Việcnâng cao hiệu quả cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi hoạt động khám phá khoa học ởtrường mầm non là một vấn đề vô cùng quan trọng trong giai đoạn hiện nay.Xuất phát từ những lí do trên bản t
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN HẬU LỘC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẬU LỘC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀIMỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI, TRƯỜNG MẦM
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận 2
2.2 Thực trạng 4
2.3 Các giải pháp thực hiện …… ……….…… 6
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm……… ……… 18
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 3.1 Kết luận……… ……… 19
3.2 Kiến nghị……… ……… 20 Tài liệu tham khảo
Phụ lục
Trang 31.1 Lý do chọn đề tài.
Hiện nay trong quá trình hội nhập Quốc tế thì nhu cầu tìm hiểu tri thứcnhân loại ngày càng được mở rộng Kiến thức ngày càng rộng lớn, con ngườikhông chỉ biết một mà phải biết mười, không chỉ nắm bắt được mọi việc xungquanh mình mà còn phải nắm bắt mọi việc ở tầm nhìn xa hơn Cuộc sống ngàycàng hiện đại thì việc đầu tư cho giáo dục càng trở nên quan trọng hơn Việcphát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, tạo điều kiện về nhân lực cho pháttriển kinh tế xã hội, phát triển giáo dục nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả,giúp trẻ học đi đôi với hành cũng như tài đi đôi với đức Đối với trẻ em thìnhững năm đầu đời luôn có vai trò vô cùng quan trọng tới việc hình thành tínhcách, phát triển tư duy, sáng tạo Bởi vì, trẻ ở độ tuổi này có khả năng tiếp thu,học tập, khám phá tất cả mọi thứ xung quanh và bắt chước, tiếp nhận những gìngười lớn hành động, truyền đạt để hình thành sự hiểu biết và giao tiếp với thếgiới xung quanh trẻ nhỏ Mọi ngôn ngữ và hành động của trẻ đều chịu ảnhhưởng trực tiếp từ môi trường sống, sinh hoạt mà người lớn tạo ra Vì vậy trongmôi trường giáo dục nhà trường sẽ bước đầu hình thành cho trẻ phẩm chất đạođức, hứng thú đối với việc đến trường ở bậc học mầm non và các bậc học tiếptheo, khuyến khích việc khám phá khoa học công nghệ trong thời đại mới Ởtrường mầm non trẻ được học, được chơi, được tiếp xúc với nhiều người, vớibạn bè, được sống trong tình thương yêu của cô giáo, được khám phá thế giớixung quanh , vì thế mà ta thường nói “Trường mầm non là ngôi nhà thứ hai củatrẻ”
Hoạt động khám phá khoa học có một tầm quan trọng trong quá trình giáodục trẻ mầm non Đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi, vì thông qua hoạt động này trẻ đượckhám phá, giao lưu và bày tỏ nguyện vọng của mình, hình thành cho trẻ các kỹnăng quan sát và nhận xét về sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó giáo dục trẻ
có thái độ đúng đắn với thiên nhiên, đối với trẻ mầm non nói chung, trẻ 5- 6 tuổinói riêng “Học bằng chơi - Chơi mà học”, trẻ vốn rất hiếu động, tò mò và hamhọc hỏi về thế giới xung quanh Trong khi chơi trẻ sẽ học để lĩnh hội các kháiniệm ban đầu về các tri thức, qua đó bước đầu hình thành về phẩm chất đạo đứcnhân cách trẻ, khuyến khích trẻ tích cực trong việc khám phá thế giới xungquanh, phát triển tư duy, phân tích tổng hợp so sánh, phân loại khái quát Để đạtđược các mục tiêu trên rất cần sự hướng dẫn, giúp đỡ, phù hợp từ phía giáo viên
Trong những năm gần đây việc cho trẻ khám phá khoa học đã có nhữngđổi mới, giáo viên đã có sự chú trọng nhất định trong việc tổ chức hoạt động,trải nghiệm cho trẻ Tuy nhiên trong quá trình khám phá khoa học vẫn còn nhiềuhạn chế, nhiều nội dung khám phá trong một hình thức tổ chức, điều này làmcho các hoạt động khám phá trở nên gò bó, nặng nề, quá tải, dẫn đến trẻ khôngđược tham gia khám phá, trải nghiệm phù hợp với khả năng của mình Vì vậy,không có cơ hội phát triển ở trẻ các kĩ năng khám phá, điều này khiến tôi luôntrăn trở tìm ra các giải pháp hay để giúp trẻ học tốt khám phá khoa học, trẻ khámphá tốt cả về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, đòi hỏi trẻ phải sử dụngtích cực các giác quan, khả năng cảm nhận của trẻ phải rất tinh tế và nhạy bén,
Trang 4trẻ biết quan sát, nhận biết chính xác, so sánh, phân tích những biểu tượng, kếtquả mà trẻ thu nhận được, tất cả phải trở nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn.
