Ở lứatuổi các em học mà chơi, chơi mà học, do đó giáo viên cần phải linh hoạt trongcác tiết dạy, xoay chuyển các hoạt động để từ đó gây hứng thú cho học sinh.Môn Toán là một môn học phát
Trang 12.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Th c tr ng v n ự ạ ấ đề ướ tr c khi áp d ng sáng ki n kinh nghi mụ ế ệ 42.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
2.3.4 Cách thức tổ chức trò chơi trong dạy học 6
2.3.5 Áp dụng trò chơi trong các hoạt động dạy học trực tiếp
Trang 21 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Toán học là một môn khoa học có từ lâu đời và ứng dụng ở hầu hết tất cảcác lĩnh vực của cuộc sống Từ xa xưa con người đã biết đến Toán học thôngqua việc đo đạc, tính toán Môn Toán là nền tảng cho các môn khoa học khác, làmôn thể thao của trí tuệ
Trong định hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, việc coi trọng vàkhuyến khích dạy học trên cơ sở phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo, độclập của học sinh để giúp cho học sinh tự phát hiện, tự giải quyết các vấn đề củabài học, để có thể tự chiếm lĩnh kiến thức và biết vận dụng kiến thức là mộttrong những nội dung cơ bản để nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trìnhdạy học
Đối với môn Toán ở Tiểu học, nếu mỗi giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giảitheo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn vàthiết kế bài dạy một cách dập khuôn, máy móc thì sẽ làm cho học sinh học tậpmột cách thụ động Điều đó sẽ khiến cho việc học tập của học sinh diễn ra thậtđơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập không cao Đó là một trong những nguyênnhân gây cản trở việc đào tạo các em thành những con người năng động, tự tin,sáng tạo, sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày
Việc dạy học thầy giảng - trò nghe, ghi chép và làm theo mẫu làm chongười học thụ động, không phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo Do
đó áp dụng tổ chức trò chơi học tập sẽ là cầu nối giữa người dạy và người học,giúp cho tư duy và nhận thức của người học phát triển theo chiều hướng lô gíc
từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, đến thực tiễn Việc tổ chức dạyhọc theo hình thức “trò chơi học tập” cho phép các cá nhân trong lớp cùng thảoluận, nghiên cứu, chia sẻ những băn khoăn, suy nghĩ, kinh nghiệm của mình,cùng nhau xây dựng nhận thức mới về các nội dung môn học Khi tham gia hoạtđộng trò chơi, mỗi cá nhân có thể hiểu rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đềnêu ra, thấy được điều mình cần phải học hỏi thêm về các nội dung của bài học.Việc tiếp thu kiến thức trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải là sựtiếp nhận thụ động từ giáo viên Sử dụng trò chơi học tập trong dạy học là mộtyêu cầu bức thiết đặt ra đối với quá trình đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
ở Tiểu học, nó phụ thuộc rất lớn vào sự đầu tư công sức, trí tuệ của người giáoviên trong việc chuẩn bị các điều kiện, phương tiện dạy học cũng như sử dụng
và khai thác chúng Trò chơi học tập là một hoạt động vừa nhẹ nhàng lại hiệuquả vì các em vừa được chơi, vừa được học
Học sinh Tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén, sắc sảo, có óc tưởngtượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy toán học Ở lứatuổi các em học mà chơi, chơi mà học, do đó giáo viên cần phải linh hoạt trongcác tiết dạy, xoay chuyển các hoạt động để từ đó gây hứng thú cho học sinh.Môn Toán là một môn học phát hiện ra trí thông minh của học sinh nhưng cũng
