Hoạt động tạo hình trong trường mầm non có một ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển toàn diện của trẻ, tạo điều kiện để trẻ phát triển khả năng tri giác đồ vật về hình dáng, cấu trúc, m
Trang 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH THÔNG QUA VIỆC HƯỚNG DẪN TRẺ NẶN TẠI LỚP MẪU GIÁO B3(4-5 TUỔI), TRƯỜNG MẦM NON ĐIỀN LƯ,
HUYỆN BÁ THƯỚC.
Người thực hiện: Vũ Thị Liên Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Điền Lư SKKN thuộc lĩnh mực: Chuyên môn
THANH HOÁ, NĂM 2022
Trang 2STT Nội dung Trang
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4 2.3.1 Xây dựng môi trường tạo hình cho trẻ 4 2.3.2 Hình thành các thao tác nặn, kỹ năng nặn cho trẻ 6 2.3.3 Tổ chức các hoạt động gây hứng thú cho trẻ khi vào bài 8 2.3.4 Tổ chức hoạt động nặn mọi lúc, mọi nơi 12 2.3.5 Phối hợp với phụ huynh trong việc dạy trẻ nặn ở nhà 13 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 15
Trang 31 Mở đầu.
1.1 Lí do chọn biện pháp.
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho các cháu thiếu niên, nhi đồng tình thương yêu và quan tâm đặc biệt Với Bác trẻ em là những mầm non, là chủ
nhân tương lai của đất nước Bác nói: Cái mầm có xanh thì cái cây mới vững, cái
búp có xanh thì lá mới tươi, quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng hẳn hoi thì dân tộc mới tự cường tự lập Người coi trọng việc giáo dục và xem giáo dục là quốc sách hàng đầu [1]
Hoạt động tạo hình trong trường mầm non có một ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển toàn diện của trẻ, tạo điều kiện để trẻ phát triển khả năng tri giác đồ vật
về hình dáng, cấu trúc, màu sắc Hình thành ở trẻ các thao tác, tư duy, phát triển khả năng sáng tạo của trẻ, bên cạnh các hoạt động tạo hình như: Vẽ, xé dán, cắt dán
và xếp hình thì nặn là một là một hoạt động vô cùng hấp dẫn đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ Qua hoạt động trẻ được tự do trải nghiệm và thể hiện khả năng sáng tạo của mình Thực hiện phương châm “Học bằng chơi, chơi mà học”[2], đáp ứng mục tiêu phát triển trẻ một cách toàn diện về mọi mặt Trong đó, mục tiêu phát triển thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình là 1 mục tiêu quan trọng và cần thiết góp phần vào việc đạt được mục tiêu trên
Thông qua hoạt động tạo hình trẻ tái hiện sự vật hiện tượng của thế giới xung quanh giúp trẻ phát triển óc tư duy sáng tạo, trí tò mò từ đó nảy sinh trong trẻ những nhận thức tình cảm đạo đức, tình cảm thẩm mỹ yêu quý sự vật, sự việc cỏ cây hoa lá xung quanh trẻ làm cho tâm hồn trẻ ngày thêm hướng thiện từ đó giúp trẻ phát triển năng khiếu nghệ thuật ngay từ tuổi ấu thơ Vì vậy việc giáo dục thẩm
mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho tương lai
Giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình còn giúp trẻ mở rộng vốn từ ngữ phong phú đa dạng, nói chuẩn Tiếng Việt, diễn đạt ngôn ngữ được mạch lạc rõ ràng hơn qua việc cảm nhận và thể hiện vẻ đẹp sinh động của sự vật hiện tượng xung quanh như vẻ đẹp của cỏ cây hoa lá…
Nặn theo mẫu là hoạt động tạo hình đòi hỏi sự khéo léo của đôi bàn tay, óc quan sát, trí tưởng tượng…góp phần phát triển trí tuệ, trẻ tìm tòi, sự tư duy óc sáng tạo để tạo ra sản phẩm đẹp giúp cho trẻ hiểu biết thêm những kiến thức cơ bản của hoạt động tạo hình và sử dụng hiệu quả trong tác phẩm nghệ thuật của mình
Như chúng ta đã biết các hoạt động nặn còn mang tính rập khuôn, theo mẫu, sao chép, chưa thực sự phát huy được tính sáng tạo, linh hoạt của giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình Giáo viên thường nặn một đối tượng cụ thể hướng trẻ quan tâm đến hình ảnh mô tả, đến cách tạo ra hình mà ít chú ý đến các hình thức
hoạt động Vì vậy các sản phẩm của trẻ còn chưa phong phú, hiệu quả chưa cao.
