Trẻ ở lứa tuổi mầm non đang trong giai đoạn hình thành và phát triển nhân cách, việc giáo dục bảo vệ môi trường cần phải tiến hành thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ như: Vui chơi
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và những yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, phục vụ, ảnh hưởng tới đời sống, quá trình tồn tại và phát triển của cuộc sống của con người Môi trường có vai trò đặc biệt quan trọng đối với đời sống của con người trong quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của các dân tộc, các quốc gia và toàn thể nhân loại Bên cạnh đó môi trường còn có vai trò đặc biệt đối với sự tồn tại và
phát triển của sinh vật trong tự nhiên [1]
Tuy nhiên, hiện nay con người đã có rất nhiều những hoạt động thiếu thân thiện với môi trường như thử vũ khí hạt nhân, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, khí thải từ nhà máy gây ô nhiễm không khí Nạn chặt phá rừng diễn ra mạnh mẽ gây nên lũ quét, sạt lỡ đất,vấn đề ô nhiễm nguồn nước, xả rác thải bừa bãi hay săn bắt các loại động thực vật quý hiếm dẫn đến khả năng đe dọa bị tuyệt chủng Tất cả do nguyên nhân chủ quan từ phía con người
Trước những mối nguy hiểm đó, trong thư của em Nguyễn Bình Nguyên gửi danh cầm Đặng Thái Sơn đạt giải nhất viết thư quốc tế UPU lần thứ 51 có
viết: “Trái đất đang nóng lên! Ở Châu Phi, Châu Mĩ, Châu Âu…mùa hè ngày càng khắc nghiệt Họ nhà gió lên cơn sốt trong khí quyển, trong đại dương, trên biển băng và khắp các lục địa Có ngọn gió hoảng loạn lao qua những cánh rừng cuốn theo ngọn lửa tự bùng lên như mất trí Có ngọn gió điên cuồng giật cấp 16, 17 siêu bão chồng siêu bão, lũ lụt, sóng thần, nhà sụp, người chết, cả một vùng làng mạc bị xóa sổ Có ngọn gió oằn xuống trước người đàn ông quỳ lạy dòng nước lũ trả lại cho mình người vợ và đứa con chưa kịp chào đời; chẳng khác nào sự hủy diệt của chiến tranh, những đứa trẻ ngơ ngác tìm người thân trong đổ nát…
Ông đã nghe về tất cả những điều này? Ông cũng biết, trước khủng hoảng khí hậu, nếu con người không hành động, thảm họa diệt vong cũng sẽ không ranh giới? Hỡi nhạc sỹ tài ba! Cháu khẩn thiết ông lên tiếng kêu gọi con người cứu bầu khí quyển ốm yếu này! Ông hãy lên tiếng nới rộng vòng tay tạo nên điều kỳ diệu, cứu lấy tương lai của Trái đất này”
"Hãy để gió hát ca giữa rừng xanh Rừng không phải để chặt phá! Hãy để gió đùa vui với sóng biển Biển không phải để xả rác hay chôn giấu nguồn nước thải Hãy để gió sải cánh giữa không gian Không gian không phải để xe cộ, ống khói túa ra nguồn khí cặn Hãy để gió ru trên cánh đồng, vuốt ve mái tóc bầy trẻ nhỏ; hãy để gió yêu thương… xin góp một hành động chữa lành vết thương của
Trái đất này!".[2]
Ngày nay vấn đề bảo vệ môi trường là một vấn đề đáng quan tâm, việc bảo
vệ môi trường là sự nghiệp của toàn dân và mang tính cấp bách toàn cầu Tại Quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày 17/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ đã phê
duyệt đề án “Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục
Trang 2quốc dân” Trong chương trình phối hợp về công tác bảo vệ môi trường giai
đoạn 2019 - 2025, Bộ Tài nguyên Môi trường và Bộ GD&ĐT đã ký kết chương
trình với nội dung “Tiếp tục hoàn thiện nội dung bảo vệ môi trường trong các cấp học và trình độ đào tạo trong các cơ sở giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo gắn với bảo vệ môi trường trong giai đoạn tới” Những Đề án, chương trình ra đời cho thấy sự cần thiết phải bảo vệ
