(SKKN 2022) một số giải pháp giúp trẻ 5 6 tuổi làm quen với chữ cái nhằm nâng cao chất lượng giáo dục làm quen chữ cái ở lớp mẫu giáo lớn a3 trường mầm non đông ninh, huyện đông sơn

Từ đó trẻ nhận biết mặt chữ, phát âm đúng âm của chữcái, nghe âm tìm được chữ cái, nhìn vào chữ cái đọc được âm tương ứng, nghe cấu tạo tìm được chữ cái...Do đó việc cho trẻ làm quen với

1.1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ Mẫu giáo Bên cạnh hoạt động vui chơi, hoạt động học tập đang được hình thành ở trẻ Song khác với học sinh phổ thông, hoạt động học tập chưa phải

là hoạt động bắt buộc của trẻ mẫu giáo vì chúng chưa có đủ những yếu tố cần thiết để tham gia vào hoạt động học tập với ý nghĩa đầy đủ của nó Hoạt động học tập của trẻ mẫu giáo thường bị chi phối bởi hoạt động vui chơi

“chơi mà học, học bằng trải ngiệm” Trẻ học chủ yếu dưới hình thức chơi

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trong nhất ở trường mầm non Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành

và phát triển các năng lực ngôn ngữ như: nghe, nói, tiền đọc và tiền viết, mà còn giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, nhận thức, tình cảm Đó là chiếc cầu nối giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ sắc màu của xã hội loài người Vì vậy, trẻ nói năng mạch lạc, được làm quen với chữ viết Tiếng Việt, được chuẩn bị sẵn sàng để bước vào lớp một là yêu cầu trọng tâm của phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở trường mầm non.[1]

Đối với trẻ 5 - 6 tuổi hoạt động làm quen với chữ cái là một hoạt động rất quan trọng và cần thiết đối với trẻ, giúp trẻ bước đầu làm quen với 29 chữ cái của Tiếng Việt theo kiểu chữ in thường, viết thường và làm quen thêm với kiểu chữ in hoa Từ đó trẻ nhận biết mặt chữ, phát âm đúng âm của chữcái, nghe

âm tìm được chữ cái, nhìn vào chữ cái đọc được âm tương ứng, nghe cấu tạo tìm được chữ cái Do đó việc cho trẻ làm quen với chữ cái là một hoạt động rất quan trọng trong chương trình giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi, nó giúp trẻ có những hiểu biết và kỹ năng cơ bản, hỗtrợ trực tiếp và tích cực cho bộ môn Tiếng Việt ở trường tiểu học, hình thành những kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết, mà đây

là những kỹ năng rất quan trọng đối với trẻ Việc hướng dẫn trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái là cơ hội tốt để chuẩn bị cho trẻ một hành trang Tiếngviệt vững chắc để trẻ bước vào lớp một tốt hơn, thuận lợi hơn

Đối với giáo dục mầm non dạy trẻ làm quen với chữ cái chứ không phải đưa chương trình tiếng việt lớp một xuống dạy trước cho trẻ mẫu giáo lớn Hay chỉ là sự hiểu biết đơn giản trẻ mẫu giáo đến lớp chỉ để hát, đọc thuộc vài bài thơ, câu chuyện….là giáo viên mầm non trực tiếp giáo dục chăm sóc trẻ bản thân tôi luôn suy nghĩ phải làm gì để đạt được kết quả mong đợi cuối độ tuổi của trẻ, nắm vững nội dung, nâng cao kiến thức trong hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái một cách nhẹ nhàng thoải mái và có hiệu quả nhằm chuẩn bị cho trẻ tâm thế vững vàng để bước vào lớp một

Trên thực tế ở các trường mầm non nói chung, ở trường mầm non Đông Ninh nói riêng trước đây các cô đã sử dụng các giải pháp, biện pháp thông thườn, cô truyền thụ kiến thức còn cứng nhắc, chưa linh hoạt, chưa sáng tạo Ở nhà phụ huynh dạy trẻ phát âm theo tiếng địa phương và phát

âm theo thời xưa nên đa số trẻ ở lớp còn phát âm chữ cái sai, chưa đúng nên việc hình thành và phát triển những kĩ năng cần cho việc phát triển ngôn ngữ còn hạn chế, trẻ hay phát âm sai chữ cái “l” thành “n,” chưa phân biệt được chữ cái s, x, chữ cái q (cu) phát âm sai thành “quờ”, p (pờ) phát âm sai thành “phờ”…Chính vì thế mà nhiều trẻ phát âm chữ cái Tiếng Việt chưa đúng, thậm chí phát âm ngọng và phát âm theo tiếng địa phương Vì vậy, tạo điều kiện phát âm chuẩn chữ cái là điều kiện cần thiết cho trẻ phát triển ngôn ngữ cũng như học tốt Tiếng Việt lớp một sau này Xuất phát từ những

lý do trên mà bản thân tôi đã chọn đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp mẫu giáo lớn A3 trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn” để làm đề tài

nghiên cứu

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu để đưa ra các giải pháp bản và sử dụng hiệu quả các giải pháp đó để tác động linh hoạt, sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái ở lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp mẫu giáo lớn A3 trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lí luận để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau:

- Phương pháp nghiên cứu phân tích tổng hợp tài liệu

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Tìm hiểu qua thông tin đại chúng, tập san, tài liệu bồi dưỡng, đài, báo, tivi, tài liệu có liên quan đến đề tài Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

* Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý số liệu, thông tin thu được thông qua việc sử dụng các công

cụ toán học như: cộng, trừ, nhân, chia, trung bình cộng, tỷ lệ phần trăm…

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non, việc hình thành và phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ hết sức quan trọng Ở trường mầm non, trẻ được làm quen với 29 chữ cái Tiếng Việt Từ đó trẻ nhận biết mặt chữ, phát âm đúng chữ cái, nghe phát âm tìm được chữ cái, nhìn vào chữ cái đọc được âm tương ứng, được làm quen dần với việc tập

đồ các chữ cái Tiếng Việt theo các nét chấm mờ Ngoài ra, trẻ còn được đọc một số câu thơ, ca dao, đồng dao có chứa âm của chữ cái nhằm hoàn thiện

bộ máy phát âm và khả năng ngôn ngữ mạch lạc, nói đúng ngữ âm Tiếng Việt Thông qua hoạt động làm quen với chữ cái còn giúp trẻ biết cầm bút, ngồi đúng tư thế khi tô, viết Do đó, việc cho trẻ làm quen với chữ cái là một hoạt động rất quan trọng trong chương trình giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi

Làm quen chữ cái theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và tạo môi trường Tiếng Việt giáo dục trẻ được học một cách tự nhiên, bắt đầu bằng những hoạt động gần gũi và có ý nghĩa với trẻ Để dạy trẻ làm quen

chữ cái một cách hiệu quả cần có sự thay đổi cách tổ chức hoạt động trong môi trường chữ cái vàngôn ngữ nói một cách phong phú Hoạt động làm quen với chữ cái có vị trí quan trọng trong việc giáo dục trẻ phát triển toàn diện

