nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức cho các em, cũng từ đórút ra cho bản thân những bài học quý báu trong việc hình thành nhân cách họcsinh Tiểu học
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Tìm hiểu nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượnggiáo dục đạo đức cho học sinh
Một số giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4C thông qua dạy tíchhợp các mẩu chuyện về Bác Hồ
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã sử dụng một số phươngpháp sau:
Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Thu thập thông tinthông qua đọc sách báo, tài liệu nhằm mục đích tìm chọn những khái niệm và tưtưởng cơ bản làm cơ sở cho lý luận của sáng kiến
Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Thu thập số liệu(từ các tài liệu nghiên cứu khoa học có trước, từ quan sát và thực hiện) để làm
cơ sơ lý luận khoa học hay luận cứ chứng minh giả thuyết hay các vấn đề mànghiên cứu đã đặt ra
Phương pháp đàm thoại: Trực tiếp trò chuyện với giáo viên, học sinh đểtìm hiểu nhận thức như thế nào về vai trò, ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức chohọc sinh Đàm thoại với học sinh khi tìm hiểu nội dung các bài học
Phương pháp quan sát: Dự giờ của giáo viên và quan sát hoạt động họccủa học sinh Quan sát cử chỉ, thái độ, hành động, sự biểu hiện phẩm chất đạo
Trang 3đức qua hành vi của học sinh trong học tập, giao tiếp thông qua các tiết học trênlớp
Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Là một hệ thống các phươngpháp (thu thập, tổng hợp, trình bày số liệu và tính toán các đặc trưng của đốitượng nghiên cứu) nhằm phục vụ cho quá trình phân tích, dự đoán và ra quyếtđịnh
Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm: là phương pháp nghiêncứu xem xét lại những thành quả của hoạt động thực tiễn trong quá khứ để rút ranhững kết luận bổ ích cho thực tiễn và cho khoa học
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Trong công tác giáo dục, bậc Tiểu học là bậc học giữ vai trò quan trọngtrong việc hình thành nhân cách cho học sinh nhằm xây dựng và phát triển conngười làm chủ tương lai cho đất nước Trong đó giáo dục đạo đức là một trongnhững hoạt động giáo dục cơ bản nhất trong các bậc học của học sinh nhằm làmcho nhân cách được phát triển đúng đắn, giúp học sinh có những nhận thức, ýthức tình cảm đạo đức, có những thói quen, hành vi ứng xử đúng mực trong cácmối quan hệ của cá nhân với xã hội, của cá nhân đối với mọi người xung quanh.Gắn giáo dục và dạy học môn Đạo đức với thực tiễn đời sống đạo đức ngaytrong cộng đồng dân cư, nơi học sinh sống và học tập, nhằm giáo dục truyềnthống đạo đức, văn hoá của địa phương, qua đó giáo dục tình yêu quê hương chohọc sinh Đồng thời, giúp học sinh biết và ngăn chặn sự xâm nhập của tệ nạn xãhội từ chính mặt trái của nền đạo đức ngay xung quanh các em
Giáo dục đạo đức là một bộ phận rất quan trọng của quá trình sư phạm,đặc biệt là ở Tiểu học Nó nhằm hình thành những cơ sở ban đầu về mặt đạo đứccho học sinh, giúp các em ứng xử đúng đắn qua các mối quan hệ đạo đức hàngngày Có thể nói, nhân cách của học sinh Tiểu học thể hiện trước hết qua hành viđạo đức Điều này thể hiện qua thái độ cư xử đối với ông bà, cha mẹ, anh chị emruột trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè qua thái độ với học tập, rèn luyệnhàng ngày Vì vậy, giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học nói chung và họcsinh lớp 4C nói riêng giữ vị trí đặc biệt quan trọng Vì cấp Tiểu học là cấp họcnền tảng Sự phát triển nhân cách bắt nguồn từ môi trường này Các nề nếp, thóiquen, các cử chỉ hành vi đều được xây dựng từ: Sự giúp đỡ người già neo đơn,giúp người có hoàn cảnh khó khăn, gặp hoạn nạn, nói lời hay lịch sự, bảo vệ môitrường, kính trọng và biết ơn người lao động, biết ơn thầy cô giáo, hiếu thảo vớiông bà cha mẹ, giữ gìn vệ sinh chung nơi công cộng, chấp hành luật lệ giaothông,