là môn học được cho là khô khan, đôi khi tạo ra sự căng thẳng, mệt mỏi khi các
em phải tính toán với những con số, những phép tính dẫn đến học sinh dễ chán
Trang 3nản đặc biệt là các em khả năng tiếp thu chậm, nhưng nếu giáo viên khéo léotrong các tiết dạy, tổ chức được các trò chơi toán học gây hứng thú cho học sinh
sẽ lôi cuốn được tất cả học sinh tham gia kể cả học sinh yếu toán, nhút nhát, sợtoán đồng thời sẽ giúp các em tiếp thu nhanh hơn, nắm vững bài hơn và lớp học
sẽ sôi nổi, vui vẻ hơn Khi chúng ta đưa ra được các trò chơi toán học một cáchthường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học môn toán sẽ ngàycàng được nâng cao
Trò chơi là hoạt động rất quen thuộc, gần gũi và thích thú đối với họcsinh, nhất là Tiểu học Trò chơi chứa đựng chủ đề, nội dung nhất định màngười tham gia phải tuân thủ Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi, giải trí,đồng thời cũng có ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục cho học sinh Theo A.X.Macarenco: “Trò chơi có một ý nghĩa quan trọng trong đời sống trẻ Trong khitrẻ chơi như thế nào thì sau này khi lớn lên, trong công tác trẻ phần lớn sẽ nhưthế ấy” Tổ chức trò chơi học tập là một phương pháp dạy học tích cực đãđược nhiều giáo viên vận dụng vào hoạt động dạy học, giúp học sinh lĩnh hộikiến thức nhẹ nhàng, nhưng lại được học sinh tiếp nhận một cách hứng thú,vui vẻ, thoải mái, làm cho chất lượng dạy học được nâng cao Đồng thời,thông qua hoạt động, trò chơi có thể phát triển ở học sinh các năng lực hợptác, giải quyết vấn đề, vận dụng kiến thức, sử dụng công nghệ thông tin vàsáng tạo…
Ông cha ta đã từng nói: “Trăm nghe không bằng một thấy; Trăm thấykhông bằng một làm” Ta làm ta sẽ học được; Tốt nhất là để người học làm vàthực hành cách làm của mình Chính vì điều đó tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến
"Biện pháp nâng cao hiệu quả trong dạy học môn Toán lớp 5 thông qua tổ chức trò chơi" để cùng trao đổi, rút kinh nghiệm và từ đó áp dụng vào các tiết
dạy đạt hiệu quả hơn
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Việc nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm này nhằm mục đích:
- Trò chơi học tập phát huy tính tích cực, tính chủ động, tính sáng tạo củahọc sinh trong học tập
- Đánh giá quá trình tiếp thu của học sinh để có những biện pháp tích cực,khắc phục những tồn tại trong việc dạy và học toán
- Giúp cho các giáo viên có kĩ năng tốt nhất trong việc tổ chức các hoạtđộng trò chơi học tập để dạy học sinh trong các môn học, trong các bài học Có
kĩ năng tổ chức các hình thức trò chơi học tập cho phù hợp với từng nội dung,phân môn
- Giúp học sinh qua hoạt động học tập là trò chơi để tiếp thu và hiểu bài tốtnhất đồng thời cũng hình thành cho các em về: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hoạtđộng tương tác giữa các cá nhân trong lớp thông qua trò chơi Đối với học sinhTiểu học, vui chơi vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt động của học sinh Vớinhiều cách chơi khác nhau sẽ giúp học sinh “học mà chơi, chơi mà học” Học sinhthêm hứng thú học tập và tiếp thu bài tốt hơn Vì thế cùng với các phương phápkhác, trò chơi học tập là phương pháp nhằm tích cực hoá đối tượng học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Các trò chơi được tổ chức trong giờ học toán lớp 5
Trang 51.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc sách tham khảo các tài liệu