Thông qua hoạt động khám phá khoa học trẻ được lĩnh hội kiến thức màngười lớn truyền đạt, bên cạnh đó trẻ còn tự tìm hiểu và vốn kiến thức chính xáchơn, thực tế hơn, môi trường xung quanh giúp trẻ biết quan sát và nhận thức thếgiới thông qua các câu hỏi như thế nào? vì sao? tại sao? Dần dần trẻ sẽ hiểu ranhững điều trẻ khám phá là cơ sở cho sự phát triển toàn diện của trẻ
Đáp ứng được những yêu cầu đã đề ra, là một giáo viên mầm non tôi ýthức được rằng mình phải có những phương pháp và những hình thức tổ chứcphù hợp lấy trẻ làm trung tâm trong quá trình dạy trẻ có như vậy mới đáp ứngđược yêu cầu của bậc học trong thời kì đất nước đang trên đà phát triển Việcnâng cao hiệu quả cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi hoạt động khám phá khoa học ởtrường mầm non là một vấn đề vô cùng quan trọng trong giai đoạn hiện nay.Xuất phát từ những lí do trên bản thân là một giáo viên đang trực tiếp làm côngtác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ tôi luôn suy nghĩ và đã quyết định lựa
chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5- 6 tuổi Trường mầm non Cầu Lộc”.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám phá khoahọc cho trẻ mẫu giáo lớp 5- 6 tuổi C ở trường mầm non Cầu Lộc
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- 30 trẻ mẫu giáo lớp 5- 6 tuổi C trường mầm non Cầu Lộc năm học 2021-2022
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận: Đọc, phân tích, tổng hợp tàiliệu có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lí luận
- Phương pháp quan sát, trực quan: Là phương pháp giúp trẻ quan sát các sự vậthiện tượng một cách trực tiếp
- Phương pháp đàm thoại: Là phương pháp dùng lời nói và sử dụng hệ thống câuhỏi (sự trao đổi giữa cô và trẻ)
- Phương pháp thống kê xử lý số liệu: Là dùng số liệu cụ thể để minh chứng vấn
đề đang giải quyết
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Là phương pháp điều tra khảo sát, quan sátthực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp hoạt động trẻ trải nghiệm, phương pháp lấy trẻ làm trung tâm
- Phương pháp nêu gương, khích lệ
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận.
Đối với giáo dục trẻ mầm non, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiệncho trẻ được tự mình trải nghiệm, tìm tòi, khám phá xung quanh dưới nhiều hìnhthức, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ Việc chú trọng đổi mới các hình thức tổchức trong môi trường giáo dục, nhằm kích thích tính tò mò của trẻ, tạo cơ hộicho trẻ được khám phá, trải nghiệm, sự kết hợp hài hòa trong các hoạt động giáodục giúp trẻ phát triển về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹnăng xã hội, thẩm mĩ Khám phá khoa học là phương tiện giao tiếp, giao lưu vàbày tỏ nguyện vọng của mình và đồng thời cũng là công cụ của tư duy Vì vậy,
Trang 5các nhà giáo dục đã sử dụng nhiều phương pháp để cho trẻ được tiếp cận với thếgiới xung quanh Thông qua hoạt động khám phá khoa học, cô đưa trẻ đến vớithế giới thiên nhiên đa dạng phong phú và hấp dẫn, giúp trẻ hiểu biết về xã hộiđang đổi mới từng ngày, từng giờ, giúp trẻ luôn hướng tới cái thiện, ấn tượng vềcái đẹp và những cảm xúc chân thành, những phẩm chất tốt đẹp về nhân cáchcon người.
