(SKKN 2022) một số giải pháp hướng dẫn trẻ 3 4 tuổi làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo bằng các nguyên vật liệu phế thải ở trường mầm non nga tân

Muốn trẻ hứng thú, tắch cực tham gia vào các trò chơi tốt phải có đồ dùng, đồ chơi vì đồ dùng, đồ chơi là sách giáo khoa của trẻ, đồ dùng đồ chơi ĐDĐC có nhiều chủng loại màu sắc rực r

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ 3 - 4 TUỔI LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI SÁNG TẠO BẰNG CÁC NGUYÊN VẬT LIỆU PHẾ THẢI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA TÂN,

HUYỆN NGA SƠN, TỈNH THANH HÓA

Người thực hiện: Nguyễn Thị Yến Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường mầm non Nga Tân SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA NĂM 2022

6 2 NÔòI DUNG SAìNG KIÊìN KINH NGHIÊòM 3

8 2.2 Thực trạng vấn đề trýõìc khi áp dụng sáng kiến kinh

10 2.3.1 GiaÒi pháp 1: Nâng cao kiến thức cho bản thân về kỹ nãng làm đồ dùng đồ chõi 7

11 2.3.2 GiaÒi pháp 2: ĐâÌu tý mua sãìm, tìm kiếm, thu gom và

12 2.3.3 GiaÒi pháp 3: Phýõng pháp hýớng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chõi 9

13 2.3.4 GiaÒi pháp 4: Sử dụng đôÌ duÌng đôÌ chõi phuÌ hõòp vaÌo trong caìc hoaòt đôòng của trẻ 13

14

2.3.5 GiaÒi pháp 5: Công tác tuyên truyền, phối kết hợp với

cha meò tìm kiếm nguyên vật liệu, hýớng dẫn trẻ làm đồ dùng

đồ chõi sáng tạo và cùng chõi với trẻ

15

15

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiêòm đôìi võìi hoaòt

đôòng giaìo duòc, võìi baÒn thân, đôÌng nghiêòp vaÌ nhaÌ

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục Mầm Non có một vai trò đặc biệt quan trọng là nền tảng, là cơ sở cho giáo dục các bậc học sau này Chắnh

vì vậy mà mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trắ tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một; hình thành cho trẻ những chức năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dạy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng

cho việc học ở cấp học tiếp theo và cho học tập suốt đời [1]

Đối với trẻ mầm non vui chơi có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách con người Vui chơi là hoạt động chủ đạo,

thông qua chơi, trẻ Ộchơi mà học, học bằng chơiỢ[1], trò chơi chắnh là động cơ

thúc đẩy trẻ học là tình huống hấp dẫn kắch thắch trẻ hứng thú, tự nguyện khám phá, thử nghiệm, cho phép trẻ mở rộng hiểu biết về sự vật và hiện tượng của thế giới xung quanh Thông qua chơi giúp trẻ phát triển thể lực, trắ tuệ cho trẻ, là phương tiện giáo dục thẩm mỹ cho trẻ, trẻ cảm nhận được cái đẹp ở xung quanh mình từ đó phát triển tư duy, trắ tò mò, tìm tòi, khám phá của trẻ, các phẩm chất đạo đức và khả năng sáng tạo của trẻ Vì vậy đồ dùng đồ chơi là nhu cầu thiết yếu không thể thiếu được trong cuộc sống của trẻ, đặc biệt trong các hoạt động của trẻ ở trong trường Mầm non

Mỗi ngày đến trường trẻ mầm non không những được chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, một cách rất khoa học mà trẻ còn đýợc học và chõi trong ỘMôi trýờng thân thiện, học sinh tắch cựcỢ Trẻ được học tự nhiên qua chơi, qua thực hiện hoạt động sinh hoạt hàng ngày, học dưới sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên [2] Cô giáo thực sự nhý ngýời mẹ hiền thứ hai của trẻ, luôn ân cần, chu đáo, gần gũi, giúp đỡ khi câÌn thiêìt và luôn ở bên cạnh trẻ trong các hoạt động Muốn trẻ hứng thú, tắch cực tham gia vào các trò chơi tốt phải có đồ dùng,

đồ chơi vì đồ dùng, đồ chơi là sách giáo khoa của trẻ, đồ dùng đồ chơi (ĐDĐC)

có nhiều chủng loại màu sắc rực rỡ, đảm bảo thẩm mỹ, làm cho trẻ vui vẻ, sung sướng khêu gợi ở trẻ thái độ tắch cực với thế giới xung quanh, là phương tiện giúp trẻ thực hiện các hoạt động, đồng thời cũng chắnh là cách giúp trẻ tiếp thu bài học một cách sinh động, nhiệt tình hơn và hình thành ở trẻ tình cảm thân ái gắn bó với đồ chơi, với bạn chơi Đặc điểm của trẻ mầm non là có nhu cầu chơi với những đồ dùng đồ chơi có màu sắc đẹp, mới lạ, phong phú và hấp dẫn [2]

