Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, với bản thân, đồng nghiệp và nhà Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng cấp phòng GD&ĐT, cấp Sở SG&
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO MƯỜNG LÁT
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẦM NON TẠI TRƯỜNG MẦM
Trang 21.4 Phương pháp nghiên cứu 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
2.3 Các phương pháp, giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 8
1 Chỉ đạo giáo viên xây dựng hình ảnh của bản thân 8
2 Giáo viên thường xuyên dùng những lời nói khích lệ đối với trẻ 8
3 Giáo viên cần hiểu rõ nội dung, phương pháp, hình thức giáo
dục kỹ năng sống cho trẻ
9
4 Cô giáo luôn tạo ra tình huống để dạy trẻ trải nghiệm với sự 11
5 Sử dụng công nghệ thông tin trong việc tổ chức dạy trẻ kỹ năng
sống thành công và thất bại
18
6 Làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo, tham khảo, sáng tác các bài thơ câu
chuyện, các trò chơi ngoài chương trình phục vụ cho việc dạy trẻ
kỹ năng sống
18
7 Làm tốt công tác tuyên truyền và phối kết hợp với phụ huynh 19
8 Tạo môi trường thuận lợi để trẻ được học kỹ năng sống 202.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục kỹ năng sống cho trẻ, với bản thân, đồng nghiệp và nhà
Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng cấp phòng
GD&ĐT, cấp Sở SG&ĐT đánh giá từ loại C trở lên
23
Trang 31 Mở đầu.
1.1 Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết: Trẻ em là mầm non tương lai của đất nước, là hạnhphúc của mọi nhà, là tương lai của cả dân tộc Xác định được tầm quan trọng đónên Đảng và Nhà nước ta ngày càng coi trọng, quan tâm hơn nữa công tác giáodục, đặc biệt là giáo dục mầm non Đây là ngành học đặt nền móng đầu tiêntrong hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ giúp trẻ phát triển và hình thànhnhân cách Chính vì vậy việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ giúp trẻ pháttriển một cách hài hòa về tất cả các mặt Đức - Trí - Thể - Mĩ và có kỹ năng sốngthích ứng với mọi hoàn cảnh là trách nhiệm của mọi người, của toàn xã hội vàcủa cả nhân loại
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm hết sức cần thiết của giađình, nhà trường, trẻ không chỉ phát triển về thể lực, trí tuệ mà còn phải được tôiluyện những kỹ năng sống cơ bản Qua đó tạo cho trẻ một môi trường lànhmạnh, an toàn, tích cực, vui vẻ để trang bị cho trẻ vốn kiến thức, kỹ năng, giá trịsống để bước vào đời tự tin hơn
Giáo dục kỹ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa trong điềukiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập Quốc tế Trang
bị cho học sinh những năng lực cần thiết, đặc biệt là năng lực hành động, năng lựcthực tiễn, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo Giáo dục tình thân ái, cách ứng
xử văn hoá, hình thành và phát triển nhân cách, trở thành người công dân tốt
Con người sống trong xã hội hiện đại, phải đương đầu với nhửng rủi do vàthách thức do hệ quả của việc thay đổi toàn diện về môi trường, kinh tế, văn hóa
xã hội và lối sống với tốc độ nhanh Do đó cần phải trang bị các nguyên tắcchiến lược, giúp con người có khả năng đương đầu với những bất ngờ, đột biếnbất định và bởi vậy kỹ năng sống là thành phần rất quan trọng trong nhân cáchcon người hiện đại Nếu mỗi người trong đó có trẻ em không có những kiến thứccần thiết để biết lựa chọn giá trị sống tích cực, không có năng lực để ứng phó, đểvượt qua những thách thức mà hành động theo cảm tính, thì rất dễ gặp trở ngại,rủi do trong cuộc sống [1]
