(SKKN 2022) một số giải pháp giúp trẻ 3 4 làm quen với toán nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tại trường mầm non nga vịnh

Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.3.1.Các giải pháp xây dựng kế hoạch các nội dung về các khái niệm toán theo yêu cầu độ tuổi trong chương trình giáo dục mầm non.. - Sưu tầm tà

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP TRẺ 3 - 4 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

TẠI TRƯỜNG MẦM NON NGA VỊNH

Người thực hiện: Phạm Thị Thêu Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Vịnh SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2022

Tên đề mục Trang

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.3.1.Các giải pháp xây dựng kế hoạch các nội dung về các khái

niệm toán theo yêu cầu độ tuổi trong chương trình giáo dục mầm

non

4

2.3.2.Giải pháp xay dựng môi trường giáo dục và môi trường toán

2.3.3 Giải pháp tích cực làm đồ dùng dạy học đồ chơi đầy đủ phục

2.3.4 Giải pháp lồng ghép tích cực LQVTtrong các hoạt động học

2.3.5 Úng dụng công nghệ thông tinvaof tổ chức hoạt động cho trẻ

Tài liệu tham khảo

DANH MỤC VIẾT TẮT

1.1 Lý do chọn đề tài

Phát triển nhân thức cho trẻ mầm non là một trong những lĩnh vực phát triển toàn diện cho trẻ Trong chương trình giáo dục mầm non như yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay, đặc biệt coi trọng việc tổ chức các hoạt động phù hợp với sự phát triển của từng độ tuổi, cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động, tích cực Đồng thời tạo cơ hội cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ một cách linh hoạt, nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ ở các dộ tuổi Mầm non [1]

Phát triển lĩnh vực nhận thức cho trẻ 3 - 4 tuổi là một trong những lĩnh vực quan trọng và có nhiều khó khăn Phát triển nhận thức cho trẻ liên quan đến hoạt động hình thành các khái niệm toán học cho trẻ Mà đối với trẻ mẫu giáo 3 tuổi, trẻ mới bắt đầu làm quen việc học, nề nếp học tập chưa có Vì vậy, để giúp trẻ có được những kiến thức sơ đẳng về toán học, giáo viên phải là người giúp trẻ Việc làm thế nào để giúp trẻ tiếp thu kiến thức kỹ năng đạt hiệu quả nhất, đòi hỏi giáo viên phải luôn tìm tòi, khám phá, nghiên cứu các giải pháp để truyền tải những kiến thức nội dung cần mang đến cho trẻ, sao cho trẻ cảm thấy đơn giản, gần gũi mà lại dễ hiểu; biết cách gợi mở để trẻ tự khám phá Giáo viên phải biết cách gây hứng thú cho trẻ, biết cách tổ chức hoạt động thu hút được sự húng thú tích cực tham gia của trẻ; Dạy trẻ từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức

tạp Từ lý do đó, tôi đã lựa chọn “Một số giải pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với toán, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, tại trường Mầm non Nga Vịnh

”, làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm trong năm học 2021 - 2022

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đúc rút một số giải pháp giáo dục cho trẻ làm quen với toán cho trẻ ở độ tuổi 3 - 4 tuổi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tại nhà trường đáp ứng yêu cầu giáo dục

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp giáo dục trẻ làm quen với toán 3 - 4 tuổi Đối tượng khảo sát thực nghiệm là trẻ 3 - 4 tuổi, tại trường mầm non Nga Vịnh

1.4 Phường pháp nghiên cứu

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

- Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn về giáo trong chương trình và ngoài chương trình để nắm vững kiến thức, kỹ năng, phương pháp dục trẻ mầm non nói chung và cho trẻ làm quen với toán nói riêng đạt hiệu quả

- Sưu tầm tài liệu tham khảo về lý luận, thực tiễn các giải pháp giáo dục trẻ cho trẻ làm quen với toán để học tập ứng dụng thực hiện giáo cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen vơi toán Tại nhóm lớp

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp khảo sát thực trạng:

Khảo sát thực tế nhứng kiến thức về nhận biết, làm quen với toán của trẻ 3

- 4 tuổi, tại trường mầm non Nga Vịnh

- Phương pháp liệt kê tổng hợp so sánh: Nêu tổng hợp so sánh các kết quả

khảo sát trước và sau thực nghiệm

- Phương pháp thực hành trải nghiệm: Thực hiện việc dạy và lồng ghép

cho trẻ làm quen với toán thông qua các hoạt động nuôi dưỡng chăn sóc và giáo dục trẻ, tại nhóm lớp phụ trách

- Phương pháp đề xuất các giải pháp: Đề xuất các giải pháp, cách làm

được xem là hiệu quả sau khi thực hiện đề tài

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận lí luận của sáng kiến

Các tài liệu nghiên cứu về tác động của việc hình thành các khái niệm toán học cho trẻ, đối với sự phát triển toàn diện của trẻ đều khẳng định: Hoạt động cho trẻ làm quen với khái niệm toán là hoạt động rất quan trọng, đặc biệt là với sự phát triển nhận thức cho trẻ mầm non; là phương tiện chủ đạo phát triển nhận thức của trẻ Thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với các khái niệm toán học, giúp trẻ phát triển khả năng chú ý, ghi nhớ có chủ định, tư duy lô gích [5]

Cho trẻ làm quen với toán là một hoạt động chính trong chương trình giáo dục Chương trình giáo dục mầm non hiện hành đã đưa ra mục tiêu phát triển toàn diện của trẻ mầm non theo năm lĩnh vực Đối với lĩnh vực phát triển nhận thức, chương trình đã nêu cụ thể mục tiêu trẻ em mẫu giáo cần đạt là: Trẻ có khả năng quan sát, so sánh, phân loại, phán đoán, ghi nhớ có chủ định; Có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề đơn giản theo những cách khác nhau; Trẻ có một

số khái niệm sơ đẳng về toán [3]

Đối với trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi, việc hình thành khái niệm toán học cho trẻ, nếu giáo viên không nắm vững nội dung phương pháp thực hiện thì sẽ khó

có thể thực hiện được mục tiêu Việc hình thành khái niệm toán học cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi yêu cầu khi dạy trẻ phải có hệ thống bằng con đường luyện tập thường xuyên hàng ngày Bằng phương pháp Trẻ phải được trải nghiệm với môi trường, với các hoạt động thực tế nhằm giúp trẻ dễn nhớ và nhớ sâu kiến thức

Đối với trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi, việc hình thành khái niệm toán học cho trẻ, nếu giáo viên không nắm vững nội dung phương pháp thực hiện thì sẽ khó có thể thực hiện được mục tiêu

2.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

a, Điều kiện về cơ sở vật chất nhà trường

Về điều kiện cơ sở vật chất, trường mầm non Nga Vịnh là trường chưa đạt chuẩn Quốc gia; nhưng đã đảm bảo về cơ bản các yêu cầu tối thiểu để chăm sóc giáo dục trẻ Nhà trường cũng đã chú trọng tạo các điều kiện cho trẻ thực hành trải nghiệm

Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn lớn nhất định, đó là: về trang thiết bị đồ dùng chưa đa dạng phong phú, chưa đạt giá trị thẩm mỹ và giá trị sử dụng chưa cao; chưa đáp ứng cho 100% số lớp đạt yêu cầu chuẩn về thiết bị đồ dùng đồ

chơi theo quyết định 01/BGD của bộ giáo dục và đào tạo

b, Điều kiện về phụ huynh

Phụ huynh có nhận thức đúng đắn về giáo dục mầm non; quan tâm đến việc phối hợp tích cực với nhà trường, thường xuyên quan tâm trao đối với giáo viên

để có sự thống nhất trong hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

Khó khăn về điều kiện phụ huynh chủ yếu là ở một số gia đình chưa thật sự quan tâm đến việc phối hợp chăm sóc giáo dục trẻ cùng với nhà trường

c, Điều kiện về giáo viên

Nhà trường có đội ngũ cán bộ giáo viên đủ về số lượng, nhiệt tình và có trách nhiệm cao trong công việc Trình độ chuyên môn đội ngũ đạt tỉ lệ trên chuẩn cao, đạt 62%

