(SKKN 2022) một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh khi học môn tin học lớp 6

Thực trạng công tác dạy học và tính chất cấp thiết Qua quan sát và đúc kết tôi nhận thấy học sinh lớp 6 không hứng thú với môn học qua một số nguyên nhân sau: - Môn Tin học 6 theo chươ

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN ĐAN PHƯỢNG

TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ GIẢI PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH

KHI HỌC MÔN TIN HỌC 6”

Tác giả: Giang Thanh Tâm

Đơn vị công tác: Trường THCS Lương Thế Vinh

Chức vụ: Giáo viên

NĂM HỌC 2021-2022

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Qua nghiên cứu của nhà tâm lí học ta biết hứng thú là động lực thúc đẩy chủ thể tạo sản phẩm góp phần vào sự phát triển của xã hội Khi làm việc phù hợp với hứng thú dù phải khó khăn người cảm thấy thoải mái đạt hiệu quả cao Trong hoạt động học tập, hứng thú có vai trò hết sức quan trọng, nếu không có hứng thú thi hoạt động khó đạt hiệu quả cao

Trong trường Trung học cơ sở hiện nay, bên cạnh học sinh vui thích, đam

mê với việc học tập thì có bộ phận không nhỏ học sinh không thích học, chán học, nguyên nhân mất hứng thú học tập Song nguyên nhân có lẽ quan niệm môn học phụ nên đa số em không để ý đến cái hay và mặt tích cực trong bộ môn này

Về phía giáo viên, mặt nào đó chưa có phương pháp dạy học thật sự phù hợp, chưa tạo hứng thú cho học sinh yêu thích bộ môn này

Xuất phát từ yêu cầu của việc đổi phương pháp là phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, chuyển từ chương trinh giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học Xuất phát từ việc “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Từ thực tiễn giảng dạy Tin học cũng như việc học của học sinh năm qua, tôi nhận thấy việc tạo cho học sinh hứng thú học tập

là một điều hết sức cần thiết, bản thân nhận thấy việc tạo hứng thú cho học sinh học tập môn Tin học là một trong những giải pháp hết sức quan trọng góp phần phát huy năng lực học sinh, nâng cao chất lượng dạy học Đây chính là động lực

giúp tôi đi sâu nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Tin học lớp 6"

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Thực trạng công tác dạy học và tính chất cấp thiết

Qua quan sát và đúc kết tôi nhận thấy học sinh lớp 6 không hứng thú với môn học qua một số nguyên nhân sau:

- Môn Tin học 6 theo chương trình mới có tính mở, thay đổi hướng tiếp cận, học sinh chưa thích ứng kịp do thói quen cũ là còn thụ động trong học tập

- Năng lực tư duy còn hạn chế do các em lười suy nghĩ và do đặc thù bộ môn tin cần có tư duy cao, tính kiên trì nhẫn nại

- Một số học sinh thao tác với máy tính chưa thành thạo do không có máy tính ở nhà và cơ sở vật chất phòng máy tin học còn thiếu không đủ để mỗi em thực hành trên 1 máy tính

- Thái độ học tập còn thờ ơ, phương pháp học tập chưa được tốt hầu hết các em trong giờ học thường thiếu sự tập trung, có thái độ thụ động và thờ ơ trong việc học tập

- Do yếu tố tâm lí học sinh coi môn tin học là môn phụ nên không cố gắng

nỗ lực

- Nhiều giáo viên Tin học chưa có phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp để khơi gợi niềm yêu thích hứng thú môn học cho học sinh

2 Biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy

Biện pháp 1: Tăng cường dạy học bằng công nghệ thông tin, thực hành trên máy tính

Với sự phát triển của khoa học kĩ thuật và bùng nổ công nghệ thông tin làm cho tất cả các lĩnh vực đều ảnh hưởng trong đó có giáo dục Nếu như trước đây hoạt động dạy và học chủ yếu theo phương pháp truyền thống và kiến thức

mà học sinh thu nhận được chủ yếu là từ giáo viên thông qua phương tiện truyền tải chính là sách giáo khoa thì giờ đây trong giờ học học sinh không phải nhàm chán chỉ với riêng cuốn sách giáo khoa mà còn rất nhiều phương tiện khác truyền tải thông tin hay và hấp dẫn trong đó có bài giảng điện tử, các phần mềm dạy học trực tuyến như padlet, azota, classpoint…

