(SKKN 2022) một số giải pháp phát triển ngôn ngữ thông qua trò chơi dân gian ở nhóm trẻ chim non 1 (24 36 tháng) trường mầm non đông thanh, huyện đông sơn, tỉnh thanh hóa

Ngày 22 tháng 7 năm 2008 Bộ GD&ĐT đã ban hành Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong đó có nội dung đư

1.1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, trò chơi dân gian là một di sản văn hóa quý báu của dân tộc Được kết tinh từ quá trình lao động và sinh hoạt, thể hiện trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Vì thế, bất cứ trong chúng ta, ai sinh ra cũng đã từng là một đứa trẻ và đã từng chơi rất nhiều trò chơi dân gian khác nhau trong suốt thời thơ ấu của mình Trò chơi dân gian đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Qua trò chơi dân gian, thế giới xung quanh đối với trẻ trở nên đẹp hơn và rộng mở hơn

Trò chơi dân gian gắn liền với cuộc sống của người dân, những bài đồng dao

âm điệu nhịp nhàng, hoà quyện với những trò chơi, tạo nhịp điệu, làm cho trò chơi trở lên sống động, vui tươi, nhí nhảnh Nó góp phần phát triển toàn diện cho trẻ đặc biệt là phát triển ngôn ngữ Ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc tích luỹ kiến thức, phát triển tư duy và là phương tiện làm phong phú đời sống tinh thần của trẻ, đáp ứng nhu cầu giao tiếp giữa trẻ và mọi người xung quanh, tạo môi trường rèn luyện ngôn ngữ tốt nhất cho trẻ

Đối với trẻ lứa tuổi 24 - 36 tháng, trò chơi dân gian không những giúp trẻ thoã mãn nhu cầu vui chơi, giải trí mà nó còn mang lại cho trẻ nhiều lí thú, bổ ích đáp ứng nhu cầu giải trí, vui chơi và quyền được chia sẻ với bạn bè, mọi người xung quanh giúp trẻ hứng thú, mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, thông qua các trò chơi dân gian trẻ có cơ hội được sống trong môi trường văn hoá có từ bao đời Qua đó, trẻ tự do thoải mái khi hoạt động với cô, với các bạn và rèn cho trẻ khả năng ghi nhớ có chủ định, phát âm rõ ràng mạch lạc và làm giàu vốn từ cho trẻ Từ đó góp phần phát triển nhân cách của trẻ được hài hoà, cân đối và toàn diện

Hiện nay, xã hội càng ngày càng phát triển với tốc độ chóng mặt, sự mở mang và tiếp nhận nhiều ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại mỗi ngày một tăng cao Để những trò chơi dân gian mãi còn chỗ đứng trong tâm hồn trẻ thơ Ngày 22 tháng 7 năm 2008 Bộ GD&ĐT đã ban hành Chỉ thị số

40/2008/CT-BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong đó có nội dung đưa trò chơi dân gian vào trường học, cụ thể yêu cầu các nhà trường “Tổ chức các trò chơi dân gian

và các hoạt động giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh” Đối

với Giáo dục Mầm non Bộ GD&ĐT có nêu 1 trong 3 vấn đề trọng tâm triển khai

cuộc vận động là “Lựa chọn và đưa bài hát dân ca, trò chơi dân gian vào hoạt

động chơi tích cực cho trẻ” [1]

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, việc các bậc phụ huynh lựa chọn và hướng dẫn các trò chơi dân gian cho con mình chưa nhiều Các em bị thiệt thòi vì không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước, những trò chơi dân gian đang ngày càng bị mai một và quên lãng mà thay vào

đó là những trò chơi hiện đại trong công nghệ thông tin, hay những trò chơi khi

mang tính bạo lực sử dụng đồ dùng, đồ chơi còn gây nguy hiểm và độc hại cho trẻ Một hạn chế nữa là hiện nay thời gian các bậc cha mẹ trò chuyện với con trẻ

để phát triển vốn từ còn ít, việc bố mẹ cho trẻ chỉ ngồi một mình với điện thoại, tivi hiện giờ đang rất phổ biến Vì thế dẫn đến việc phát triển ngôn ngữ của trẻ còn nhiều hạn chế

Mặt khác, giáo viên hiện nay chưa thực sự chú ý nhiều đến việc tìm kiếm các giải pháp tổ chức trò chơi dân gian phong phú, đa dạng và phù hợp, chưa tích cực chú trọng nhiều đến việc tổ chức trò chơi dân gian vào các hoạt động hàng ngày của trẻ Ngoài ra, khi tổ chức trò chơi dân gian giáo viên chưa trang

bị cho mình các thủ thuật, những sáng tạo như: tự sáng tác thay lời mới cho các trò chơi dân gian gắn với các chủ đề trẻ học nên chưa tạo sự hấp dẫn lôi cuốn, trẻ tham gia chơi dẫn đến việc trẻ chơi các trò chơi dân gian của trẻ nhanh chán, thiếu sự tập trung, hứng thú.Vì vậy, hoạt động tổ chức trò chơi dân gian ở nhà trường hiệu quả đạt được chưa cao

Nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với sự phát triển

về ngôn ngữ của trẻ và tạo cho trẻ có hứng thú với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết Trên tinh thần nghiên cứu Chỉ thị 40 của Bộ GD&ĐT với yêu

cầu “Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh” cùng với sự chỉ đạo, triển khai của Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT đối với giáo dục mầm non là “Lựa chọn và đưa bài hát dân ca, trò chơi dân gian vào hoạt động chơi tích cực cho trẻ” bản thân tôi nhận thấy

đây là một trong những nội dung rất quan trọng của phong trào này Chính vì vậy, việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ nhằm phát triển ngôn ngữ, giúp trẻ khám phá về thế giới xung quanh một cách chính xác và đầy đủ nhất là niệm

vụ quan trọng và rất cần thiết đối với giáo viên mầm non Nên trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ tại nhóm trẻ Chim non 1 (nhà trẻ 24 - 36 tháng)

tôi đã lựa chọn đề tài “Một số giải pháp phát triển ngôn ngữ thông qua trò chơi dân gian ở nhóm trẻ Chim non 1 (24 - 36 tháng) trường mầm non Đông Thanh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá” để nghiên cứu, thực hiện

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đặc điểm của trẻ lứa tuổi 24-36 tháng, khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn hạn chế, trẻ dễ dàng tham gia vào các trò chơi nhưng cũng nhanh chán, chóng bỏ cuộc Vì vậy, qua đề tài này giúp trẻ hứng thú tham gia trò chơi dân gian không chỉ nhằm mục đích phát triển ngôn ngữ cho trẻ mà còn khơi gợi cảm xúc nguồn cội, góp phần lưu giữ bản sắc văn hoá Việt trong thời hiện đại mới, giúp trẻ xa dần những trò chơi, đồ chơi công nghiệp máy móc đang dần chiếm

ưu thế đặc biệt là với trẻ mầm non

Bản thân tôi nghiên cứu đề tài này với mong muốn thông qua việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tại trường mầm non Đông Thanh nói riêng và bậc học mầm non nói chung, nhằm giúp trẻ 24 - 36 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp phát triển ngôn ngữ thông qua trò chơi dân gian ở nhóm trẻ Chim non 1 (24 - 36 tháng) trường mầm non Đông Thanh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này, ttrong bài viết sáng kiến kinh nghiệm của mình tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp tổng hợp và phân tích;

- Phương pháp hệ thống hóa

Tôi tiến hàn nghiên cứu đọc sách và hệ thống hóa những vấn đề lý luận về tâm sinh lý của trẻ độ tuổi nhà trẻ Sưu tầm tư liệu, hình ảnh, qua những hoạt động thực tế tại nhóm trẻ Chim non 1 do tôi phụ trách

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát sư phạm: Thông qua việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ

- Phương pháp đàm thoại: Trao đổi, chia sẻ với trẻ để nắm bắt khả năng

mà trẻ tiếp nhận được qua các trò chơi dân gian mà tôi đã tổ chức cho trẻ chơi

Từ đó động viên, khuyến khích giúp trẻ tự tin bộc lộ khả năng, cảm xúc của mình nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Trao đổi với phụ huynh để tìm hiểu về sự hài lòng của phụ huynh, từ đó có các giải pháp phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc dạy con chơi các trò chơi dân gian nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ khi ở nhà

* Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu tài liệu, hồ sơ, đồ dùng, trang thiết

bị, môi trường nhóm lớp …có liên quan đến nội dung tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ

* Phương pháp toán học: Sử dụng phương pháp toán học để xử lý các kết

quả và tính phần trăm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Theo PGS - TS Nguyễn Văn Huy Giám đốc bảo tàng Dân tộc học Việt

Nam đã nói: “Cuộc sống của trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà chứa đựng cả nề văn hoá dân tộc Việt độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chấp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy sáng tạo mà còn giúp trẻ hiểu

về bạn bè, tình yêu gia đình, quê hương đất nước Ngày nay các em đang sống trong điều kiện kinh tế phát triển, chỉ làm quen với máy móc mà không có khoảng thời gian chơi cũng là thiệt thòi Thiệt thòi hơn là các em không được

làm quen và chơi những bài ca dao - đồng dao - trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước Nó đang ngày càng bị mai một và lãng quên, không chỉ ở thành phố

mà còn ở các vùng quê Vì thế giúp các em hiểu và quay về nguồn với các trò

chơi dân gian là một việc làm cần thiết” [2]