có liên quan
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát thực nghiệm,tổng kết kinh nghiệm và phương pháp khác
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2 1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định:
“Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyểnbiến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợpdạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dụcnặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩmchất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗihọc sinh.” Chương trình giáo dục tiểu học giúp học sinh hình thành và phát triểnnhững yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hoà về thể chất và tinhthần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục về giá trị bản thân,gia đình, cộng đồng và những thói quen, nền nếp cần thiết trong học tập và sinhhoạt Theo công văn Số: 4612/BGDĐT-GDTrH về việc hướng dẫn thực hiệnchương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực
và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018, Bộ giáo dục đã khẳng định: Tăngcường tập huấn, hướng dẫn giáo viên về hình thức, phương pháp, kỹ thuật dạyhọc tích cực; xây dựng kế hoạch bài học theo hướng tăng cường, phát huy tínhchủ động, tích cực, tự học của học sinh thông qua việc thiết kế tiến trình dạy họcthành các hoạt động học để thực hiện cả ở trên lớp và ngoài lớp học; Chú trọngrèn luyện cho học sinh phương pháp tự học, tự nghiên cứu sách giáo khoa đểtiếp nhận và vận dụng kiến thức mới thông qua giải quyết nhiệm vụ học tập đặt
ra trong bài học; dành nhiều thời gian trên lớp cho học sinh luyện tập, thực hành,trình bày, thảo luận, bảo vệ kết quả học tập của mình; giáo viên tổng hợp, nhậnxét, đánh giá, kết luận để học sinh tiếp nhận và vận dụng
Trong quá trình thực hiện nội dung và chương trình sách giáo khoa mới đãnhiều năm, song việc hình thành các phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dungchương trình sách giáo khoa, phù hợp với các đối tượng học sinh vẫn còn nhiềukhó khăn, học sinh còn thụ động, chưa thực sự đáp ứng được các yêu cầu mà sáchgiáo khoa mới đã định ra, chưa thích ứng cách học theo sách giáo khoa mới
Đặc điểm của toán học mang tính trừu tượng cao, khái quát cao, nhưng đốitượng toán học lại mang tính thực tiễn, phương pháp dạy học toán được xem xéttrên quan điểm thừa nhận thực tiễn là nguồn gốc của sự nhận thức và là tiêuchuẩn của tâm lý Phương pháp dạy học toán tiểu học là sự vận dụng cácphương pháp dạy học toán nói chung cho phù hợp với mục tiêu, nội dung, điềukiện dạy học ở tiểu học
Trên thực tế, trong các giờ toán, học sinh tiếp thu còn thụ động, nhất lànhững học sinh ngại phát biểu, tiếp thu chậm Cuối tiết học, học sinh thường uểoải, ít tập trung chú ý vào bài vì đặc điểm của học sinh tiểu học là: “Dễ nhớ,mau quên, chóng chán” Học sinh thường hiếu động hơn khi hoạt động bằng tay,thích được sử dụng đồ dùng trực quan
Trang 6Đặc điểm sinh lí của trẻ em lứa tuổi từ 6 đến 11 tuổi là đi từ tư duy cụ thểtiến đến hình thành và phát triển tư duy trừu tượng, cho nên trong dạy học “tròchơi học tập” giúp các em chú ý đến trực quan, việc làm cụ thể Đặc điểm tâm lýcủa học sinh ở lứa tuổi này là ham hiểu biết, ưa thích hoạt động, giàu trí tưởngtượng cho nên cách dạy học phải khêu gợi tính tò mò, phải tránh đơn điệu vềhình thức hoạt động, phải gợi mở được vấn đề, các em được tham gia, trảinghiệm, tuy chơi nhưng mà học.