Là người làm công tác giáo dục có nhiệm vụ nâng đỡ và uốn nắn để giúphọc sinh có sự phát triển đúng đắn về nhân cách, về đạo đức nhằm giúp các em
có điều kiện gần gũi nhau, thường xuyên trao đổi động viên uốn nắn kịp thời
Trang 4tiến bộ qua từng ngày Mặt khác trong những năm qua tại các trường Tiểu họcluôn đề cao vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh
Thông qua các tiết đạo đức để các tiết học hiệu quả cao thì giáo viên phảinghiên cứu kĩ kế hoạch bài dạy, bài giảng để tổ chức tiết học một cách hợp lý.Cách sử dụng đồ dùng dạy học đưa ra phải đúng lúc, đạt hiệu quả tốt Nhất làtiết lý thuyết thì phương pháp dạy phải khác với tiết thực hành Tiết lý thuyết khigiảng dạy giáo viên phải lưu ý đến hệ thống câu hỏi đàm thoại phải phù hợp,phải logic để đúc rút ra được những bài học quý báu trong giờ đạo đức cho họcsinh cần học tập
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2.2.1 Thực trạng chung:
Trong cuộc sống khi xã hội phát triển kéo theo nhiều hệ lụy như sự bùng
nổ của công nghệ thông tin, sự hội nhập của nhiều nền văn hóa của các nướcphương tây, của lối sống thực dụng… nên cha mẹ phải bươn chải trong côngcuộc mưu sinh, dẫn đến sự buông lỏng trong quản lý, điểm tựa gia đình đối vớicác em không còn nữa
Thật đáng buồn là hiện nay chất lượng đạo đức đang bị suy giảm trôngthấy, trong các nhà trường hiện tượng vô lễ, nói tục chửi bậy tăng lên, phongtrào học tập chưa cao, hiện tượng lười học, chán học tăng vọt, truyền thống tôn
sư trọng đạo bị chà đạp Ngoài xã hội xuất hiện nhiều tiêu cực, tệ nạn xã hội giatăng và tràn lan khắp mọi nơi Có những gia đình cha mẹ mải chạy theo cơn lốcxoáy của kinh tế thị trường, bị cuốn theo tiền tài danh vọng mà quên đi tráchnhiệm giáo dục con cái và chính sự thiếu quan tâm giáo dục của gia đình làmcho học sinh trở thành những đứa con bất hiếu, đạo đức bị giảm sút
2.2.2 Thực trạng của lớp 4C trường Tiểu học Thị trấn Yên Cát:
Trong năm học 2020 -2021tôi được phân công giảng dạy và chủ nhiệmlớp 4C Tổng có 29 học sinh, trong đó có 15 nam, 14 nữ Các em được sốngtrong môi trường gia đình có đủ các thành phần: Gia đình công nhân viên chức,buôn bán, nông nghiệp và một số nghề khác ở địa phương Qua điều tra tôi thấy,nhìn chung các em đều ngoan ngoãn, đều mong muốn xây dựng lớp mình thànhlớp tiên tiến, lớp xuất sắc Riêng một số em có biểu hiện sai về mặt đạo đức đềurơi vào những em có năng lực, phẩm chất chưa đạt (như em Dương, Đăng,Thương, Anh) Một số là do những yếu tố ảnh hưởng bởi những tác động xấu,chưa có ý thức phân định và tiếp thu một cách có chọn lọc Hơn nữa đây cũng là
độ tuổi rất hiếu động, còn ham chơi, ý thức định hướng chưa rõ ràng (như emKhoa), thiếu sự quan tâm từ phía gia đình, do bố mất, mẹ đi lấy chồng (như emDương); Cha mẹ vì quá bận rộn, đi làm ăn xa không có điều kiện thời gian đểchăm sóc con cái (em Đăng); không khí gia đình cũng ảnh hưởng rất lớn đến các
Trang 5em như cha mẹ bỏ nhau, cha mẹ không hòa thuận, bố mất khiến các em thiếuthốn tình yêu thương (em Thương, Đại Dương ).