Có thể nói trò chơi dân gian là di sản văn hoá quý báu của dân tộc Việt,

nó được kết tinh từ quá trình lao động, sản xuất, sinh hoạt của ông cha ta được truyền từ đời này qua đời khác, tích tụ cả trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ xưa và hạnh phúc hơn khi trẻ mầm non được sớm tiếp cận với nền văn hoá này Trò chơi dân gian không đơn thuần chỉ là một trò chơi con trẻ mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc của một nền văn hóa truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam, đó là nền văn minh lúa nước tạo nên nền văn hóa tiên tiến, độc đáo và đậm

đà bản sắc dân tộc Trò chơi dân gian không chỉ nâng cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, sự khéo léo mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Vì thế giúp các em hiểu và tìm

về cội nguồn với những trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết trong bất cứ

thời điểm nào trong tiến trình phát triển của xã hội [1]

Bởi ở đó chúng ta đã trang bị cho trẻ một hành trang vững chắc cho những bước đi sau này của trẻ chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp giữa con người với con người, là phương tiện dạy và học Ở lứa tuổi mầm non là thời kỳ phát triền ngôn ngữ tốt nhất Vậy muốn cho ngôn ngữ của trẻ phát triển thuận lợi, một trong những điều kiện quan trọng là trẻ được tích luỹ nhiều vốn từ và trên cơ sở hiểu biết đầy đủ ý nghĩa của những từ đó và biết cách sử dụng vốn từ đó một cách thành thạo Những từ ngữ trong những bài đồng giao

đó là những câu đơn được lặp đi lặp lại kích thích trẻ phát âm như: Chi chi chành chành, Nu na nu nống… Những trò chơi dân gian có thể chơi ở mọi lúc,

mọi nơi, không đòi hỏi dụng cụ mà vẫn thu hút với trẻ nhỏ bởi sự thú vị, rộn ràng và đặc biệt là có thể chơi cả khi ít và nhiều bạn Nếu có đồ dùng thì những

đồ dùngđó rất dễ kiếm, dễ tìm như đó có thể là một cái lá cây để chơi trò chơi

“Tập tầm vông”, hay một cái khăn bịt mắt để chơi trò chơi “Bịt mắt bắt dê” hay không cần phải chuẩn bị đồ dùng gì trẻ cũng có thể chơi được đó là trò chơi “Nu

na nu nống”, “Chi chi chành chành”, “Lộn cầu vồng”… Khi chơi trẻ rất hứng

thú, vui vẻ tham gia một cách thoải mái và từ đó vốn từ của trẻ được phát triển

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2021 - 2022 được sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường tôi phụ trách nhóm trẻ Chim non 1 (24 - 36 tháng) với 36 trẻ trong đó có 20 trẻ nam và 16 trẻ nữ Trong quá trình nghiên cứu đề tài này thì tôi gặp những thuận lợi và khó khăn như sau:

2.2.1 Thuận lợi

Về phía nhà trường

Trường mầm non Đông Thanh đã đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2 vào năm

2020, nhà trường có đầy đủ các điều kiện trang thiết bị cần thiết, đảm bảo đáp ứng yêu cầu chăm sóc và giáo dục trẻ theo quy định Khuôn viên nhà trường

rộng rãi, thoáng mát, có đầy đủ các phòng chức năng, lớp học rộng, tương đối đầy đủ đồ dùng đồ chơi để phục vụ cho các hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động phát triển vốn từ vựng cho trẻ nói riêng Trong những năm gần đây, nhà trường luôn là đơn vị nằm trong tốp dẫn đầu của huyện và được nhiều đơn

vị bạn trong và ngoài huyện đến thăm quan, nhận được nhiều giấy khen của các cấp Được lãnh đạo các cấp quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để cô và trò thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao

Về phía trẻ

100% các trẻ đi học đúng độ tuổi, sức khỏe bình thường, khả năng ngôn ngữ của trẻ tương đối đồng đều Có nhiều trẻ mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia chơi trò chơi cùng cô đặc biệt là trò chơi dân gian Một số trẻ biết phối hợp cùng cô

Về phía phụ huynh

Cha mẹ trẻ nhiệt tình phối hợp với trường lớp trong công tác phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói riêng và chăm sóc giáo dục trẻ nói chung Phụ huynh đã cùng phối hợp với phụ huynh thu gom những nguyên vật liệu có sẵn trong gia đình để cùng giáo viên làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt động