Với những lý do trên tôi đã lựa chọn “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng
hoạt động tạo hình thông qua việc hướng dẫn trẻ nặn tại lớp mẫu giáoB3 (4-5 tuổi)
Trang 4trường Mầm non Điền Lư, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa” làm biện pháp
nghiên cứu
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nhằm giúp giáo viên dạy tốt môn tạo hình thông qua hướng dẫn trẻ nặn giúp trẻ dể dàng tiếp thu kiến thức phát huy tính tích cực trong giờ học
Tìm ra các biện pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phát triển ở trẻ cả 5 mặt giáo dục: ngôn ngữ tình cảm xã hội nhận thức thẩm mỹ -thể chất
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình thông qua việc hướng dẫn trẻ nặn tại lớp mẫu giáo 4-5 tuổi B3 trường Mầm non Điền Lư, huyện
Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa”
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Tham khảo nghiên cứu tìm hiểu các tài liệu về dạy học tạo hình cho trẻ mầm non thông qua các moduie MN, sách chương trình giáo dục mầm non
- Phương pháp điều tra thực nghiệm: Khảo sát các hoạt động trong lớp A1 để nhận biết về khả năng tiếp thu và nhận thức của trẻ về hoạt động tạo hình
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá: Đưa ra các đề tài yêu cầu trẻ thực hiện và đánh giá để có kết quả
- Phương pháp thống kê, sử lý số liệu: Thống kê, sử lý số liệu trong bảng khảo sát trước và sau khi áp dụng giải pháp; Trao đổi với đồng nghiệp, với phụ huynh của trẻ để nắm bắt về đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và hoàn cảnh gia đình, điều kiện khách quan để từ đó cô giáo có những biện pháp giáo dục phù hợp hiệu quả
- Phương pháp thực hành: Tổ chức các hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt động tham quan…bằng nhiều hình thức khác nhau, tất cả trẻ được tham gia hoạt động trải nghiệm
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm:
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Hoạt động tạo hình là các dạng hoạt động nghệ thuật được trẻ ưa thích và là phương tiện giáo dục phát triển thẫm mĩ có hiệu quả Đối với trẻ mẫu giáo nội dung giáo dục phát triển thẫm mĩ bao gồm: khả năng cảm nhận và thể hiện cảm xúc trước vẻ đẹp của sự vật hiện tượng trong thiên nhiên, cuộc sống và trong các tác phẩm nghệ thuật tạo hình; một số kỹ năng trong hoạt động tạo hình và thể hiện sự sáng tạo khi tham gia các hoạt động này[3]
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 4-5 tuổi, đang là giai đoạn đầu của mẫu giáo vận động của trẻ còn ở độ thấp như kỷ năng cầm bút, thao tác cắt, xé, dán còn vụng Một mặt do trẻ mới rơi gia đình đến lớp với các cô với bạn, lúc nay môi trường sống, sinh hoạt của trẻ thay đổi nó rộng lớn hơn ở nhà mọi sự vật hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ trẻ chưa có khái niệm Mặt khác vốn ngôn
Trang 5ngữ của trẻ còn quá ít, trẻ chưa thể diển đạt nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc vì vậy hoạt động tạo hình chính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người xung quanh Để tạo ra một sản phẩm đẹp trước hết trẻ phải hiểu về cái đó, có tình cảm với nó và có kỷ năng tạo ra nó thì trẻ mới hoàn thành sản phẩn đó được, chính từ các hoạt động đó sẽ làm phát triển thẩm mỹ của trẻ