Theo module 3: Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ có những đặc điểm khác

nhau tùy thuộc vào từng giai đoạn tuổi trẻ Việc nắm vững những đặc điểm

này

sẽ giúp cho người giáo viên có được kiến thức và kĩ năng tốt nhất trong quá trình hỗ trợ trẻ phát triển ngôn ngữ, đặt ra những phương pháp phù hợp, linh

hoạt để đạt được những mục tiêu cho giai đoạn nền móng này.[1]

Hoạt động làm quen với chữ cái không chỉ giúp trẻ hình thành những

cơ sở ban đầu của kĩ năng nói tiếng mẹ đẻ mà còn giúp trẻ có những hiểu biết và kĩ năng cơ bản, hỗ trợ trực tiếp và tích cực cho bộ môn tiếng Việt ở trường Tiểu học Vì vậy, có thể nói, việc hướng dẫn trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái là cơ hội tốt để chuẩn bị hành trang vững chắc giúp trẻ bước vào lớp một thuận lợi

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Thuận lợi

Được sự quan tâm, tạo điều kiện của Phòng Giáo dục, Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên có sự quan tâm, theo dõi trực tiếp chỉ đạo kịp thời công tác chăm sóc giáo dục trẻ Chính vì vậy, mà hoạt động của nhà trường luôn đi vào nề nếp, nghiêm túc và đạt hiệu quả cao

Trường tôi là trường đã đạt chuẩn Quốc gia nên các trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học như: Phương tiện dạy học, cơ sở vật chất, môi trường hoạt động, tài liệu tham khảo….đều đầy đủ và mang tính hiện đại Ngoài ra, nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động cho giáo viên dự giờ rút kinh nghiệm lẫn nhau

Bản thân tôi là giáo viên trẻ, có trình độ chuyên môn trên chuẩn, có tinh thần ham học hỏi, có trách nhiệm, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, luôn cố gắng học tập để nâng cao trình độ về chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao kiến thức về công nghệ thông tin để phục vụ cho thời kỳ công nghệ 4.0 hiện nay

100% trẻ sinh hoạt bán trú tại trường tạo thuận lợi trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ tại trường mầm non Ngoài ra, phụ huynh học sinh cũng có nhiều đóng góp ủng hộ trong công tác xây dựng trường, luôn chăm

lo đến việc học tập, vui chơi, sinh hoạt của con em mình ở trường mầm non

Đa số các cháu có cùng độ tuổi, cháu đi học chuyên cần và nề nếp ngoan, lễ phép, biết vâng lời cô giáo Điều đặc biệt là trẻ rất hứng thú trong các hoạt động hằng ngày Đa số trẻ có nhiều kỹ năng tự phục vụ bản thân

Trường nằm ở địa bàn vùng nông thôn nên các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có, dễ kiếm, dễ tìm và gần gũi với trẻ

2.2.2 Khó khăn

Trẻ tuy ở cùng một độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ trong lớp còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn trong giao tiếp gây khó khăn trong việc thực hiện các nhu cầu và năng lực của trẻ

Do đặc thù về vùng miền nên ảnh hưởng không nhỏ tới cách phát âm của trẻ, trẻ còn nói tiếng địa phương Phụ huynh dạy trẻ đôi khi dạy theo phát âm truyền thống nên dẫn đến việc trẻ phát âm chưa chuẩn

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động nói chung, hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng để cho trẻ được ứng dụng thực hành thường xuyên thì chưa được chú trọng và quan tâm Do nhà trường chưa có phòng máy

vi tính mà cả lớp dùng chung 1 máy tính kết nối với tivi nên còn ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động

Do tình hình dịch bệnh covid-19 diễn ra phức tạp nên đa số trẻ đã nghỉ học một số tuần học nên trẻ gặp khó khăn trong quá trình học của trẻ

2.2.3 Kết quả khảo sát đầu năm học

Với thực trạng trên, ngay từ đầu năm học tôi đã tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái thường xuyên, quan sát, theo dõi, nắm bắt được tình hình của trẻ Tôi đã tiến hành khảo sát đầu năm học về các nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quen với chữ cái để nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái của trẻ với số lượng 35 trẻ tại lớp tôi phụ trách Kết quả đầu năm như sau:

Bảng khảo sát chất lượng đầu năm vào tháng 9/2021

TT Nội dung khảo sát

Tổng

số trẻ khảo sát

2 Trẻ nắm rõ cấu tạo của các chữ cái 5 14,3 30 85,7

3 Trẻ có kỹ năng chơi các trò chơi với

5 Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt

Nhận xét: Qua khảo sát tình hình thực tế tôi nhận thấy:

- Trẻ nhận biết và phát âm đúng chữ cái Tiếng Việt tỷ lệ đạt chưa cao 82,9%

- Trẻ nắm rõ cấu tạo của các chữ cái tỷ lệ trẻ đạt thấp mới có 14,3%

- Trẻ có kỹ năng cầm bút và tư thế ngồi đúng Tô trùng khít lên nét chấm mờ, hoàn thành vở tập tô sạch sẽ tỷ trẻ chưa đạt 82,9%

- Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động làm quen với chữ cái tỷ lệ trẻ đạt rất thấp 22,9%, tỷ lệ trẻ chưa đạt thì lại cao 77,1%

Từ những thực trạng và hạn chế nêu trên của lớp Để khắc phục và giải quyết thực trạng trên tôi đã suy nghĩ và tìm ra một số giải pháp giúp trẻ 5 -

6 tuổi làm quen với chữ cái nhằm nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái ở lớp mẫu giáo lớn A3 trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn

2.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp mẫu giáo lớn A3 trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn

2.3.1 Giải pháp 1: Tạo môi trường phong phú cho trẻ làm quen với chữ cái, tăng cường sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên dễ kiếm ở địa phương để tạo môi trường chữ trong và ngoài lớp học giúp trẻ được tiếp cận với các nhóm chữ cái theo chủ đề

Môi trường có tác dụng tốt đến quá trình giáo dục trẻ Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ, đẹp mắt, hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Vì thế việc tạo môi trường làm quen chữ cái trong lớp học là rất cần thiết để làm nổi bật môn làm quen với chữ cái

a Môi trường trong lớp học

Môi trường lớp học thì không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó tôi đã tạo các góc chơi với màu sắc sinh động ngộ nghĩnh, trẻ dễ dàng quan sát nhất vào mọi lúc mọi nơi Trong góc học tập tôi đã tạo góc để trẻ làm quen với chữ

cái, tôi dán chữ “Những chữ cái xinh xắn”ở góc này tôi tạo cây chữ cái, tôi làm

những bông hoa có gắn chữ cái và cho trẻ chơi chọn chữ cái đã học hoặc các nhóm chữ cái để dán lên cây, tạo thành cây chữ cái