Bên cạnh đó những hạn chế về đội ngũ đó là: việc tiếp cận với phương pháp giáo dục mới và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở một số giáo viên cao tuổi có nhiều hạn chế

d, Điều kiện về học sinh

Tỉ lệ trẻ mẫu giáo ra lớp đạt 100% Đa số các cháu ngoan, mạnh dạn tự tin, có khả năng tiếp thu kiến thức kỹ năng khá tốt

Hạn chế về học sinh đó là: Tỉ lệ trẻ nhà trẻ ra lớp còn thấp Vì vậy ảnh hưởng đến chát lượng khi trẻ ra học luôn lớp 3 tuổi

e, Điều kiện về nhóm lớp

Trong lớp có tổng số học sinh 24 cháu Trong tổng số có nhiều trẻ chưa

học qua nhà trẻ, là học sinh đi học lần đầu nên trẻ chưa có nề nếp học tập cũng như chưa có kiến thức kỹ năng được cung cấp từ chương trình nhà trẻ

Bản thân tôi là giáo viên có trình độ đạt trên chuẩn, luôn có ý thức tự học tập để nâng cao trình độ năng lực, có trách nhiệm cao với công việc được giao

Thiết bị đồ dùng trực quan phục vụ cho hoạt động cho trẻ làm quen với toán còn ít chưa đa dạng phong phú

Để tiến hành thực hiện đề tài, tôi đã tiến hành khảo sát kết quả trên trẻ về kiến thức các nội dung hình thành biểu tượng toán học cho trẻ 3 tuổi trong lớp với các tiêu chí sau:

Số

thứ

tự

Nội dung khảo sát Số trẻ

khảo sát

Kết quả khảo sát Trẻ đạt Chưa đạt

Số lượng %

Số lượng %

1

Đếm trên đối tượng trong

phạm vi 5 theo khả năng;

nhận biết 1 và nhiều; gộp

2 nhóm đối tượng và đếm

2 Xếp tương ứng 1-1, ghép

3 So sánh 2 đối tương về

4

Nhận biết, gọi tên các hình

vuông, tam giác, chữ nhật,

nhận dạng các hình trong

thực tế

Tù thực trạng kết quả khảo sát cho thấy trẻ có khái niệm về toán học đạt tỉ

lệ thấp

Từ cơ sở lý luận và kết quả khảo sát thực trang trên, tôi đã mạnh giạn âp dụng một số giải pháp như sau:

2.3 Các giải pháp tổ chức thực hiện

2.3.1 Giải pháp xây dựng kế hoạch các nội dung về các khái niệm toán theo yêu cầu độ tuổi trong chương trình giáo dục mầm non

Việc xây dựng kế hoạch nội dung là yêu cầu bắt buộc Để thực hiện được điều này đòi hỏi giáo viên phải chủ động tìm hiểu để nắm vững nội dung cần dạy cho trẻ Từ đó, xây dựng chương trình thực hiện trong cả năm học để đạt

được Đảm bảo theo chủ đề và nội dung kiến thức đảm bảo từ dễ đến khó Khi

đã xây dựng chương trình dự kiến thời gian rồi, giáo viên phải chủ động tự giác thực hiện không bỏ sót nội dung

Theo chương trình giáo dục mầm non, tôi đã xây dựng hệ thống các yêu cầu về hình thành các biểu tượng toán cho trẻ như sau:

+ Tập hợp số lượng số tự nhiên và đếm gồm: Dạy trẻ đếm trong phạm vi 5; nhận biết 1 và nhiều, gộp 2 nhóm đối tượng và đếm, tách các nhóm đối tượng thành các nhóm nhỏ hơn

+ Nội dung xếp tương ứng gồm: Xếp tương ứng 1-1

+ Nội dung so sánh, sắp xếp theo quy tắc gồm: so sánh 2 đối tượng về kích thước, xếp xen kẽ

+ Nội dung về hình dạng gồm: Nhận biết gọi tên các hình: Vuông, tròn, tam giác, chữ nhật và nhận dạng các hình đó trong thực tế., sử dụng các hình để chắp ghép

+ Nội dung dạy trẻ định hướng trong không gian, định hướng thời gian gồm: Dạy trẻ nhận biết phía trên, phía dưới; phía trước, phía sau; tay phải, tay trái của bản thân