Về phía giáo viên

Trong những năm qua tôi luôn đạt danh hiệu “Giáo viên dạy giỏi cấp huyện”, được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng Khen và đạt danh hiệu Chiến sỹ thi đua cơ sở, được Đảng uỷ, huyện Đoàn tặng giấy khen Bản thân có trình độ trên chuẩn, năng động, yêu nghề, mến trẻ, được phụ huynh tin yêu Khi lập kế hoạch cho lớp tôi đã nắm được tầm quan trọng và các phương pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ, nắm được các đặc điểm tâm sinh lý của từng độ tuổi và đặc điểm riêng của từng trẻ để hướng dẫn trẻ chơi và thu hút được trẻ khi trẻ tham gia trong trò chơi qua đó nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ Tôi đã biết tận dụng tối đa những lúc ngoài giờ để cho trẻ đọc các bài đồng dao nên trong quá trình tổ chức cho trẻ chơi, trẻ rất hứng thú và thực hiện tốt trò chơi Đặc biệt tự tay tôi đã làm những đồ dùng, đồ chơi mới mẻ mà quen thuộc từ các nguyên vật liệu bỏ đi: vỏ hến, vỏ trai, vỏ ốc, vỏ ngao, hạt chiếu trúc, viên sỏi…

2.2.2 Khó khăn

- Về phía trẻ

Trẻ lớp tôi phụ trách là độ tuổi nhà trẻ (24-36 tháng), thời điểm đầu năm một số trẻ chỉ nói được 1 đến 2 từ đơn giản như: Ạ, vâng, bố, mẹ, bà, cô…hay khi dạy trẻ đọc thơ thì trẻ chỉ đọc được từ cuối cùng Có những trẻ lần đầu tiên đến lớp nên còn khóc nhiều chưa thích nghi với điều kiện sinh hoạt của lớp, chưa mạnh dạn trong hoạt động

- Về phía phụ huynh

Đa số cha mẹ trẻ ở lớp tôi làm nghề buôn bán, công nhân, nông nghiệp nên đi cả ngày, họ thường ít có thời gian bên con, trò chuyện với con.Có một số

phụ huynh còn chưa chú trọng đến việc dạy nói cho con, họ nghĩ để con phát triển tự nhiên, dần dần sẽ tự biết nói Ở nhà đa số phụ huynh cho con cầm điện thoại, xem ti vi, chơi máy tính… để chơi trò chơi điện tử nên chưa có cơ hội làm quen với trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của trẻ

- Về phía giáo viên

Kinh nghiệm trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ nhiều khi còn lúng túng, hiệu quả trò chơi hạn chế Việc tổ chức trò chơi dân gian cho nhóm trẻ không phải là cả một quá trình hoạt động mà chỉ tổ chức dưới hình thức tích hợp vào các hoạt động ít đưa vào hoạt động học Việc tìm kiếm các nguồn trò chơi còn hạn chế mới chỉ dừng lại ở những trò chơi có sẵn trong chương trình nên khi tổ chức trò chơi dân gian thường hay bị lặp lại, thiếu sự đổi mới khiến trẻ không tập trung, nhàm chán

2.2.3 Kết quả khảo sát thực trạng đầu năm

Từ những thuận lợi và khó khăn trên ngay sau khi nhận lớp tôi đã tổ chức khảo sát thực trạng chất lượng của trẻ tại lớp tôi phụ trách Kết quả như sau:

Bảng khảo sát chất lượng đầu năm học tháng 9/2021

TT Nội dung đánh giá Số trẻ

1

Trẻ nghe, hiểu được các yêu

cầu đơn giản của trò chơi

dân gian

2

Nói được các câu đơn và trả

lời một số câu hỏi đơn giản 26 9 34,6 17 65,4

3

Trẻ sử dụng các câu đơn

giản để diễn đạt nhu cầu,

mong muốn của mình

4

Hứng thú khi tham gia chơi

* Nhận xét: Qua bảng khảo sát thực tế tại lớp tôi phụ trách, tôi nhận thấy:

- Nội dung 1: Trẻ nghe, hiểu được các yêu cầu đơn giản của trò chơi dân gian số trẻ đạt yêu cầu tỷ lệ thấp, mới đạt 30,8% Số trẻ chưa đạt còn 18/26 trẻ

- Nội dung 2: Số trẻ nói được các câu đơn và trả lời một số câu hỏi đơn giản của cô, tỷ lệ đạt mới có 34,6%

- Nội dung 3: Trẻ biết sử dụng các câu đơn giản để diễn đạt nhu cầu, mong muốn của mình tỷ lệ đạt mới chỉ có 26,9%