Để đáp ứng sự phát triển khoa học công nghệ hiện đại, đang từng ngày từnggiờ làm chuyển biến sâu sắc, toàn diện đời sống, kinh tế - xã hội trách nhiệm củatoàn Đảng, toàn dân, toàn xã hội phải thường xuyên chăm lo đến sự phát triển cho
mọi trẻ em, dành những gì tốt đẹp nhất cho trẻ em, với tinh thần: “Trẻ em hôm
nay, thế giới ngày mai” Việc bồi dưỡng, chăm sóc, giáo dục các cháu nhằm hình
thành xây dựng và phát triển nhân cách những tư chất thông minh, khéo léo,ngoan ngoãn, khoẻ mạnh của trẻ thơ ngay từ khi các cháu còn nhỏ tuổi là mộttrong những nhiệm vụ lớn lao, có ý nghĩa quan trọng, mang tính nhân văn sâu sắc
mà mọi gia đình, nhà trường và toàn xã hội phải cố gắng thực hiện tốt
Để kết quả chăm sóc giáo dục trẻ tốt thì đòi hỏi phải có đội ngũ giáo viêntốt Vì người giáo viên mầm non có vai trò, vị trí quan trọng trong sự nghiệptrồng người, lứa tuổi mầm non là giai đoạn đặt nền móng ban đầu của việc hìnhthành nhân cách Do đó, lao động sư phạm của giáo viên mầm non có một sắc
Trang 4thái rất riêng, khác hẳn so với giáo viên của các bậc học khác là tạo bước khởiđầu quan trọng trong việc hình thành phát triển nhân cách lâu dài sau này củacon người mới Việc hướng dẫn dạy trẻ kỹ năng sống có vai trò đặc biệt quantrọng đối với trẻ nhỏ nói chung và với trẻ mầm non nói riêng Ở lứa tuổi mầmnon, thế giới xung quanh trẻ thật bao la, rộng lớn, có các mối quan hệ, các tìnhhuống trong cuộc sống, có biết bao điều mới lạ, hấp dẫn mà trẻ tò mò muốn biết,được khám phá, bất cứ cái gì trẻ cũng thấy đáng yêu, đáng nhớ và mới mẻ đến lạlùng Tất cả những điều đó đòi hỏi trẻ cần có những kỹ năng sống nhất định vàphù hợp với lứa tuổi để giúp trẻ phát triển tất cả các mặt đức - trí - thể - mĩ mộtcách hài hòa và hiệu quả nhất Kỹ năng sống là một yếu tố quan trọng điều khiển
ý thức và hành vi của con người Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽmang lại cho các cháu rất nhiều lợi ích về mặt sức khỏe, giáo dục và cả văn hóa
xã hội, giúp các cháu sớm có một cơ thể cường tráng, lành mạnh về trí tuệ cũngnhư thể lực, sớm có ý thức và khả năng thích nghi với cuộc sống, làm chủ bảnthân, sống tích cực và hướng đến những điều lành mạnh cho chính mình cũngnhư cho cộng đồng Giáo dục những năm đầu đời có ý nghĩa cho cả cuộc đời.Giáo dục mầm non là những viên gạch đầu tiên có ý nghĩa hết sức quan trọngcho những năm tiếptheo và cả cuộc đời của bé
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là một nhiệm vụ đang được ngànhgiáo dục hướng dẫn thực hiện lồng ghép trong tất cả các hoạt động ở nhà trườngtùy theo lứa tuổi, các cháu sẽ được bắt đầu làm quen với các kỹ năng như giaotiếp, thích nghi, khám phá thế giới xung quanh, kỹ năng tự chăm sóc bản thân,
kỹ năng tạo niềm vui, tự bảo vệ mình, kỹ năng làm việc nhóm, và kỹ năng tựquyết một số tình huống phù hợp với lứa tuổi Những bài học với những yêu cầukhác nhau sẽ được các cô giáo thực hiện ở từng lứa tuổi để các cháu có thể tiếpthu và thực hiện Xuất phát từ các văn bản chỉ thị 40/2008/CT-BGDĐT ngày
22/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán
từ Trung ương đến địa phương, Phòng Giáo dục và đào tạo cũng đã có kế hoạchtừng năm học với những biện pháp cụ thể để rèn kỹ năng sống cho trẻ mầm nonmột cách chung nhất, đưa lồng ghép kỹ năng sống vào các hoạt động Qua quátrình cho trẻ trải nghiệm tôi thấy chương trình này rất thu hút khi tham gia mọihoạt động và đây chính là những định hướng ban đầu giúp bản thân tôi có niềmđam mê, trăn trở, khám phá, tìm tòi một số kinh nghiệm tham khảo thêm tài liệu,sách báo truy cập các thông tin trên mạng, trao đổi giao lưu học tập ở đơn vịbạn, để làm sao tìm ra những biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như thếnào đạt được kết quả tốt hơn Nói một cách cụ thể hơn là giúp trẻ tìm hiểu, nhậnbiết và thực hành một số kỹ năng sống cần thiết có hiệu quả hơn Đó chính là lý
do tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên dạy kỹ năng
sống cho trẻ mầm non tại trường mầm non Tén Tằn Thị Trấn Mường Lát”.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng dạy kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động ởtrường mầm non và từ đó tìm ra một số giải pháp chỉ đạo giáo viên dạy kỹ năngsống cho trẻ thông qua lồng ghép vào các hoạt động giúp trẻ phát triển toàn diện
Trang 5về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những kỹ năng sống tích cựccho trẻ ở trường mầm non.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu tổng kết một số giải pháp chỉ đạo giáo viên dạy kỹ năng sốngcho trẻ mầm non tại trường mầm non Tén Tằn Thị Trấn Mường Lát
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập minh chứng, để từ đó có cơ sở chỉ đạo giáo viênthực hiện tốt các giải pháp trong kế hoạch tổ chức các chuyên đề cho giáo viêntrong trường Mầm non Tén tằn
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
2 Những nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là khả năng để có hành
vi thích ứng và tích cực giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhucầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày
- Theo Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), kỹ năng sống là cách tiếp cậngiúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cânbằng về khả năng tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ và kỹ năng rằng khả nănggiao tiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác TheoUNESCO, kỹ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là: Học để biết, gồm các
kỹ năng tư duy như: giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, ra quyết định, nhận thứcđược hậu quả…; Học làm người gồm các kỹ năng cá nhân như: ứng phó với căngthẳng, giao tiếp, thương lượng, tự khẳng định, hợp, làm việc theo nhóm, thể hiện sựcảm thông; Học để cùng làm, gồm các kỹ năng thực hiện công việc và các nhiệm
vụ như kỹ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm ( Trang 62, bài giáo dục kỹnăng sống cho trẻ trong chương trình giáo dục mầm non Tài liệu tập huấn bồidưỡng hè cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non năm học 2009 – 2010).[2]Như vậy, kỹ năng sống là hành động tích cực, có liên quan đến kiến thức
và thái độ trực tiếp hướng vào hoạt động của cá nhân, hoặc tác động vào ngườikhác, hoặc hướng vào những hoạt động làm thay đổi môi trường xung quanh,giúp mỗi cá nhân ứng phó có hiệu quả các yêu cầu, thách thức của cuộc sống.Lứa tuổi mầm non là giai đoạn học - tiếp thu - lĩnh hội những giá trị sống
để phát triển nhân cách Kỹ năng sống là những kỹ năng nền tảng để hình thành
và phát triển về các mặt thể chất, tình cảm-xã hội, ngôn ngữ, nhận thức, giúp trẻsẵn sàng đi học lớp một ở trường tiểu học sau này Cụ thể là:
Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ được an toàn, khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ,
có khả năng thích ứng với thay đổi của điều kiện sống
Trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiện tình yêu thương, đồng cảm với mọingười xung quanh
Trang 6Có kỹ năng sống giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tự trọng và tôn trọng ngườikhác, có khả năng giao tiếp tốt, trẻ biết lắng nghe, nói năng lịch sự, hòa nhã, cởi
mở, ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứng với hoạt động học tập
ở lớp một như: sẵn sàng hòa nhập, nỗ lực vượt qua, khó khăn để hoàn thànhnhiệm vụ, có trách nhiệm với bản thân, với công việc, với các mối quan hệ xãhội…
