Để khắc phục tình trạng trên và để giúp học sinh làm việc với tranh ảnh, lược đồ lịch sử trong sách giáo khoa và các nguồn tài liệu tham khảo khác một cách sáng tạo, tích cực và đạt hiệu
Trang 1Tên đề tài:
PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRANH ẢNH, LƯỢC ĐỒ NHẰM TẠO
HỨNG THÚ TRONG HỌC TẬP LỊCH SỬ LỚP 7
A ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Lý do chọn đề tài:
Bộ môn Lịch sử ở trường THCS cung cấp cho học sinh những kiến thức
cơ bản nhất của quá trình phát triển lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới Trong đó tranh ảnh, lược đồ lịch sử có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc khôi phục lại quá khứ Vì vậy nó có vai trò rất quan trọng trong quá trình dạy học ở trường phổ thông Tuy nhiên trong quá trình dạy hoc, tôi nhận thấy học sinh còn mắc phải nhiều hạn chế trong quá trình nhận thức lịch sử Đặc biệt các em còn nhiều lúng túng hoặc thụ động trong quá trình quan sát - tìm hiểu các bức tranh, băng hình, lược đồ lịch sử
Là một giáo viên dạy môn lịch sử ở trường THCS tôi thấy rất băn khoăn
về thực tế trên vì tranh ảnh lược đồ lịch sử là một phương tiện hết sức quan trọng của bộ môn Để khắc phục tình trạng trên và để giúp học sinh làm việc với tranh ảnh, lược đồ lịch sử trong sách giáo khoa và các nguồn tài liệu tham khảo khác một cách sáng tạo, tích cực và đạt hiệu quả cao, tôi đã cố gắng cải tiến
phương pháp, nghiên cứu tài liệu, học hỏi các đồng nghiệp và thực hiện đề tài:
“Phương pháp sử dụng tranh ảnh, lược đồ nhằm tạo hứng thú trong học tập lịch sử lớp 7”
2 Mục đích yêu cầu và phạm vi thực hiện đề tài:
+ Nhằm trang bị cho học sinh một số kiến thức kỹ năng liên quan đến tranh ảnh,
thực hành lược đồ lịch sử.
+ Qua việc nắm bắt được các kỹ năng quan sát tranh ảnh, lược đồ lịch sử học
sinh hiểu sâu sắc hơn về kiến thức lịch sử
+ Đưa đến hứng thú cho học sinh khi các em quan sát, tìm hiểu lịch sử qua các lược đồ, các bộ phim tư liệu, đoạn phim liệu lịch sử
+ Biết cách tìm hiểu tranh ảnh và tạo biểu tượng lịch sử khi đựoc tham quan các
di tích lịch sử
+ Nội dung chương trình lịch sử lớp 7 có nhiều vấn đề cần trao đổi, nhưng do
thực tế trên của học sinh nên tôi chọn đề tài “Phương pháp sử dụng tranh ảnh,
lược đồ nhằm tạo hứng thú trong học tập lịch sử lớp 7” áp dụng cho học sinh
lớp 7D Trường THCS Lương Thế Vinh - Thị Trấn Phùng
Thời gian thực hiện: học kỳ I
Năm học: 2021-2022
Trang 2B QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
I THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI TRƯỚC KHI THỰC HIỆN
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy: Thầy cô giáo đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển toàn diện học sinh Nhân cách và trí tuệ toàn diện của học sinh có được hoàn thiện theo hướng tích cực hay không phụ thuộc nhiều vào thầy cô giáo
Nhận thức được điều đó, mỗi khi nhận lớp mới tôi đã đặc biệt tìm hiểu tình hình của học sinh Sau một thời gian tôi phát hiện ra rằng: kiến thức lịch sử được ghi trong sách giáo khoa thì học sinh nắm được khá nhiều, nhưng khi yêu cầu các em trả lời những câu hỏi liên quan đến kiến thức tranh ảnh, lược đồ trong sách giáo khoa hoặc tranh ảnh, lược đồ có liên quan đến bài học thì học sinh trả lời một cách hời hợt hoặc rất lúng túng để phát hiện kiến thức qua tranh ảnh, lược đồ Điều đó khiến tôi hết sức băn khoăn, trăn trở vì trong chương trình
lịch sử, tranh ảnh, lược đồ là một bộ phận quan trọng trong kênh hình của sách
giáo khoa lịch sử, nó giúp học sinh hiểu đúng, hiểu sâu sắc quá khứ, đặc biệt nó giúp học sinh làm việc với sách giáo khoa một cách thông minh, tích cực và sáng tạo nhất
Với tình hình như trên, tôi quyết định rèn luyện cho học sinh kỹ năng quan sát tranh ảnh, lược đồ lịch sử và tôi quyết định khảo sát chất lượng của học sinh lớp 7D
Sau khi dạy bài 12, tiết 19 “Đời sống kinh tế - văn hoá” tôi cho học sinh khảo sát theo đề bài sau:
Câu 1: Hãy nêu vị trí đạo phật ở thời Lý?