- Nội dung 4: Đặc biệt, số trẻ hứng thú khi tham gia chơi trò chơi dân gian

tỷ lệ đạt thấp 38,5%, còn tới 61,5% trẻ chưa đạt

Từ kết quả trên, bản thân tôi thấy rất lo lắng và nghĩ rằng mình phải tìm tòi, suy nghĩ để tìm ra các giải pháp tổ chức các trò chơi dân gian có hiệu quả nhằm phát triển ngôn ngữ giao tiếp cho trẻ một cách có hiệu quả nhất để giúp trẻ tự tin hơn khi giao tiếp với mọi người

2.3 Một số giải pháp nhằm phát triển ngôn ngữ thông qua việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ Nhóm trẻ Chim non 1 ở trường mầm non Đông Thanh, huyện Đông Sơn

Để thực hiện tốt việc tổ chức các trò chơi dân gian nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại nhóm trẻ Chim non 1 (24 - 36 tháng) Bản thân tôi đã sử dụng

một số giải pháp rất hiệu quả, cụ thể như sau:

2.3.1 Giải pháp 1: Lựa chọn các trò chơi dân gian theo từng chủ đề để

tổ chức phù hợp với lứa tuổi, gần gũi, quen thuộc trong đời sống xung quanh trẻ nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách tốt nhất

Tôi nhận thấy mình cần phải tăng cường cho trẻ chơi trò chơi dân gian để phát triển ngôn ngữ cho trẻ Bởi chỉ thông qua chơi, trẻ mới được tự do hoạt động, phát huy được khả năng cá nhân của mình, hiểu được những điều trẻ đã trải nghiệm, thể hiện được bản thân, xây dựng mối quan hệ với người khác Đặc biệt là thỏa mãn nhu cầu cho trẻ “Học bằng chơi, chơi mà học” để phát triển toàn diện cho trẻ nói chung và phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói riêng

Nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ lứa tuổi 24-36 tháng, ở mỗi chủ đề tôi đã lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với trẻ nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ Vì vậy, khi lựa chọn trò chơi dân gian cho trẻ chơi, tôi không chọn trò chơi quá đơn giản hoặc quá phức tạp với khả năng của trẻ vì quá dễ sẽ gây nhàm chán, trẻ không có hứng thú chơi hoặc quá khó sẽ làm trẻ nản chí, trò chơi không còn sức hút với trẻ Các tiêu chí để tôi lựa chọn trò chơi dân gian cho trẻ 24-36 tháng cụ thể là Trò chơi phải phù hợp với đặc điểm phát triển tâm sinh lý của trẻ; Trò chơi phải luôn gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ; Đồ dùng, đồ chơi phục vụ trò chơi dễ kiếm tìm, có sẵn tại địa phương; trò chơi giúp củng cố, phát triển ngôn ngữ, vận động, kĩ năng cho trẻ; Trò chơi phải có sự tham gia của nhóm trẻ hoặc tập thể trẻ trong lớp Đây cũng được coi là những tiêu chí quan trọng giúp tôi thực hiện theo đúng yêu cầu để đạt được mục tiêu kết quả mong đợi

Ngoài ra, từ những trò chơi dân gian đã lựa chọn trong chương trình để đưa vào từng chủ đề sao cho phù hợp giúp trẻ tham gia hoạt động thêm sôi nổi, cuốn hút trẻ thích thú, trẻ cùng nhau chơi và cùng khám phá, một hoạt động có

sự kết hợp nhịp nhàng giữa trò chơi dân gian, đồng giao và hoạt động học tập tạo nên môi trường học tập tích cực và thân thiện giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với những người xung quanh trẻ

Những trò dân gian thường là những bài thơ vần, với tiết tấu nhịp nhàng

vô cùng dễ nhớ, dễ thuộc được tôi lựa chọn như: Chi chi chành chành, lộn cầu vồng, dung dăng dung dẻ, nu na nu nống, rồng rắn lên mây, … và đưa vào từng chủ đề trong năm học như sau:

TT Chủ đề trong năm học Những trò chơi dân gian

- Dung dăng dung dẻ

3 Các cô, các bác trong nhóm trẻ - Lộn cầu vồng

- Bịt mắt bắt dê

- Dung dăng dung dẻ

- Kéo cưa lừa xẻ

4 Mẹ và những người thân yêu trong

gia đình

- Tập tầm vông

- Kéo cưa lừa xẻ

- Chi chi chành chành

5 Những con vật đáng yêu - Cắp cua bỏ giỏ

- Mèo đuổi chuột

6 Ngày tết và mùa xuân - Nu na nu nống, lộn cầu vồng

- Dung dăng dung dẻ

- Kéo cưa, lừa xẻ

7 Những cây, ray, quả bổ dưỡng - Cắp cua bỏ giỏ

- Mèo đuổi chuột

8 Bé đi khắp nơi bằng Phương tiện

giao thông nào?