Những năm gần đây, nhu cầu học kỹ năng sống, các chuẩn mực đạo đứccủa trẻ em đã “bùng nổ”, điều đó thể hiện sự quan tâm của các bậc phụ huynhđối với việc giáo dục trẻ Tuy nhiên, về mặt lý luận, cũng như thực tế cho thấy,kết quả của giáo dục kỹ năng sống, phẩm chất nhân cách, đạo đức cho trẻ cần sựphối hợp tốt của nhiều yếu tố như (gia đình, nhà trường, xã hội) Đã từ lâu vấn
đề này đã được đặt ra và đến nay nó vẫn là câu hỏi lớn! Sự “bùng nổ” nhu cầuhọc kỹ năng sống của trẻ em là một trong những dấu hiệu đáng mừng của xãhội Điều đó thể hiện sự quan tâm của các bậc phụ huynh đến việc giáo dục kỹnăng sống, giáo dục phẩm chất đạo đức, nhân cách cho con em mình Bởi vìviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tốt sẽ giúp trẻ biết tự phục vụ bản thân, tạotính tự lập trong mọi tình huống và trẻ biết quan tâm giúp đỡ người khác
Người giáo viên mầm non ngoài việc hướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn,cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ,
mà nhiêm vụ của người giáo viên mầm non còn phải chú trọng đến việc giáodục kỹ năng sống cho trẻ Ngày nay khi xã hội phát triển, trình độ tri thức củatrẻ được nâng lên gấp bội, nhưng bên cạnh đó kỹ năng sống của trẻ dường như
bị tụt lùi Chúng ta dễ dàng bắt gặp trẻ 5, 6, 7 tuổi và trẻ lớn hơn nữa vẫn cònđược mẹ chăm bẩm từng ly từng tí: Từ việc vệ sinh cá nhân, mặc quần áo đếnviệc cho ăn, tắm rửa Những việc làm này vô tình sẽ làm mất dần đi kỹ năngsống ở trẻ, để góp phần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tốt thì chúng ta phải tạođược môi trường giáo dục cho trẻ Đối với trẻ, kỹ năng sống là rất cần thiết nếukhông có kỹ năng sống thì trẻ sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinhhoạt hàng ngày và giai đoạn sau này của trẻ Vì thế, yêu cầu đặt ra là cô giáophải tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc và khoa học trong việc giáo dục kỹnăng sống cho trẻ tại nhà trường
Mục tiêu của Giáo dục kỹ năng sống là rèn luyện cách tư duy tích cực, hìnhthành thói quen tốt thông qua các hoạt động và bài tập trải nghiệm Giáo dục kỹnăng sống giúp trẻ có khả năng làm chủ bản thân, ứng xử phù hợp với xungquanh và có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.Mục tiêu giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là nhằm giúp trẻ có kinhnghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm, không nên làm, giúp trẻ
tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, khơi gợi khảnăng tư duy sáng tạo của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có tráchnhiệm và có cuộc sống hài hòa trong tương lai Các Kỹ năng sống có thể dạycho trẻ mầm non:
- Kỹ năng mạnh dạn tự tin
Trang 7- Kỹ năng hợp tác
- Kỹ năng thích khám phá học hỏi
- Kỹ năng trong giao tiếp và quan hệ
- Kỹ năng nhận thức
2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Khái quát chung về tình hình nhà trường mầm non Tén tằn Thị trấn Mường Lát.
Trường Mầm Non Tén Tằn Thị trấn Mường Lát thuộc vùng cao, vùng sâu biêngiới của Huyện Mường Lát về phía tây cách trung tâm thành phố Thanh hóa250km, có ranh giới tiếp giáp như sau:
Phía Đông giáp Thị trấn Mường Lát và xã Tam Chung
Phía Tây giáp nước CHDCND Lào
Phía Nam giáp xã Pù Nhi
Phía Bắc giáp xã Quang Chiểu
Trường xây dựng được với 16 phòng học, trong đó kiên cố 14 phòng, bánkiên cố 2 phòng (phòng cấp 4), 2 phòng (mượn của trường Tiểu học), trườngthuộc vùng nông thôn đời sống kinh tế của nhân dân địa phương gặp rất nhiềukhó khăn chủ yếu là nghề nông và buôn bán nhỏ lẻ, điều này ảnh hưởng khôngnhỏ đến hoạt động chăm sóc và giáo dục của nhà trường
2.2.1.Thuận lợi.