Qua những năm trực tiếp giảng dạy lớp 4, tôi nhận thấy cách ứng xử, giaotiếp với người lớn, thầy cô, bạn bè,việc thực hiện các hành vi, chuẩn mực đạođức của một số học sinh chưa được tốt Một số em chưa biết ứng xử và chưathực hiện tốt một số hành vi, chuẩn mực đạo đức
Cụ thể kết quả đầu năm về cách ứng xử, thực hiện các hành vi, chuẩn mựcđạo đức của lớp 4C năm học 2020-2021 do tôi dạy có số liệu như sau:
Thời
gian Sĩ số
Ứng xử, thực hiện tốt các hành
vi, chuẩn mực đạo đức (HTT)
Biết ứng xử, thực hiện tốt một số hành vi, chuẩn mực đạo đức (HT)
Chưa biết ứng
xử, thực hiện một
số hành vi, chuẩn mực đạo đức (CHT)
Sốlượng
Tỉ lệ(%)
Sốlượng
Tỉ lệ(%)
Sốlượng
Tỉ lệ(%)10/9/202
Qua số liệu trên ta thấy rằng tại thời điểm chưa áp dụng sáng kiến kinhnghiệm thì tỉ lệ học sinh chưa biết cách ứng xử và thực hiện chưa tốt các hành vichuẩn mực đạo đức còn cao và những học sinh này nếu được giáo dục đúngcách thì sẽ trở thành những học sinh ngoan, học tốt, có ích cho gia đình, nhàtrường, xã hội Vì thế,việc tích hợp tài liệu “Bác Hồ và những bài học về đạođức, lối sống dành cho học sinh lớp 4C” là rất cần thiết Tôi tự nhận thấy tráchnhiệm của mình là phải làm sao phát huy tốt hiệu quả giáo dục của bộ tài liệutrên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giảng dạy của mình Vì vậy, mà tôi đãnghiên cứu và tìm ra một số giải pháp để giáo dục đạo đức cho học sinh
2.3 Các giải pháp giáo dục đạo đức, hành vi ứng xử cho học sinh:
Trước thực trạng giáo dục đạo đức ngày càng trở nên cần thiết và quantrọng Thế hệ trẻ hôm nay là tương lai của đất nước ngày mai, nếu chỉ chú trọng
vào giáo dục “trí dục” mà xem nhẹ giáo dục “đức dục” thì xã hội sẽ ra sao Lúc
sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói:
“Hiền dữ phải đâu là tính sẵnPhần nhiều do giáo dục mà nên”
( Bài thơ “Nửa đêm” của chủ tịch Hồ Chí Minh [4])
Muốn có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh thìphải nắm chắc và đánh giá đúng tình hình đạo đức của học sinh lớp mình Tôi đãdùng nhiều hình thức điều tra như nghiên cứu hồ sơ, học bạ, nghiên cứu dư luậncủa giáo viên, của cha mẹ học sinh và nhân dân địa phương, theo dõi các hoạtđộng của học sinh trên lớp cũng như các buổi sinh hoạt tập thể ngoài trời
Trang 6Việc giáo dục đạo đức, hành vi ứng xử cho học sinh không tách rời việcgiáo dục nhân cách học sinh và có thể thực hiện với nhiều hình thức thích hợp,
đa dạng Do vậy trong đề tài này tôi đưa ra các giải pháp sau:
2.3.1 Giải pháp 1: Lập kế hoạch dạy học đạo đức và nội dung cần tích hợp với giáo dục đạo đức Bác Hồ
Lập kế hoạch tích hợp nội dung: “Bác Hồ và những bài học về đạo đức,lối sống dành cho học sinh lớp 4C” trong các bài dạy môn Đạo đức Việc lập kếhoạch tích hợp những câu chuyện đạo đức của Bác Hồ vào trong mỗi bài dạy làmột công việc hết sức khó khăn bởi nhiều yếu tố:
- Thứ nhất: Do mục tiêu mỗi bài học trong môn Đạo đức lớp 4 đều
có những ý nghĩa giáo dục khác nhau, rất khó cho việc thực hiện lồng ghépcác mẩu chuyện kể về Bác Hồ phù hợp với mục tiêu bài học
- Thứ hai: Thời gian nội dung mỗi bài dạy đều được ấn định cụ thểnên khó khăn cho việc thực hiện lồng ghép các mẩu chuyện trong mỗi bài dạy
- Thứ ba: Đối tượng học sinh là các em lớp 4C, đây là đối tượng “khó bảonhất” trong cấp học Tiểu học Học sinh thường dễ chán nản khi cô giáo nóinhiều hoặc giảng lâu,… điều này cũng rất khó cho giáo viên nếu tích hợp lồngghép chưa phù hợp với đặc điểm học sinh Chính vì vậy, tôi đã nghiên cứu, lựachọn địa chỉ tích hợp các tiết Đạo đức lớp 4 phù hợp với bài học Đạo đức Bác
- Cần phải tu dưỡng, phấn đấu để có phẩm chất thật thà,trung thực Thật thà và trung thực sẽ liên quan đến dũngcảm, khiêm tốn Bởi thật thà, trung thực là tự nhận đúngnhững gì mình làm, không khoe khoang, không chạy theothành tích, dám nhận lỗi và sửa lỗi Đây cũng là những biểuhiện của lòng dũng cảm và khiêm tốn
- Bác Hồ là người luôn tôn trọng những lời nói thật, việc làmthật Có nói sự thật mới mang đến niềm vui
Trang 7- Nếu không cố gắng, chăm chỉ học tập sẽ dẫn đến hậu quảkhông biết đọc, biết viết (mù chữ), không thể cập nhật cáckiến thức, không thể làm được những việc đòi hỏi kiến thức,không thểhòa nhập vào xã hội học tập như hiện nay.
- Nhận thức được muốn làm việc tốt cần phải học
- Có ý thức và hành động kiên trì phấn đấu, rèn luyện, học tập để trở thành những người có học vấn, có ích chogia đình
- Tiết kiệm không phải là ki bo, kẹt xì Tiết kiệm là biết sửdụng những gì chúng ta có một cách hợp lí, vừa đủ Đây làphẩm chất tốt của con người cần tu dưỡng, rèn luyện để trởthành con ngoan, trò giỏi và là những công dân có ích cho xãhội sau này
- Giáo dục học sinh về việc sử dụng thời gian sao cho hợp lí
để thời gian không trôi qua một cách lãng phí
- Họ đều là những người anh hùng trên mặt trận văn giáo dục
hóa Hiểu đượctấm lòng trân trọng, biết ơn thầy, cô giáo của Bác Hồ
- Luôn có ý thức và hành động thể hiện sự trân trọng, biết ơnđối với các thầy, cô giáo
- Trong khi ăn cơm, em không nói chuyện quá to, không trêuđùa quá ồn ào, em sẽ nói xin phép và cám ơn nếu đượcngười khác giúp đơm cơm hoặc lấy thức ăn
Trang 8- Những việc làm thể hiện sự quan tâm của em tới ông bà:Thường xuyên hỏi thăm sức khỏe ông bà, dành thời gian tròchuyện với ông bà Biết để phần ông bà những món ngon.Khi ông bà ốm thì chăm sóc, lấy nước, lấy thuốc…
( Sách giáo khoa Đạo đức 4; Bác Hồ và những bài học đạo đức, lối sống dành
cho học sinh lớp 4 – Nhà xuất bản giáo dục [2; 3]).