Khi học tập học sinh sẽ sử dụng hết các giác quan như mắt, tai và các hoạtđộng của tay, miệng để tham gia vào việc học, do đó hình thức tổ chức dạy học
mà hiệu quả nhất là thầy tổ chức - trò hoạt động Học sinh ở lứa tuổi này thườnghay có tính so sánh giữa bạn với mình, do đó cần tổ chức cho các em có cơ hội
để khẳng định mình trong lớp bằng những việc làm cụ thể, để các em tự đánhgiá cho mình, cho bạn từ đó phấn đấu để bằng bạn, phấn đấu để giữ danh hiệutrong nhóm, trong lớp, vì thế phương pháp dạy học phải linh hoạt, phù hợp vớitừng đối tượng học sinh
Hoạt động trò chơi học tập góp phần lớn vào hình thành các kĩ năng sốngcho các em, rèn luyện về đạo đức, ý thức trách nhiệm giúp các em trở thành conngười ngày càng hoàn thiện hơn Thực chất là giúp các em tiếp cận các kĩ năngsống trong việc học đó là: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình,học để cùng chung sống
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thuận lợi:
Hiện nay qua trao đổi, trò chuyện với đồng nghiệp cùng trường, tôi nhậnthấy tất cả giáo viên đều cho rằng việc đổi mới phương pháp dạy học Toán là rấtcần thiết, đặc biệt là chương trình sách giáo khoa mới, các hoạt động trò chơiđược ưu tiên trong các tiết học Việc giáo viên tổ chức được các trò chơi mộtcách sáng tạo, linh hoạt sẽ giúp cho học sinh có hứng thú hơn trong buổi học,học sinh được tham gia, được thực hiện và các em chủ động tiếp thu kiến thứcbài học
Ban giám hiệu nhà trường luôn quán triệt tinh thần đổi mới phương phápdạy học ở các môn học đặc biệt là môn toán, giáo viên được vận dụng, sử dụngcác trò chơi vào các tiết học một cách hiệu quả nhất
2.2.2 Khó khăn:
Nhiều học sinh chưa yêu thích môn Toán vì đây là môn học khó nên trongtiết học các em còn lơ là, không chịu tư duy, không chịu hợp tác với giáo viêndạy, chưa chịu khó làm bài tập
Hiện nay, nhiều học sinh chưa thực sự sáng tạo, các em còn thụ độngtrong việc học, sức ì lớn, đôi khi lười tham gia các hoạt động học tập
Phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình; môntoán là một môn học khó nên việc phụ huynh kèm cặp con em còn gặp nhiềukhó khăn
Mấy năm học gần đây, do dịch bệnh Covid kéo dài nên có thời gian họcsinh không thể đến trường, việc các em tham gia học online dẫn đến thiếu sựlinh hoạt và nhàm chán trong quá trình tiếp thu kiến thức
Trang 72.2.3 Kết quả khảo sát đầu năm học.
Điểm kiểm tra Kết quả đầu năm
để làm gì? HS học được gì qua trò chơi này? Thông qua trò chơi, HS rèn luyệnđược những kĩ năng gì? Phát triển những năng lực nào?
Việc lựa chọn trò chơi phải đáp ứng mục đích, yêu cầu, nội dung của bàihọc, giúp HS lĩnh hội nội dung kiến thức bài học, tạo hứng thú giúp các em tíchcực tham gia xây dựng bài và khắc sâu kiến thức; lựa chọn trò chơi cũng phảiphù hợp với dung lượng kiến thức bài học, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, vừasức với HS Giáo viên cần đặt tên cho trò chơi khi tổ chức để tạo cảm giác thíchthú cho học sinh và ý nghĩ của các trò chơi đó
Những việc cần làm khi lựa chọn trò chơi:
Nghiên cứu tài liệu: GV cần nghiên cứu các nguồn tài liệu sách giáo khoa,sách GV, báo, tạp chí… để định hướng trước tổ chức trò chơi này sẽ phục vụ chonội dung nào trong bài, tìm hiểu được cách thức tổ chức trò chơi như thế nào; từ
đó giúp tiết học đạt được hiệu quả tốt nhất
Tìm hiểu kiến thức, kinh nghiệm của HS: GV cần tìm hiểu HS đã học vàtích lũy được những mảng kiến thức nào, yếu ở nội dung kiến thức nào, hoặccần nâng cao, mở rộng kiến thức nào; từ đó lựa chọn trò chơi phù hợp với mức
độ kiến thức của các em
Trang 8Nghiên cứu thực tế: GV cần biết rõ những điều kiện cơ sở vật chất của nhàtrường, của lớp học, không gian tổ chức trò chơi, những đồ dùng học tập sẵn cóhoặc tự làm ra các vật dụng cần thiết phục vụ cho việc tổ chức trò chơi.