Bản thân tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để đưa trẻ đến với hoạt độngkhám phá khoa học một cách tự nhiên nhất, giúp trẻ tích cực tham gia vào cáchoạt động một cách mạnh dạn, tự tin, sáng tạo Đồng thời phát triển hoàn thiệnhơn nữa những kỹ năng tư duy, khả năng ghi nhớ có chủ định, tưởng tượng, sángtạo và phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Từ những yếu tố cụ thể đó thì dạy trẻ hoạt động khám phá khoa học là rấtquan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non Khám phákhoa học không chỉ là kiến thức mà còn là quá trình tìm hiểu, khám phá môitrường tự nhiên và xã hội Ở giai đoạn này, giáo viên không nhất thiết phải dạyhoặc giải thích những gì trẻ nhìn thấy và đang làm mà kích thích trẻ quan sát,xem xét, phỏng đoán các sự vật, hiện tượng xung quanh và thảo luận, chia sẻđiều trẻ nhìn thấy, điều trẻ nghĩ, hoặc điều còn băn khoăn, thắc mắc
Qua các kết quả nghiên cứu tâm lý trẻ 5- 6 tuổi luôn có nhiều thay đổi Tưduy ngôn ngữ của trẻ phát triển dần hoàn thiện Trong quá trình sống trẻ tích lũyđược nhiều kinh nghiệm và xuất hiện sự tự nhận thức ở trẻ Trẻ ở tuổi này lĩnhhội các biểu tượng khái quát về sự vật hiện tượng, hiểu được mối quan hệ và sựphụ thuộc lẫn nhau giữa chúng Nếu được giáo dục một cách đúng đắn trẻ khôngchỉ lĩnh hội được tri thức về sự vật, hiện tượng xung quanh mà còn học đượccách tiếp cận đối tượng, cách thức khám phá sự vật hiện tượng trong thế giớixung quanh Quá trình khám phá đã tạo điều kiện để trẻ phát triển thể chất, thẩm
mỹ, đạo đức và lao động Khám phá khoa học là phương thức hoạt động gắn bógiữa giáo viên và trẻ nhằm tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thế giới xungquanh Để trẻ thích ứng với môi trường, nhận thức về môi trường, tích cực thamgia cải tạo môi trường thỏa mãn nhu cầu khám phá và phát triển bản thân
Để giúp trẻ làm tốt vai trò chủ thể của quá trình khám phá thế giới xungquanh giáo viên cần cho trẻ khám phá và nhận ra những nét đặc trưng của vậtsống, đồ vật và những sự vật hiện tượng quan sát được bằng cách sử dụng cácgiác quan một cách thích hợp, cho trẻ xem xét những nét giống nhau và khácnhau của các sự vật hiện tượng, cho trẻ quan sát, xem xét, phỏng đoán các sự vậthiện tượng xung quanh, dành thời gian cho trẻ tự khám phá, trải nghiệm và chia
sẻ, bày tỏ ý kiến của mình, khích lệ trẻ suy nghĩ về những gì chúng đang nhìnthấy, đang làm và phát triển những suy nghĩ, ý tưởng của mình và quan tâm đếnthế giới xung quanh
Sử dụng câu hỏi gợi mở để giúp trẻ phát triển tư duy, sự linh hoạt, sángtạo của mình, cho phép trẻ được hoạt động và làm những công việc phục vụ chobản thân trẻ Vì những công việc đó có thể là những bài học và trải nghiệm tốtcho trẻ về khoa học, tạo cho trẻ môi trường hoạt động khám phá khoa học phongphú, đa dạng với các đồ dùng, đồ chơi, các nguyên vật liệu khác nhau Vì vậy,
Trang 6khám phá khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tích cực tham gia hoạt động thăm dò,tìm hiểu thế giới xung quanh.
2.2 Thực trạng.
Trường mầm non Cầu Lộc được thành lập vào năm 1976 Trải qua 46 nămxây dựng và trưởng thành trường đã đạt trường chuẩn quốc gia mức độ 1 vàotháng 01 năm 2021 và xây dựng cơ quan văn hóa vào tháng 10 năm 2021 Nămhọc 2021- 2022 trường có 15 nhóm, lớp với tổng số học sinh là 375 cháu Trong
đó có 11 lớp mẫu giáo bằng 315 cháu và 4 nhóm trẻ 24- 36 tháng tuổi bằng 60cháu
Năm học 2021- 2022 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫugiáo 5- 6 tuổi C Trong quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cho trẻ tôinhận thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau:
* Thuận lợi.
Được sự quan tâm của Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện, Phòng Giáodục và Đào tạo Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã và các ban ngành, Các bậc phụhuynh học sinh đã xây dựng một ngôi trường với các phòng học, khu bếp ăn bántrú hợp vệ sinh được thiết kế phù hợp, khuôn viên sạch đẹp, có sân chơi rộng rãithoáng mát, tạo cảnh quan môi trường sư phạm cho trẻ được học tập, vui chơi,các nhóm, lớp có đầy đủ trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động của trẻ
Các lớp học được phân chia theo đúng độ tuổi nên thuận lợi cho việc rènluyện và chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ
100% Cán bộ giáo viên, nhân viên trong trường có trình độ trên chuẩn.Đội ngũ cán bộ giáo viên đoàn kết, yêu nghề mến trẻ, luôn nhiệt tình, có tráchnhiệm cao với công việc
Tập thể sư phạm nhà trường đoàn kết luôn quan tâm giúp đỡ lẫn nhau,đồng nghiệp chia sẻ truyền đạt kinh nghiệm cho nhau Nên tôi được học tậpthêm rất nhiều về chuyên môn nghiệp vụ
Ban giám hiệu nhà trường luôn sát sao quản lý và điều hành mọi côngviệc trong trường, tổ chức xây dựng các tiết mẫu, tổ chức dự giờ thao giảng, sinhhoạt chuyên môn theo chủ đề, để giáo viên được dự giờ, trao đổi kinh nghiệmvới đồng nghiệp
* Khó khăn.