Để thỏa mãn được điều đó của trẻ, đòi hỏi người giáo viên Mầm non phải luôn tìm tòi, sáng tạo và làm ra được nhiều ĐDĐC mới lạ, hấp dẫn, an toàn và phù hợp với lứa tuổi với nội dung với mỗi bài dạy, mỗi tình huống giáo dục trong các hoạt động, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ trong trường mầm non Chiình viÌ vâòy, đồ dùng đồ chơi có tác dụng lớn đến việc hình thành và phát

triển nhân cách cho trẻ, đồ dùng đồ chơi giúp trẻ được thao tác, được hoạt động, trải nghiệm, được thể hiện những nhu cầu cá nhân, được phát triển cân đối hài hòa từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện

Như chúng ta đã biết trên thị trường có rất nhiều đồ dùng, đồ chơi đa dạng cho trẻ mầm non, nhưng xét về phương tiện giáo dục thì chúng ta không thể đáp ứng đầy đủ các nhu cầu và mục đích của chương trình dạy học ở trường Mầm non Mặt khác việc mua sắm quá nhiều đồ chơi cho trẻ làm ảnh hưởng đến kinh

tế của các bậc phụ huynh Trong khi các nguyên vật liệu, phế phẩm từ cuộc sống, trong sinh hoạt đang sẵn có và có rất nhiều để cho các cháu có thể sử dụng tái tạo làm đồ dùng đồ chơi cho chính mình Bởi “Mỗi em bé là một con người riêng biệt”[3], nên khi trẻ có được những đồ chơi do tự tay mình làm ra các cháu

sẽ cảm thấy yêu quý và hứng thú hơn rất nhiều so với những đồ chơi mua sẵn

Đây cũng là một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quý sức lao động ngay từ khi còn bé Xuất phát từ những ý tưởng nêu trên, tôi nghĩ rằng việc dạy cho trẻ

tự làm đồ dùng đồ chơi là việc hết sức cần thiết và bổ ích Là một giáo viên mầm non, tôi luôn nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của đồ dùng đồ chơi đặc biệt là những đồ dùng đồ chơi tự tạo đó chính là động lực thôi thúc tôi tìm tòi ra những giaÒi pháp để giúp trẻ tạo ra những đồ chơi phù hợp với khả năng

tư duy của trẻ, giúp trẻ tận hưởng cảm giác thú vị khi hoàn thành sản phẩm từ những đồ chơi ấy, kích thích trẻ say mê sáng tạo Đó cũng chính là đề tài tôi

chọn cho sáng kiến kinh nghiệm của mình, “Một số giaÒi pháp hướng dẫn trẻ

3 - 4 tuổi làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo bằng các nguyên vật liệu phế thải ở trường mầm non Nga Tân, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa”

- Nhằm giúp trẻ phát triển tư duy, óc sáng tạo, rèn luyện tính kiên trì, khéo

léo của đôi bàn tay, biết bố cục trình bầy sản phẩm cân đối hài hòa

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Một số giaÒi pháp hướng dẫn trẻ 3 - 4 tuổi làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo bằng các nguyên vật liệu phế thải ở lớp Mẩm A1 - Trường mầm non Nga Tân

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Sưu tầm, lựa chọn

những tài liệu có liên quan đến đề tài đưa vào nghiên cứu ứng dụng làm đề tài

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Tôi đến tận nhà phụ huynh, gặp phụ huynh thu thập thông tin, ghi chép cụ thể thông tin của từng

trẻ Ngoài ra trong lúc đón trẻ, trả trẻ tôi trao đổi với phụ huynh để nắm bắt rõ hơn tình hình, đặc thù riêng của từng trẻ

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Thu thập thông tin, xử lý số liệu để biết trẻ nắm bắt như thế nào (Lập bảng thống kê xử lý các số liệu như tính tỉ

lệ % trên bảng khảo sát)

- Phương pháp thực hành trải nghiệm: Là phương pháp thực hành thao tác với các đồ vật, đồ chơi Trẻ sử dụng và phối hợp các giác quan, làm theo sự hướng dẫn của cô Rèn luyện thao tác tư duy và kỹ năng khéo léo cho trẻ

- Phương pháp trực quan minh họa (quan sát, làm mẫu, minh họa): Là phương pháp cho trẻ quan sát, tiếp xúc với đồ dùng, đồ chơi, vật thật, hành động mẫu, thông qua sử dụng các giác quan kết hợp với lời nói nhằm tăng cường vốn hiểu biết, phát triển tư duy, tính thẩm mỹ cho trẻ

- Phương pháp dùng lời nói: Là phương pháp sử dụng các phương tiện ngôn ngữ (đàm thoại, trò chuyện, giải thích) nhằm truyền đạt và giúp trẻ thu nhận thông tin, kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẻ ý tưởng, bộc lộ những cảm xúc, gợi nhớ những hình ảnh và sự kiện bằng lời nói

- Phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ: Phương pháp dùng cử chỉ điệu bộ kết hợp với lời nói thích hợp để khuyến khích và ủng hộ trẻ hoạt động nhằm khơi gợi niềm vui, tạo niềm tin cổ vũ sự cố gắng của trẻ trong quá trình hoạt động