Xem phụ lục 1.1: Hình ảnh góc chơi chữ cái

Ở góc học tập tôi còn làm thêm bảng nắp chai chữ cái để cho trẻ chơi vặn

cô chai chữ cái đúng Hoặc tôi viết các chữ cái lên sỏi để cho trẻ chơi trò chơi gắp sỏi Tùy vào từng chủ đề, làm quen với từng nhóm chữ khác nhau mà tôi đã chuẩn bị, trang trí sao cho phù hợp Qua đó giúp trẻ nhận biết, phát âm đúng các chữ cái Tiếng Việt

Xem phụ lục 1.2: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi vặn nắp chai, trò chơi gắp sỏi

Ngoài ra tôi còn cắt những chữ cái nhỏ để khi học, khi chơi trẻ sẽ dễ dàng bóc và gắn chữ thành từ có nghĩa Từ đó giúp trẻ nhận dạng được một cách chính xác chữ cái, nhận được chữ cái trong tập hợp các chữ cái tạo ra trong từ, câu Cho trẻ phát âm chữ cái đó, hoặc điền chữ còn thiếu trong tên của mình

Từ cách trang trí đó tôi thấy thu hút được trẻ hơn, trẻ rất thích thú tham gia

vào trò chơi “Những chữ cái xinh xắn”, “Tìm chữ trong từ”, “Vặn nắp chai”,

“gắp sỏi” trong giờ chơi ở các góc hay trong các giờ hoạt động khác Thông qua

các trò chơi đó trẻ dễ nhận ra được các chữ cái do đó đến giờ hoạt động chính trẻ tiếp thu bài nhanh hơn, ghi nhớ khắc sâu hơn

Không chỉ ở góc “Học tập” mà ở các góc khác, các đồ dùng tự tạo tôi đều

dán chữ để trẻ dễ dàng quan sát các chữ cái mà trẻ đã học qua

Ví dụ: Ở góc gia đình các đồ dùng tự tạo như (tủ lạnh, bàn ghế, tủ quần

áo…) tôi đều dán chữ tương ứng để khi trẻ chơi hoạt động góc trẻ sẽ nhận được chữ mà trẻ đã học qua

Ví dụ: Góc xây dựng ở chủ đề “Giao thông” các đồ chơi như ô tô con, ô

tô buýt, xe đạp…tôi đều cắt chữ các từ gắn vào đồ dùng để cho trẻ chơi, khi trẻ chơi tôi thường hỏi trẻ các chữ cái mà trẻ đã học qua Thông qua đó tôi thấy trẻ nhanh nhớ các chữ cái hơn

Ngoài ra ở các bảng biểu quy định của góc chơi tôi đều dán chữ và có minh họa hình ảnh do vậy trẻ dễ dàng quan sát và nhận ra chữ cái Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ đề Không những ở góc

“Những chữ cái xinh xắn” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương

ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ đựng hình, các thùng đựng học liệu… Hoặc dán xung quanh lớp các tên các góc chơi vừa tầm nhìn với trẻ Hoặc có những bức

vẽ của trẻ được viết tên trẻ vào phía trái, làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bút chì, bút màu,vở tập tô

b Môi trường ngoài lớp học

Bên trong lớp học bản thân tôi đã sáng tạo ra và trang trí tạo môi trường mới cho lớp học để trẻ hứng thú tham gia chơi một cách hứng thú, tích cực còn với môi trường ngoài lớp tôi cũng trang trí hành lang ngoài lớp học bằng những dây treo chữ cái, tủ đựng đồ của trẻ cùng được ký hiệu bởi các chữ cái, chữ số….Ngoài ra, tôi còn tham gia cùng nhà trường để tạo nên các khu vực chơi mới cho nhà trường để các cháu động hoạt động, mà đặc biệt là tạo môi trường chữ cái ở ngoài sân trường, giúp trẻ tiếp cận với chữ cái mọi lúc, mọi nơi

Nhà trường đã chỉ đạo chuyên môn và các đoàn viên đã tạo nên khu sân trường với nhiều hình ảnh sinh động, trong những hình ảnh đó là có chữ cái tương ứng để trẻ được chơi mọi lúc, mọi nơi Hàng ngày trẻ lớp tôi rất hứng thú khi tham gia chơi ở khu vực sân chơi chữ cái này và qua đó trẻ được khắc sâu hơn, nhớ lâu hơn các chữ cái

Xem phụ lục 1.3: Hình ảnh các cô đang tạo môi trường chữ cái ngoài sân trường và hình ảnh trẻ chơi với chữ cái ở ngoài sân trường

Việc tạo môi trường nói chung, môi trường chữ cái nói riêng giúp trẻ như được tắm mình trong môi trường chữ cái, trẻ cảm thấy rất thoải mái khi tham gia vào các hoạt động, trẻ được làm quen với các chữ cái in thường, viết thường, in hoa ở mọi lúc mọi nơi Trẻ hứng thú với việc học chữ cáihơn nhằm kích thích tư duy ham học, sáng tạo ở trẻ Qua đó giúp trẻ nhận biết, phát âm đúng các chữ cái Tiếng Việt

2.3.2 Giải pháp 2: Bám sát mục tiêu cuối độ tuổi để lập kế hoạch, lựa chọn nội dung cho trẻ làm quen với chữ cái theo các chủ đề giáo dục trong năm học một cách phù hợp, có hiệu quả

Để thực hiện tốt việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở tại lớp tôi đang phụ trách, vào đầu năm học tôi phối kết hợp với tổ chuyên môn lập kế hoạch về mục tiêu và nội dung giáo dục cho độ tuổi lớp mình Khi xây dựng mục tiêu tôi luôn hướng vào trẻ, dựa trên nhu cầu và nhận thức của trẻ để đưa ra mục tiêu phù hợp với khả năng của trẻ Trẻ của lớp tôi ở vùng nông thôn, tôi không thể áp đặt trẻ phải đạt được những yêu cầu như trẻ thành phố hay thị trấn mà đưa ra những mục tiêu xa quá với nhận thức của trẻ sẽ làm cho trẻ không hứng thú khi tham gia các hoạt động nói chung, hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng Khi xây dựng mục tiêu, lập kế hoạch cho trẻ làm quen với chữ cái cụ thể cho lớp tôi đã chú trọng tìm hiểu và dựa vào các căn cứ sau:

Thứ nhất, tôi căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lí của trẻ như: khả năng,

nhu cầu học tập, sở thích của trẻ mà tôi đã quan sát được để xác định mục tiêu cho phù hợp và sát với tâm lí trẻ

Thứ hai, tôi căn cứ vào nội dung giáo dục theo từng độ tuổi (trong

chương trình giáo dục mầm non) để xác định mục tiêu và nội dung giáo dục Đặc biệt tôi luôn bám sát mục tiêu cuối độ tuổi để lập kế hoạch cho trẻ làm quen với chữ cái theo chủ đề một cách phù hợp, có hiệu quả

Thứ 3, tôi căn cứ vào khung chương trình năm, các chủ đề trong năm

để xác định các mục tiêu, lựa chọn nội dung hoạt động cho phù hợp với chủ

đề, lên lịch học, phân chia các nhóm chữ cái để dạy trẻ sao cho trẻ được làm quen đủ với 29 chữ cái và phù hợp với các chủ đề trong năm