Cầu Lộc là một xã đồng bằng chiêm chũng, đông dân cư, kinh tế nhiềuthành phần, đa dạng ngành nghề, đời sống nhân dân về mặt bằng chung chưa ổnđịnh, chưa chú trọng đến việc học tập của con cái
Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến vấn đề học của con emmình, phó mặc cho nhà trường và cô giáo, coi nhẹ chương trình học của trẻ mầmnon Đa số phụ huynh đi làm ăn xa để các cháu ở nhà với anh chị hoặc ông bànên việc phối hợp với phụ huynh chưa được thường xuyên, trẻ còn nói tiếng địaphương nhiều, khả năng tiếp thu, giao tiếp chưa đồng đều
Môi trường giáo dục ở một số gia đình còn hạn chế, phần nào cũng ảnhhưởng đến tâm sinh lý trẻ dẫn đến khả năng tiếp cận hoạt động khám phá khoahọc chưa cao
Nhận thức của trẻ không đồng đều, trẻ còn hạn chế các kỹ năng cơ bảnnhư kỹ năng so sánh, phân loại sự vật, hiện tượng, dự đoán và suy luận Trẻ biết
Trang 7trải nghiệm khi tham gia vào hoạt chưa cao Trong lớp có một số trẻ còn nhútnhát, hiếu động không tích cực hoạt động, khả năng tiếp thu còn chậm.
Về cơ sở vật chất: Tuy đã được đầu tư xây dựng một khu trung tâm khangtrang sạch sẽ, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tối đa cho trẻ hoạt động,học, chơi, khám phá và trải nghiệm Đồ dùng trực quan cho trẻ trải nghiệm cònhạn chế, đồ dùng đồ chơi tự tạo chưa phong phú Góc thiên nhiên còn chưa sinhđộng, số cây cho trẻ quan sát chưa phong phú
Đội ngũ giáo viên trong nhà trường đang còn thiếu rất nhiều so với quyđịnh, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc – giáo dục trẻ
Từ thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ ở lớp tôi chủ nhiệm,kết quả đạt như sau:
* Bảng 1: Kết quả khảo sát thực trạng:
Nội dung khảo sát Tổng
số trẻ
Kết quả Đạt Chưa đạt
Sốlượng
Tỉ lệ(%)
Sốlượng
Tỉ lệ(%)Trẻ hứng thú tham gia hoạt động 30 17 57 13 43Trẻ chú ý quan sát, lắng nghe 30 18 60 12 40Trẻ biết so sánh, phân loại 30 16 53 14 47Trẻ biết dự đoán và suy luận 30 17 57 13 43Trẻ biết trải nghiệm 30 19 63 11 37
Từ kết quả khảo sát ở trên lớp cho thấy số trẻ chưa đạt còn cao, số trẻ đạt thấp
* Nguyên nhân:
+ Đối với giáo viên
Do thiếu giáo viên nên tôi phải phụ trách một lớp, không có giáo viên phụnên đôi lúc trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ nói chung và hoạt độngkhám phá khoa học nói riêng còn khó khăn Việc sử dụng phương pháp lấy trẻlàm trung tâm đôi khi còn chưa linh hoạt Hoạt động cho trẻ trải nghiệm đangcòn hạn chế do cơ sở vật chất nhà trường còn khó khăn, hệ thống câu hỏi đôi lúccòn sử dụng câu hỏi “đóng” Đồ dùng trực quan phục vụ cho từng chủ đề chưa
đa dạng Môi trường cho trẻ hoạt động chưa thật sự phong phú, hấp dẫn Côngtác phối kết hợp với phụ huynh chưa đồng bộ
+ Đối với trẻ
Trẻ trải nghiệm về hoạt động khám phá khoa học chưa được nhiều, nề nếpthói quen chưa thường xuyên Trí nhớ, tư duy, so sánh, phân loại của trẻ cònchậm, trẻ còn nói tiếng địa phương, nói ngọng chưa phát âm chuẩn khả năngtiếp thu khám phá khoa học của trẻ chưa đồng đều nên gặp nhiều khó khăn
+ Đối với phụ huynh.