Em hãy quan sát và miêu tả tượng phật A-di-đà (H24)?
Câu 2: Em có nhận xét gì về nghệ thuật, kiến trúc thời Lý qua hình ảnh Chùa Một cột (H 25)
Cách đánh giá:
Câu 1:(4 điểm) Học sinh trả lời đầy đủ, đúng kiến thức
Câu 2: (6 điểm) Học sinh thể hiện được sự quan sát của mình một cách sáng tạo, chính xác và biết rút ra được nhận xét khái quát của nghệ thuật kiến trúc thời Lý
Số lượng điều tra trước khi thực hiện đề tài:
Tổng
Trang 310 26,3 11 28,9 16 42,2 1 2,6 Qua bài kiểm tra trên, tôi nhận thấy học sinh thường mắc phải những lỗi
cơ bản sau:
- Nhiều học sinh trả lời thiếu chính xác các sự kiện lịch sử
- Cách làm bài thiếu sáng tạo, phát hiện kiến thức lịch sử qua tranh ảnh, lược đồ chưa đầy đủ
II NHỮNG BIỆN PHÁP TÁC ĐỘNG GIÁO DỤC
Từ các lỗi cơ bản mà học sinh mắc phải, tôi đã quyết định rèn luyện cho học sinh theo các biện pháp sau:
1 Tìm hiểu tình hình học tập và việc nắm bắt kiến thức của học sinh
2 Hướng dẫn cho học sinh cách nắm bắt được các kiến thức cơ bản của bài học cùng một số kiến thức liên quan
3 Phát triển các kiến thức mới nhằm phát huy tính tự giác, tích cực và sự hứng thú của học sinh
4 Rèn luyện kỹ năng trong quan sát tranh ảnh, lược đồ , băng hình lịch sử cùng
các kỹ năng tự học của học sinh
5 Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy nhằm phục vụ cho các hoạt động dạy học
6 Kết hợp với nhà trường, đồng nghiệp tổ chức tham quan di tích lịch sử nhằm gây hứng thú và kích thích sự tìm tòi của học sinh
III NHỮNG GIẢI PHÁP KHOA HỌC TIẾN HÀNH:
Như tôi đã trình bày ở phần trên, học sinh thích xem tranh ảnh, lược đồ lịch sử nhưng lại lúng túng hoặc ít biết triển khai nội dung của tranh ảnh lịch sử
để phục vụ bài học Để khắc phục vấn đề trên, tôi quyết định giải pháp sau:
1 Sử dụng tranh ảnh, băng hình lịch sử nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho học sinh:
Trong việc học tập lịch sử, kiến thức cơ bản là kiến thức tối ưu và cần thiết cho việc tìm hiểu của học sinh về lịch sử thế giới và dân tộc Nó gồm nhiều yếu tố: sự kiện lịch sử, các niên đại, địa danh lịch sử, tên nhân vật lịch sử
Trong đó tranh ảnh, lược đồ lịch sử là một bộ phận quan trọng của đồ dùng trực
quan, nó chứa đựng khá nhiều nội dung của lịch sử Hiểu rõ điều này nên trong tất cả các giờ dạy tôi cố gắng bằng mọi cách khai thác hết nội dung của tranh
ảnh, lược đồ lịch sử nhằm gây hứng thú và tăng sự hiểu biết cho học sinh.