Tuổi mầm non trẻ ham thích được hoạt động tạo hình nhất là việc sử dụng bút mầu tạo hình sản phẩm theo ý của trẻ như dùng đất để nặn các đồ vật, con vật
mà trẻ yêu thích, chính từ các sản phẩn trẻ tạo ra trẻ đặt tên gọi và tưởng tượng ra những cái trẻ thích từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp đây
là yếu tố cầm thiết góp phần phát triển toàn diện cho trẻ
Hoạt động tạo hình không phải là vấn đề mới, nó là công việc thường xuyên của mỗi giáo viên đứng lớp Đây là hoạt động khó, rất phức tạp, đa dạng Trong quá trình hình thành, rèn luyện, củng cố các kỹ năng trẻ không thể tránh khỏi những khó khăn, sai lầm Vì thế cô giáo đóng vai trò quan trọng - là cầu nối giữa trẻ với những kiến thức mới của bài học, giúp học trẻ học tốt, nắm vững kiến thức
và biết cách thực hiện yêu cầu của bài học, của hoạt động Qua đó tạo được một không khí hoạt động mà ở đó mọi trẻ đều hăng hái, hứng thú tham gia
2.2 Thực trạng vấn đề:
2.2.1 Thuận lợi:
- BGH nhà trường thường xuyên kiểm tra kế hoạch và việc tổ chức HĐ của
GV đặc biệt là hoạt động tạo hình, đồng thời tạo điều kiện về cơ sở vật chất để cho
cô và trẻ được trải nghiệm
- Phụ huynh quan tâm đến các hoạt động học của các con ở lớp, ngoài thời gian dạy con học chữ và số ra phụ huynh đã giành thời gian cho con được hoạt động với đất nặn nhiều hơn
- Là một giáo viên trẻ, khỏe luôn nhiệt huyết, yêu nghề mến trẻ, luôn có tinh thần học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- Trẻ lớp tôi 100% đã học qua lớp mẫu giáo bé nên hầu hết trẻ có nền nếp trong các hoạt động Đa số trẻ đã biết sử dụng đất nặn
Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi, bản thân còn gặp phải một số khó khăn trong việc dạy trẻ nặn theo mẫu đó là:
2.2.2 Khó khăn:
- Lớp B3 tôi phụ trách có 13/20 trẻ chiếm 65% là trẻ nông thôn, bố mẹ đi làm ăn xa, trẻ ở với ông bà chính vì vậy trẻ chưa thật sự được quan tâm Chất lượng hoạt động nặn trong lớp chưa đồng đều Phần lớn trẻ chưa có kỹ năng nặn, các thao tác nặn chưa thành thạo
- Trẻ chưa thật sự hứng thú khi tham gia hoạt động nặn
- Đa số trẻ chưa biết chưa sáng tạo trong quá trình thực hiện, dẫn đến sản phẩm của trẻ còn đơn điệu
- Bản thân chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm
mỹ cho trẻ khi trẻ nặn
Trang 6- Cách tổ chức hoạt động cho trẻ nặn theo mẫu chưa linh hoạt, sáng tạo vẫn còn rập khuôn theo tiết hoạt động học tạo hình là chính
2.2.3 Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2021-2022.
Tôi đã tiến hành khảo sát trẻ lớp mẫu giáo lớn B3 vào đầu năm 2021-2022 với kết quả như sau:
STT
Nội dung đánh giá
Trước khi áp dụng biện pháp
Số trẻ được khảo sát
Số trẻ đạt
Tỷ lệ
%
Số trẻ chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Trẻ hứng thú tham gia hoạt động
nặn
20
10 50% 10 50%
2 Trẻ có kĩ năng nặn thành thạo,
3 Trẻ biết kết hợp hình, khối để tạo
nên sản phẩm đẹp, sáng tạo 12 60% 8 40% Qua theo dõi đánh giá cho thấy số trẻ hứng thú tham gia trong hoạt động nặn còn ít, trẻ chưa có kỹ năng nặn, các thao tác nặn ở trẻ còn lúng túng chưa linh hoạt Trẻ chưa biết kết hợp các hình khối để tạo nên sản phẩm đẹp khả năng sáng tạo còn