- Phương pháp nêu gương - đánh giá: Nêu gương (sử dụng các hình thức khen, chê phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ, biểu dương là chính) Đánh giá (thể hiện thái độ đồng tình hoặc chưa đồng tình của người lớn của bạn bè trước việc làm, hành vi, cử chỉ của trẻ.Từ đó đưa ra nhận xét, tự nhận xét trong từng tình huống hoặc hoàn cảnh cụ thể)

rộng vốn từ cho trẻ Phát triển tình cảm - kỹ năng xã hội: Thông qua làm đồ

dùng đồ chơi phát triển ở trẻ tinh thần hợp tác, gắn kết, chia sẻ giữa trẻ với trẻ

và giữa trẻ với cô Phát triển thẩm mĩ: Sau khi làm xong sản phẩm mình làm ra

trẻ sẽ rất vui vẻ, thoải mái khi giới thiệu sản phẩm của mình Trẻ biết tôn trọng,

yêu thắch và có ý thức giữ gìn sản phẩm do chắnh mình làm ra

Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ mẫu giáo

3 - 4 tuổi Trẻ có thể lực, ngôn ngữ, trắ tuệ cõ bản đã phát triển đến mức độ týõng đối hoàn thiện Vì thế, trẻ có khả nãng lĩnh hội đêÒ laÌm ra caìc đôÌ duÌng đôÌ chõi đa dạng, phong phú cùng cô Nếu chúng ta biết cách dạy, truyền đạt, kắch thắch trẻ ở thời điểm này thì trẻ sẽ tiếp thu rất nhanh và còn có thể týò miÌnh laÌm

ra caìc đôÌ duÌng đôÌ chõi một cách sáng tạo theo yì týõÒng cuÒa riêng miÌnh

Chắnh vì vậy, luật giáo dục năm 2005 ban hành số 38/ 2005 ngày 14/6/2005

ở điều 23 yêu cầu về nội dung và phương pháp GDMN cũng nhấn mạnh:

ỘPhương pháp giáo dục mầm non chủ yếu là thông qua việc tổ chức các hoạt động vui chơi để giúp trẻ em phát triển toàn diệnỢ [4] Mặt khác theo tài liệu bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non cũng đã nói: Vui chơi là Ộcuộc sốngỢ của trẻ lứa tuổi mẫu giáo, vui chơi đồng thời cũng là phương tiện hiệu quả nhất để phát triển các chức năng tâm lắ, sinh lắ và hình thành nhân cách của trẻ Sự sáng tạo thông qua chơi giúp trẻ em phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần Đồ chơi là một phần quan trọng trong vui chơi của trẻ mầm non Đồ chơi là người bạn thân thiết của trẻ, đem lại niềm vui cho trẻ và là khởi nguồn của những xúc cảm Ờ tình cảm tắch cực ở trẻ [5] Do đó để trẻ chơi tốt thì phải có đồ dùng đồ chơi đáp ứng cho trẻ ngoài nguồn đồ dùng đồ chơi do giáo viên cung cấp thì đồ dùng đồ chơi cho trẻ tạo ra cũng vô cùng đa dạng và phong phú

Một trong những yêu cầu của chương trình Giáo dục mầm non được ban hành theo thông tư 51/2020/TT - BGDĐT ngày 30/12/2020 sửa đổi, bổ sung một

số nội dung của chương trình giáo dục mầm non, GDMN là Ộtạo điều kiện thuận lợi cho trẻ được tắch cực tìm tòi, khám phá mọi lứa tuổiỢ [1]

Khi dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi phải đảm bảo thực hiện theo mục tiêu giáo dục, mang tắnh thẩm mĩ, phải giúp trẻ phát triển trắ tưởng tượng, kắch thắch cho trẻ tắnh độc lập, sáng tạo, đồng thời phải phù hợp với từng lứa tuổi và đảm bảo được sự an toàn cho trẻ [2]

Ngoài ra, thực hiện theo tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non cho trẻ mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi ) của Nhà xuất bản giáo dục Việt nam do TS.Trần Thị Ngọc Trâm và TS.Lê Thu Hương - PGS.TS.Lê Thị Ánh Tuyết (đồng chủ biên) hướng dẫn chung về hoạt động vui chơi, giúp giáo viên chủ động, sáng tạo trong việc thực hiện chương trình, qua đó giúp giáo viên linh hoạt trong việc lựa chọn, bổ sung thay thế hoạt động cho phù hợp với chủ

đề, phù hợp với trẻ và phù hợp với thực tế của địa phương mình [2]

Để làm được điều này, giáo viên cần phải trang bị cho mình những kiến thức về chăm sóc giáo dục trẻ, hiểu đặc điểm của trẻ và kiến thức về làm đồ dùng đồ chơi, có được những kiến thức định hướng một số nguồn vật liệu cần thiết, tiếp theo phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để biết trước những nguyên vật liệu nào mà trẻ có thể sưu tầm được Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ giao nhiệm vụ và hướng dẫn trẻ cách sưu tầm, thu nhặt và bảo quản các nguyên vật liệu Từ đó trẻ biết được để làm được ĐDĐC cần phải làm như thế nào, bảo quản nó ra sao và chơi chúng như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

a Thuận lợi:

* Đối với cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng đồ chơi

- Trýờng Mầm non Nga Tân ðýợc ủy ban nhân dân xã quan tâm, luôn tạo ðiều kiện xây dựng bổ sung cõ sõÒ vâòt châìt Là trường đạt chuẩn quốc gia mức

độ I, ngôi trường khang trang, khuôn viên sạch đẹp, có đầy đủ đồ dùng đồ chơi ngoài trời, có đầy đủ sân vườn theo quy định như: Vườn cổ tích, vườn rau của

bé, khu vui chơi vận động, các trang thiết bị đồ dùng đồ chơi, tạo những điều kiện thuận lợi để các cháu được tham gia vào các hoạt động một cách tích cực

- Lớp do tôi phụ trách được nhà trường mua sắm trang thiết bị, đồ đùng, đồ chơi học liệu và tôi làm thêm đồ dùng đồ chơi bằng các nguồn nguyên vật liệu phục vụ cho các hoạt động của trẻ

* Đối với giáo viên:

Bản thân là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ có trình độ chuyên môn trên chuẩn và không ngừng học hỏi, tự học tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm

* Đối với trẻ:

Ban giám hiệu giao sĩ số lớp tôi 32 trẻ, tỉ lệ trẻ ra lớp 32/32 trẻ đạt 100%

Đa số trẻ trong lớp mạnh dạn, tự tin, có nề nếp có thói quen, lễ phép, ngoan ngoãn nghe lời cô giáo

* Đối với Phụ huynh:

Phụ huynh của lớp tôi hết mực quan tâm, luôn sát sao cùng với cô và trẻ Ðồng thời cha mẹ còn kêu gọi ủng hộ mua sắm thêm trang thiết bị phục vụ cho các cháu Đây cũng là điều kiện tốt để giáo viên - phụ huynh - nhà trường có được các giải pháp tốt để chăm sóc giáo dục trẻ

b Khó khăn

* Đối với cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng đồ chơi:

Bên cạnh những thuận lợi trên, trong thực tế trường Mầm non Nga Tân cũng còn gặp nhiều khó khăn về đồ dùng đồ chơi ở các nhóm lớp, mặc dù đã

được nhà trường trang bị nhưng số lượng chưa đáp ứng, chưa phong phú về chủng loại phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động của trẻ

* Đối với giáo viên:

- Chưa đủ nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi theo ý tưởng

- Giáo viên ắt có thời gian để nghiên cứu làm thêm những đồ dùng mới lạ

- Khi làm ĐDĐC giáo viên còn phải tắnh toán nhiều đến kinh phắ và hiệu quả sử dụng

* Đối với phụ huynh:

- Nga Tân là một vùng xã vùng ven biển điều kiện kinh tế khó khãn nên một

số trẻ có phụ huynh đi làm ãn xa, để con ở nhà cho ông bà điều đó cũng dẫn tới việc đýa trẻ tới trýờng muộn, ảnh hýởng đến việc rèn luyện laÌm đôÌ duÌng đôÌ chõi saìng taòo cho trẻ

- Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến chất lượng giáo dục toàn diện của trẻ nên chưa đồng hành cùng cô giáo thực hiện tốt công tác chăm sóc

nuôi dưỡng giáo dục trẻ Đặc biệt là trong việc dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi sáng

tạo bằng các nguyên vật liệu phế thảiỢ và thu gom các nguyên vật liệu phế thải

(Bảng: Kết quả khảo sát đầu năm (tháng 9 năm 2021)

Từ kết quả thực tế đạt được trên đây, là một giáo viên mầm non, tôi luôn băn khoăn, trăn trở với chất lượng của cháu do mình phụ trách Vì vậy tôi đã đi sâu vào nghiên cứu, tham khảo và tìm ra các giải pháp để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo bằng các nguyên vật liệu phế thải một cách có hiệu quả nhất như sau:

2.3 Các giải pháp để giải quyết vấn đề

2.3.1 GiaÒi pháp 1: Nâng cao kiến thức cho bản thân về kỹ năng làm đồ

dùng đồ chơi

Đồ dùng đồ chơi là sách giáo khoa của trẻ thông qua đồ dùng, đồ chơi phát triển tính sáng tạo, nhận thức, thẫm mỹ, ham hiểu biết, tò mò, thích khám phá

Vì vậy để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi một cách có hiệu quả thì trước hết

cần phải nắm được những kiến thức cơ bản như:

từ nguyên vật liệu thiên nhiên của Thạc sỹ Nguyễn Thị Bách Chiến chuyên viên

vụ giáo dục mầm non, hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi bằng vật liệu dễ tìm của Phạm Thị Việt Hà, một số tạp chí giáo dục Đồng thời tôi luôn tìm kiếm và sưu tầm những hình ảnh “đẹp” được làm từ nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, từ

thiên nhiên, từ phế liệu để làm “ngân hàng” ảnh tư liệu, làm cẩm nang cho bản

thân mình

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2:

Hình ảnh: Hội thi đồ dùng đồ chơi sáng tạo ) Kết quả: Bản thân đã nắm được kiến thức hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC cho trẻ

mẫu giáo 3- 4 tuổi Tích lũy được phần nào kinh nghiệm quý báu cho bản thân

và tự làm đồ dùng dạy học phục vụ thiết thực cho các hoạt động đổi mới dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ, bổ sung nhiều đồ dùng

đồ chơi dạy học ở lớp và hướng dẫn cho học sinh tự tay mình làm ra những đồ dùng đồ chơi giúp trẻ hoạt động một cách tích cực hơn trong các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ

2.3.2 GiaÒi pháp 2: Đầu tư mua sắm, tìm kiếm, thu gom và xử lý nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi

Các nguyên vật liệu phế thải không những sử dụng được để làm đồ dùng đồ chơi mà còn làm sạch môi trường sống Nguyên vật liệu sau khi thu gom được cần phải làm sạch sẽ, sau đó phân nhóm cắt xếp gọn gàng bỏ vào trong rổ Nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo được thực hiện bằng 4 nguồn:

* Nguồn nguyên liệu mua: Ngay từ đầu năm học tôi làm kế hoạch tham mưu với ban giám hiệu đầu tư mua sắm nguyên vật liệu cho lớp tôi như: Xốp màu, giấy màu, kéo, keo, bông, len, dạ màu…

* Nguồn từ nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương: Bản thân tôi ngoài thời gian chăm sóc các cháu ở trường tôi tranh thủ đi tìm các nguồn nguyên vật liệu như: Rơm, cói, đay, vỏ ngao, vỏ hến, viên sỏi, đá cuội…

* Nguồn từ nguyên vật liệu phế thải: Bản thân tôi tuyên truyền các bậc phụ huynh cũng như cùng các cháu thu gom những nguyên vật liệu như: Khối hộp, que kem, chai vỏ lọ dầu gội đầu, vỏ sữa tắm, vỏ lọ nước rửa bát…

* Nguồn nguyên vật liệu từ thiên nhiên: Tôi sưu tầm các loại củ, các loại qủa, hoa, lá…

Trước khi lựa chọn các nguồn nguyên vật liệu để làm ĐDĐC cần chú ý:

- Lựa chọn các nguyên vật liệu phải sạch, đảm bảo an toàn

- Tận dụng những nguyên vật liệu phổ biến, rẻ tiền

- Những vật liệu dễ vận động được từ phụ huynh, học sinh đóng góp

- Vật liệu có màu sắc đẹp, có kích thước phù hợp vừa với tầm tay trẻ

Đồ dùng đồ chơi tự tạo phải đảm bảo tính thẩm mĩ, có màu sắc rất đẹp, mới

lạ, phong phú và hấp dẫn Đồ dùng đồ chơi tự tạo có thể nói là muôn hình muôn

vẻ, bởi chúng được tạo ra từ những vật có sẵn, dễ kiếm, dễ làm, nguồn đồ dùng

đồ chơi tự tạo là vô tận có thể dùng luôn những đồ vật thông thường trong sinh hoạt hàng ngày, trực tiếp làm từ những vật liệu tự nhiên làm đồ dùng đồ chơi, bằng những vật liệu thu lượm được và phải mang tính giáo dục cao, phù hợp với khả năng và đặc điểm của trẻ

Muốn có được những nguồn nguyên vật liệu dồi dào để làm đồ dùng đồ chơi trước hết tôi đã xây dựng kế hoạch chuẩn bị sưu tầm, thu gom nguyên vật liệu

Để tạo hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động này một cách tích cực tôi

đã tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi như:

Trò chơi 1: “ Nói nhanh – nói đúng”

Tôi chia lớp ra thành 2 đội

Cách chơi: Cô nói nhóm nguyên liệu cần sưu tầm sau đó nhiệm vụ của các đội là phải nói lên được một nguyên liệu có thể sử dụng làm đồ dùng đồ chơi

Luật chơi: Đội nào kể được nhiều nguyên vật liệu hơn là đội đó thắng Xác định mức độ tham gia của trẻ cụ thể (trẻ tham gia công đoạn nào trong quá trình chuẩn bị nguyên vật liệu )

Trò chơi 2: “Nhận dạng nguyên vật liệu qua mẫu”

Để chơi được trò chơi này tôi phải chuẩn bị sẵn 1 mẫu đồ chơi sau đó cho trẻ chuyền tay nhau khi có hiệu lệnh dừng ở bạn nào thì bạn đó phải nói được một nguyên vật liệu có trong đồ dùng, đồ chơi đó Luật chơi là không được nhắc lại nguyên vật liệu mà bạn đã nói trước

Trước khi hướng dẫn trẻ làm một số đồ dùng, đồ chơi nào đó chúng ta cần:

- Xác định nguyên vật liệu cần dùng cho một hoạt động hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC để có kế hoạch chuẩn bị đầy đủ nguyên vật liệu, đảm bảo sạch sẽ an toàn

và sử dụng dễ dàng

Ví dụ: Để chuẩn bị nguyên liệu hướng dẫn trẻ làm “Thuyền buồm” cần có:

Vỏ can nước rửa bát, xốp màu, que kem, mo cau…; Hay để làm con “Gà mái” cần có: rơm, keo nến, hạt na, chỉ buộc; Làm con bướm, con cá cần có: vỏ ngao,

vỏ trai, hạt vòng, xốp màu; Làm con trâu cần có lá mít, lá đa; Làm chiếc đồng

hồ đeo tay cần có lá dừa; Làm“ Con công” trẻ phải kể được các nguyên vật liệu đó là: xốp màu, vỏ hộp sữa chua, thìa sữa chua, keo nến, hột vòng;

- Trong quá trình chuẩn bị nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi tôi cho trẻ quan sát màu sắc (xanh, đỏ, vàng ) hình dáng (tròn, dài, bẹt ) tính chất (cứng, mềm, xốp, ráp ) tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc trực tiếp để nhận biết nguyên vật liệu cần tìm kiếm và thu gom Để làm được việc này tôi đã phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để giúp trẻ tìm kiếm Khi trẻ đã tìm kiếm, sưu tầm nguyên vật liệu có thể tìm kiếm được như: vỏ ngao, vỏ hến, hộp giấy, vỏ hộp sữa, viên sỏi các loại hột, hạt… Tôi tiến hành xử lý (rửa sạch, phơi khô loại bỏ những nguyên vật liệu không đảm bảo yêu cầu) Sau đó cô cùng trẻ phân loại theo nhóm, theo chất liệu và đưa vào kho bảo quản (có dán ký hiệu để dễ lấy khi

sử dụng)

Kết quả: Thu gom được: 255 hộp, thìa sữa chua; 325 chai nước khoáng,

C2, lọ sữa; 1350 hột hạt các loại; 130 hộp bánh kẹo, bìa cát tông; 50 cái mo cau;

300 viên sỏi, đá cuội, 5kg cói, lõi…; mua được (giấy màu: 50 túi; Xốp màu: 30 mét; keo nến: 100 cây; len: 5kg…)

2.3.3 GiaÒi pháp 3: Phương pháp hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi

Đặc trưng của trẻ mầm non là thích khám phá Vì thế ĐDĐC làm ra phải đảm bảo an toàn, không gây thương tích, có độ bền cao Đặc biệt, các ĐDĐC phải đẹp mắt thì trẻ sẽ rất hứng thú khi sử dụng

Khi hướng dẫn cho trẻ làm, chúng ta phải biết cách gợi ý cho trẻ làm ĐDĐC sao cho đảm bảo phù hợp với sự phát triển của trẻ, đặc biệt trẻ đã lớn

Cho trẻ làm từ dễ, đơn giản đến phức tạp dần, phù hợp với tình hình lớp, địa phương Phát huy được sự sáng tạo, linh hoạt giúp trẻ hứng thú tham gia các hoạt động

Sau đây là một số các bước hướng dẫn trẻ thực hiện làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo bằng các nguồn nguyên vật liệu khác nhau:

* Tôi dạy trẻ làm ĐDĐC bằng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương: Từ rơm, cói, đay, vỏ ngao, vỏ hến, viên sỏi, đá cuội….làm được nhiều con vật ngộ nghĩnh và đáng yêu như con tôm, con cá, con cua, con ếch; làm cái làn, đôi dép, bông hoa, các bộ chữ cái từ đá cuội…

Ví dụ 1: Làm con tôm

- Chuẩn bị: Rơm khô, xốp màu, keo, kéo

- Thực hiện:

+ Bước 1: Lấy 1 ít rơm khô xếp bằng thành nhúm, cắt bằng phía dưới

+ Bước 2: Dùng 1 sợi rơm buộc cuộn chặt phần dưới để lại ít thừa ra làm đuôi tôm, cuộn dần lên phía trên cuộn nhiều hơn để làm đầu tôm, phần ngọn rơm để lại làm râu tôm

+ Bước 3: Cắt xốp màu hình tròn bé dán vào làm mắt tôm Như vậy chúng ta

đã hoàn thành xong con con tôm

- Sử dụng: Trong hoạt động góc, hoạt động cho trẻ làm quen với toán, bé khám phá khoa học

Hình ảnh minh họa 1 kèm theo phụ lục 3:

(Hình ảnh: Trẻ đang làm đồ dùng đồ chơi bằng những viên đá sỏi)

* Tôi dạy trẻ làm ĐDĐC bằng các nguyên vật liệu thiên nhiên: Từ các loại

củ, các loại quả, lá cây…làm được các con vật rất ngộ nghĩnh như quả bưởi kết hợp hạt nhãn, hạt vải ghép con thỏ con chuột; quả dưa chuột ghép thành con thỏ, các bông hoa, xe ô tô; quả táo ghép thành con búp bê, con rùa, con gấu, con cú mèo, các bông hoa; quả chuối làm được con sâu, con trâu, củ khoai làm con chuột, con mèo…

Ví dụ 2: Làm con cú mèo

- Chuẩn bị: Hai quả táo mèo, củ cà rốt, hạt na, dao, kéo, tăm

+ Bước 4: Dùng tăm gắn hai quả táo vào nhau Như vậy chúng ta đã hoàn thành xong con cú mèo