Trang 4Ví dụ: khi dạy bài 14 “Ba lần kháng chiến chống xâm lược Nguyên -Mông” tiết 24 có hình vẽ quân Mông Cổ (H29) Nhằm khai thác tốt hình ảnh này, tôi phải nghiên cứu kỹ để sử dụng trong giờ học đạt hiệu quả cao
Hình ảnh này sẽ được sử dụng khi dạy phần I: Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ:
Trước tiên ta cho học sinh quan sát hình vẽ quân Mông Cổ rồi đặt câu hỏi:
Hãy miêu tả sơ bộ về quân Mông Cổ qua hình ảnh? Em có hiểu biết gì về nó?
Học sinh trả lời rồi giáo viên miêu tả khái quát: Đây là bức tranh trong bản thảo “Tập sử biên niên” của Ra sít Út đin, sử gia Ba Tư, chuyên nghiên cứu
và viết về lịch sử Mông Cổ
Nhìn vào bức tranh, ta thấy có hai phần và ba đoạn chữ giải thích các hình
vẽ, nhằm giới thiệu sức mạnh, tổ chức quân đội, trang bị vũ khí, chiến thuật và cách đánh của người Mông Cổ
Sau khi miêu tả khái quát để khắc sâu thêm kiến thức cho học sinh, giáo viên tiến hành đàm thoại với học sinh bằng các câu hỏi:
- Sức mạnh của người Mông Cổ được thể hiện ở những chỗ nào trên bức tranh?
- Em thấy những đặc điểm gì của quân Mông Cổ qua bức tranh này?
Học sinh trả lời, rồi giáo viên chốt lại: Hình trên giới thiệu đội quân xâm lược Mông Cổ chiến đấu trên lưng ngựa với vũ khí chủ yếu là ngọn giáo và cung tên Trên các vũ khí, binh sĩ Mông Cổ buộc những dải vải nhiều màu sắc và tất
cả những dải vải sặc sỡ ấy đều bay theo chiều gió, thể hiện những người chủ của binh khí ấy đang xông lên phía trước Hình dưới thể hiện chiến thuật, cách đánh
và sức mạnh của kỵ binh Mông Cổ Để làm rõ nội dung này tôi giới thiệu thêm:
“Quân đội Mông Cổ rất thiện chiến, đặc biệt rất biết lợi dụng điều kiện, hành động nhanh chóng của kị đội Về đánh trận họ lợi ở dã chiến, không thấy lợi, không tấn công, trăm quân kị quay vòng có thể bọc được vạn người, nghìn quân
kị tản ra có thể dài trăm dặm Địch phân tất phân, địch hợp tất hợp, cho nên kị đội là ưu thế của họ, hoặc xa hoặc gần, hoặc nhiều hoặc ít, hoặc tụ hoặc tán, hoặc hiện hoặc ẩn, đến như rơi trên trời rơi xuống, đi nhanh như chớp giật” Với đội quân mạnh mẽ đó, quân đội nhà Trần cần phải vạch ra những chiến lược đúng đắn để tiêu diệt quân xâm lược
Bên cạnh việc sử dụng tranh ảnh trong dạy học lịch sử thì giáo viên và học sinh có thể tìm hiểu lịch sử qua phương tiện trực quan là các băng hình lịch
sử cũng đạt hiệu quả rất tốt
Chúng ta đều biết điều kiện học tập và giảng dạy của thầy và trò ngày nay
đã tốt hơn trước rất nhiều Đặc biệt môi trường giáo dục của thủ đô Hà Nội cũng
có nhiều điều kiện thuận lợi hơn các địa phương khác, cả giáo viên và học sinh đều dễ dàng tiếp thu, cập nhật và tìm hiểu những kiến thức lịch sử qua các
Trang 5phương tiện hiện đại Một trong những nguồn tư liệu mà giáo viên và học sinh
có thể tìm hiểu, sưu tầm được đó là những bộ phim tư liệu lịch sử được chiếu trên truyền hình hoặc có thể tìm qua mạng internet
Với tình trên tôi đã thực hiện sử dụng các băng hình lịch sử trong quá trình giảng dạy ở trên lớp để giúp học sinh có sự chú ý tốt khi học bộ môn lịch
sử