* Kết quả: Từ việc xây dựng hệ thống nội dung sẽ làm cơ sở để giáo viên

lựa chọn vào xây dựng mạng nội dung để tổ chức thực hiện cho trẻ làm quen với toán theo hệ thống từ dễ đến khó và không bỏ sót chương trình

2.3.2 Giải pháp xây dựng môi trường giáo dục và môi trường toán học

Môi trường giáo dục đa dạng sinh động sẽ kích thích sự ham thích, chủ động tích cực của trẻ tham gia vào các hoạt động giáo dục, mang lại hiệu quả giáo dục cao Khi nghiên cứu đề tài, tôi xác định: Xây dựng môi trường giáo dục chung cũng như xây dựng môi trường toán học là rất cần thiết Đó chính là việc xây dựng các hình ảnh trực quan sinh động về các nội dung liên quan đến các khái niệm toán trong môi trường trong lớp và ngoài lớp học Như: Hình tròn, hình vuông, kích thước to nhỏ, các nhóm đối tượng…

Thông qua môi trường làm điều kiện học liệu, là đồ dùng trực quan cho trẻ làm quen với toán đạt hiệu quả

Ví dụ: Chủ đề thế giới thực vật; hoạt động LQVT là xếp tương ứng 1-1;

đếm đến 4 ; Tôi có thể xây dựng trưng bầy các hình ảnh thuộc phạm vi thế giới thực vật trong tất cả các góc lớp có nội dung tương ứng 1-1 và các đồ dùng

có số lượng 4

+ Ở góc nghệ thuật trưng bầy các dụng cụ âm nhạc có thể trung bầy: ( 1 cái trống - 1 cái dùi gồm 4 cặp; 1 cái xắc xô

+ Góc sách có nhiều loại sách tranh có các nội dung có thể cung cấp các khái niệm toán học cho trẻ, để khi trẻ hoạt động ở góc sách sẽ giúp trẻ làm quen với hình ảnh gợi mở về các biểu tượng toán trẻ sẽ được làm quen, hoặc đã được làm quen thông qua các hình ảnh trong sách, tranh như: Các hình học cơ bản, các nhóm con vật, nhóm bông hoa

+ Mảng chủ đề lớn sử dụng các tranh ảnh lớn có liên quan đến chủ đề để trang trí làm nổi lên chủ đề , chỉ cần nhìn vào góc trang trí biết mình đang học chủ đề nào

Hình ảnh 1: Xây dựng môi trường trong lớp, tích hợp cho hoạt động LQVT

2.3.3 Giải pháp tích cực làm đồ dùng dạy học đồ chơi đầy đủ phục vụ hoạt động cho trẻ LQVT

Với đặc điểm lưa tuổi Mầm non “ trẻ học bằng chơi, chơi mà học” Chúng

Vì vậy yêu cầu có đủ đồ dùng dạy học đồ chơi để trẻ được thao tác, được thực hành, được trải nghiệm là hết sức cần thiết Đồ dùng cần phải có đủ cho giáo viên, cho mỗi trẻ thì việc luyện tập mới có hiệu quả Như vậy, để có được điều kiện này, nhất thiết giáo viên phải tích cực, có kiến thức và nhận thức tầm quan trọng về việc cần phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học đồ chơi thì mới có thể mang lại hiệu quả giáo dục trẻ Để làm được điều đó đòi hỏi giáo viên cần phải chịu khó, kiên trì, nhẫn nại, sưu tầm và làm đồ dùng dạy học đồ chơi phù hợp cho từng mỗi giờ tổ chức hoạt động học tập vui chơi của trẻ