2.3.3 Xác định thời điểm tổ chức trò chơi
Sử dụng trò chơi học tập để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng
cố kiến thức, kỹ năng đã học Trong thực tế dạy học, GV thường tổ chức trò chơihọc tập để củng cố kiến thức, kỹ năng Tuy nhiên việc tổ chức cho học sinh chơicác trò chơi để hình thành kiến thức, kỹ năng mới là rất cần để tạo hứng thú họctập cho học sinh ngay từ khi bắt đầu bài học mới
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinhtiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiếnthức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi
Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ
sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui vàhấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục Tùyvào mục đích của trò chơi và điều kiện thực tế để lựa chọn các thời điểm thíchhợp tổ chức trò chơi: Tổ chức trước khi bắt đầu bài học mới (khởi động), trongbài học (Hình thành kiến thức, luyện tập, thực hành) hay sau bài học (vận dụnghoặc củng cố), hoặc sau một chương, một phần… (nếu là ôn tập kiến thức cũ,tạo hứng thú và kích thích học sinh chiếm lĩnh kiến thức mới thì nên tổ chứctrước bài học; nếu để khai thác kiến thức mới, giải quyết các vấn đề thực tiễn thìnên tổ chức trong giờ học bài mới; nếu để mở rộng kiến thức, vận dụng kiếnthức đã học thì nên tổ chức sau khi hoàn thành một nội dung bài học hoặc mộtchủ đề bài học)
Ví dụ: Khi hướng dẫn HS luyện đọc số thập phân, có thể sử dụng trò chơi
“Truyền điện” nhưng khi hướng dẫn học sinh xây dựng công thức tính diện tíchhình thang thì phải sử dụng trò chơi “Ghép hình”
2.3.4 Cách thức tổ chức trò chơi trong dạy học
Giáo viên giới thiệu tên, mục đích của trò chơi
Hướng dẫn chơi, bước này bao gồm những việc làm sau:
- Tổ chức người tham gia trò chơi: Số người tham gia, số đội tham gia(mấy đội chơi), quản trò, trọng tài
- Các dụng cụ dùng để chơi (giấy khổ to, quân bài, thẻ từ, cờ…)
Trang 9- Cách chơi: Từng việc làm cụ thể của người chơi hoặc đội chơi, thời gianchơi, những điều người chơi không được làm…
- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi, các giải của cuộc chơi.(nếu có)
Thực hiện trò chơi
Nhận xét sau cuộc chơi, bước này bao gồm những việc làm sau:
- Giáo viên hoặc trọng tài là HS nhận xét về thái độ tham gia trò chơi củatừng đội, những việc làm chưa tốt của các đội để rút kinh nghiệm
+ Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần thưởngcho đội đoạt giải
+ Một số học sinh nêu kiến thức, kỹ năng trong bài học mà trò chơi đã thể hiện
Ưu điểm
- Trò chơi học tập là một hình thức học tập bằng hoạt động, hấp dẫn HS do
đó duy trì tốt hơn sự chú ý của các em với bài học
- Trò chơi làm thay đổi hình thức học tập chỉ bằng hoạt động trí tuệ, đo đógiảm tính chất căng thẳng của giờ học, nhất là các giờ học kiến thức lý thuyết mới
- Trò chơi có nhiều học sinh tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kỹ năng họctập hợp tác cho học sinh
- Số học có các trò chơi về tính toán, trò chơi về đoán số, sắp xếp, sosánh,
Trang 10- Hình học có các trò chơi về vẽ hình, đo đạc, tô màu, tính toán,
+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
+ Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phần củachương trình Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
+ Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí học sinh lớp 5, phù hợp với khảnăng người hướng dẫn, sự chuẩn bị của giáo viên và cơ sở vật chất của nhàtrường
+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú giúp học sinh đượcthay đổi các hoạt động học tập trên lớp, giúp học sinh phối hợp các hoạt động trítuệ với các hoạt động vận động phải gây được hứng thú đối với học sinh
+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo
+ Lựa chọn hoặc tự thiết kế trò chơi đảm bảo những yêu cầu: Luật chơi đơngiản để HS dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra các cách chơi có nhiều HS tham gia
để tăng cường kỹ năng học tập hợp tác; Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làmhoặc dễ tìm kiếm tại chỗ; Chọn quản trò chơi có năng lực phù hợp với yêu cầucủa trò chơi
+ Tổ chức chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho họcsinh hứng thú học tập vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung các nội dungkhác của bài học một cách có hiệu quả
2.3.5 Áp dụng trò chơi trong các hoạt động dạy học trực tiếp trên lớp
Sử dụng trò chơi học tập để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng
cố kiến thức, kỹ năng đã học Trong thực tế dạy học, GV thường tổ chức trò chơihọc tập để củng cố kiến thức, kỹ năng Tuy nhiên việc tổ chức cho học sinh chơicác trò chơi để hình thành kiến thức, kỹ năng mới là rất cần để tạo hứng thú họctập cho học sinh ngay từ khi bắt đầu bài học mới
2.3.5.1 Áp dụng trò chơi trong hoạt động Mở đầu (Hoạt động khởi động)
Hoạt động khởi động thường chỉ chiếm một vài phút đầu giờ nhưng có ýnghĩa rất quan trọng trong việc kích hoạt sự tích cực của học sinh Một tiết học
sẽ tạo được sự yêu thích với học sinh nhất là với đối tượng học sinh Tiểuhọc, ngay từ những giây phút đầu tiên các thầy cô giáo đã biết khơi gợi ở các
em sự hứng thú đối với bài học và hơn thế nữa còn khơi dậy niềm đam mê, gâydựng, bồi đắp tình yêu lâu bền đối với môn học Trò chơi giúp cho giờ học trởnên sôi nổi, cuốn hút Qua đó các thầy cô cũng đã giúp học sinh rèn luyện sựmạnh dạn, tự tin, khả năng phản xạ nhanh, sự sáng tạo, nâng cao tinh thần đoànkết và sự tương tác giữa thầy - trò trong lớp học
Trang 11Khi thiết kế các trò chơi khởi động, các thầy cô luôn đặt ra tiêu chí cho tròchơi: có thể chỉ là một tình huống để cho học sinh phát hiện hay huy động vốnhiểu biết của mình để giải quyết tình huống ấy; Các vấn đề hay câu hỏi đượcđưa ra có giúp học sinh phát triển tư duy không? Việc xâu chuỗi vấn đề mộtcách mạch lạc, đồng thời tạo hứng thú cho học sinh vào tiết học mới để khámphá vấn đề còn đang bỏ ngỏ.
Khởi động bằng trò chơi: Truyền điện
Mục đích: Luyện tập và củng cố kĩ năng làm các phép tính nhân hai phân sốđơn giản Luyện phản xạ nhanh ở các em, tạo sự tươi vui, hứng thú đầu buổi học.Chuẩn bị: Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào
Thời gian chơi: 3-5 phút
Cách chơi: Các em ngồi tại chỗ Giáo viên gọi bắt đầu từ một em xungphong Ví dụ em nói to một số trong phạm vi 1000 chẳng hạn “ và chỉ nhanh vào
em B bất kỳ để “truyền điện” Lúc này em B phải nói tiếp, ví dụ “nhân rồi chỉnhanh vào em C bất kỳ Thế là em C phải nói tiếp “bằng ” Nếu C nói đúng thìđược quyền xướng to một số như A rồi chỉ vào một bạn D nào đó để “truyềnđiện” tiếp Cứ làm như thế nếu bạn nào nói sai thì phải thực hiện một yêu cầucủa giáo viên (có thể hát một bài hoặc làm một vài động tác vận động.)