2.3.2 Giải pháp 2:Xác định đúng mục tiêu của bài học, tiết học và mục tiêu tích hợp.
Việc xác định mục tiêu bài học là một yêu cầu tất yếu đối với mỗi giáoviên Tuy nhiên, trong bài dạy có nội dung tích hợp thì giáo viên cần phải hếtsức chú ý đến việc xác định mục tiêu tích hợp Vì nếu xác định không đúng mụctiêu tích hợp sẽ dẫn đến việc quá coi trọng việc tích hợp hoặc quá xem nhẹ việctích hợp, dẫn đến giáo viên sẽ không xác định đúng nội dung của các bước tiếptheo, không đạt được mục đích cuối cùng của tiết học
* Xác định đúng mục tiêu bài học, tiết học:
Việc xác định đúng mục tiêu của bài học, là hết sức quan trọng và cầnthiết Qua đó giúp giáo viên có những căn cứ, cơ sở để tiến hành các bước tiếptheo Ví dụ khi dạy bài: “Tiết kiệm thời giờ” tôi xác định mục tiêu của bài nhưsau: Nêu được ví dụ về tiết kiệm thời giờ Ích lợi của việc tiết kiệm thời giờ.Bước đầu biết sử dụng thời gian học tập, sinh hoạt, … hằng ngày một cách hợp
lí (Đối với học sinh hoàn thành tốt cần hiểu được vì sao cần phải tiết kiệm thờigiờ Sử dụng thời gian học tập, sinh hoạt,… hằng ngày một cách hợp lí)
* Xác định mục tiêu tích hợp:
Sau khi xác định mục tiêu bài học tôi cần phải xác định mục tiêu tích hợpnhư sau: Nhận thức được sự quý trọng thời gian của Bác Hồ Trình bày được ýnghĩa của thời gian, cách sắp xếp công việc hợp lí Biết cách tiết kiệm, sử dụngthời gian vào những việc cụ thể một cách phù hợp để thời gian không trôi quamột cách lãng phí
Như chúng ta đã biết mục tiêu của việc tích hợp tư tưởng, tấm gương đạođức Hồ Chí Minh vào trong nội dung bài học của chương trình Đạo đức nhằmgiúp học sinh hiểu được một số phẩm chất đạo đức của Bác Hồ Qua đó, hìnhthành ở các em niềm tin và nghị lực để phấn đấu học tập và rèn luyện theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh Góp phần giáo dục học sinh trở thành người côngdân tốt, biết sống và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trang 9* Xác định nội dung và lượng kiến thức cần tích hợp:
Trên cơ sở mục tiêu và khối lượng kiến thức của bài học tôi sẽ có căn cứ
để xác định nội dung và lượng kiến thức tích hợp phù hợp với bài học một cáchhợp lí, khoa học Nếu xác định nội dung kiến thức tích hợp không phù hợp vớinội dung của bài sẽ dẫn đến làm phá vỡ mục tiêu của bài học cũng như tính lôgic
và tính hệ thống kiến thức của bài học Nếu lượng kiến thức quá lớn sẽ quá sứctiếp thu của học sinh từ đó sẽ không đảm bảo được thời lượng của bài học theoqui định và không đạt được mục tiêu của bài học Nếu lượng kiến thức tích hợpquá ít sẽ không thực hiện được mục tiêu tích hợp
2.3.3 Giải pháp 3: Xác định trọng tâm kiến thức của bài học và trọng tâm tích hợp.
Việc xác định kiến thức trọng tâm của bài học và trọng tâm tích hợp là rấtquan trọng, nó quyết định đến hiệu quả và chất lượng của giờ học, bài học Nếukhông xác định hoặc xác định không đúng kiến thức trọng tâm của bài học vàtrọng tâm tích hợp sẽ không thể phân chia thời gian hợp lí cho từng nội dungkiến thức từ đó sẽ không thể làm nổi bật được yêu cầu của bài học
Ví dụ: Khi tôi dạy bài “Trung thực trong học tập” tôi đã xác định trọng
tâm kiến thức của bài: Trung thực trong học tập giúp ta học tập đạt kết quả tốthơn Không trung thực trong học tập khiến cho kết quả học tập xấu đi, gây mấtniềm tin cho người học, còn nội dung tích hợp là: Thật thà, trung thực sẽ đượcmọi người (bạn bè, bố mẹ, thầy cô giáo, ), yêu mến, tin tưởng Người thật thà,trung thực sẽ được sống vui, sống thoải mái (được nói thật, làm thật, được nghelời trung thực thì mới tự nhiên vui)
2.3.4 Giải pháp 4: Giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài
ở nhà.