Ví dụ khi dạy phần lịch sử Hà Nội trong chương trình lịch sử lớp 7- Bài 1: Thăng Long thời Lý (1010-1226) tôi sẽ sử dụng hoặc cho hs sưu tầm một đoạn phim tư liệu giới thiệu về “Hoàng thành Thăng Long ” đã được khai quật tại 18 - Hoàng Diệu - Hà nội để phục vụ cho phần 2: Vài nét về qui hoạch thành Thăng Long
Sau khi thầy và trò hoàn thành việc tìm hiểu các kiến thức cơ bản về qui hoạch của thành Thăng Long thời Lý, tôi yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi:
- Em có nhận xét như thế nào về qui mô của kinh thành Thăng Long thời Lý?
Sau khi học sinh trả lời, các học sinh nhận xét, giáo viên chốt lại: Qui mô của kinh thành Thăng Long thời Lý rất bề thế
Tôi nêu tiếp câu hỏi:
- Vậy các em có biết kinh thành Thăng Long thời Lý đã để lại các đấu tích gì?
Tôi cho ba học sinh trình bày sự hiểu biết của mình (đây phần lịch sử địa phương chúng ta nên tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu lịch sử.)
Tiếp theo tôi chiếu đoạn phim về “Hoàng thành Thăng Long ” đã đựơc khai quật tại 18 - Hoàng Diệu - Hà nội Sau khi học sinh quan sát, tôi đưa ra câu hỏi gợi mở để khắc sâu kiến thức của học sinh: Em thấy vị trí khu khai quật như thế nào? Ở đó các nhà khảo học đã khai quật và tìm thấy những dấu tích gì của thời Lý? (giếng, gạch, ngói )
Qua những đoạn phim tư liệu lịch sử đó ta không chỉ truyền cho học sinh kiến thức lịch sử mà còn truyền cho các em tình yêu đối với thủ đô Hà Nội, tình yêu đối với lịch sử Việt Nam, khiến các em thấy say mê hơn đối với môn học lịch sử
Trên đây là các ví dụ minh hoạ cho các bài giảng có sử dụng tranh ảnh, băng hình minh hoạ của tôi từ đầu năm đến giờ Qua đó tôi thấy học sinh nắm được kiến thức lịch sử một cách chắc hơn, có hứng thú hơn khi học bộ môn lịch sử
2 Giúp học sinh tự tìm hiểu và biết cách quan sát tranh ảnh, băng hình lịch sử (ở trên lớp và ở nhà).
Trang 6Trước tiên, tôi hướng dẫn học sinh nắm bắt được 1 số nội dung thường làm khi quan sát tranh ảnh lịch sử Ví dụ ở 1 số loại tranh ảnh sau:
- Tranh ảnh treo tường: học sinh phải chú ý quan sát tranh, giải thích nội dung tranh để chọn lọc những chi tiết phục vụ cho bài học như: cụ thể hoá sự kiện lịch
sử làm cơ sở cho việc tường thuật, miêu tả và rút ra kết luận khái quát
- Loại tranh cỡ nhỏ được sử dụng cho từng học sinh trong giờ học, trong việc tự học ở nhà: tôi phải hướng dẫn kỹ để học sinh sử dụng tốt loại tranh này (vì đây
là loại tranh học sinh thường phải làm việc khi chuẩn bị bài) Học sinh phải quan sát kỹ tìm hiểu sấu sắc nội dung, hoàn thành các bài tập, chứ không phải chỉ nói theo sách giáo khoa
- Khi sử dụng tranh ảnh chân dung các nhân vật lịch sử, học sinh không nên quá chú ý đến việc miêu tả hình dáng bên ngoài của nhân vật mà phải phân tích nội tâm, tài đức, các hành động của nhân vật
- Về các đoạn phim, băng hình tư liệu lịch sử : Tôi khuyến khích hoặc giao nhiệm vụ cho các nhóm tự tìm hiểu, sưu tầm những đoạn phim ngắn liên quan đến bài học
- Về lược đồ lịch sử: để tìm hiểu được, học sinh cần phải tìm hiểu trước các kiến thức liên quan đến lược đồ lịch sử mà mình sẽ thực hành thì sẽ đạt hiệu quả cao.