ít Trước thực tế đó tôi đã lựa chọn các biện pháp như sau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Xây dựng môi trường tạo hình cho trẻ
Như chúng ta đã biết việc tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ, góp phần nâng cao chất lượng tạo hình nói chung, hoạt động nặn nói riêng cho trẻ Vì vậy tôi đã chú trọng việc tạo môi trường học tập cho trẻ
Ngay từ đầu năm học tôi đã quan tâm đến việc trang trí phòng nhóm lớp Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề, các tiêu đề của các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường sưu tầm, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí và có tên thật gần gũi với trẻ
Tôi đã trưng bày các sản phẩm mẫu tự làm và sưu tầm, cho trẻ quan sát nhằm kích thích khả năng sáng tạo và tăng thêm vốn kiến thức, kỹ năng trong hoạt động tạo hình ở trẻ
Tôi sưu tầm đất nặn các màu khác nhau, các loại đất nặn khác nhau, có thể cả đất sét, để đảm bảo an toàn cho trẻ tôi còn làm bột màu từ gạo nếp, bột mỳ ngâm lá ngom, củ dền, lá dứa, bột nghệ… với nhiều màu khác nhau để trẻ được quan sát và thực hiện
Trang 7Ảnh cô chuẩn bị nguyên liệu từ bột nếp, bột màu…
VD: Với chủ đề: “Thế giới động vật” ở góc nghệ thuật tôi nặn một số con vật (gà, thỏ, mèo, trâu, voi…) bày ở giá để cung cấp kiến thức cho trẻ Nhờ đó khi thực hiện các đề tài “Nặn con vật…” trẻ đã có vốn kiến thức hiểu biết qua các sản phẩm thì trẻ sẽ tự tin hơn và thực hiện tốt hơn
Hình ảnh sản phẩm của trẻ khi hoạt động ở góc nghệ thuật
Trang 8VD: Với chủ đề “Các phương tiện giao thông” tôi nặn các loại phương tiện giao thông trưng bày ở các góc cho trẻ quan sát trước khi thực hiện chủ đề
Với các chủ đề khác tôi cung trưng bày và trang trí hình ảnh, sắp xếp đồ dùng sao cho phù hợp
Qua việc xây dựng môi trường tạo hình cho trẻ quan sát và học tập tôi thấy trẻ đến lớp rất hứng thú và đi học thường xuyên hơn Trẻ có ý thức bảo vệ và giữ gìn những sản phẩm, đồ dùng trong lớp
2.3.2 Hình thành các thao tác nặn, kỹ năng nặn cho trẻ
Để có một sản phẩm đẹp Thì từ việc lựa chọn đất nặm, kỹ năng nặn, đến cách gắn kết các chi tiết cho phù hợp, cân đối, hài hòa phải thật sự khéo léo, tỉ mỉ
Trước tiên Tôi gợi ý trẻ có tư thế ngồi đúng và thoải mái trước khi thực hiện Tôi hướng dẫn trẻ các kỹ năng nặn cơ bản: Chọn đất, chia đất, xoay tròn, lăn dọc (tạo khối trụ), lăn nghiêng, gắn, dính, bẻ, loe…
Kết hợp nặn từ một khối đất nguyên và gắn dính các chi tiết Từ đấy tôi đã gợi ý trẻ nặn sản phẩm từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ từng chi tiết đến hoàn chỉnh để nâng cao kỹ năng nặn ở trẻ Khi làm mẫu tôi chọn vị trí sao cho tất
cả trẻ đều quan sát được, cô vừa nặn vừa giải thích ngắn gọn, rõ ràng, để trẻ dễ hiểu, dễ tiếp thu Qua đó rèn các kĩ năng nặn cho trẻ
Trang 9Ảnh cô đang hướng dẫn trẻ nặn mẫu
Trang 10Một số sản phẩm tạo hình của trẻ
2.3.3 Tổ chức các hoạt động gây hứng thú cho trẻ khi vào bài
* Gây hứng thú cho trẻ bằng hình thức tổ chức hội thi
Để trẻ hứng thú hơn vào hoạt động nặn, tôi thường tổ chức dưới dạng hội thi Bám sát vào từng chủ đề, tôi đã phát động và tổ chức cho trẻ thi nặn Qua các hội thi nhằm khuyến khích trẻ có năng khiếu về lĩnh vực nặn và thể hiện sự sáng tạo của trẻ, từ đó giúp trẻ tự tin cố gắng hơn để tạo ra được nhiều tác phẩm đẹp