Ví dụ: Ngay từ đầu năm tôi đã lập ra bảng phân chia các nhóm chữ cái

phù hợp với từng chủ đề để cho trẻ làm quen đủ với 29 chữ cái Tiếng Việt Sau đây là hình ảnh bảng phân chia các nhóm chữ cái theo từng chủ đề trong năm học của lớp mẫu giáo lớn A3 mà tôi đang phụ trách

Xem phụ lục 2.1: Hình ảnh bảng phân chia các nhóm chữ cái phù hợp với các

chủ đề trong năm học

Sau khi tôi đã phân chia các nhóm chữ cái phù hợp với các chủ đề trong năm thì tôi bám sát vào đó để lên kế hoạch cho từng chủ đề, khi lên kế hoạch tôi lên kế hoạch cho trẻ làm quen với nhóm chữ cái trước sau đó mới đến trò chơi với nhóm chữ cái Từ những việc làm đó của tôi đã giúp cho trẻ

ở lớp tôi khi học chữ cái không bị áp lực, trẻ hào hứng khi tham gia hoạt động với chữ cái, giúp cho trẻ nhận biết, phát âm chuẩn chữ cái theo tiếng phổ thông, nắm vững được cấu tạo của chữ cái…

Ví dụ: Ở chủ đề gia đình, tôi lên kế hoạch cho trẻ làm quen nhóm chữ

cái e, ê trước, sau đó tôi mới lên kế hoạch cho trẻ chơi trò chơi chữ cái với nhóm chữ cái e, ê Tương tự ở các chủ đề khác cũng vậy tôi lên kế hoạch cho trẻ làm quen với nhóm chữ cái sau đó mới đến trò chơi với chữ cái

Xem phụ lục 2.2: Hình ảnh kế hoạch hoạt động theo chủ đề

Tóm lại, tùy từng chủ đề mà tôi lập kế hoạch cho trẻ làm quen với từng nhóm chữ cái phù hợp với chủ đề trong năm, phân bố các nhóm chữ cái cho phù hợp với 9 chủ đề trong năm học và luôn luôn bám sát vào mục tiêu cuối độ tuổi làm sao cuối năm học trẻ nhớ và phát âm đúng, nắm được cấu tạo, biết tô, đồ theo nét chấm mờ 29 chữ cái Tiếng Việt

2.3.3 Giải pháp 3: Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái trong hoạt động học Sáng tạo trong việc thiết kế các trò chơi với chữ cái nhằm tạo hứng thú cho trẻ Cho trẻ làm quen với các loại vở liên quan đến chữ cái nhằm giúp trẻ biết sử dụng vở và cách cầm bút

Hoạt động làm quen với chữ cái là hoạt động giúp trẻ nhận biết các chữ cái một cách chính xác nhất, bởi vì thông qua tiết học làm quen với chữ cái cô giáo giúp trẻ làm quen với chữ cái về cách phát âm chính xác, cấu tạo chữ cái, nhận biết được chữ cái in thường, chữ cái viết thường và chữ cái in hoa Trẻ được phát âm nhiều lần, nhớ được cấu tạo nên trẻ được khắc sâu

về chữ cái mà trẻ được học từ đó giúp trẻ phát âm đúng, nhớ cấu tạo chữ cái

để nhận diện mặt chữ cái chính xác, phát âm chuẩn chữ cái và có thể tập đồ các nét của chữ cái theo đúng cấu tạo Khi tổ chức hoạt động này tôi luôn tìm tòi và sáng tạo, linh hoạt các nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức

để tạo cho trẻ thích học chữ cái, cảm thấy hứng thú khi học chữ cái

a Sử dụng nhiều thủ thuật gây hứng thú để hướng trẻ bước vào giờ học một cách hào hứng Tổ chức ôn luyện nhóm chữ cái đã học ở chủ đề liền kề thông qua các trò chơi để trẻ chơi, học một cách vui vẻ, thoải mái

Khi tổ chức hoạt động học có chủ đích nói chung, hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái nói riêng trình tự các bước của tiết dạy gần như giống nhau đều

có 3 bước đó là ổn định tổ chức gây hứng thú sau đó tiếp đến là nội dung trọng tâm và cuối cùng là luyện tập củng cố Vì vậy, khi dạy trẻ làm quen với chữ cái muốn cho trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động thì ngay từ đầu tôi đã sử dụng nhiều thủ thuật để gây được hứng thú cho trẻ và cũng tùy vào từng tiết làm quen với nhóm chữ cái khác nhau mà tôi có thủ thuật gây hứng thú khác nhau để cho trẻ cảm thấy hứng thú, không bị nhàm chán để bước vào tiết học

Sau khi dùng thủ thuật để gây hứng thú cho trẻ, tôi sẽ cho trẻ ôn luyện nhóm chữ cái mà trẻ đã được học ở chủ đề trước bằng cách chơi trò chơi ôn luyện như xúc xắc xúc xẻ, tôi là chữ cái gì

Ví dụ: Ở chủ đề: Gia đình, với tiết học có chủ đích: Cho trẻ làm quen với

chữ cái e, ê Trước khi cho trẻ vào làm quen với nhóm chữ cái e, ê, tôi đã dùng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ bằng cách giới thiệu các gia đình tham gia hoạt động, sau đó cho trẻ đọc bài thơ “làm anh”, trò chuyện về chủ đề, sau đó sẽ cho trẻ ôn lại nhóm chữ cái a, ă, â đã học ở chủ đề trước bằng cách tặng cho các gia đình trò chơi: xúc xắc xúc xẻ Trên bề mặt quân xúc xắc có chứa các chữ cái a,

ă, â, đây là nhóm các chữ cái đã học ở chủ đề bản thân Cô sẽ mời trẻ lên tung quân xúc xắc, nếu quân xúc xắc ngửa mặt nào thì trẻ phát âm to tên chữ cái đó

Xem phụ lục 3.1: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi xúc xắc xúc xẻ

Tùy từng nội dung hoạt động mà cô có thể sử dụng các thủ thuật khác nhau để gây hứng thú cho trẻ để hướng trẻ bước vào giờ học một cách tích cực, hứng thú Có thể sử dụng thủ thuật như hát vận động, đọc thơ hay kể câu chuyện… Giáo viên nên linh hoạt, vận dụng sáng tạo các thủ thuật giúp trẻ hào hứng khí tham gia hoạt động làm quen với chữ cái

b Hướng dẫn trẻ làm quen với nhóm chữ cái mới khi tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái trong hoạt động học có chủ đích, chú trọng đến việc dạy trẻ nhận biết, phát âm đúng, chuẩn tiếng phổ thông

Sau khi tôi dùng thủ thuật để gây hứng thú cho trẻ trước khi vào giờ học Tôi dùng thủ thuật khác nhau để hướng dẫn, giới thiệu nhóm chữ cái mới để cho trẻ nhận biết, phát âm chuẩn, nhớ cấu tạo của nhóm chữ mới Tôi có thể đọc câu