Không phải chỉ cần đồ dùng đồ chơi cho các hoạt động giờ học tập vụi chơi mà

cần phải tích cực làm đồ dùng đồ chơi để làm phong phú thêm đồ dùng cho trẻ

trải nghiệm trong quá trình hoạt động vui chơi ở các góc

Việc giáo viên tích cực làm được đồ dùng học tập đồ chơi cho trẻ; giáo

viên cần phải có kế hoạch đẻ khắc phục những khó khăn, tận dụng các điều kiện

có thể mới có thể thực hiện được; vì nhiệm vụ của giáo viên thực hiện chăm sóc

giáo dục trẻ với thời gian đã được bố trí kín cả ngày

Nhận thức được tầm quan trọng của giáo viên trong việc tích cực làm đồ

dạy học, đồ dùng học tập đồ chơi cho trẻ, tôi đã tranh thủ mọi thời gian có thể,

sưu tầm trên mạng, huy động phụ huynh đóng góp nguyên vật liệu; tận dụng các

lợi thế từ các phụ huynh có khả năng, để hướng dẫn và vận động phụ huynh

cùng làm Ngoài ra trong các giờ tổ chức cho trẻ chơi, tôi đã chuẩn bị nguyên

vật liệu theo chủ để, tôi làm đồ dùng đồ chơi và hướng dẫn trẻ cùng làm với cô

Hình Ảnh 2: Làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho LQVT

2.3.4 Giải pháp lồng ghép tích hợp LQVT trong các hoạt động học và hoạt

động mọi lúc mọi nơi

Yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay, việc lồng ghép tích hợp

giáo dục là phương pháp cần thiết

Thực hiện được yêu cầu này, đòi hỏi giáo viên cần biết vận dụng tích hợp

khéo léo các nội dung cho trẻ LQVT trong tất cả các hoạt động khác như: Hoạt

động tạo hình, kể chuyện, chơi trò chơi, âm nhạc để dẫn dắt trẻ vào tiết học một

cách nhẹ nhàng nhằm cung cấp hoặc củng cố luyện tập các khái niệm toán học

cho trẻ Ngoài ra, còn làm cho hoạt động chính sinh động, thu hút nhiều hơn sự

tham gia hoạt động của trẻ

Để thực hiện đạt hiệu quả của hoạt động tích hợp toán trong các hoạt động khác, giáo viên phải tìm ra cách tích hợp cung cấp các khái niệm toán học trong các hoạt động khác sao cho hợp lý, đạt hiệu quả như mong đợi Vì vậy trong mỗi hoạt động phải lựa chọn các nội dung tích hợi phù hợp với kiến thức kỹ năng về toán cần ôn luyện cho trẻ

* Lồng ghép trong hoạt động học

- Trong hoạt động âm nhạc:

Thông qua nội dung các bài hát, các trò chơi âm nhạc, giáo viên khai thác

để củng cố và cung cấp cho trẻ các biểu tượng về số đếm, về hình

Ví dụ: Qua hoạt động âm nhạc - Dạy hát bài Một con vịt; Cô lồng ghép

hỏi trẻ: Bài hát nói về con vịt có mấy cánh?, khi mời trẻ lên hát - hỏi trẻ có mấy bạn lên hát?; hỏi trẻ về hình các dụng cụ âm nhạc có hình cơ bản Vuông, tròng, tam giác chữ nhật

- Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học:

Thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, có thể lồng ghép cho trẻ ôn luyện về số đếm, về nhận biết nhóm số lượng

Ví dụ: Kể chuyện 3 cô tiên - lồng ghép hỏi trẻ:

Có mấy cô tiên; câu chuyện chuyện?

Cậu bé tí hon và cô tiên ai cao hơn, ai thấp hơn?

Thông qua mỗi nội dung và hình thức tổ chức hoạt động văn học cụ thể, giáo viên lựa chon các nội dung cần lồng ghép trong hoạt động Từ việc tích hợp giúp trẻ củng cố về kiến thức, kỹ năng toán học, đồng thời cũng làm sinh động thêm hình thức cho giờ haotj động làm quen với văn học

- Trong hoạt động tạo hình:

Cũng như các hoạt động khác, thông qua tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ, giáo viên cũng cần quan tâm để lồng ghép ôn luyện củng cố và nhận biết các biểu tượng toán cho trẻ Thông qua hoạt động tạo hình có thể lồng ghép cho trẻ

số đếm, nhận biết hình cơ bản và biểu tượng tương ứng 1 - 1

Mỗi hoạt động tạo hình cụ thể của trẻ, nếu giáo viên quan tâm lồng ghép toán học, đều có thể khai thác lồng ghép toán học cho trẻ được

Ví dụ:

+ Đề tài vẽ hoa 5 cánh: Tích hợp trẻ đếm cánh hoa

+ Vẽ Ô tô theo Mẫu: Tích hợp trẻ nhận biết có những hình nào để tạo thành

ô tô ( Hình chữ nhật, Hình vuông, hình tròn )