Trong mỗi tiết học nếu như giáo viên sử dụng hợp lí bài giảng điện tử, các phần mềm dạy học thì sẽ đạt hiệu quả rất cao Giáo viên không phải làm việc nhiều nhưng lại kích thích sự hứng thú tiếp thu bài giảng ở học sinh

Ví dụ: Khi giáo viên dạy về thành phần của mạng Internet của Chủ đề 2:

Mạng máy tính và Internet Nếu không có bài giảng về các hình ảnh thiết bị mạng có dây và không dây để trình chiếu thì học sinh sẽ không nhớ và phân biệt các hình ảnh về thiết bị mạng Để cho sinh động và hấp dẫn học sinh thì giáo viên trình chiếu các hình ảnh vào trong bài dạy

Thiết bị mạng có dây

Thiết bị mạng không dây

Ví dụ 2: Khi dạy về Bài 13 của chủ đề 5: Ứng dụng của tin học Để

hướng dẫn học sinh tìm kiếm và thay thế thì giáo viên nên thao tác trực tiếp trên máy tính Học sinh quan sát và nhanh chóng ghi nhớ được kiến thức và cả thao tác để thực hành

Có thể nói giờ học thực hành khá quan trọng với bộ môn Tin Học Nếu như giáo viên chỉ dạy lí thuyết mà không chú trọng đến thực hành thì sẽ không khắc sâu được kiến thức cho học sinh đồng thời học sinh không biết được những lỗi mà mình mắc trong quá trình làm bài Đối với học sinh vì hầu hết đều ít tiếp xúc với máy tính nên các em rất háo hức mong chờ tiết thực hành nên nếu như giáo viên thường xuyên cho các em thực hành trong giờ dạy cũng như giờ thực hành thì học sinh sẽ rất hào hứng trong giờ học

Để giờ thực hành đạt hiệu quả thì cần có sự chuẩn bị thật tốt:

Đối với giáo viên: Cần chuẩn bị thật kĩ tiến trình bài thực hành, lựa chọn nội dung phù hợp với từng lớp Ngoài kiến thức trong sách giáo khoa thì giáo viên có thể yêu cầu các em thực hành thêm nội dung vì có những lớp kiến thức của các em khá chắc

Đối với học sinh: Cần nghiên cứu trước nội dung buổi thực hành và phải mang đầy đủ sách vở cần thiết tránh hiện tượng không nắm được trước nội dung

sẽ không chủ động trong quá trình thực hành

Trong buổi thực hành giáo viên có thể hướng dẫn trước một số công việc trên máy chiếu trong phòng thực hành để học sinh quan sát sau đó để các em tự thực hành Giáo viên cần phải thường xuyên quan sát trong phòng máy vì rất nhiều em tranh thủ chơi điện tử hoặc thực hành không đúng nội dung mà giáo viên yêu cầu

Biện pháp 2: Vận dụng tình huống, minh hoạ từ thực tế

Qua thực tế một số năm dạy học tôi nhận thấy sự quan tâm của học sinh trung học không chỉ giới hạn ở bài vở ở trường Hiện nay chúng ta thường thấy giới trẻ ngày nay chưa biết cách ứng xử, sống ích kỷ… Những kiến thức cụ

thể của từng môn học được giảng dạy hàng tuần nhưng không có tác dụng tích cực như mong đợi đối với quá trình phát triển nhân cách, rèn luyện các kỹ năng mềm cần thiết cho học sinh Việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các môn học trong giai đoạn trẻ nhất là THCS là việc làm cần thiết và cấp bách

Làm thế nào để giúp trẻ biết cách ứng phó với các tình huống, quản lý cảm xúc của mình, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người xung quanh, cách giải quyết xung đột trong mối quan hệ tình cảm, cách tự xử lý bản thân một cách lành mạnh, tích cực?