Nhận thức của một số phụ huynh học sinh về bậc học mầm non còn hạnchế dẫn đến xem nhẹ chương trình học của trẻ, phó mặc trẻ cho cô giáo
Từ kết quả trên, bản thân tôi đã tìm ra giải pháp để khắc phục một số khókhăn tồn tại trên và phát triển khả năng khám phá khoa học cho trẻ một cách cóhiệu quả nhất
Trang 82.3 Các giải pháp thực hiện:
* Giải pháp 1: Xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ trong học tập
Trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 5- 6 tuổi nói riêng, để thực hiện các hoạtđộng có hiệu quả thì trước hết các cháu phải chăm ngoan, có nề nếp, mà nề nếpđối với trẻ không phải tự nhiên mà có, điều đó phải dựa vào hướng dẫn, sự dạy
dỗ chỉ bảo của người lớn mà cụ thể là người giáo viên trực tiếp dạy dỗ trẻ Đểxây dựng nề nếp thói quen trong học tập của trẻ tôi đã thực hiện như sau:
Đầu tiên tôi phân chỗ ngồi, chia tổ, chia nhóm, chọn tổ trưởng, chọn lớptrưởng, khi chia tổ tôi đã phân chia số trẻ hợp lý, đồng đều về số trẻ cũng nhưsắp xếp trẻ hiếu động ngồi bên cạnh trẻ chăm ngoan để trẻ học tập ở bạn, thi đuacùng bạn Nhiều trẻ khi ngồi học còn ít tập trung, chú ý quan sát, nề nếp còn lộnxộn Tôi đã đi sâu tìm hiểu tâm lý của trẻ, thấy trẻ thích học nhưng cũng chóngchán, vì vậy mà tôi luôn ưu tiên cho việc lựa chọn hình thức thi đua giữa các tổ
và áp dụng một số trò chơi tĩnh, động để thu hút sự hứng thú của trẻ
Ví dụ: Rèn cho trẻ ngồi đúng chỗ, khi trẻ đang đi lại tự do tôi dùng hiệu lệnhhoặc sử dụng xắc xô cho trẻ về đúng vị trí ngồi của mình Khi cho trẻ xếp hàngtôi sử dụng trò chơi “Thi xếp hàng nhanh” Tôi thấy trẻ tập trung nhanh nhẹn,hứng thú kết quả lại cao
Bên cạnh đó tôi còn chú ý hướng dẫn trẻ cách xung phong giơ tay phátbiểu, cách đứng lên trả lời, biết thưa, gửi khi trả lời câu hỏi của cô, luôn được tôihướng dẫn và được lập đi lập lại nhiều lần, giải pháp này tôi đã chú trọng ngay
từ đầu năm học, thói quen ở đây không chỉ là chăm ngoan đúng lúc, đúng chỗ
mà còn có thói quen biết lao động tự phục vụ có sự hướng dẫn của cô như: Sắpxếp kê bàn ghế, lấy và cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định, đi vệ sinh đúnggiờ và đúng chỗ, biết giữ gìn vệ sinh sạch sẽ trong giờ ăn, yên lặng trong giờngủ Sau khi thực hiện giải pháp trên trẻ rất ngoan, có nề nếp, nhanh nhẹn hứngthú tham gia hoạt động học tập và vui chơi
Ví dụ: Trong lớp mỗi khi thực hiện các hoạt động Nếu có trẻ chưa tập trung chú
ý, còn hiếu động, nghịch thì tôi sẽ sắp xếp các bạn đó ngồi bên cạnh những bạnngoan và bằng các thủ thuật nghề nghiệp tôi có thể tổ chức hoạt động một cáchsôi nỗi thu hút sự chú ý của trẻ như thăm quan mô hình, chủ đề, hay đưa ranhững câu đố, những bài hát có nội dung nói về chủ đề trẻ đang được học Đồngthời tôi động viên, khuyến khích, khen ngợi trẻ sau mỗi hoạt động
Qua việc xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ, trẻ thật sự ngoan hơn và có
nề nếp thói quen tốt, đồng thời trẻ tích cực hoạt động hơn và đó là tiền đề để chotôi thực hiện hoạt động khám phá khoa học đạt kết quả tốt nhất
*Giải pháp 2: Tạo môi trường trong và ngoài lớp học cho trẻ hoạt động
Tạo môi trường giáo dục là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩađối với sự phát triển của trẻ, để trẻ có cơ hội được tìm tòi khám phá, phát hiệnnhững điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn một cách tíchcực Môi trường phù hợp, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và bản thân giáoviên, góp phần hình thành và nâng cao các mối quan hệ thân thiện, tự tin giữagiáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của việcxây dựng môi trường học tập cho trẻ Bản thân tôi đã cố gắng xây dựng môi
Trang 9trường hoạt động cho trẻ phong phú đa dạng, sinh động, hấp dẫn, an toàn vàthân thiện với trẻ cụ thể như sau:
* Đối với môi trường trong lớp học
Trong lớp không thể thiếu những góc hoạt động của trẻ, do đó để lớp họcthêm lôi cuốn trẻ bản thân đã tạo một môi trường trong lớp với những màu sắcsinh động và ngộ nghĩnh Môi trường có không gian, cách xắp xếp phù hợp, gầngủi, quen thuộc với cuộc sống hàng ngày của trẻ