- Oẳn tù tì

- Dung dăng dung dẻ

- Nu na nu nống

- Tập tầm vông

- Dung dăng dung dẻ

10 Bé lên mẫu giáo - Dung dăng dung dẻ

- Lộn cầu vồng

- Kéo cưa, lừa xẻ Tóm lại, để làm cho trẻ thực sự yêu thích các trò chơi dân gian, qua những buổi sinh hoạt chuyên môn của nhà trường, mỗi giáo viên phải lựa chọn trò chơi hợp lý, phù hợp với lứa tuổi và đặc điểm riêng của trẻ trường mình, lớp mình

Cô cần phối kết hợp những trò chơi dân gian vào các hoạt động một cách nhịp nhàng, khéo léo Có thể biến các trò chơi dân gian đó thành các cuộc thi nhỏ mang tính chất vô tư, hồn nhiên, không căng thẳng và có sự động viên, khích lệ kịp thời nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Phụ lục 1 Hình ảnh họp chuyên môn nhà trường

2.3.2 Giải pháp 2: Xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học có yếu

tố màu sắc của các trò chơi dân gian nhằm kích thích trẻ hứng thú tham gia hoạt động nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Muốn trẻ hứng thú với giáo dục phát triển ngôn ngữ thông qua những trò chơi dân gian thì việc đầu tiên phải tôi cần phải gây hứng thú cho trẻ khi tới lớp học, trẻ có yêu thương, thích đến lớp thì trẻ mới có hứng thú tham gia các hoạt động khác Vì thế, việc tạo môi trường học tập sáng tạo, phù hợp và hấp dẫn trẻ

là vô cùng cần thiết, sẽ khuyến khích trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động

* Xây dựng môi trường trong lớp học

Ngay từ đầu năm tôi trang trí lớp theo các chủ đề để gây hứng thú cho trẻ khi tới trường, với mỗi chủ đề tôi luôn có sự thay đổi phù hợp, gợi mở ý tưởng sáng tạo của trẻ trong hoạt động Trong lớp tôi cũng tạo một không gian nhỏ làm khu vực chơi trò chơi dân gian bằng những hình ảnh rất ngộ nghĩnh giúp trẻ tiếp cận và hứng thú hơn với trò chơi dân gian Từ khu vực chơi đó tôi cho trẻ thực hành tạo ra các sản phẩm để bổ trợ cho các trò chơi dân gian như: nơ, vòng, khăn… qua đó trẻ thấy thích thú tham gia các hoạt động với các sản phẩm do mình tạo ra dưới sự động viên khuyến khích của cô

Phụ lục 2 Hình ảnh 2.1 Trang trí, sắp đặt các nhóm chơi trong lớp

* Xây dựng môi trường ngoài lớp học

a Khu vực ngoài hành lang: Ở hành lang tôi trang trí những hình ảnh

minh hoạ bắt mắt của các trò chơi dân gian như: Trò chơi “ Ô ăn quan”, trò chơi

“Bật chụm tách chân”, “Đi theo dấu chân”… Vào mỗi buổi sáng hay thời điểm dạo chơi ngoài lớp học tôi thường xuyên tổ chức cho trẻ tham gia chơi theo nhóm ở khu vực này

Hình ảnh 2.2 Ảnh trang trí hành lang “Đi theo dấu chân” và trò chơi “Ô

ăn quan”

b Ngoài sân trường: Ngoài sân trường tôi đã phối kết hợp với tổ chuyên

môn bố trí không gian thay đổi tạo quang cảnh môi trường mới mẻ hấp dẫn Đồ chơi ngoài trời bố trí sắp xếp tạo khoảng trống của sân trường cho trẻ tập thể dục sáng, trẻ có địa điểm để tham gia các hoạt động phát triển ngôn ngữ thông qua các trò chơi dân gian Vì mỗi trò chơi có những lời ca đặc trưng riêng của từng trò nên trước khi cho trẻ chơi tôi thường tổ chức cho trẻ luyện đọc thuộc lời ca của các trò chơi, sau đó tổ chức chơi cho trẻ đây cũng chính là những đặc điểm nổi bật thu hút trẻ tham gia chơi trò chơi một cách hào hứng Khi chơi trẻ không chỉ thực hiện vận động mà trẻ vừa được chơi vừa được đọc hoặc hát những lời