Để thực hiện các điều trên, học sinh phải chú ý theo dõi hướng dẫn của
thầy cô giáo, phải thường xuyên rèn luyện, tìm hiểu kỹ tranh ảnh lược đồ lịch sử
và các tài liệu liên quan
Ví dụ khi dạy chủ đề: Đại Việt dưới thời nhà Trần, mục III “ Tình hình kinh tế, văn hoá thời Trần” có hình ảnh “Tháp Phổ Minh” ta sẽ sử dụng trong mục 3: nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc
Trước khi nói đến tháp, ta giới thiệu đôi nét về chùa Phổ Minh: chùa Phổ Minh còn có tên là chùa Tháp, thuộc địa phận thôn Tức Mặc, cách thành phố Nam Định 5 km về phái Bắc Vùng này là quê hương của dòng họ Trần Sau đó
ta cho học sinh quan sát tranh và đặt câu hỏi để cá nhân hoặc cho học sinh thảo luận nhóm rồi trình bày:
- Dựa vào hình ảnh “Tháp Phổ Minh” em hãy miêu tả tháp và đưa ra nhận xét về nghệ thuật kiến trúc thời Trần?
- Dựa vào ảnh kết hợp với các kiến thức của mình, em hãy cho biết sự giống và khác nhau trong nghệ thuật kiến trúc thời Lý - Trần?
Với cách đặt câu hỏi như trên, học sinh sẽ suy nghĩ và phát biểu nhận xét của mình dễ dàng hơn
Sau đó tôi chốt lại và mô tả khái quát: “Tháp cao khoảng 21m, gồm 14 tầng, càng lên cao càng nhỏ dần Trong tầng thứ nhất có bệ thờ, trên vòm trần có
Trang 7đắp đôi rồng uốn lượn giữa 1 vòng tròn Các tầng trên của tháp được xây dựng bằng gạch lớn nung già, màu đỏ au, chạm khác hình rồng rất đẹp Toàn bộ tháp nặng gần 700 tấn, dựng trên 1 nền đất vùng chiêm trũng, vậy mà qua gần 7 thế
kỷ vẫn “ trơ gan cùng tuế nguyệt”, đứng vững đó để minh chứng cho tài nghệ điêu luyện của người thọ xây dựng Việt Nam thời xa xưa
Tuy nhiên để cho học sinh có ý thức tự giác tìm hiểu các tranh ảnh, lược
đồ lịch sử trước khi đến lớp tôi đã rèn các em theo cách sau:
+ Tôi yêu cầu các em phải thực hiện tốt yêu cầu ở phần trên, phải nắm được các
kỹ năng cô giáo đã thực hiện ở trên lớp
+ Yêu cầu các em phải đọc tài liệu tham khảo liên quan đến những hình ảnh lịch
sử, lược đồ lịch sử sẽ được học, tự tạo biểu tượng lịch sử qua hình ảnh trong
sách giáo khoa trước khi đến lớp (có thể tiến hành theo cá nhân hoặc theo nhóm)
Nhờ có cách học trên thì học sinh sẽ hiểu biết sâu sắc về lịch sử hơn
3 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tiến trình thực hiện các phương pháp dạy học theo đặc trưng của bộ môn lịch sử:
a Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc chuẩn bị bài dạy:
Trong dạy học lịch sử dù giáo viên có sử dụng bất kì một kĩ năng hay phương pháp giảng dạy nào vào bài dạy thì việc chuẩn bị chu đáo cho mỗi giờ lên lớp là rất cần thiết, và theo tôi là bắt buộc phải thực hiện
Với những tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, ngoài những thao tác chuẩn bị cơ bản cho một tiết dạy học thì giáo viên cần phải chuẩn bị một số việc sau:
- Thiết kế các hoạt động dạy học trên máy tính với các phần mềm tin học như PowerPoint, Lecture Maker 2.0, Window moviemaker, để tạo ra hệ thống kiến thức của bài giảng trong việc soạn giáo án hoặc tạo ra các thông tin mang tính lôgic và sinh động trên các slide (trang trình chiếu)