môi trường, giáo dục trẻ bảo vệ môi trường chính là điều cấp thiết, hướng đến
một môi trường “Xanh- sạch- đẹp-an toàn” [3]
Trẻ ở lứa tuổi mầm non đang trong giai đoạn hình thành và phát triển nhân cách, việc giáo dục bảo vệ môi trường cần phải tiến hành thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ như: Vui chơi, học tập, lao động Chính trong các hoạt động này với tư cách là chủ thể hoạt động sẽ hình thành ở trẻ tình cảm, thái độ tích cực đối với môi trường Trẻ phân biệt được hành vi đúng, sai đối với môi trường từ đó có mong muốn giữ gìn, bảo vệ môi trường, hình thành ở trẻ một số
kỹ năng nhất định trong việc giữ gìn vệ sinh thân thể cũng như bảo vệ môi trường
Trẻ mầm non phải được chuẩn bị những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của con người, trẻ có những kiến thức đơn giản về cơ thể, cách chăm sóc, giữ gìn sức khỏe cho bản thân đặc biệt là trong giai đoạn thích ứng an toàn và kiểm soát đại dịch Covid -19, biết chăm sóc, bảo vệ cây cối, bảo vệ con vật nơi mình ở Xây dựng cho trẻ niềm tự hào và ý thức gìn giữ bảo tồn văn hoá dân tộc Trẻ có thói quen vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sạch sẽ, có phản ứng với hành vi của con người như: vứt rác bừa bãi, chặt cây, hái hoa, dẫm lên cỏ,
yêu quý, gần gũi với thiên nhiên [4]
Trong những năm qua, việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường ở trường Mầm non Đông Tiến đã đạt được cán bộ giáo viên luôn quan tâm và thông qua nhiều hình thức để lồng ghép giáo dục trẻ, kết quả là: Môi trường luôn sạch sẽ, có đầy
đủ thùng rác có nắp đậy, có vườn rau sạch cho trẻ tham quan và trải nghiệm, cảnh quan môi trường được trang trí phù hợp với môi trường giáo dục Bên cạnh
đó, việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở lớp mẫu giáo Lớn A2 (5-6 tuổi)
do tôi phụ trách có những mặt đạt được như: trẻ đã biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, biết đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết rửa tay, rửa mặt đúng cách…
Bên cạnh những ưu điểm đã đạt được, vẫn còn hạn chế như khi ra sân chơi trẻ vẫn còn bẻ cành, dẫm lên bồn hoa, khi ăn sáng xong vẫn vứt rác ra ngoài sân trường… Là giáo viên phụ trách lớp, nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ, nhưng thực tiễn còn nhiều hạn chế chưa đạt được yêu cầu chuyên đề đề ra Vì vậy, trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ tôi luôn tìm tòi, nghiên cứu và rút kinh nghiệm cho bản thân để tìm ra những giải pháp, những kinh nghiệm hữu ích để áp dụng vào thực hiện trên trẻ Đó cũng chính là lý do để tôi lựa chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm
“Một số giải pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi ở lớp mẫu giáo Lớn A2 trường mầm non Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài sáng kiến của mình
Trang 31.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu nội dung đề tài tìm ra một số giải pháp giáo dục nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi do tôi phụ trách, giúp trẻ có thái độ đúng đắn, tích cực trong việc bảo vệ môi trường, hình thành kỹ năng sống tốt đẹp góp phần phát triển nhân cách trẻ một cách toàn diện
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi ở lớp mẫu giáo Lớn A2 trường mầm non Đông Tiến, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích tổng hợp các tài liệu có liên quan đến việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non
1.4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp khảo sát thực trạng trên trẻ: Nhằm mục đích thu thập các