và khám phá cái mới Trong lớp tôi đã bố trí các góc như sau: Góc yên tĩnh xagóc hoạt động ồn ào, tạo ranh giới giữa các góc (ranh giới giữa các góc cần cókhoảng trống)
Phía trên (giữa) lớp học tôi bố trí mảng chủ đề, bên cạnh mảng chủ đề, cửa
ra vào lớp là góc bé đến lớp, bên trong gần mảng chủ đề là góc bé ngoan, gócsinh nhật bé Cuối lớp là góc xây dựng, bên cạnh góc xây dựng là góc phân vai,phía tay phải của góc phân vai là góc khám phá khoa học, phía tay trái của gócxây dựng là góc ngôn ngữ Sau mỗi chủ đề tôi thay đổi vị trí góc để tạo cảm giácmới lạ, kích thích sự hứng thú của trẻ
Ngoài ra, khi đặt tên các góc phải đơn giản, dễ hiểu, gần gũi với trẻ và phùhợp với nội dung từng chủ đề đang thực hiện
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Thế giới động vật” góc khám phá khoa học có thểđặt “Khám phá những con vật đáng yêu” nhưng khi sang chủ đề “Thực vật- Tết
và mùa xuân” góc khám phá có thể đặt tên “khám phá thế giới của các loàihoa”
- Trang trí mảng lớp:
Tranh mảng tường có thể sử dụng để giới thiệu chủ đề, cung cấp kiến thức,kinh nghiệm cho trẻ trước khi hoạt động Khi trang trí cần có điểm nhấn (trọngtâm), có khoảng trống để mắt trẻ có điểm nghỉ Không nên treo, dán tranh ảnhquá cao trên các mảng tường, không có tác dụng giáo dục, tích hợp Trang trítrong lớp cần đảm bảo tính thẩm mĩ, đẹp, thoáng và đủ thông tin
Ví dụ: Chủ đề “Bản thân” tôi và trẻ cùng tìm hiểu các bộ phận cơ thể bé và cho
trẻ lựa chọn hình ảnh phù hợp để dán vào mảng chủ đề Sang chủ đề “Gia đình”,tôi và trẻ làm một bức tranh mô tả cảnh gia đình đang sinh hoạt vào buổi tốinhư: Bố đang ngồi xem ti vi, mẹ đang đan áo, anh đang học bài và bé đang chơi
đồ chơi…
- Sắp xếp đồ dùng các góc:
Đối với những đồ dùng, đồ chơi, nguyên liệu trong các góc được trình bàysao cho trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn để sử dụng và cất gọn sau khi dùng.Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ngay trên sàn, những đồ chơi gồm nhiều thiết
bị, bộ phận cần để theo bộ với nhau vào các hộp, rổ đồ chơi
Trang 10Ví dụ: (Góc làm quen với toán và khám phá khoa học) Tôi trưng bày đồ dùngnhư sách, sáp màu, bút chì,… được dán ký hiệu, tất cả đều cho mỗi thứ vào mộtngăn giá, vừa tầm với trẻ cho trẻ dễ lấy dễ cất Các tranh lô tô được phân loại đểvào các rỗ nhựa to, vừa dễ lấy, vừa dễ tìm như lô tô các chủ đề được để riêngbiệt theo từng rổ
- Tạo ra môi trường mở: Kích thích hứng thú chơi của tất cả trẻ trong lớp (bao
gồm trẻ tích cực có vốn kinh nghiệm và trẻ nhút nhát, thụ động)
Ví dụ: Góc gia đình sát với góc nấu ăn hay góc bán hàng để gợi ý, tạo điều kiện
cho trẻ thiết lập các mối quan hệ đa dạng, phong phú trong khi chơi và tạo chotrẻ môi trường giao tiếp tích cực, đặc biệt giúp cho trẻ có hành vi ứng xử vănminh, lịch sự phù hợp với chuẩn mực đạo đức (khi nấu ăn phải đi mua thựcphẩm, người bán hàng thì niềm nở với khách hàng…)
Trong chương trình giáo dục mầm non hiện nay, trẻ là trung tâm của tất cảcác hoạt động Vì vậy, việc xây dựng môi trường trong lớp tôi thấy trẻ được tíchcực hoạt động, được làm, được trải nghiệm (cầm, sờ, nắm, ngửi, nếm…) Từ đóphát triển toàn diện, phát huy tính tích cực, linh hoạt, độc lập của trẻ trong cáchoạt động
Ảnh 1 Trẻ cùng cô hoạt động ở góc khám phá khoa học (phần phụ lục)
* Đối với môi trường bên ngoài lớp học:
Với mong muốn trẻ được thoải mái trải nghiệm, được chơi và khám phá thếgiới thiên nhiên thì trường mầm non Cầu Lộc đã quy hoạch, thiết kế khuôn viênnhà trường phù hợp với nền giáo dục hiện nay Nhà trường có khu vui chơi vậnđộng, vườn rau sạch, góc thiên nhiên… Cây xanh trong sân trường được trồng
và sắp xếp một cách hợp lí để phục vụ cho trẻ chơi ngoài trời
Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt độngnâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện cho trẻ Xây dựng môi trườngngoài lớp học phải phù hợp, đảm bảo an toàn, luôn sạch đẹp, hấp dẫn Giúp trẻđược cùng nhau vui chơi, cùng nhau khám phá ở mọi lúc, mọi nơi Tạo điều kiệncho trẻ tích lũy một số kinh nghiệm, kỹ năng giao tiếp, ứng xử và kỹ năng hoạtđộng nhóm Tôi cho trẻ được thỏa sức vui chơi, khám phá môi trường xã hội, trẻđược hòa nhập vào tập thể đáp ứng nhu cầu hoạt động của trẻ đảm bảo mục tiêugiáo dục với phương châm “Học bằng chơi- chơi mà học”, Môi trường ngoài sântrường tôi tham mưu với ban giám hiệu trồng nhiều loại hoa, trồng nhiều câyxanh khác nhau Ngoài ra khu vực vui chơi còn có một đồ chơi có hình các convật ngộ nghỉnh đáng yêu cho trẻ hoạt động
Ví dụ: Tôi bố trí góc thiên nhiên ở vị trí thuận tiện ngoài lớp học , đó là nơi dành
cho việc chăm sóc các loại cây cảnh, nhổ cỏ, lau lá, tưới nước, bắt sâu… Trẻđược trải nghiệm và sử dụng các loại dụng cụ để trực tiếp làm những công việcchăm sóc các loại cây, loại hoa…
Ảnh 2 Cô và trẻ quan sát ở góc thiên nhiên (Phần phụ lục)
Hay ở ngoài sân trường, trên những mảng tường, tôi cùng các cô giáo vẽnhững bức tranh theo chủ đề Ví dụ bức tranh cô và mẹ trong bài thơ “Cô vàmẹ” để có sự liên kết với chủ đề trường mầm non, giúp trẻ hiểu được vai trò của
cô giáo và mẹ trong việc chăm sóc giáo dục trẻ Ngoài ra còn có rất nhiều bứctranh khác nữa như bức tranh về ngã tư đường phố có các phương tiện gia thông
Trang 11đi trên đường, có các đèn tín hiệu, các chú cảnh sát đang điều khiển người thamgia giao thông, để từ đó trẻ hiểu được luật lệ giao thông và công việc của cácchú cảnh sát giao thông, qua đó trẻ có thái độ đúng đắn và hành vi khi tham giagiao thông.
Sau khi thực hiện giải pháp này tôi thấy trẻ đã có sự tập trung chú ý tốthơn, biết so sánh và suy luận vấn đề một cách cụ thể hơn
* Giải pháp 3: Chuẩn bị nguyên vật liệu, cách làm và sử dụng đồ dùng trong hoạt động khám phá khoa học
Đồ dùng, đồ chơi chính là phương tiện không thể thiếu trong mọi sinhhoạt của trẻ hằng ngày, nó góp phần thúc đẩy sự phát triển nhân cách toàn diệncủa trẻ Đối với trẻ thơ thế giới riêng của trẻ không thể thiếu đồ dùng, đồ chơi
Đồ dùng, đồ chơi là cầu nối giữa trẻ với thế giới xung quanh, nơi mà trẻ thơ thảtâm hồn vào đó, bộc bạch những tình cảm riêng của mình và chỉ có đồ dùng đồchơi mới lôi cuốn trẻ, tạo hứng thú cho trẻ vào hoạt động học tập Vì vậy, đểhoạt động khám phá khoa học đạt kết quả cao thì hình tượng trực quan, lời nói
cụ thể và có hình ảnh minh họa của giáo viên giúp trẻ cảm nhận, biết được thếgiới thiên nhiên một cách dễ dàng nhất Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh,rối rẹt, mô hình, sa bàn, vật thật, sân khấu… Để làm được đồ dùng trực quanphù hợp, sinh động, sáng tạo trước hết tôi cần chú ý đến
Chuẩn bị nguyên vật liệu.
Thực hiện chương trình giáo dục mầm non, chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục Lấy trẻ làm trung tâm” trẻ học bằng đồ dùng, đồ chơi trực
quan Nên việc phát động quyên góp nguyên vật liệu là rất cần thiết, ngay từ đầunăm họp phụ huynh, tôi tuyên truyền cho các bậc phụ huynh thu gom phế liệu
để thực hiện kế hoạch làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các hoạt động của cô
và trẻ ở trên lớp, từ các nguyên vật liệu có sẵn thu gom từ phụ huynh như: Bình
xì dầu, comfort, nước rửa bát, hộp giấy, nắp chai c2, vỏ sữa chua, vải vụn, sáchbáo, lịch cũ, tranh ảnh, ống giấy vừa rẻ tiền, dễ kiếm, vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo
an toàn cho cô và trẻ khi sử dụng Nguyên vật liệu phổ biến dễ làm tạo ra sảnphẩm bền, đẹp, hấp dẫn và hơn hết được sử dụng hiệu quả (Sử dụng được nhiềuhoạt động khác nhau) như chai nhựa tôi rửa sạch, vải vụn giặt sạch phơi khô,những đồ dùng sắc nhọn tôi mài nhẵn để giữ an toàn cho trẻ khi sử dụng
Ảnh 3: Phụ huynh hỗ trợ nguyên, vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi (phần phụ lục)
Từ các loại phế liệu trên tôi làm một số loại đồ dùng, đồ chơi phục vụhoạt động khám phá khoa học như sau:
Cách làm đồ dùng.