Khi đã xác định được nội dung cần tích hợp, tôi giao nhiệm vụ cho họcsinh chuẩn bị trước ở nhà Mục đích là giúp học sinh chủ động, tích cực lĩnh hộikiến thức Muốn học sinh chuẩn bị bài có hiệu quả tôi đã làm như sau:
- Hướng dẫn học sinh đọc trước câu chuyện của các bài được tích hợp,sưu tập tài liệu và xử lí thông tin Đây là khâu rất quan trọng, yêu cầu giáo viênphải đưa ra hệ thống câu hỏi mang tính gợi mở để học sinh sưu tầm đúng tài liệu
và dễ dàng xử lí thông tin
- Để kích thích học sinh tích cực, tự giác trong việc chuẩn bị bài ở nhàgiáo viên nên tuyên dương những em có sự chuẩn bị chu đáo
2.3.5 Giải pháp 5: Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học
Có nhiều phương pháp dạy học tích hợp học tập và làm theo tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh trong môn Đạo đức Tiểu học nói chung và Đạo đức lớp 4nói riêng, từ các phương pháp truyền thống như: Thuyết trình, đàm thoại, nêugương… đến các phương pháp hiện đại như: Thảo luận nhóm, động não, nghiêncứu trường hợp điển hình, xử lí tình huống, sắm vai… Các phương pháp này cóthể được thực hiện qua các hình thức học tập theo lớp, theo nhóm, cá nhân, cóthể tổ chức học tập trong lớp hoặc tại các địa điểm tham quan dã ngoại
Trang 10Các phương pháp dạy học Đạo đức truyền thống và hiện đại đã được đềcập tới trong nhiều tài liệu khác nhau, được giáo viên vận dụng thường xuyêntrong các bài giảng của mình.Có thể nói, lựa chọn phương pháp tích hợp là hếtsức quan trọng, nó quyết định đến sự thành công hay thất bại của nội dung tíchhợp.
Việc lựa chọn phương pháp và kết hợp các phương pháp tích hợp chotừng nội dung, phù hợp với từng bài học cần phải căn cứ vào các yếu tố sau:
+ Căn cứ vào nội dung của tiết học, bài học và nội dung tích hợp
+ Căn cứ vào đối tượng học sinh
+ Căn cứ vào điều kiện học tập của nơi giảng dạy
Sau đây là một số phương pháp mà tôi thường sử dụng khi dạy đạo đức cótích hợp các mẩu chuyện về Bác Hồ cho học sinh lớp 4C như sau:
* Phương pháp thảo luận nhóm:
Ví dụ 1: Khi dạy bài đạo đức Bài 4: Tiết kiệm tiền của và bài tích hợp là Bài 3: Dùng đủ thì thôi.
Sau khi đọc và tìm hiểu truyện Dùng đủ thì thôi tôi yêu cầu học sinh thảo
luận nhóm 4 về nội dung: Qua tìm hiểu câu chuyện các em đã rút ra được bàihọc gì?
Học sinh các nhóm thảo luận và trình bày kết quả
Giáo viên nhận xét khắc sâu kiến thức cho học sinh: Trong cuộc sốnghằng ngày từ việc ăn, ở, sinh hoạt mọi lúc, mọi nơi Bác không nói nhiều, không
hô hào dao to búa lớn mà luôn thể hiện tinh thần gương mẫu, thực hành tiếtkiệm bằng chính hành động và nếp sống của mình Bác Hồ luôn nhắc mọi ngườitiết kiệm Tiết kiệm là một đức tính tốt đẹp, lời nói luôn đi đôi với việc làm.Tiếtkiệm không phải là ki bo, kẹt xỉ Tiết kiệm là biết sử dụng những gì chúng ta cómột cách hợp lí, vừa đủ Đây là phẩm chất tốt của con người cần tu dưỡng, rènluyện để trở thành con ngoan, trò giỏi và là những công dân có ích cho xã hộisau này
Ví dụ 2: Khi dạy bài đạo đức Bài 5: Tiết kiệm thì giờ và bài tích hợp là Bài 4: Thời gian quý báu lắm.
Tôi cho một học sinh đọc chuyện Cả lớp lắng nghe,đọc thầm sau đó chocác em thảo luận theo nhóm đôi về nội dung: Tìm và nhắc lại một số câu nói của
Bác hay một số câu văn trong bài Thời gian quý báu lắm về chủ đề tiết kiệm thời
giờ mà em thích để các bạn cùng nghe, trao đổi, bình luận
Đại diện một số nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét
(- Chú chậm mất 10 phút, 50 người phải chờ thế là mất 500 phút rồi đấy!