đố về đồ vật hoặc có thể đưa tranh ảnh trong chủ đề dưới tranh có các từ, các tiếng tương ứng cho trẻ đọc phát âm các từ, các tiếng Sau đó tôi ghép các chữ cái ròi tạo thành tiếng, thành từ hoặc cũng có thể cho trẻ lên tự ghép các chữ cái tạo thành tiếng, từ giống với tiếng, từ ở phía dưới bức tranh

Tiếp theo tôi có thể cho trẻ tìm các chữ cái cần dạy trong tiết học ngày hôm đó bằng cách cho trẻ tìm các chữ cái đã học hoặc tìm các chữ cái giống nhau, hay là tìm chữ cái chưa học Khi tìm chữ cái rồi đối với chữ cái đã học tôi cho trẻ phát âm chữ cái mà trẻ đã tìm qua đó giúp trẻ ôn luyện được chữ cái

đã học Còn đối với chữ cái chưa học thì tôi bắt đầu giới thiệu chữ cái đó cho trẻ quan sát Sau đó tôi phát âm mẫu, lưu ý giáo viên khi phát âm mẫu cần phát âm đúng, chuẩn tiếng phổ thông để trẻ còn bắt chước phát âm đúng Cô phát âm xong cô cho trẻ phát âm theo nhiều hình thức như cả lớp, tổ, nhóm, cá nhân hay phát âm theo hướng dẫn chỉ tay của cô Tôi luôn chú trọng cho trẻ được phát

âm nhiều, sửa sai cho trẻ phát âm đúng, chuẩn tiếng phổ thông vì trẻ ở địa phương tôi ở vùng nông thôn nên còn bị ảnh hưởng bởi tiếng địa phương Cũng qua đây cô cho trẻ nhận xét cấu tạo của chữ cái sau đó cô khái quát đúng cấu tạo của chữ cái để giúp trẻ khắc sâu nhận biết chữ cái Tương tự như vậy cô cho trẻ làm quen lần lượt các chữ cái trong nhóm chữ mà hôm đó cần cho trẻ làm quen Sau đó cho trẻ so sánh các chữ cái trong nhóm chữ để trẻ biết được các chữ cái

đó có đặc điểm gì giống và khác nhau Qua đó giúp trẻ củng cố, khắc sâu hơn về nhận biết, phát âm chữ cái đúng, chuẩn tiếng phổ thông

Xem phụ lục 3.2: Hình ảnh tiết học trẻ học làm quen với chữ cái

Có thể nói đây là bước trọng tâm trong tiết dạy cho trẻ làm quen với chữ cái Cứ tưởng chừng như là đơn giản nhưng nếu giáo viên không có thủ thuật, phương pháp tổ chức hoạt động thì sẽ không gây hứng thú được cho trẻ, trẻ nhận

biết, pháp âm chưa chuẩn, chưa đúng Chính vì vậy, mà giáo viên cần phải có thủ thuật, vận dụng linh hoạt các phương pháp để tổ chức hoạt động làm quen với chữ cái, chú trọng dạy trẻ nhận biết, phát âm đúng, chuẩn tiếng phổ thông, nắm vững được cấu tạo của chữ cái

c Sáng tạo trong việc thiết kế các trò chơi chữ cái giúp trẻ luyện tập củng cố nhóm chữ cái vừa được học để trẻ khắc sâu hơn, nhớ lâu hơn các chữ cái

* Thiết kế các trò chơi ứng dụng công nghệ thông tin

Hiện nay xu thế công nghệ 4.0 ngày càng phát triển mạnh mẽ Đối với việc dạy học cho trẻ mầm non thì có nhiều hoạt động có thể ứng dụng được công nghệ thông tin để gây hứng thú được cho trẻ Chính vì thế mà tôi đã ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái Tôi đã sử dụng phần mềm powerpoint để soạn giáo án điện tử, sử dụng các app mới, thiết

kế các hiệu ứng bắt mắt, âm thanh sôi động tạo ra một số trò chơi để thu hút trẻ Việc ứng dụng công nghệ thông tin để tổ chức cho trẻ chơi với chữ cái đối với những trường thành phố, thị trấn thì nó không gì là mới lạ, tuy nhiên đối với trường tôi nằm ở địa bàn nông thôn thì việc thiết kế tổ chức các trò chơi ứng dụng công nghệ thông tin để cho trẻ được thực hành, được sử dụng thường xuyên thì còn nhiều khó khăn, chưa được quan tâm Chính vì thế, tôi đã tạo ra một số trò chơi ứng dụng công nghệ thông tin làm quen với chữ cái để cho trẻ

lớp mình được chơi, được tự mình sử dụng chuột để chơi

Ví dụ: Làm quen với nhóm chữ a, ă, â

* Trò chơi: Tìm chữ cái và điền chữ còn thiếu trong từ

Cách tạo ra trò chơi: Để tạo được trò chơi này tôi đã tải hình ảnh trẻ đang

chải đầu, dưới bức tranh tôi đã đánh sẵn từ chải đầu hoàn thiện để cho trẻ phát

âm, phía dưới có từ chải đầu nhưng chưa hoàn thiện Sau đó xung quanh bức tranh có các chữ cái a, ă, â, o Tôi dùng các hiệu ứng trên phần mềm powerpoint

để tạo ra trò chơi này, nếu trẻ tìm nhầm chữ cái sẽ phát ra âm thanh sai (ồ), chọn đúng sẽ phát ra âm thanh đúng (vỗ tay)

Cách chơi: Trẻ quan sát thật tinh từ ở phía trên để biết xem chữ cái còn

thiếu trong từ là gì và khi lên chơi trẻ phải dùng chuột di chuyển tìm chữ cái ở xung quanh bức tranh để hoàn thiện từ tương ứng với bức tranh Sau khi hoàn thiện cá nhân trẻ và cả lớp phát âm chữ cái vừa tìm thấy và phát âm từ tương ứng vừa hoàn thiện

Xem phụ lục 3.3: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi tìm chữ cái còn thiếu trong từ

- Qua việc tổ chức trò chơi này giúp trẻ củng cố lại những chữ cái vừa học, trẻ biết tìm những chữ cái còn thiếu để ghép thành từ hoàn chỉnh sau đó được đọc từ Ngoài ra còn phát triển khả năng quan sát, sử dụng chuột nhanh cho trẻ

* Trò chơi: Ghép chữ e, ê bằng các nét rời

Với trò chơi này tôi đã sử dụng phần mềm powerpoint, sử sụng các hiệu ứng, âm thanh vui nhộn để tạo cho trẻ trò chơi ứng dụng công nghệ thông tin Ở trò chơi này yêu cầu trẻ phải nhớ cấu tạo của các chữ cái, nhớ thứ tự từng nét của chữ để khi chơi có thể ghép đúng được chữ cái

Xem phụ lục 3.4: Hình ảnh trẻ đang chơi ghép các nét tạo thành chữ cái

Khi trẻ chơi các trò chơi trên màn hình trẻ hứng thú và thích được lên chơi trò chơi Trẻ nhận biết và phát âm chuẩn chữ cái, nhớ được cấu tạo của các chữ cái Các trò chơi này sử dụng được trong nhiều chủ đề để cho trẻ làm quen với chữ cái, chỉ cần thay hình ảnh, các từ cho phù hợp với chủ đề