Ví dụ: Làm một số con vật nuôi trong gia đình Chủ đề “Thế giới động vật”
nguyên vật liệu sẵn có như vải vụn khâu thành những con mèo, con chó, sau đónhồi bông vào Con bò, con lợn tôi sử dụng xốp dày để tạo thành và trang tríthêm một số chi tiết phụ, con gà, con vịt tôi dùng những quả bóng nhựa nhỏ cũ
và giấy xốp, ống hút để tạo thành, ngoài ra con mèo, con chó, con bò, con lợn tôicòn làm mô hình, tranh ảnh… để phục vụ cho các hoạt động
Hay làm một số loại rau, củ, quả Chủ đề “Thực vật- tết và mùa xuân” tôi đã
phát động phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu như: vỏ thạch, bóng nhựa nhỏ,
Trang 12cành cây khô, ống hút, vải vụn, xốp, giấy màu Từ các nguyên liệu trên cô cùngtrẻ làm rau bắp cải, su hào, hoa hồng, hoa cúc, hoa đào, cây cam, cây bàng, Đểtrẻ cảm nhận được các màu sắc của từng loại hoa, cây từ đó phát triển ngôn ngữ
và từ mới cho trẻ
Ví dụ: Chủ đề “Nghề nghiệp” kế hoạch chủ đề nhánh khác nhau… Từ những
nguyên vật liệu sẵn có như thùng sữa, hộp bánh, lon bia, nắp chai, lọ tôi dùngkéo cắt thành những mảnh nhỏ dùng keo dán ghép, với nhau thành những chiếcmáy cày, máy cấy, máy gặt, cái bảng, cái bàn, cái ghế, cái sô, con dao xây, xechở hàng Để làm những chi tiết phụ tôi sử dụng giấy xốp các mầu, giấy nhăncác phế liệu cũ vẽ các chi tiết và cắt thành hình các họa tiết, để giới thiệu dẫn dắttrẻ vào bài gây sự hứng thú cho trẻ trong khi học
Những hoạt động khác tôi sử dụng bằng mô hình từ các loại phế thải haybìa cứng tôi đã hướng dẫn cho trẻ để trẻ cùng cô sáng tạo làm ra được những môhình đẹp, sinh động, gây được sự chú ý của trẻ vào giờ học, nên hoạt động manglại kết quả cao hơn
Đồ dùng của trẻ phải đẹp, hấp dẫn, phong phú sinh động nhằm kích thích
sự hứng thú, tò mò lòng ham hiểu biết của trẻ, một số đề tài tôi thường sử dụng
đồ thật, vật thật hoặc hình ảnh động cho tiết học thêm sinh động
Dựa vào yêu cầu thực tế dạy trẻ, tôi kiến nghị với ban giám hiệu nhàtrường trang bị thêm thiết bị dạy học như tranh lô tô, tranh ảnh, ti vi, mỗi hoạtđộng cần có đồ dùng, đồ chơi đầy đủ
Đối với các bậc phụ huynh, làm công tác tuyên truyền tốt để phụ huynh
hỗ trợ thêm đồ dùng, tranh truyện, đặc biệt là tranh và sách, ảnh về các con vậtcây cối, hoa lá, các loại quả… Để trẻ được khám phá qua nhiều hoạt động khácnhau
Ảnh 4: Cô cùng trẻ làm đồ dùng, đồ chơi (phần phụ lục)
Cách sử dụng đồ dùng.
Đồ dùng trực quan không những giúp trẻ khắc sâu kiến thức mà còn giúptrẻ nhớ một cách đầy đủ và chính xác hơn Khi sử dụng đồ dùng trực quan côphải sử dụng một cách linh hoạt, phù hợp như vậy sẽ có tác dụng gợi ý khuyếnkhích trẻ thể hiện tái tạo lại nội dung của hoạt động mà cô dạy trẻ, cô không nên
để trẻ nhìn thấy tất cả đồ dùng trong tiết dạy trước khi vào bài, mà cô phải bímật đưa lần lượt đồ dùng của từng phần ra để gây hứng thú cho trẻ
Ví dụ: Chủ đề "Thế giới động vật" đề tài “Một số con vật nuôi trong gia đình” tôi cùng trẻ hát bài hát “Gà trống, Mèo con và cún con’’ đàm thoại dẫn dắc trẻ
vào bài Sau đó tôi sử dụng những con gà tôi tự làm (gà mẹ, gà con) và các chitiết phụ như cỏ cây, hoa lá, cây chuối, ngôi nhà, đống rơm tạo thành mô hình, sabàn để dạy hoạt động khám phá khoa học cho trẻ, sử dụng đàm thoại nội dungtrò chơi gây hứng thú
Ví dụ: Chủ đề “Thực vật, tết và mùa xuân” đề tài “Quan sát một số loại rau, củ,
quả” tôi sử dụng hộp quà cho trẻ khám phá, hộp quà là những cây hoa, cây ănquả, cây rau, cây bóng mát để dẫn dắt trẻ vào bài sau đó sử dụng sa bàn cho trẻchơi trò chơi cây gì biến mất, tôi đưa cây mình cần so sánh và hỏi trẻ cây gì đãxuất hiện cho trẻ so sánh giống và khác nhau giữa 2 cây nên giờ học mang lạikết quả cao hơn