- Sử dụng: Trong hoạt động cho trẻ làm quen với toán, bé khám phá khoa học

Hình ảnh minh họa 2 kèm theo phụ lục 3:

(Hình ảnh: Trẻ đang làm đồ dùng đồ chơi bằng các loại củ, quả)

* Tôi dạy trẻ làm ĐDĐC bằng các nguyên vật liệu mua: Từ các Xốp màu, giấy màu, keo, bông, len, bìa cứng…làm được các loại đồ dùng đồ chơi như: gấp giấy màu thành các loài hoa, đồ dùng trong gia đình…; cắt xốp màu may lại nhồi bông tạo ra các con vật(tôm, cua,cá, mực, ngao…), các loại rau, củ quả (cà rốt, quả lê, táo,cam, dưa hấu, đu đủ….), các loại cây (cây khế, cây thăng long, cây chuối, cây cau, cây dâu tây…)

+ Bước 2: Lấy que tre dán keo rồi dán vào một bên của hình nón để thừa que

ra 1 ít phía trên còn phần còn lại nhiều hơn làm tay cầm

+ Bước 3: Dùng tay kéo dàn hình nón ra xung quanh que tre rồi lấy băng dính dán lại Như vậy chúng ta đã hoàn thành xong chiếc ô

- Sử dụng: Trong hoạt động cho trẻ làm quen với toán, bé khám phá khoa học, hoạt động góc

Hình ảnh minh họa 3 kèm theo phụ lục 3:

(Hình ảnh: Trẻ đang làm đồ dùng đồ chơi bằng các loại giấy màu, xốp màu)

* Tôi dạy trẻ làm ĐDĐC bằng các nguyên vật liệu phế thải: Từ các khối hộp, que kem, chai vỏ lọ dầu gội đầu, vỏ sữa tắm, vỏ lọ nước rửa bát làm được rất nhiều các đồ dùng đồ chơi trong các chủ đề phục vụ cho các hoạt động hàng ngày của trẻ như: Máy bay, xe mô tô, xe đạp ,ô tô, con lợn, con voi, hươu cao cổ, chim thiên nga…

Ví dụ 4: Làm máy bay trực thang

- Chuẩn bị: Hai tấm bìa cứng hình chữ nhật kích cỡ khác nhau, vỏ hộp sữa chua, thìa sữa chua, xốp màu, keo, kéo, bút chì

- Thực hiện:

+ Bước 1: Dùng keo dán một đầu bìa cứng hình chữ nhật vào phía đầu hộp sữa chua úp xuống một phần thừa ra, cắt miếng xốp nhỏ dài hình chữ nhật cuộn lại hình tròn rồi dán làm đuôi máy bay trực thang

+ Bước 2: Cắt các miếng xốp màu đen nhỏ cuộn lại làm bánh máy bay trực thang, dùng keo dán sang hai bên miệng hộp sữa chua rồi dính lên miếng bìa cứng hình chữ nhật

+ Bước 3: Cắt miếng xốp nhỏ cuộn lại dán lên đáy hộp sữa chua, dùng ba thìa sữa chua dán xòe ra lên trên đầu miếng xốp làm cách máy bay trực thang

+ Bước 4: Cắt các màu giấy đecan thành các hình nhỏ để trang trí các ô cửa cho đẹp, sinh động Như vậy chúng ta đã hoàn thành xong máy bay trực thang

- Sử dụng: Trong hoạt động góc, hoạt động cho trẻ làm quen với toán, bé khám phá khoa học

Hình ảnh minh họa 4 kèm theo phụ lục 3:

(Hình ảnh: Trẻ đang làm đồ dùng đồ chơi bằng các nguyên vật liệu phế thải)

Ngoài ra để làm được các đồ dùng đồ chơi Tôi đưa ra rất nhiều vỏ chai lọ (Can nhựa, nước khoáng, C2, lon bia, vỏ thạch, ) và hỏi trẻ có thể làm được những đồ chơi gì? (trẻ nói làm con lợn, con thỏ, con gà ) Sau đó tôi có thể nói thêm những sản phẩm mà những nguyên vật liệu trên có thể làm

Tuy nhiên khi trẻ làm ĐDĐC không yêu cầu trẻ tự làm hết mà cần có người lớn giúp đỡ, hỗ trợ đặc biệt là cô giáo hay phụ huynh

Ví dụ: Khi làm một số các con vật: Con voi, con thỏ, con lợn, chim cánh

cụt… cô giúp trẻ cắt các hình từ chai lọ, hộp sữa chua, sau đó vẽ các chi tiết lên xốp màu để trẻ in lên xốp và cắt theo hình cô đã cắt và các chi tiết phụ, cô tiếp tục gắn keo vào những chỗ khó để trẻ gắn lại tạo thành con voi, con thỏ, con lợn, chim cánh cụt…

Khi lựa chọn đồ dùng đồ chơi cho trẻ làm thì đồ dùng đồ chơi cần đơn giản, dễ làm, rèn luyện được các kỹ năng và phù hợp với khả năng của trẻ Phát huy được sự sáng tạo, linh hoạt giúp trẻ hứng thú tham gia các hoạt động