* Đối với nhà trường
Có đội ngũ CBGVđủ theo Điều lệ trường mầm non Có tư cách đạo đứctốt,phẩm chất chính trị vững vàng, nhiệt tình, có trách nhiệm hoàn thành tốtnhiệm vụ được giao, năng động, sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động chămsóc giáo dục trẻ Trường có tổng số CBGV25 đ/c
* Quản lý : 2 đ/c
- Trình độ: Đại học SPMN
* Giáo viên : 23 đ/c
Trung cấp : 5 đ/c; Cao đẳng : 0; Đại học : 18 đ/c
Đồng thời nhà trường luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của phòngGiáo dục và Đào tạo huyện Mường Lát Ban giám hiệu nhà trường luôn quantâm tạo điều kiện cho tôi có nhiều thời gian đến trực tiếp các lớp học để dự giờ,góp ý kiến ở các nhóm lớp trong toàn trường nhằm phục vụ tốt hơn và đem lạihiệu quả cao cho đề tài nghiên cứu của mình
* Đối với bản thân
Là một Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tôi luôn có tinh thần tráchnhiệm cao trong công việc, là người yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần ham họchỏi Bản thân thực sự có một đam mê rất lớn và luôn trăn trở làm sao, làm nhưthế nào để chỉ đạo giáo viên cung cấp cho trẻ kỹ năng sống một cách đạt hiệuquả cao, luôn tìm tòi và hướng dẫn giáo viên tự làm một số đồ dùng, đồ chơi,tham khảo một số câu chuyện ngoài chương trình phục vụ cho các hoạt độnghọc tập, hoạt động vui chơi, ăn, ngủ của trẻ nhằm thu hút trẻ tích cực tham giavào các hoạt động và kỹ năng ở trường
Trang 8* Đối với giáo viên:
Nhìn chung đội ngũ giáo viên của nhà trường đều có tinh thần đoàn kết và ýthức trách nhiệm cao trong mọi công việc được giao, ổn định về số lượng và đảmbảo về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đa số giáo viên trẻ, khỏe, có năng khiếu,yêu nghề, chịu khó làm đồ dùng, đồ chơi, ham học hỏi tìm tòi Cán bộ giáo viênđạt trình độ chuẩn trở lên là 100%, trong đó cán bộ giáo viên đạt trình độ trênchuẩn là 20/25 người tỷ lệ 80% ( số giáo viên còn lại đang theo học lớp đại học) Đội ngũ CBGV, NV đủ theo Điều lệ trường mầm non Có tư cách đạo đứctốt,phẩm chất chính trị vững vàng, nhiệt tình, có trách nhiệm hoàn thành tốt nhiệm vụđược giao, năng động, sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dụctrẻ
* Đối với trẻ
Đa số trẻ rất hiếu động, có tính tò mò, ham hiểu biết, hứng thú tìm hiểu vàthích khám phá Trẻ biết sử dụng các đồ dùng trực quan thông qua luyện tập,qua các trò chơi trẻ hiểu nhanh và thực hiện tương đối tốt những yêu cầu,nhiệm vụ mà giáo viên đưa ra,ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế do trẻ đa phần là trẻ
em dân tộc thiểu số , số lượng trẻ đi học chuyên cần cao
* Đối với các bậc phụ huynh
Các bậc phụ huynh học sinh luôn tin tưởng đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng
và giáo dục trẻ của nhà trường, đặc biệt là Ban chấp hành hội phụ huynh củatrường luôn quan tâm đến việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non và sẵnsàng giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi để trẻ được tham gia vào các hoạt độngvui chơi - học tập và chăm sóc nuôi dưỡng của nhà trường
2.2.2 Khó khăn.
* Về cơ sở vật chất.
Đồ dùng đồ chơi tuy có nhưng còn thiếu nhiều về chủng loại, nhất là đồchơi trong nhóm lớp Trang thiết bị hiện đại phục vụ cho trẻ được học tập thựchành tại nhóm lớp như: Máy vi tính, máy chiếu,… mới chỉ có trang thiết bị dùngcho giáo viên để sử dụng thông qua giảng dạy hàng ngày cho trẻ
* Đối với bản thân.