đồng giao đó, làm cho trẻ chơi cảm thấy vui vẻ Trong những bài đồng giao thì ngữ nghĩa không phải là điều làm cho trẻ quan tâm mà trẻ chú ý đến ngữ âm, nhịp và vần Những bài đồng giao đó mà ông cha ta để lại phù hợp với sự hồn

nhiên của con trẻ và qua đó giúp trẻ phát âm rõ ràng, chính xác

Dưới các gốc cây bóng mát ở quanh sân trường, tôi đã phối hợp với tổ chuyên môn nhà trường trang trí, thu gom những nguyên vật liệu có sẵn để tạo

ra các trò chơi dân gian cho trẻ chơi như: Các viên sỏi sau khi được rửa sạch tôi

đã vẽ lên đó những hình dạng giống như con chim cánh cụt và xung quanh đó là những rổ hạt sỏi nhỏ hơn để cho trẻ chơi trò chơi Hay là những con ngao, sau khi được ăn còn vỏ đó tôi rửa sạch, sơn nhiều màu khác nhau Hay là những con chiếu trúc bị hư tôi rửa sạch cho trẻ ngồi chơi trò chơi “Cắp cua bỏ giỏ”, trò chơi “Tập tầm vông”…

Hình ảnh 2.3 Ảnh trẻ trang trí ở gốc cây ngoài sân trường và trẻ chơi

trò chơi “Cắp cua bỏ giỏi” dưới gốc cây

Môi trường đa dạng, phong phú hấp dẫn sẽ tạo hứng thú cho trẻ và đạt kết quả của hoạt động cao nhất Từ đó góp phần hình thành và nâng cao mối quan

hệ thân thiện giữa cô và trẻ, giữa trẻ và giáo viên Qua việc tạo môi trường trong

và ngoài lớp học tôi nhận thấy trẻ tham gia sôi nổi hơn với các hoạt động đặc biệt là các trò chơi dân gian cho trẻ từ đó làm giàu vốn từ ngôn ngữ của trẻ phát triển Ngoài môi trường trong và ngoài lớp học thì môi trường tinh thần và môi trường tâm lí xã hội cũng rất quan trọng đói với sự phát triển nhân cách, con người trẻ đặc biệt là phát triển ngôn ngữ

Với môi trường tinh thần: Đối với nhà trẻ 24 - 36 tháng giáo viên luôn gần gũi, thường xuyên quan tâm đến trẻ, trò chuyện với trẻ kể cả trong và ngoài lớp học, quan tâm đến cách giao tiếp với trẻ một cách bình đẳng, thân thiện giữa

cô với trẻ và giữa trẻ với trẻ Giáo viên luôn công bằng với mọi trẻ, xử lý tình huống đúng mực, không phân biệt, kì thị, chê bai hay cười nhạo những điểm yếu của trẻ

Hình ảnh 2.4 Cô thân thiện với trẻ trong giờ đón, trả trẻ

Với môi trường tâm lý - xã hội thì đây lại là một yếu tố vô cùng quan trọng quyết định không nhỏ đến sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ mà ở đó còn phát triển của nhiều yếu tố bên trong con người của trẻ Vì vậy, tôi luôn tạo bầu không khí lớp học cởi mở, thân thiện, tôn trọng trẻ, tạo mọi cơ hội cho trẻ được giao tiếp, chia sẻ, tham gia vào các hoạt động theo khả năng của mình Luôn tạo cho trẻ có cảm giác thoải mái, thân thuộc, an toàn và không sợ hãi luôn tôn trọng hoạt động của trẻ, trẻ cảm thấy thoải mái, tự nguyện trong các hoạt động trong ngày Tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ giao lưu với nhau giữa cô với trẻ và giữa trẻ với trẻ ở mọi lúc, mọi nơi và là tấm gương để cho trẻ noi theo

Hình ảnh 2.5 Cô và trẻ trò chuyện, giao lưu với nhau mọi lúc, mọi nơi

Như vậy,việc tạo môi trường nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển nhân cách của trẻ, là phương tiện giáo dục trẻ

bao gồm sự phát triển về đức, trí, lao, thể, mĩ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi dân gian là hình thức dễ dàng và mang lại hiệu quả nhanh nhất

2.3.3 Giải pháp 3 Đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức các các trò chơi dân gian đã lựa chọn theo các chủ đề trong năm học nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tốt hơn

a Tăng cường sử dụng đồ dùng trực quan giúp trẻ hứng thú hơn khi cho trẻ tham gia các trò chơi dân gian

Thông qua các hoạt động trong trường mầm non đặc biệt trò chơi dân gian thì chuẩn bị đồ dùng cho trẻ hoạt động cũng không kém phần quan trọng Sử dụng đồ dùng trực quan là một biện pháp vô cùng quan trọng trong hoạt động giáo dục góp phần không nhỏ vào việc nâng cao kết quả của trẻ Có đồ dùng trực quan đẹp hấp dẫn đa dạng phong phú làm cho hoạt động thêm sinh động hấp dẫn khiến trẻ hứng thú hơn nên đạt kết quả cao Hiểu được điều này thì việc tạo ra các đồ dùng đồ chơi để giúp trẻ có điều kiện hoạt động đúng mục đích là việc làm hết sức cần thiết đối với các lớp học mầm non nhưng bên cạnh đó việc lựa chọn đồ dùng dụng cụ cho trẻ rất quan trọng đây là việc làm thường xuyên của người giáo viên phải quan tâm

Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Tập tầm vông” tôi thường

xuyên thay đổi đồ dùng cho trẻ theo tuần: khi thì sử dụng hạt vòng, khi thì lá cây, nơ, sợi len…sử dụng các đồ dùng này phù hợp với nội dung bài học và chủ

đề đang thực hiện

Hay xung quanh sân trường trên những bức tường đã được vẽ nên những câu chuyện cổ tích và trẻ có thể tự liên tưởng đến các trò chơi dân gian khác nhau từ đó cô cùng trẻ có thể chọn ra trò chơi dân gian phù hợp để chơi và tổ chức chơi những trò chơi dân gian với những nhân vật đó

Hay khi cho trẻ chơi trò chơi “Nu na nu nống” ở chủ đề “Những cây rau

quả bổ dưỡng” ở trong lớp thì tôi chuẩn bị sẵn cho trẻ những chiếc ghế tự may hình quả cho trẻ ngồi lên để trẻ chơi trò chơi dân gian này và chia ra nhiều nhóm nhỏ, giúp cho trẻ giao lưu với nhau một cách thoải mái nhất

Hay khi tôi cho trẻ chơi trò chơi “Cắp cua bỏ giỏ” thì tôi sẽ chọn những

hạt sỏi nhỏ đã được rửa sạch và phun lên đó những hạt màu có rất nhiều màu sắc qua đó trẻ không những trẻ chơi nhằm cho trẻ nhận biết phân biệt được các màu

mà giúp vận động tinh cho trẻ cũng được phát triển qua đó vốn từ của trẻ ngày càng được tích luỹ

Hay khi chuẩn bị cho trẻ chơi trò chơi “Dung dăng dung dẻ” ở chủ đề

“Những bông hoa đẹp” thì tôi chuẩn bị cho mỗi trẻ một đôi hoa đeo tay có nhiều màu sắc khác nhau và tôi chia nhóm trẻ treo màu sắc của hoa đó Qua đó giúp trẻ biết đi tìm bạn của mình có cùng hoa giống mình tạo thành một nhóm và trẻ

tự thoả thuận và tự chơi với nhau theo nhóm mình

Ngoài việc lồng ghép các trò chơi dân gian vào trong các chủ đề, tôi còn

tổ chức cho trẻ chơi vào dịp lễ hội, cuối năm hoặc đầu năm sau khi trẻ nghỉ tết, nhằm mục đích lôi cuốn trẻ có hứng thú đi học chuyên cần hơn

Có thể nói sử dụng phương tiện trực quan nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những hoạt động rất thiết thực giúp cho trẻ hứng thú hơn, thoải mái hơn chơi tập trung hơn và khả năng giao tiếpgiữa trẻ với cô, trẻ với trẻ được ngày càng phát triển hơn

b Tăng cường sử dụng và làm mới một số trò chơi dân gian nhằm phát triển vốn từ vựng cho trẻ giúp trẻ dễ nhớ và nhớ lâu

Trò chơi dân gian là trò chơi rất gần gũi, quen thuộc với trẻ em Trò chơi vừa mang tính vui chơi, giải trí song từ ngữ trong những trò chơi đó lại ngắn gọn, dễ nhớ, dễ thuộc Vì vậy, tôi thấy cần phải đẩy mạnh công tác phát triển ngôn ngữ cho trẻ bằng cáchtăng cường sử dụng và làm mới một số trò chơi dân gian nhằm phát triển vốn từ vựng cho trẻ giúp trẻ dễ nhớ và nhớ lâu

Nhưng để thêm phần hứng thú cho trẻ khi tham gia trò chơi này thì từ cái nền của trò chơi cũ tôi đã sáng tác ra những lời mới giúp trẻ dễ nhớ, dễ thuộc hơn phù hợp với chủ đề, phù hợp với trẻ, mỗi chủ đề có những mục đích khác nhau còn cách chơi thì giống nhau

Ví dụ: Trò chơi “Chi chi chành chành”

Mục đích

- Phát triển vốn từ vựng cho trẻ

- Kích thích trẻ phát âm bằng các từ ngữ được lặp đi lặp lại (chi chi, chành chành, …) đặc biệt trẻ nhớ tên và hiểu được tác dụng của một số đặc điểm nổi bật của đối tượng

Đi trốn đi tìm

Ù à ù ập!