Đứng trước thực trạng đó, tôi luôn trăn trở làm sao để tạo ra một tiết dạy đạt hiệu quả cao, thu hút học sinh vào bộ môn để nâng cao chất lượng, giúp học sinh trau dồi kiến thức cũng như rèn luyện kỹ năng sống Tôi đã thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua một số bài học Tin học 6 Đề tài của tôi mang lại hiệu quả tốt, tạo hứng thú học tập cho học sinh và là bước đột phá trong việc thực hiện mục tiêu đề án Tin học của trường Thông qua các hoạt động trong những bài học mà sách giáo khoa cung cấp, học sinh không chỉ trang

bị cho khả năng tìm kiếm và xử lý thông tin về các tài liệu, nhưng cũng biết làm thế nào để áp dụng kiến thức phù hợp để giải quyết vấn đề trong cuộc sống Ngoài ra, việc tích hợp còn giúp trẻ cập nhật nhanh chóng kiến thức mới, hình thành kỹ năng mềm và trau dồi khả năng sử dụng công nghệ thông tin -đây cũng là điểm mấu chốt cần thiết cho thực tế giảng dạy hiện nay

Ví dụ: Khi dạy Chủ đề 4: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường

số tôi đưa ra 1 số câu hỏi và tình huống từ thực tế để hướng các em có cách giải quyết hợp lý, tránh trường hợp xấu xảy ra

Câu hỏi: Hiện nay mạng xã hội (facebook, zalo, …) được giới trẻ sử dụng

rất nhiều, nó có 2 mặt tích cực và tiêu cực Bản thân em sử dụng mạng xã hội (facebook, zalo ) như thế nào cho có hiệu quả?

HS: Suy nghĩ trả lời câu hỏi

GV: Hướng các em tới những cách giao tiếp, ứng xử văn minh, lịch sự trên mạng xã hội

• Sử dụng mạng xã hội hiệu quả:

- Trước khi like, share, comment trên mạng cần kiểm tra kĩ thông tin

- Không chửi bới nhau, văng tục, phát tán những hình ảnh phản cảm trên mạng

- Không tung tin thất thiệt cho Đảng, Nhà nước và cá nhân

- Không Body Shaming người khác trên mạng………

Tình huống 1: Hiện tượng Body Shaming trên mạng.

Câu hỏi: Em có biết Body Shaming là gì? Nếu em ở trong trường hợp bị các

bạn Body Shaming em sẽ xử lí như thế nào?

HS: Suy nghĩ và trả lời câu hỏi và đặt thử địa vị vào nhân vật để cảm

thông cho những trường hợp như thế và từ đó cùng tìm ra cách xử lí

 GV hướng các em tìm tới biện pháp phù hợp và thỏa đáng để các em đối

mặt và vượt qua nỗi đau Body Shaming

• Cách vượt qua body shaming

+ Nên hài lòng với bản thân vì không ai là hoàn hảo + Yêu thương bản thân là cách vượt qua body shaming tốt nhất + Tập rèn luyện và chăm sóc cơ thể

+ Hãy nói cảm giác của bạn

Tình huống 2: Bị nói xấu, dèm pha trên mạng

Câu hỏi: Bản thân em bị một người bạn trong lớp nói xấu, dèm pha trên mạng

xã hội, em sẽ xử lí như thế nào?

GV: yêu cầu mỗi bạn sẽ viết ra câu trả lời, sau đó gọi lên cho ý kiến

HS: suy nghĩ trả lời

 GV đưa ra lời khuyên và tìm các biện pháp phù hợp để cùng các em có thể

đương đầu vượt qua thử thách 1 cách dễ dàng và nhẹ nhàng nhất

• Lời khuyên:

+ Nếu là bạn bình thường và vấn đề không nghiêm trọng các em nên gặp

gỡ trực tiếp giải quyết vấn đề và yêu cầu bạn xin lỗi công khai và xóa bài đăng

+ Nếu sự việc nghiêm trọng các em nên nói chuyện với bố mẹ, thầy cô nhờ người giúp đỡ hoặc có thể nhờ cơ quan pháp luật