Đề tài tương đối rộng, nhưng vốn kiến thức của bản thân còn hạn chế, thờigian chủ yếu là làm công tác chuyên môn của nhà trường, phụ trách các phongtrào đoàn thể chính vì thế thời gian dành cho việc nghiên cứu đề tài cũng nhưgiảng dạy trực tiếp trên lớp với trẻ rất ít
– Khối lượng công việc lớn, không có nhiều thời gian cho công tác phốihợp với gia đình và xã hội trong việc giáo dục trẻ
* Đối với trẻ: Một số trẻ có hoàn cảnh khó khăn, bố mẹ đi làm ăn xa, làm
ăn bằng nghề lao động tự do, thu nhập thấp nên chưa quan tâm nhiều đến việchọc tập hay việc đưa trẻ đến trường thường xuyên, vì vậy trẻ còn nhút nhát,thiếu sự hòa đồng, chưa tập trung, chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động tronggiờ ăn, học Trong đó trẻ cùng nhóm lớp, cùng độ tuổi nhưng nhận thức của cáccháu không đồng đều
* Đối với các bậc phụ huynh và cộng đồng về kỹ năng sống.
Trang 9Do đặc thù của gia đình trẻ hầu hết là bận công việc, thêm vào đó là có một
số trẻ là người dân tộc thiểu số, bố mẹ bận việc nương rẫy nên không có nhiềuthời gian và kiến thức để quan tâm, sát sao đến việc học của con mình
Một số bậc phụ huynh luôn nóng vội trong việc dạy con; do đó, khi trẻ vềnhà mà chưa biết đọc, viết chữ hoặc chưa biết tô vẽ, làm toán thì lo lắng mộtcách thái quá! Đồng thời lại chiều chuộng con cái khiến trẻ không có kỹ năng tựphục vụ.Điều này gây khó khăn cho việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình.Trong năm học 2021 - 2022 cả nước đều bị ảnh hưởng của dịch bệnhCovid-19 các trường học đều phải đóng cửa trong thời gian dài và ở huyện tacũng vậy, riêng bậc học mầm non đã cho trẻ nghỉ học trong vòng 2 tháng liêntiếp Điều này đã ảnh hưởng rất lớn và làm gián đoạn đến công tác chăm sócnuôi dưỡng, giáo dục và rèn luyện các kỹ năng cho trẻ
2.2.3 Kết quả của thực trạng.
Từ những thực trạng nêu trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu và khảo sát lần 1trên 23 giáo viên và trẻ mầm non tại 19 nhóm lớp trong toàn trường và thu đượckết quả như sau:
*Đối với giáo viên:
T
T Nội dung đánh giá
Tổng số GV
Kết quả trên GV
Số GV đạt Số GV
chưa đạt Số
Giao tiếp với đồng nghiệp và phụ
huynh
23 18 78,2% 5 21,8%3
Kỹ năng soạn kế hoạch giảng dạy
* Đối với học sinh:
TT Nội dung đánh giá
Tổng số trẻ
Kết quả trên trẻ
Số trẻ đạt Số trẻ
chưa đạt Số
Trang 105 Kỹ năng nhận thức 277 197 71,1% 80 28,9%Thực trạng trên cho thấy kết quả trẻ đạt yêu cầu ở các nội dung chưa thậttốt, tỷ lệ trẻ chưa đạt yêu cầu ở các nội dung còn cao Để đạt được hiệu quảtrong việc chỉ đạo giáo viên dạy kỹ năng sống cho trẻ; tôi đã mạnh dạn nghiêncứu tìm tòi để chỉ đạo giáo viên áp dụng những biện pháp, hình thức tổ chứcmới phù hợp với trẻ và đề tài đã chọn
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1: Giải pháp 1 Chỉ đạo giáo viên bồi dưỡng giáo viên nâng cao nhận thức về kỹ năng sống và làm tốt công tác tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh.
Là một phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn nhà trường, bản thân tôi đãluôn trăn trở và xây dựng kế hoạch cụ thể về bồi dưỡng cho giáo viên về những
kỹ năng cơ bản để có thể dạy kỹ năng cho trẻ thông qua các buổi sinh hoạt tậphuấn ở nhà trường và đã được hiệu trưởng nhà trường phê duyệt kế hoạch cácchuyên đề bồi dưỡng cho giáo viên cụ thể như:
+ Kỹ năng giao tiếp và ứng xử với trẻ mầm non.