* Tổ chức các trò chơi với chữ cái từ các nguyên vật liệu tự nhiên

Tư duy của trẻ mẫu giáo mang tính trực quan hành động vì vậy để hoạt động giáo dục làm quen với chữ cái đạt hiệu quả cao tôi thường tổ chức các trò chơi làm quen với chữ cái từ nguyên vật liệu tự nhiên Lợi thế đơn vị chúng tôi

là địa bàn nông thôn nên các nguyên vật liệu tự nhiên thường dễ kiếm, dễ tìm, gần gũi với trẻ Khi trẻ được chơi các trò chơi với các nguyên vật liệu tự nhiên trẻ không cảm thấy nhàm chán mà thích thú, sáng tạo

Xem phụ lục 3.5: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi gắp sỏi

* Trò chơi: Tạo hình chữ cái bằng khuy áo hoặc các loại hột hạt

Với trò chơi này tôi đã sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên như các khuy

áo các màu, các loại hạt nhãn, gấc…để cho trẻ chơi Cách chơi trò chơi này yêu cầu trẻ chơi theo nhóm, các nhóm sẽ sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên để xếp tạo thành các chữ cái vừa mới học Qua trò chơi này giúp trẻ củng cố nhận biết được chữ cái, cấu tạo của chữ cái Luyện khả năng khéo léo của bàn tay trẻ

Xem phụ lục 3.6: Hình ảnh trẻ chơi tạo hình chữ cái bằng khuy và hột hạt

Qua việc chơi các trò chơi chữ cái từ các nguyên vật liệu tự nhiên phát huy được vai trò giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Trẻ cảm thấy hứng thú, không

bị ép buộc hoạt động làm quen với chữ cái Những trò chơi chữ cái từ các nguyên vật liệu tự nhiên tôi có thể linh hoạt vận dụng cho trẻ chơi nhiều nhóm chữ cái ở những chủ đề khác nhau

* Sử dụng các trò chơi dân gian để cho trẻ làm quen với chữ cái

Với sự bùng nổ của thời đại công nghệ 4.0, những trò chơi hiện đại đang thu hút sự chú ý của trẻ ngày càng lớn Chúng ta không phủ nhận những lợi ích

từ công nghệ 4.0 mang lại Tuy nhiên với cương vị là một giáo viên trẻ, tôi thiết nghĩ chúng ta cũng không nên quá lạm dụng mà chúng ta cần sưu tầm, sáng tác lồng ghép một số trò chơi dân gian dựa trên các trò chơi dân gian truyền thống

để phục vụ cho hoạt động làm quen chữ cái Bởi trò chơi dân gian không chỉ đơn thuần là trò chơi cho trẻ mà nó còn chứa đựng văn hóa dân tộc Việt Nam độc đáo, không những giúp trẻ phát triển toàn diện mà còn góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc của con người Việt Nam

Ví dụ: Chủ đề: trường mầm non Làm quen nhóm chữ cái o,ô,ơ

* Trò chơi: Nhảy Lò cò

Cách chơi trò chơi lò cò, tôi chia lớp thành 2 hoặc 3 đội chơi tùy vào nhóm chữ Sau đó yêu cầu trẻ mỗi đội lần lượt lặc lò cò để lấy các chữ cái đã học, sau thời gian chơi là 1 bản nhạc đội nào lấy được nhiều chữ cái, phát âm đúng thì đội đó giành chiến thắng Khi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi lò cò giúp trẻ nhận biết, phát âm đúng chữ cái đã học Ngoài ra phát triển được vận động,

sự khéo léo của trẻ

Xem phụ lục 3.7: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi lò cò

Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” Làm quen với chữ cái e, ê

* Trò chơi: Cướp cờ

Với trò chơi này, tôi đã làm những lá cờ, trên lá cờ tôi gắn chữ cái e, ê và những những cái trẻ đã học, tôi chia trẻ thành các nhóm chơi yêu cầu trẻ các nhóm khi lên chơi phải tìm nhanh lá cờ có chứa chữ cái e hoặc ê cắm vào ống cờ nhóm mình Sau 1 thời gian chơi nhóm nào cướp được nhiều cờ và đúng với yêu cầu thì nhóm đấy giành chiến thắng

- Ở trò chơi này giúp trẻ phát triển khả năng quan sát nhanh, nhận biết đúng các chữ cái Qua chơi củng cố trẻ về nhận biết chữ cái và phát âm đúng chữ cái

Xem phụ lục 3.8: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi cướp cờ

Việc sử dụng các trò chơi dân gian để cho trẻ làm quen với chữ cái giúp trẻ cảm thấy thoải mái, hứng thú hơn, nhận biết, phát âm chữ cái đúng, chuẩn Ngoài ra còn phát triển phản xạ nhanh, khéo léo cho trẻ Các trò chơi này có thể

áp dụng lồng ghép vào các nhóm chữ cái ở các chủ đề để cho trẻ hoạt động

d Thực hiện đầy đủ các hoạt động cho trẻ làm quen các loại vở liên quan đến làm quen với chữ cái nhằm giúp trẻ biết sử dụng vở và cách cầm bút đúng cách

Việc thực hiện đầy đủ các hoạt động cho trẻ làm quen với các loại vở

có liên quan đến chữ cái mục đích là cho trẻ làm quen với chữ viết để chuẩn

bị các kỹ năng sử dụng vở, tư thế ngồi, cách cầm bút các kỹ năng cần thiết cho trẻ chuẩn bị lên lớp một

Trẻ có thể sao chép một số kí hiệu, chữ cái, tên của mình Thời kì này cô cho trẻ tập tô chữ cái theo mẫu Chú ý cho trẻ ngồi đúng tư thế, cô làm mẫu hướng dẫn trẻ cầm bút tô chữ đúng chiều từ trên xuống dưới, từ trái qua phải theo các nét đứt bằng bút chì đen Việc ngồi đúng tư thế, cầm bút đúng cách, tô nét chữ đúng chiều, khít với nét chữ mẫu có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc học viết của trẻ trong trường mầm non sau này Thông qua hoạt động này, đồng thời cũng rèn được thói quen cẩn thận, tỉ mỉ, ý thức trách nhiệm với

công việc cho trẻ.[4]

Đối với những buổi tập tô đầu năm thì cô ngồi mẫu, giở vở mẫu, cầm bút mẫu cô vừa hành động cô vừa nói cho trẻ nghe và quan sát để thực hiện theo mẫu Đối với những buổi cuối năm, cô mời trẻ nhắc lại cách giở vở, tư thế ngồi và cách cầm bút đúng Sau đó cô cho trẻ ngồi thực hiện, nếu trẻ chưa ngồi đúng tư thế hoặc cầm bút chưa đúng cô nhắc nhở trẻ và uốn nắn cho trẻ