GV liên hệ trực tiếp các luật liên quan để răn đe các em

Biện pháp 3: Tích cực hoá hoạt động nhóm

Phương pháp dạy học theo nhóm là một trong những phương pháp dạy học mới Phương pháp này tỏ ra khá nhiều ưu điểm:

Làm việc theo nhóm cho phép tất cả các thành viên trong nhóm giải quyết

1 cam kết làm việc được mô tả rõ ràng, không được giáo viên dẫn dắt trực tiếp

mà chỉ nhờ vào sự kết hợp chặt chẽ và phân công công việc trong nhóm nhỏ

Phương pháp này thích hợp cho việc thảo luận nhóm, đưa ra những cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích sự hợp tác của các thành viên trong nhóm cùng tham gia vào việc giải quyết 1 vấn đề Làm việc theo nhóm thoả mãn nhu cầu học tập của cá nhân, người học có thể đưa ra những giải pháp, cách biểu đạt riêng cho vấn đề nào đó Nếu trong phương pháp thuyết trình người học chỉ có thể trao đổi với nhau rất ít thì làm việc theo nhóm các thành viên tham gia có

cơ hội đưa ra quan điểm của mình đối với chủ đề thảo luận, mặt khác ở đó cũng đòi hỏi tăng cường tư duy độc lập và trao đổi lẫn nhau trong nhóm

Trong khi thực hiện phương pháp làm việc theo nhóm, giáo viên đóng vai trò là người chuyển giao kiến thức và hiểu biết, chuẩn bị, tổ chức, theo dõi việc thực hiện và đánh giá tổng kết kết quả làm việc của các nhóm Như vậy công việc của giáo viên trong làm việc theo nhóm là không bao giờ thừa, trái lại đó là sự cần thiết để giúp các nhóm đạt được kết quả trong việc tìm ra giải pháp, câu trả lời trong việc giải quyết vấn đề được đưa ra

Để thực hiện được phương pháp này giáo viên cần lập kế hoạch bài dạy

cụ thể và chi tiết Dự kiến cách chia nhóm, số lượng nhóm, nhiệm vụ và thời gian thảo luận trình bày Thiết kế bài giảng cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi, nhằm khuyến khích học sinh tích cực, hào hứng suy nghĩ ở mức độ cao và sâu hơn

Ví dụ 1: Bài 4: Mạng máy tính - Chủ đề 2

Khi tìm hiểu về lợi ích của mạng máy tính giáo viên nên tổ chức thực hiện hoạt động nhóm

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV chia làm 4 nhóm, các nhóm cử nhóm trưởng, thư kí.

+ Yêu cầu các em nghiên cứu SGK, sau đó thảo luận với nhau, thư kí tổng hợp kiến thức và ghi nội dung chính của nhóm lên bảng phụ

+ Sau thời gian 4 phút các nhóm cử đại diện lên trình bày

- HS thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh nghiên cứu SGK, thảo luận, trao đổi kiến thức

+ Thư kí sẽ tổng hợp kiến thức từng thành viên sau đó sẽ viết nội dung chính lên bảng phụ

- Báo cáo, thảo luận:

+ Sau thời gian 4 phút đại diện nhóm cầm bảng phụ lên bảng trình bày sản phẩm nhóm

+ Đại diện 2 nhóm lên trình bày kết quả

- Kết luận, nhận định:

+ Các nhóm còn lại sẽ tập trung lắng nghe để bổ xung và nhận xét, đánh giá

+ GV chốt kiến thức

Ví dụ 2: Bài 14: Thực hành tổng hợp - Chủ đề 5: Ứng dụng Tin học

- Chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV chia lớp thành 8 nhóm sau đó yêu cầu mỗi nhóm sẽ làm bài thực hành soạn thảo văn bản nội dung trong SGK

+ Bài làm của nhóm sẽ đầy đủ nội dung kiến thức đã học về ứng dụng soạn thảo văn bản như nội dung, cách trình bày, chèn hình ảnh, định dạng,… Và nhóm làm bài nhanh nhất, đúng nhất sẽ là nhóm dành điểm cao nhất

- Thực hiện nhiệm vụ học tập:

+ Các nhóm sẽ phải thảo luận, thay phiên nhau soạn thảo, định dạng, thực

hiện yêu cầu của bài trong thời gian cho phép

- Báo cáo, thảo luận:

Các nhóm sẽ cử đại diện lên thuyết trình bài báo cáo

- Kết luận, nhận định:

- Nhóm nhận xét chéo theo thang điểm GV đưa ra

- HS nghe nhận xét và rút kinh nghiệm

- GV: Nhận xét, đánh giá, cho điểm theo nhóm và sự đóng góp các thành

viên trong nhóm

PHIẾU ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC NỀN

được

Nội dung đầy đủ (Văn bản, hình ảnh,

bảng, )

20

Cách bố trí nội dung theo mẫu 10

Phiếu đánh giá : Kỹ năng thuyết trình làm việc nhóm

tối đa

Điểm đạt được

Kết hợp với các phương tiện khác hỗ trợ, cử chỉ… 4,0

Tham gia đóng góp ý kiến phản biện và đặt câu hỏi cho

nhóm khác

4,0

Mỗi thành viên tham gia đóng góp ý tưởng và hợp tác

hiệu quả

4,0

Biện pháp 4 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học

Phương pháp tổ chức chơi trò chơi trong dạy học sẽ phát huy tinh thần, định hướng học tập trong giai đoạn mới hiện nay đó là : “Chủ động, sáng tạo”,

“Học mà chơi, chơi mà học” Qua quá trình học tập, hợp tác, nghiên cứu, tìm

hiểu nội dung bài học hầu hết các em học sinh sẽ nêu cao tinh thần đoàn kết, ý thức tự giác, chủ động tự học , tự sáng tạo, có kĩ năng tự xử lí tình huống, tiếp nhận thông tin, giải quyết các vấn đề thực tiễn phát sinh Như vậy quá trình học tập sẽ vừa sôi nổi, hào hứng vừa vui chơi, vừa học tập một cách có hiệu quả

Ví dụ: Khi học xong chủ để 1- Máy tính và cộng đồng tôi sẽ đưa ra các bài tập

củng cố kiến thức dưới dạng trò chơi Rung chuông vàng (phụ lục đính kèm)

Biện pháp 5: Đổi mới phương pháp, kĩ thuật dạy học theo hướng tích cực

Để việc dạy học môn Tin học 6 không bị nhàm chán, tạo hứng thú cho học sinh thì bản thân tôi luôn tìm tòi đổi mới các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực để áp dụng giảng dạy và mang lại hiệu quả khá cao

Các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực tôi đã áp dụng để giảng dạy:

- Phương pháp dạy học nhóm

- Phương pháp trò chơi

- Phương pháp đặt vấn đề

- Phương pháp trực quan sinh động

- Kĩ thuật mảnh ghép

- Kĩ thuật khăn trải bàn

- Kĩ thuật KWL

Trong quá trình dạy học tôi luôn hướng tới mục đích phát triển năng lực giải quyết vấn đề, đặc biệt là năng lực sáng tạo từ người học

Ở mỗi bài học, tôi sẽ sử dụng phương pháp dạy học trực quan, tổ chức các hoạt động khởi động "gợi động cơ hướng đích" và xây dựng mục tiêu cụ thể, phù hợp với năng lực của từng học sinh Qua đó, giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản, tiếp cận công nghệ như internet, xây dựng phần mềm và vận dụng linh hoạt vào thực tiễn Như vậy, giáo viên có thể khơi dậy niềm đam mê và hứng thú học tập cho học sinh

Ví dụ: Bài 4: Mạng máy tính của Chủ đề 2

Trước khi vào bài tôi tạo tình huống học tập dựa trên việc huy động kiến thức thực tế của học sinh đã biết, bổ khuyết những gì học sinh còn thiếu

 Tổ chức thực hiện

- GV chuyển giao nhiệm vụ học tập: Sử dụng kĩ thuật dạy học KWL

GV phát phiếu học tập cho từng thành viên và yêu cầu các em hoàn thành thông tin vào 2 cột K và W

Bảng KWL Tên bài học: Mạng máy tính