Rèn kỹ năng vừa học hoặc rèn kỹ năng phân loại từ đơn giản đến phức tạp các loại đồ chơi, xắp xếp chúng thành những đồ dùng phục vụ cho việc học

Trong khi làm đồ chơi cô phải hướng dẫn các bước làm cụ thể, rõ ràng và dễ hiểu để trẻ có thể làm được

Để làm được đồ chơi đó cần chuẩn bị những nguyên vật liệu gì? đồ dùng gì? khi thực hiện gồm mấy bước? (bước nào cần làm trước…)

Kết quả: Cứ đến các chủ đề tiếp theo ngoài các đồ dùng đã có tôi còn

hướng dẫn trẻ làm thêm đồ dùng đồ chơi sáng tạo để phục vụ phù hợp với nội dung chủ đề đó: 100% trẻ trong lớp hào hứng tham gia làm đồ dùng đồ chơi, và nói được tên sản phẩm; 94% trẻ nói được mục đích ý nghĩa tác dụng của sản phẩm, 94% trẻ có kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi; 81,8% trẻ sáng tạo, linh hoạt trong việc làm đồ dùng đồ chơi

2.3.4 GiaÒi pháp 4: Sử dụng đồ dùng đồ chơi phù hợp vào trong các hoạt động của trẻ

Nhý chúng ta đã biết, mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt đýợc một mục đắch nhất định Vì thế, hoạt động nào cũng có tắnh chất riêng của nó Nếu nhý hoạt động hoòc đýợc tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ đýợc gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện týợng tự nhiên và phát triển thể chất; hay nhý ở hoạt động góc trẻ lại đýợc mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ nãng chõi theo nhóm Chắnh vì vậy, khi trẻ tự làm ĐDĐC cô cần cho trẻ được hoạt động nhiều trên sản phẩm của mình ở mọi hoạt động: Đón trẻ ; hoạt động học; chơi, hoạt động ở các góc; chơi hoạt động ngoài trời; Hoạt động tổ chức văn nghệ cuối tuần Cho trẻ trải nghiệm thật nhiều trên sản phẩm của mình làm ra để trẻ thấy được sản phẩm làm ra thật có ắch Khi sử dụng nhiều tạo cho trẻ động cơ phấn khởi, hứng thú để tiếp tục học làm những đồ chơi sáng tạo về sau và hứng thú khi khám phá các hoạt động

a Trong hoạt động đón trẻ

Ở giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khắ vui vẻ, tôi cho trẻ tự lấy đồ chơi chơi theo ý tưởng của mình và khám phá giúp trẻ có kĩ năng chơi thành thạo tôi gợi ý cho trẻ cách chơi, chơi theo nhóm, cá nhân Cô đàm thoại với trẻ để trẻ nói được tên đồ chơi, nguyên vật liệu và cách sử dụng đồ chơi đóẦ

b Trong hoạt động học

Hoạt động học là thời điểm quan trọng nhất trong một ngày sinh hoạt của trẻ

ở trýờng, cô cần tạo ra những hoạt động học bãÌng chõi, chõi mà học đồng thời

Ộlấy trẻ làm trung tâmỢ trong mọi hoạt động ạÒ hoaòt đôòng hoòc, caìc saÒn phâÒm đôÌ duÌng đôÌ chõi treÒ laÌm ra đýõòc sýÒ duòng phuÌ hõòp võìi týÌng chuÒ đêÌ, týÌng môn hoòc khaìc nhau týÌng tiÌnh huôìng sýÒ duòng khaìc nhau nhãÌm taòo cho treÒ tiình phaìt huy tiình tiìch cýòc hoaòt đôòng nhâòn thýìc, treÒ đýõòc traÒi nghiêòm bãÌng caìc giaìc quan, quan saìt, phaìn đoaìn trao đôÒi, so saình vaÌ nêu yì kiêìn riêng cuÒa miÌnh Taòo đôòng cõ ỘhoòcỢ qua tiÌnh huôìng chõi hoãòc caìi ỘcõìỢ phuÌ hõòp maÌ treÒ quan tâm, thiìch thuì, gây sýò chuì yì, hýìng thuì cuÒa treÒ vaÌo quaì triÌnh hoaòt đôòng

Vắ dụ: Trong chủ đề ỘGia đìnhỢ

Hoạt động: ỘKhám phá khoa họcỢ

Đề tài: Cho trẻ nhận biết và làm quen một số đồ dùng trong gia đình

Để trong hoạt động học có kết quả tốt tôi đã chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng

đồ chơi, tôi đã phân theo từng chủng loại, sắp xếp khoa học theo nhóm ở xung quanh lớp, sau đó tôi cùng trẻ đàm thoại và cho trẻ kể tên từng loại đồ dùng gia đình mà trẻ biết Phân nhóm trẻ khám phá từng loại đồ dùng, cho trẻ tự tìm và đếm số lượng đồ dùng, cho trẻ quan sát và nhận xét, gọi đúng tên, đặc điểm,