Tư thế ngồi đúng: Lưng thẳng, bàn ngang ngực, không tì ngực vào bàn, đặt vở thẳng mép bàn Khi trẻ cầm bút tôi nhắc nhở trẻ cầm bút bằng 3 ngón tay là ngón trỏ, ngón cái, ngón giữa Ngón cái và ngón trỏ giữ chặt 2 bên thân bút, ngón giữa để dưới dùng để đỡ bút

Xem phụ lục 3.9: Hình ảnh trẻ hoạt động với vở làm quen với chữ cái

Như vậy có thể nói việc cho trẻ thực hiện đầy đủ các hoạt động cho trẻ làm quen với vở liên quan đến làm quen với chữ cái hết sức cần thiết Bởi khi tập tô trẻ được làm quen với việc giở vở, tư thế ngồi và cách cầm bút đúng để tô các nét chấm mờ, ngôn ngữ viết của trẻ được dần dần hình thành

2.3.4 Giải pháp 4: Lồng ghép tích hợp phù hợp hoạt động làm quen với chữ cái với các hoạt động khác theo chế độ sinh hoạt hàng ngày nhằm giúp trẻ hình thành kiến thức và kỹ năng bền vững

Như chúng ta đã biết, ở lứa tuổi mẫu giáo “Trẻ học bằng chơi, chơi

mà học” ghi nhớ của trẻ không chủ định, trẻ chóng nhớ nhưng mau quên Do

đó muốn nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái không dừng lại trên tiết học mà phải thường xuyên, tranh thủ ở mọi lúc mọi nơi, các hoạt động trong ngày để cho trẻ làm quen với chữ cái một cách hợp lý (tùy theo chủ đề)

+ Giờ đón trẻ: Tôi mời trẻ mang đồ dùng của trẻ đến nơi quy định để

vào chỗ mà có ký hiệu riêng của trẻ về chữ để trẻ cất đồ Mỗi trẻ có 1 ký hiệu riêng nên khi đến lớp trẻ sẽ bỏ đồ cá nhân của mình vào đúng ký hiệu của mình

Xem phụ lục 4.1: Hình ảnh trẻ cất đồ cá nhân vào đúng ký hiệu của mình

Hoặc khi trẻđến lớp có thể cho trẻ tìm chữ cái của của mình gắn đúng vào tên của mình có trong bảng “Bé đến lớp, bé ở nhà”

Xem phụ lục 4.2: Hình ảnh trẻ chọn ký hiệu của mình gắn vào bảng bé đến lớp

+ Đối với hoạt động học: Tôi có thể lồng ghép chữ cái vào các hoạt

động trong tiết học

Hoạt động khám phá khoa học trong phần câu hỏi đàm thoại tôi có thể thiết kế theo kiểu trò chơi "Chiếc nón kỳ diệu" khi trẻ quay vào các ô chữ cái nào thì trẻ đọc to ô chữ cái đó và đằng sau ô chữ cái đó là câu hỏi của chương trình đưa ra

Xem phụ lục 4.3: Hình ảnh trẻ chơi trò chơi chiếc nón kỳ diệu

Giờ âm nhạc tôi có thể lồng ghép các bài hát chữ cái vào để cho trẻ vừa hát vừa vận động qua đó giúp trẻ nhớ cách phát âm, nhớ tên gọi chữ cái Chẳng hạn bài hát “Bé học chữ o, ô, ơ”…

Giờ văn học tôi đã lồng ghép các bài thơ, câu chuyện, các bài đồng dao

về các chữ cái trong chủ đề để nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, qua đó còn giúp trẻ nhớ tên gọi các chữ cái đã học Chẳng hạn bài thơ: Gà học chữ,

e, ê đi chơi….hay các bài đồng dao: rềnh rềnh ràng ràng, nu na nu nống…

Giờ thể dục tôi lồng ghép cho trẻ làm quen với chữ cái bằng cách khi trẻ thực hiện bài tập thi đua lần 2 tôi cho trẻ thực hiện bài tập xong nếu trẻ thực hiện đúng sẽ lên chọn các loại quả hoặc đồ vật có gắn chữ cái đã học…

Xem phụ lục 4.4: Hình ảnh trẻ học thể dục lồng ghép chữ cái trong hoạt động

+ Giờ hoạt độngchơi ở các góc: Ở lớp tôi, tôi đã các góc chơi đều có

môi trường chữ, tôi cho trẻ tự tìm hiểu tập làm Như góc học tập trẻ gắn những chữ cái đã học và cùng phát âm, đồ chữ cái, chơi với nắp chai có chứa chữ cái…

Xem phụ lục 4.5: Hình ảnh trẻ chơi với chữ cái ở góc học tập

Hoặc ví dụ ở Chủ đề “Mùa hè" góc bán hàng có treo bán mũ có gắn các chữ cái, khi khách hàng đến mua có thể nói, bán cho tôi chiếc mũ chữ a, ă, â,

e, ê… tùy trẻ thích Xem phụ lục 4.6: Hình ảnh trẻ chơi bán hàng

+ Giờ hoạt động chơi ngoài trời: Cô cho trẻ đọc thơ ca, hò vè đọc

đồng dao luyện phát âm cho trẻ Hay xếp các hột, hạt, hòn sỏi thành các chữ

đã học, hay dùng phấn viết lên sân những chữ đã học rồi cùng phát âm Hoặc chơi lò cò, chơi với các chữ cái trên sân trường…

Ví dụ: Luyện phát âm chữ r tôi cho cháu đọc bài đồng dao "Rềnh rềnh

ràng ràng".Hoặc cho trẻ chơi "Nu na nu nống" trẻ ngồi duỗi chân cô chạm vào chân từng trẻ, khi đến câu cuối tay cô chạm vào chân bạn nào thì bạn ấy trả lời câu hỏi của cô VD: Con tìm tên bạn có chữ cái đầu là k, h, d, t… Hoặc tôi co thể cho trẻ chơi lò cò trên sân, khi trẻ lặc lò cò đến ô có chữ cái nào thì trẻ phát âm to chữ cái đó…

Xem phụ lục 4.7: Hình ảnh trẻ chơi ngoài trời cô lồng ghép dạy chữ cái

+ Giờ ăn: Khi đến giờ ăn tôi giới thiệu các món ăn và giải thích các

món ăn như món cá gồm có hai chữ cái ghép lại đó là chữ c và a và dấu sắc Cho trẻ nhận bát, thìa ký hiệu bằng các chữ cái cô đã quy định trước Sau khi

ăn xong trẻ ra lau miệng bằng khăn của mình mà cô đã ký hiệu bằng chữ cái cho từng trẻ, uống nước bằng cốc có ký hiệu chữ cái riêng của mình

Xem phụ lục 4.8: Hình ảnh trẻ uống nước, rửa mặt sau ăn bằng cốc, khăn ký

hiệu riêng của mình

+ Giờ ngủ: Trước khi ngủ cô có thể ngâm thơ, kể chuyện cho trẻ nghe

hoặc đọc các bài đồng dao để trẻ có thể phát triển lời nói Hoặc giáo dục trẻ biết lấy và cất gối, biết gập chiếu cùng cô, hỏi trẻ gối của con có chữ cái gì