+ Kỹ năng soạn kế hoạch giảng dạy và tổ chức các trò chơi, sự kiện
+ Kỹ năng soạn kế hoạch giảng dạy và tổ chức các trò chơi, sự kiện
+ Kỹ năng y tế, sơ cứu và hướng dẫn trẻ khi có tai nạn xảy ra
+ Nắm bắt, sử dụng thành thạo máy tính
+ Kỹ năng xử lý tình huống sư phạm
+ Kỹ năng hài hước và lấy lòng con trẻ
+ Kỹ năng tự làm đồ dùng, đồ chơi
2.3.2 Giải pháp 2: Chỉ đạo giáo viên xây dựng hình ảnh của bản thân.
Người giáo viên mầm non trong thời đại ngày nay cần và bắt buộc phải có trình độ chuyên môn, năng lực nghề nghiệp nhất định để có thể phát huy vai trò của mình cũng như có những đóng góp hiệu quả trong quá trình giáo dục trẻ em nói riêng và của Ngành giáo dục nói chung Bởi bên cạnh gia đình, người giáo viên mầm non là những người thầy đầu tiên trong cuộc đời của trẻ, là người đặt nền móng tri thức cho các em ngay từ những năm tháng đầu tiên đến trường
Ví dụ 1: Khi học chủ điểm nghề nghiệp, trẻ chơi phân vai: Đóng vai giáoviên, trẻ bắt chước giống cô giáo từ cử chỉ đến những cách nói, cách cô thể hiệntình cảm, cách đặt câu hỏi cô thường hỏi hàng ngày trên giờ học Nắm được tâm lýtrẻ như vậy mọi lúc mọi nơi trong mọi thời điểm trẻ ở lớp, giáo viên cần luôn chú ýđến từng lời nói, cử chỉ, hành động, cách cư xử nhất là việc đối xử công bằng vớitrẻ, trong mọi hoạt động luôn lấy trẻ làm trung tâm, thường xuyên dùng lời nóikhích lệ đối với trẻ, coi trọng những suy nghĩ cũng như cách thể hiện của trẻ
Ví dụ 2: Khi 2 trẻ tranh giành đồ chơi trong giờ hoạt động góc, giáo viêncần động viên trẻ nói rõ nguyên nhân để tạo sự tự tin, mạnh dạn khi trẻ trình bày
ý kiến của mình cho người khác hiểu Giáo viên hỏi nguyên nhân không phải đểtrách phạt trẻ sai bằng những câu nói nặng nề mà giáo viên cần giảng giải giúp
Trang 11cả 2 trẻ hiểu được việc làm của mình là chưa đúng, có việc gì cần nói với côgiáo và không nên làm vậy Cô giáo tạo cho trẻ luôn nhớ và tin tưởng cô như 1
vị trọng tài để nếu có lần sau trẻ mạnh dạn tìm đến cô trình bày chứ không tranhgiành đồ chơi nữa Và để xây dựng hình ảnh “Cô giáo như mẹ hiền” sẽ tạo chotrẻ có sự gần gũi giống như mẹ của trẻ bằng cách thay đổi cách xưng hô “cô”bằng “mẹ” từ đó trẻ đã bớt nhút nhát và sẽ cởi mở trò chuyện với cô, tin tưởng ở
cô và tự tin bộc lộ mọi suy nghĩ với cô như với mẹ của mình Cách xưng hô này
cô giáo nên dùng hàng ngày và trong mọi hoạt động với trẻ tại trường mầm non
( Hình ảnh trẻ chào hỏi )
Ví dụ 3: Ngay từ những buổi học đầu năm trong giờ đón trả trẻ, cô giáo luôntươi cười, niềm nở và có lời chào phụ huynh trước, đồng thời luôn trao đổi tình hìnhcủa trẻ với phụ huynh và đón trẻ vào lớp niềm nở để trẻ thấy cô và mẹ luôn vui vẻ,trẻ đến lớp chào mẹ rồi chào cô, điều này tạo sự gần gũi, sự thoải mái cho trẻ khiđến lớp và có một ngày hoạt động tích cực tại trường mầm non
Tôi thấy rằng việc giáo viên xây dựng hình ảnh cho bản thân đã tạo được sựgần gũi, tin tưởng của trẻ với cô, trẻ coi cô như một tấm gương để học tập và cũngcoi cô như người mẹ thứ hai của mình, luôn mạnh dạn chia sẻ, tích cực tham gia hoạtđộng cùng cô và các bạn, từ đó khuyến khích trẻ hình thành tính tự tin
2.3.3: Giải pháp 3 Chỉ đạo giáo viên thường xuyên dùng những lời nói khích lệ đối với trẻ.