Lưu ý:
Trò chơi này không cần phải chuẩn bị đồ dùng, giáo cụ…và có thể áp dụngđược vào nhiều bài (Ví dụ: Luyện tập cộng trừ các phân số cùng mẫu, nhân, chiacác phân số dạng đơn giản, hoặc nhân nhẩm các số thập phân với 10, 100,1000, hoặc nhân nhẩm số thập phân với 0,1; 0,01; 0,001, ) và có thể thayđổi hình thức “truyền” Ví dụ: một em hô to 4,5×10 và chỉ vào em tiếp theo đểtruyền thì em này chỉ việc nói kết quả bằng 45
Trò chơi này không cầu kỳ nhưng vẫn gây được không khí vui, sôi nổi, hàohứng trong giờ học cho các em
Khởi động bằng trò chơi: Bắn tên
Mục đích: Ôn lại bài cũ cho học sinh, đặc biệt là các bài ôn tập
Chuẩn bị: Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào
Thời gian chơi: 3-5 phút
Cách chơi: Người quản trò sẽ hô: “Bắn tên, bắn tên” và cả lớp sẽ đáp lại:
“tên gì, tên gì” Sau đó người quản trò sẽ gọi tên bạn học sinh trong lớp và đặt
Trang 12câu hỏi để bạn đó trả lời Nếu trả lời đúng thì cả lớp thưởng cho một tràng pháotay, nếu trả lời sai thì nhường quyền trả lời cho bạn khác.
Khởi động bằng trò chơi: Gọi thuyền
Mục đích: Ôn lại bài cũ cho học sinh
Chuẩn bị: Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào
Thời gian chơi: 3-5 phút
Cách chơi: Người quản trò sẽ hô: “Gọi thuyền, gọi thuyền” và cả lớp sẽ đáp lại: “Thuyền đây, thuyền đây”; GV đưa ra câu hỏi và học sinh sẽ đáp lời (GV có
thể đưa ra các câu hỏi: Kể tên các đơn vị đo đã học: 1 năm thường có bao nhiêungày? 1 năm nhuận có bao nhiêu ngày? Những tháng nào có 31 ngày? 1 ngày
có bao nhiêu giờ? )
Việc thay đổi hình thức khởi động từ việc chỉ dùng một vài câu để dẫn dắtvào bài thì các thầy cô giáo đã biến nó thành một trò chơi khởi động để học sinhđược tham gia trực tiếp đó là một hoạt động thiết thực Hoạt động đó giúp tạohứng thú cho học sinh, tạo ra tình huống có vấn đề để dẫn dắt học sinh vào phầnhình thành kiến thức mới Mỗi hoạt động khởi động trong giờ học cũng giốngnhư món ăn khai vị trong một bữa tiệc, tạo tâm thế chủ động cho học sinh khivào tiết học
Trò chơi khởi động mang đến những lợi ích quan trọng cho quá trình pháttriển của trẻ Bên cạnh nâng cao động lực học tập, việc vận dụng các trò chơisáng tạo trong lớp học còn giúp trẻ: Xây dựng sự tự tin, thúc đẩy khả năng ngônngữ, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, hỗ trợ sức khỏe tinh thần,
2.3.5.2 Áp dụng trò chơi trong hoạt động Hình thành kiến thức mới, Luyện tập, thực hành
Việc học sinh chủ động hình thành các kiến thức mới trong bài học đòi hỏingười giáo viên phải linh hoạt trong cách tổ chức các hoạt động dạy học và sửdụng các hình thức tổ chức trò chơi sẽ giúp học sinh dễ dàng khám phá và tiếpnhận kiến thức mới hơn Từ việc tiếp nhận kiến thức một cách dễ dàng, thôngqua trò chơi, học sinh còn có thể phát hiện ra nhiều vấn đề mới khác so vớinhiệm vụ ban đầu Bằng việc vận dụng các kỹ năng, kỹ xảo để chơi trò chơi, họcsinh nhanh chóng phát triển những kiến thức nền tảng thành những kiến thứcmới, thú vị hơn