Kết thúc mỗi hội thi đều trao một số giải thưởng để động viên khích lệ trẻ
Do vậy trẻ rất thích thú, phấn khởi, qua đó kích thích trẻ tạo ra sản phẩm và rèn kỹ năng tạo hình từ các hội thi
Với chủ đề Bản Thân, tôi phát động hội thi: “Bé khéo tay” với đề tài “Nặn đồ dung tặng bạn”
Trang 11Ảnh trẻ nặn đồ dùng cá nhân tặng bạn trai, bạn gái
* Gây hứng thú cho trẻ bằng hoạt động tham quan trải nghiệm
Tôi tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động tham quan, trải nghiệm do chính mình xây dựng nên như: Tôi làm phòng trưng bày sản phẩm cho trẻ tham quan Trẻ nhận thức được rằng khi mình có 1 sản phẩm nặn đẹp thì sẽ được cô giáo cho mang đến phòng trưng bày để trưng bày sản phẩm và sẽ được mọi người đến tham quan, biết đến sản phẩm của mình, từ đó trẻ sẽ thấy tự hào về bản thân
Ảnh trẻ tham quan, trải nghiệm…
Bên cạnh đó tôi còn sưu tầm video, hình ảnh về các làng nghề truyền thống như: Nghề nặn tò he, nghề gốm bát tràng… Để trẻ được quan sát từ đó giúp trẻ hứng thú hơn khi tham gia vào hoạt động
Trang 12Hình ảnh các làng nghề truyền thống
* Gây hứng thú cho trẻ bằng các trò chơi:
Thông qua trò chơi: “Đội nào nhanh nhất” với chủ đề thế giới thực vật tôi đã yêu cầu 3 đội nặn đĩa quả để trang trí ngày tết
Trang 13Ảnh 3 đội đang thi
Ảnh 3 đội nặn đĩa quả
Trang 14Thông qua trò chơi trẻ đã biết phối hợp với nhau trong hoạt động nhóm, kỹ năng nặn của trẻ thành thạo, cách phối hợp hình khối để tạo nên sản phẩm đẹp cân đối, phù hợp
2.3.4 Tổ chức hoạt động nặn mọi lúc, mọi nơi
* Thông qua hoạt động đón - trả trẻ:
Đối với hoạt động này tôi gợi ý cho trẻ lựa chọn góc nghệ thuật để trẻ được hoạt động với đất nặn Trong quá trình trẻ chơi tôi gợi mở để trẻ nhớ lại các đề tài trẻ đã học và nói lên ý tưởng của mình để tạo ra sản phẩm mà trẻ yêu thích
Khi được hoạt động với đất nặn tôi thấy trẻ rất hứng thú ngoài những đề tài
cô gợi mở trẻ còn sáng tạo thêm trong sản phẩm của mình
Sau khi nặn xong cô cho trẻ trưng bày sản phẩm của mình lên góc nghệ thuật để mọi người cùng quan sát và giới thiệu cho bố mẹ xem sản phẩm của mình Tôi có thể trao đổi với phụ huynh về khả năng, năng khiếu vốn có của con mình để bồi dưỡng thêm cho trẻ
* Thông qua các hoạt động học:
Như chúng ta đã biết, một ngày ở trường mầm non trẻ được tham gia vào rất nhiều các hoạt động Song để giờ học hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ tôi đã khéo léo lồng ghép hoạt động tạo hình vào các môn học giúp trẻ cũng cố kĩ năng nặn
+ Đối với hoạt động khám phá khoa học: Đây là hoạt động cung cấp cho trẻ các kiến thức về tự nhiên xã hội, về con vật, cỏ cây hoa lá Qua hoạt động này tôi
sử dụng các câu hỏi gợi mở tôi giúp trẻ khắc sâu hơn về các hình khối, màu sắc, các sự vật hiện tượng một cách khái quát nhất
Ví dụ: Với đề tài tìm hiểu về các phương tiện giao thông, cuối giờ hoạt động tôi cho nặn các phương tiện giao thông Tôi thấy qua việc trò chuyện về hình dáng, màu sắc của các phương tiện giao thông trong tiết học đã giúp trẻ tạo ra những sản phẩm tạo hình có tính thẩm mỹ cao Hình ảnh chiếc ô tô tải
Hình ảnh chiếc ô tô tải cuối giờ khám phá khoa học