Khi giáo viên xây dựng được hình ảnh tốt đẹp và luôn là tấm gương trongtrí nhớ của trẻ thì những lời khích lệ của giáo viên quả là một biện pháp tốt đểkhuyến khích sự tự tin ở trẻ Đối với trẻ phải thường xuyên nói những lời khích lệ
Trang 12kịp thời bởi nếu không trẻ không biết khi nào cô hài lòng với mình và bản thânkhi được nghe những lời khen, trẻ sẽ luôn nhớ từ đó sẽ tạo được sự tự tin của trẻtrong các công việc khác Những lời khích lệ luôn được các giáo viên trong lớpchú ý sử dụng kịp thời trong các hoạt động trong ngày: Hoạt động học, hoạt độnggóc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều và cả trong hoạt động đón trả trẻ
( Cô cùng các bạn khích lệ, cổ vũ trẻ )
Ví dụ trong giờ trả trẻ: Ngay cả khi trẻ hoàn thành xong một việc rất nhỏnhư uống cốc sữa một cách nhanh chóng, cô giáo cũng nên khen trẻ trước phụhuynh và qua những lời khích lệ kịp thời dù là từ những việc nhỏ cũng đã phầnnào xây dựng được sự tự tin trong trẻ
Chúng ta nhận thấy rằng lòng tự tin của trẻ thực chất là được xây dựngtrên những hành động thực tế, qua các hoạt động trong ngày của trẻ ở trườngmầm non, được biểu hiện qua sự giao tiếp giữa giáo viên và trẻ
Trang 13( Trẻ tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định)
Ví dụ: Trong giờ thể dục sáng, hoạt động học, hoạt động góc khi thấytrẻ thực hiện tốt, giáo viên cần động viên khen trẻ kịp thời để tạo hứng thú chotrẻ, dạy trẻ các kỹ năng sống như: Biết và lấy đồ dùng, đồ chơi đúng quy định
2.3.4: Giải pháp 4: Giáo viên cần hiểu rõ nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Kỹ năng sống là một yếu tố quan trọng tác động rất lớn đến hành vi và ýthức của trẻ Vì vậy, việc đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non sẽđóng vai trò nền tảng trong việc mang lại cho trẻ rất nhiều lợi ích cả về mặt sứckhỏe, giáo dục lẫn văn hóa xã hội Có kỹ năng sống sẽ giúp trẻ sớm có một cơthể cường tráng, lành mạnh về trí tuệ cũng như thể lực, sớm có ý thức và khảnăng thích nghi với cuộc sống, làm chủ bản thân, sống tích cực và hướng đếnnhững điều lành mạnh cho chính mình cũng như cho cộng đồng
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ có thể chú ý đến những nội dung sau: Sựhợp tác, tự kiểm tra, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp,nhận biết các ưu khuyết điểm của bản thân, nhận biết những hoàn cảnh không antoàn, cách giữ an toàn cho mình nơi công cộng (trong sân trường, công viên, siêuthị, ngoài phố, khi tham gia giao thông, khi gặp người lạ…) [6]
* Phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non
Giáo dục kỹ năng sống không phải là nói cho trẻ biết thế nào là đúng, thế nào
là sai, cũng không phải là truyền cho trẻ những lời hay ý đẹp nhưng sáo rỗng Màphương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non cần phải tạo điều kiện chotrẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều hình thức
đa dạng, phong phú, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ theo phương châm “Học
mà chơi, chơi mà học”, chú trọng đổi mới phương pháp giáo dục nhằm kích thích