+ Giờ hoạt động chiều: Cô cho trẻ tô chữ in mờ, chữ in chữrỗng và

tìm cắt chữ trong họa báo dán thành sách làm bộ sưu tập Hoặc tuỳ vào bài dạy buổi sáng mà cô có thể cho trẻ ôn buổi chiều.Thông qua hoạt động buổi chiều giáo viên củng cố, ôn luyện các nhóm chữ vừa học giúp trẻ khắc sâu hơn, nhớ lâu hơn các chữ cái Ngoài ra, khi tôi cho trẻ tô đồ các chữ cái in

rỗng, các nét chấm mờ tôi còn chú ý hướng dẫn, nhắc nhở cách giở vở từng trang, sửa tư thế ngồi khi viết, sửa cách cầm bút cách ngồi không đúng tư thế, hoặc cầm bút sai

Ví dụ: Buổi sáng cho trẻ học nhóm chữ o, ô, ơ thì chiều cho trẻ ôn lại

bằng cách đọc chữ cái hoặc tô đồ các chữ cái in rỗng, nét chấm mờ….Hoặc tôi có thể cho trẻ đọc lại các chữ cái đã học

Xem phụ lục 4.9: Hình ảnh trẻ hoạt động chiều tô chữ

Môi trường chữ cái cho trẻ là rất phong phú, nếu chúng ta biết tận dụng mọi lúc, mọi nơi, lồng ghép vào các hoạt động để dạy chữ cho trẻ thì rất có hiệu quả, trẻ vừa học vừa chơi Trẻ học mà không biết mình đang học, trẻ cảm thấy thoải mái khi học chữ cái, tiếp thu chữ cái tốt hơn

2.3.5 Giải pháp 5: Đặc điểm của trẻ là nhanh nhớ chóng quên vì vậy vần thường xuyên phối kết hợp chặt chẽ với các bậc phụ huynh trong việc cho trẻ làm quen với chữ cái nhằm giúp trẻ nhớ lâu hơn, khắc sâu hơn

Để nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái cho trẻ 5 - 6 tuổi đạt hiệu quả cao thì cần có sự thống nhất giữa nhà trường và gia đình Gia đình

là lớp học đầu tiên của con trẻ, bố mẹ chính là người thầy đầu tiên, khi trẻ ở nhà cha mẹ chính là cô giáo Hiểu rõ được điều đó tôi tuyên truyền với phụ huynh về tầm quan trọng của việc dạy trẻ làm quen với chữ cái, hướng dẫn phụ huynh về kỹ năng dạy trẻ học chữ cái, về một số tiết chữ cái có trong chương trình

Giáo viên, nhà trường với phụ huynh cần thống nhất nội dung, phương pháp giáo dục, tạo tâm thế thoải mái, tự tin, tạo mọi điều kiện tốt nhất để trẻ được làm quen với chữ cái Sự khác biệt giữa những trẻ được quan tâm, chuẩn bị tốt với những trẻ không được quan tâm chuẩn bị tốt

Để tạo mối quan hệ gần gũi, phối kết hợp với phụ huynh trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, tôi đã phối hợp cùng nhà trường tổ chức họp phụ huynh một năm 3 lần để thông báo trao đổi tình hình học tập, sức khỏe của trẻ

Lần 1 họp vào đầu năm học giúp phụ huynh biết được kết quả khảo sát đầu năm của trẻ, kết quả cân đo của trẻ Đưa ra phương hướng cho phụ huynh kết hợp cùng nhà trường chăm sóc, giáo dục trẻ Thông báo với phụ huynh về các chủ đề thực hiện trong năm Giúp phụ huynh nắm bắt và biết được trẻ học những gì, mục tiêu cần đạt cuối độ tuổi là gì thông qua chương trình học của con ở trường Thống nhất với gia đình về mục tiêu, nội dung,

phương pháp, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một Và đặc biệt giúp trẻ nhận diện, phát âm đúng và dần làm quen với ngôn ngữ chữ viết cho trẻ 5 - 6 tuổi Trao đổi với phụ huynh về những trẻ phát âm chưa đúng, ngọng, phát âm sai, cách cầm bút, tư thế ngồi của trẻ

Lần 2 sẽ tổ chứ họp sau khi kết thúc học kì I Giáo viên thông báo tới phụ huynh kết quả học tập của trẻ sau 1 kỳ học, với những trẻ học tập tốt tôi

sẽ đọng viên, khuyến khích phụ huynh về nhà tiếp tục tạo điều kiện và có kế hoạch giáo dục cho trẻ Còn đối với trẻ học tập yếu, mà đặc biệt những trẻ còn yếu về học môn chữ cái tôi trao đổi phụ huynh để phuynh nắm được tình hình và có phương pháp phối hợp với cô để giáo dục trẻ tốt hơn Sau khi đánh giá trẻ xong tôi tuyên truyền đến phụ huynh về kế hoạch của học

kỳ II để phụ huynh nắm bắt, cùng cô chăm sóc, giáo dục trẻ hiệu quả hơn Lần 3 họp khi sắp kết thúc năm học Thông báo cho phụ huynh kết quả học tập, rèn luyện của trẻ Tuyên truyền cho phụ huynh kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ trong thời gian hè, phụ huynh cần chuẩn bị thêm những kiến thức, kỹ năng cho trẻ làm quen với chữ cái, làm quen với tập viết các

chữ cái cho trẻ

Ví dụ: Tôi đã trao đổi với phụ huynh tạo môi trường tốt và động lực để

trẻ học tập Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập cho trẻ Tạo cho trẻ thói quen học tập, các buổi tối ôn luyện các chữ cái đã học cho trẻ, giúp trẻ nhớ chữ cái

Xem phụ lục 6.1: Hình ảnh họp phụ huynh; góc học tập của trẻ khi ở nhà Ngoài những buổi họp phụ huynh thì hàng ngày, trong giờ đón, trả trẻ hoặc thông qua hội nhóm của lớp, tôi luôn trao đổi với phụ huynh về tình hình sức khỏe, học tập và thói quen, ăn uống của trẻ trong ngày để phụ huynh cùng với cô giáo kịp thời có hướng giải quyết tốt Giúp phụ huynh nhận thức đúng đắn về sự phát triển của trẻ, trao đổi kịp thời cho phụ huynh những trẻ còn yếu về cách phát âm chữ cái, nhận diện mặt chữ cái hay những trẻ nào tư thế ngồi chưa đúng, cách cầm bút sai để phụ huynh

cùng cô giáo uốn nắn và dạy trẻ tốt hơn

Ở trước lớp tôi có góc phụ huynh, nhiều nội dung rất bổ ích tuyên truyền kiến thức, thông báo với phụ huynh những điều cần thiết, thời gian biểu của tuần đang thực hiện Buổi sáng phụ huynh đưa trẻ đến, buổi chiều đón trẻ phụ huynh thường hay xem, qua đó phụ huynh có thêm một số kiến thức, biết được tuần này, hôm nay con mình đang học gì để kết hợp cùng cô giáo dục, củng cố thêm cho trẻ tại nhà