- Để giờ học thêm phong phú và thu hút được sự chú ý của học sinh giáo viên cần phải sưu tầm, thu thập những thông tin liên quan đến bài giảng như hình ảnh, video clip hay những thông tin mới phù hợp với bài giảng để đưa vào các slide sao cho phù hợp
Ví dụ khi chuẩn bị bài 10 “ Nhà Lý đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nước”, trong mục 1 “Sự thành lập nhà Lý ” giáo viên có thể chuẩn bị sưu tầm những hình ảnh, video clip giới thiệu về “Hoàng thành Thăng Long” đã được các nhà khảo cổ khai quật tại 18 - Hoàng Diệu - Hà nội để giới thiệu thêm về kinh thành Thăng Long Hoặc khi dạy bài 12 “ Đời sống kinh tế, văn hóa” trong
đó có nội dung giới thiệu về thủ công nghiệp thời Lý thì giáo viên có thể chuẩn
bị sưu tầm những hình ảnh về các đồ gốm mới được khai quật tại “Hoàng thành Thăng Long” 18 - Hoàng Diệu - Hà nội
Trang 8Với những tư liệu, hình ảnh và thông mới mà sách giáo khoa chưa cập nhật được giáo viên chuẩn bị và đưa vào bài học chắc chắn sẽ thu hút sự chú ý của học sinh và làm mới được giờ dạy học
- Sử dụng các phần mền tin học để tạo ra các hiệu ứng trên các slide để khi trình chiếu các kiến thức, câu hỏi, câu trả lời, các hình ảnh, lược đồ được hiện ra theo đúng thiết kế ban đầu
Ví dụ khi dạy bài 20 “Nước Đại Việt thời Lê Sơ”, sau khi hoàn thành tiết
40 “I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật” tôi thiết kế trò chơi ô chữ để ôn lại một số kiến thức đã được tìm hiểu Các câu hỏi, đáp án được thiết kế một cách khoa học, lôgic, với các hiệu ứng đẹp sẽ tạo ra sự hào hứng cho học sinh khi tham gia vào trò chơi
- Sử dụng các phần mền tin học để tự tạo ra các video clip sinh động phục
vụ cho các tiết dạy học hoặc trên cơ sở các lược đồ tĩnh tạo ra các lược đồ động
Ví dụ từ khoảng hơn mười bức tranh vẽ về những sự kiện nổi bật của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, giáo viên sử dụng các phần mền tin học để tự tạo một đoạn phim ngắn nhằm khái quát tiến trình của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Đoạn phim này có thể sử dụng ở phần cuối của bài 19 “Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn” hoặc phần giới thiệu bài mới của bài 20 “Nước Đại Việt thời Lê Sơ”
- Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo các phương tiện dạy học trước khi lên lớp: máy tính, máy chiếu, bảng phụ, sơ đồ, tranh ảnh, biểu đồ, mô hình
- Để có sự chủ động trong các hoạt động dạy học với những tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin giáo viên cần dự kiến các tình huống có thể xảy ra đối với máy móc, đối với các thiết kế bài giảng của mình hay bất kì một sự việc nào đó xảy ra và cần dự kiến các biện pháp thay thế