Trò chơi: Hộp quà bí mật
Mục đích: Hình thành kiến thức mới về hình thang, hình tròn, đường tròn, Chuẩn bị: Các hộp quà, trong đó có các miếng bìa cắt các hình tam, giác,hình chữ nhật, hình vuông, hình thang, hình thoi, hình bình hành
Trang 13Thời gian chơi: 3-5 phút
Cách chơi: Người quản trò đưa các hộp quà bí mật và một nhóm học sinh
sẽ lần lượt bốc thăm hộp quà, sau đó sẽ mở hộp quà và đọc tên các hình có tronghộp quà, học sinh sẽ dự đoán hình; GV yêu cầu học sinh nêu đặc điểm của hìnhđó
Trò chơi: Ai đúng, ai sai:
Mục đích: Nắm vững cách đọc, cách viết, cấu tạo số thập phân (Áp dụngcho các tiết học: Số thập phân; Đọc, viết số thập phân)
Chuẩn bị: GV chuẩn bị cho mỗi đội 12 tờ giấy khổ A4 để trắng, 6 bút dạ
GV phát cho mỗi em 2 tờ giấy và 1 bút dạ (chuẩn bị vào 1 tờ, ghi cách đọc củađội bạn vào 1 tờ) Mỗi đội 5 em học sinh lên bảng đứng thành 1 hàng Hai đội
“bốc thăm” giành quyền đọc trước
Thời gian chơi: 3 - 5 phút
Cách chơi: GV cho hai đội chuẩn bị 2 phút, mỗi em viết sẵn một số thậpphân bất kỳ vào một mặt của tờ giấy (viết to để ở dưới lớp cũng nhìn thấy rõ;ghi cách đọc ở trên bằng chữ nhỏ, khi cầm giơ lên đối phương không nhìn thấy).Mặt còn lại ghi cách đọc một số nào đó, cũng ghi cách viết ở góc trên bằng cỡ
chữ nhỏ Hết thời gian 2 phút, cô hô: “Lần thứ nhất bắt đầu” thì đội được đi
trước sẽ nêu cách đọc số của mình chuẩn bị (mỗi số đọc to 2 lần), đội kia phảiviết lại được Sau khi đọc đủ 5 số, thì đổi vai trò ngược lại Sau khi 2 đội kếtthúc đọc và viết, GV và cả lớp sẽ làm trọng tài để kiểm tra kết quả Đội đọc phảigiơ đáp án lên, đội viết phải giơ kết quả Cứ mỗi ý (đọc, viết) đúng 10 điểm, đọcchậm, vấp sửa lỗi trừ đi 2 điểm Nếu làm đáp án sai trừ 5 điểm, đội nào nhiềuđiểm hơn sẽ thắng cuộc và được tuyên dương trước lớp
Trò chơi: Kết nối yêu thương
Mục đích: Giúp HS nắm vững mạch kiến thức về đo đại lượng (Áp dụngcho các tiết học: Bảng đơn vị đo độ dài, Bảng đơn vị đo khối lượng, Bảng đơn
vị đo diện tích, Xăng - ti- mét khối, Đề- xi-mét khối, các tiết ôn tập,…)
Chuẩn bị: Phấn hoặc 2 bút dạ, 2 tờ giấy khổ lớn
Thời gian chơi: 3 - 5 phút
Cách chơi: Mỗi nhóm cử 5 bạn (hoặc hơn), xếp thành 2 hàng dọc Sau khi
GV hô: “Trò chơi bắt đầu” thì bạn số 1 sẽ chạy lên làm bài tập, làm xong thì
bạn số 1 chạy về đưa phấn (bút) cho bạn số 2 và cứ thế tiếp tục đến bạn cuốicùng Nếu chạy trước khi bạn chưa chạy xuống đến nơi thì sẽ bị phạm luật Mỗiđáp án đúng được 2 điểm, phạm lỗi trừ 1 điểm Đội nào nhiều điểm hơn đội đó