- Đã hẹn thì ai cũng phải đúng hẹn chứ, thà chỉ có Bác và vài người chịuướt còn hơn để cả trăm người lo lắng, mất công chờ
- Thời gian quý lắm, một đi không trở lại, Bác cháu ta phải sắp xếp để làm
được nhiều việc trong quỹ thời gian có hạn thôi-Câu ở trong bài “Thời gian quý lắm”).
(- Trong kháng chiến chống Pháp, một đồng chí cấp tướng đến làm việcvới Bác sai hẹn mất 15 phút, tất nhiên là có lý do: mưa to, suối lũ, ngựa không
Trang 11qua được Bác bảo:Chú làm tướng mà chậm đi mất 15 phút thì bộ đội của chú sẽhiệp đồng sai đi bao nhiêu? Hôm nay chú đã chủ quan, không chuẩn bị đầy đủ
các phương án, nên chú đã không giành được chủ động -Câu ở ngoài bài [4]).
Giáo viên nhận xét và chốt: Bác rất quý thời gian bởi vì quỹ thời gian củacon người có hạn Người ta có thể làm lại một cái nhà, một con đường,… nhưngkhông thể lấy lại được một tích tắc thời gian đã mất đi Thời gian quý hơn vàng,bạc Vì vậy, tiết kiệm thời gian là tiết kiệm thông minh, văn minh nhất Mỗingười đều có thể tiết kiệm được thời gian của mình: đó là làm việc phải có kếhoạch cụ thể, chi tiết; làm việc ngăn nắp, gọn gàng; Đó chính là tiết kiệm thờigian của mình và của mọi người
Giáo viên giáo dục học sinh: Chủ tịch Hồ Chí Minh – một tấm gương đạođức cách mạng sáng ngời, trong bất kì vị trí, hoàn cảnh nào, Bác luôn tiênphong, mẫu mực, giải dị và tiết kiệm Tiết kiệm là sử dụng hợp lý, có hiệu quảtiền của, thời gian, công sức lao động, nhằm tích lũy thêm vốn cho công cuộcxây dựng và phát triển đất nước, nâng cao mức sống nhân dân Tiết kiệm phải từcái nhỏ đến cái lớn, không xa xỉ, hoang phí, bừa bãi, phô trương, hình thức.Người tiết kiệm là người biết cân đối, chi tiêu có kế hoạch, có tính toán, xem xétđầy đủ các yếu tố, nhằm giảm bớt hao phí trong quy trình sản xuất, trong hoạtđộng, nhưng vẫn đạt được mục tiêu, nhiệm vụ đề ra Trong bối cảnh nước ta vừakhắc phục hậu quả chiến tranh vừa tập trung phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở
hạ tầng, thì vấn đề tiết kiệm càng phải được quan tâm và thực hiện nghiêm túc.Chỉ có tiết kiệm mới có thể tăng thêm nguồn lực vật chất xây dựng đất nước, chỉ
có tiết kiệm mới góp một phần nhanh chóng đưa nước ta thoát khỏi tình trạngnghèo nàn, lạc hậu
* Phương pháp vấn đáp:
Ví dụ : Khi dạy bài Đạo đức: “Trung thực trong học tập” tôi triển khai
bài dạy theo đúng chương trình giáo án đã soạn Nhưng trong phần tìm hiểu
truyện tôi tích hợp bài “Có trung thực, thật thà thì mới vui” (Tài liệu Bác Hồ và
những bài học về đạo đức, lối sống) Tôi cho học sinh đọc chuyện xong thì tiếnhành hỏi đáp về những vấn đề như sau:
- GV kể lại đoạn đầu câu chuyện đến
“…hậu quả thế đấy” sau đó đặt câu
+ Bác Hồ hỏi vị chỉ huy về khâu trinh sát
+ Vị chỉ huy đã trả lời Bác là do trinh sátchưa đầy đủ
+ Bác dặn làm gì cũng phải tận tâm, tậnlực, đi trinh sát mà qua loa, về báo cáokhông đầy đủ, trung thực thì hậu quả thế