Để giờ học đạt hiệu quả cao thì ngoài sự chuẩn bị chu đáo của người giáo viên thì sự chuẩn bị bài của học sinh là rất cần thiết Trong giáo dục hiện nay, chúng ta rất chú trọng việc tích cực hóa các hoạt động của học sinh, vì vậy giáo viên cần hướng dẫn các em chuẩn bị bài chu đáo, đồng thời khuyến khích sử dụng các em công nghệ thông tin sưu tầm, tìm hiểu các loại lược đồ, tranh ảnh liên quan đến bài học một cách chủ động và sáng tạo, đặc biệt trong điều kiện phải học trực tuyến như thời gian vừa qua thì việc ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập lại càng cần thiết Có như vậy học sinh mới tham gia vào xây dựng bài một cách tự tin và tích cực nhất
Tóm lại, khi chúng ta chuẩn bị giáo án chu đáo thì khi thực hiện các hoạt động dạy học sẽ thuận lợi và sẽ đạt hiệu quả như mình mong muốn
b Ứng dụng công nghệ thông tin trong tiến trình thực hiện các hoạt động dạy và học:
Trang 9Chức năng, nhiệm vụ chính của bộ môn lịch sử là tìm hiểu những gì đã qua của xã hội loài người Để thực hiện được nhiệm vụ đó nhiều khi giáo viên phải thuyết trình nhiều, học sinh phải thụ động nghe nhiều dẫn đến các hoạt động dạy học nhiều khi rất khô khan, nhàm chán và giờ học trở nên rất nặng nề, mệt mỏi Tuy nhiên khi thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ các phương pháp dạy học lịch sẽ hạn chế được các vấn đề trên và sẽ mang lại hiệu quả cao trong việc tạo chú ý học tập, gây hứng thú cho học sinh trong việc tìm hiểu và phát hiện kiến thức mới
* Trong mỗi bài giảng, điều gây ấn tượng đầu tiên là phần giới thiệu bài mới Trong thời gian chỉ khoảng một phút ngắn ngủi, nếu giáo viên giới thiệu bài tốt sẽ tạo được sự chú ý, hứng thú học học tập cho học sinh Có nhiều cách
để giáo viên giới thiệu bài mới, nhưng theo tôi dù có mở bài theo cách gì thì giáo viên cần phải xác định rõ được mục tiêu bài học, sau đó với lời nói ngắn gọn, súc tích kết hợp với các hình ảnh trực quan sinh động để giới thiệu bài mới một cách hiệu quả và thu hút nhất Đồng thời qua phần giới thiệu bài giáo viên phải đưa ra được mục tiêu bài học nhằm hướng các em học sinh chú ý ngay vào tìm hiểu nội dung của bài học
Ví dụ khi dạy bài 20 “Nước Đại Việt thời Lê Sơ (1428-1527)”, phần I
“Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật” tôi sẽ giới thiệu:
“Như các em đã được biết, công cuộc chống xâm lược Minh của dân tộc
ta đã kết thúc thắng lợi sau 20 năm đấu tranh với đỉnh cao là chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Sau đó triều Lê sơ được thành lập Nhà Lê bắt tay ngay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật pháp, nhằm ổn định tình hình xã hội, phát triển kinh tế Bài 20 “Nước Đại Việt thời Lê Sơ” sẽ giúp chúng ta hiểu rõ vấn đề này”
Cùng với lời giới thiệu đó sẽ là một đoạn video clip được tạo nên từ hơn chục bức tranh giới thiệu những sự kiện nổi bật về diễn biến của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn với hình ảnh cuối cùng là hình ảnh Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế Sau đây tôi xin minh họa một số hình ảnh đại diện đựợc sử dụng đoạn video clip (hoặc chỉ đơn giản là ta sử dụng phần mềm làm phim để giới thiệu lần lượt những hình ảnh đó theo kiểu xuất hiện của một đoạn phim) :