dữ liệu, các thông tin về ý thức bảo vệ môi trường của trẻ 5-6 tuổi;
- Phương pháp quan sát;
- Phương pháp đàm thoại: Trò chuyện với phụ huynh về việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ;
- Phương pháp thực hành: Cho trẻ tham quan, thực hành trải nghiệm
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận
Hiện nay, bên cạnh những thành tựu rực rỡ về khoa học, công nghệ và phát triển kinh tế, chúng ta cũng đang phải đối mặt với hàng loạt những thách thức về nhiều mặt Nạn ô nhiễm môi trường đang trở thành mối nguy cơ đe dọa đến sức khỏe con người và các hệ tự nhiên Nhiệt độ của Trái đất đang nóng dần lên, mực nước biển lên cao, thiên tai ngày càng gia tăng cả về cường độ và sức tàn phá Đại dịch Covid-19 lan rộng, bùng phát trên khắp thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã cướp đi bao nhiêu sinh mạng và để lại nhiều di chứng sau khi khỏi bệnh Như vậy, việc bảo vệ môi trường là điều vô cùng cấp thiết đối với mọi người, mọi dân tộc và quốc gia, đó là trách nhiệm chung không của riêng ai, bảo vệ môi trường là bảo vệ chính mình và các thế hệ về sau Đây là nhiệm vụ cần có chiến lược và kế hoạch cụ thể để phát triển toàn diện nhân cách của trẻ Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày để trẻ có thể vừa học vừa chơi, vừa tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả nhất
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp những kiến thức
sơ đẳng, cơ bản về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường là dạy trẻ làm những việc tốt dù là nhỏ nhất nhưng
Trang 4phù hợp với trẻ để giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, khắc phục hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra như: Giáo dục trẻ biết nhặt rác bỏ đúng nơi quy định, biết trồng và chăm sóc cây xanh để bảo vệ môi trường, trẻ biết lau
rửa sắp xếp đồ dùng đồ chơi gọn gàng, ngăn nắp, biết tiết kiệm nước… [5] Giáo
dục trẻ tham gia bảo vệ môi trường là vấn đề cần thiết và rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay
Với giáo dục mầm non phương châm giáo dục là “Học bằng chơi - Chơi
mà học”, chúng ta không tiến hành một hoạt động giáo dục riêng lẻ mà nội dung
giáo dục bảo vệ môi trường được lồng ghép một cách tích hợp, tự nhiên linh
hoạt, mọi lúc mọi nơi vào các hoạt động sinh hoạt trong ngày của trẻ Để việc
giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non nói chung và lớp tôi nói riêng có hiệu quả cao tôi đã lên kế hoạch cần giáo dục những nội dung cơ bản như: Trẻ hiểu được mối quan hệ giữa con người và môi trường sống: Trẻ biết môi trường ở trường mầm non nơi trẻ học có những gì? Môi trường gia đình
trẻ và môi trường xung quanh trẻ, môi trường thế giới động vật, thực vật (cách chăm sóc động vật, thực vật) Con người với hiện tượng thiên nhiên (Gió, mưa, nắng, bão, lũ lụt); Con người và tài nguyên (đất, nước, rừng, danh lam thắng cảnh) Khi nắm được nội dung cần giáo dục trẻ, tôi bắt đầu tiến hành việc giáo
dục trẻ biết bảo vệ môi trường và hình thành kỹ năng vệ sinh môi trường cho trẻ
2.2 Thực trạng của vấn đề
Năm học 2021 - 2022 tôi được phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo Lớn 5-
6 tuổi Lớp có sĩ số là 27 trẻ, trong đó có đó có 13 cháunữ, 14 cháu nam, tất cả đều đã qua lớp mẫu giáo nhỡ nên đã có một số kỹ năng cơ bản, đa số trẻ phát triển toàn diện về các mặt Trong quá trình giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ tại trường mầm non tôi gặp những thuận lợi và khó khăn như sau:
2.2.1 Thuận lợi
Trường tôi là trường chuẩn quốc gia, cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi đầy
đủ thuận lợi để tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ bảo vệ môi trường Công tác
vệ sinh môi trường luôn được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đầy đủ thùng rác có nắp đậy, hàng ngày có xe thu gom rác thải giúp môi trường luôn xanh, sạch, đẹp
Bản thân tôi là một giáo viên có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc, yêu nghề mến trẻ, chịu khó học hỏi, tham khảo sách báo và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, luôn nhận thức đúng đắn mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
Trẻ lớp tôi phụ trách độ tuổi lớn nhất trường nên đa số trẻ mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tìm tòi khám phá các sự vật, hiện tượng xung quanh Trẻ khoẻ mạnh và rất hào hứng , sôi nổi với các hoạt động do cô tổ chức, lĩnh hội nhanh các kiến thức cô giáo truyền đạt
2.2.2 Khó khăn
Trang 5Giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ không phải là một hoạt động độc lập mà là một chuyên đề kết hợp lồng ghép vào các hoạt động chính của trẻ nên giáo viên thường xem nhẹ, chưa chú ý, chưa có sự sáng tạo, không có kế hoạch cụ thể rõ ràng nên việc thực hiện hiệu quả chưa cao
Một số trẻ chưa có ý thức bảo vệ môi trường nên việc truyền thụ kiến thức đến cho trẻ còn nhiều bất cập
Xung quanh khu vực trường tôi là nhà dân, gần khu công nghiệp và các công trình xây dựng nên tình trạng khói bụi dẫn đến môi trường bên ngoài trường lớp vẫn còn bẩn
Phụ huynh đa số làm nghề nông và công nhân nên đời sống còn khó khăn,
do dó một số phụ huynh còn chưa quan tâm đến trẻ
Kết quả Đạt Tỷ lệ
% Chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Phân biệt được những hành vi đúng,
sai với môi trường
27
2 Biết giữ vệ sinh trường lớp, cất dọn
đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định
3 Nề nếp, giữ gìn vệ sinh cá nhân trong
ăn uống, sinh hoạt ở trường mầm non
4 Biết nhặt rác bỏ đúng nơi quy định
Không vẽ bẩn lên tường
5 Biết chăm sóc bảo vệ cây, chăm sóc
bảo vệ vật nuôi
Nhận xét: Qua bảng khảo sát thực tế tại lớp tôi phụ trách, tôi nhận thấy:
- Trẻ phân biệt được hành vi đúng, sai với môi trường, tỷ lệ đạt thấp 40,7%;
- Trẻ biết giữ vệ sinh trường lớp, cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định, tỷ
Trang 62.3 Các giải pháp giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo Lớn A2 tại trường màm non Đông Tiến
Từ thực trạng trên, là giáo viên trực tiếp dạy trẻ bản thân tôi luôn trăn trở làm thế nào để hình thành ý thức tốt, những hành động tích cực với môi trường cho trẻ ngay từ bé, giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt Tôi đã tìm tòi, nghiên cứu và mạnh dạn đưa một số giải pháp giáo dục trẻ bảo vệ môi trường vào các hoạt động của trẻ có hiệu quả nhất Cụ thể như sau:
2.3.1 Giải pháp 1: Xây dựng môi trường trong và ngoài lớp có lồng ghép nội dung chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
Môi trường giáo dục trong trường mầm non bao gồm môi trường bên trong
và môi trường bên ngoài lớp học Cả hai môi trường này đều rất quan trọng đến việc dạy và học của cô và trẻ, trẻ sẽ tham gia vào các hoạt động và các loại trò chơi khác nhau tùy thuộc vào môi trường mà trẻ đang hoạt động Vì vậy, trẻ cần
có cơ hội để chơi và học ở môi trường sạch, an toàn nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt Việc tạo môi trường hoạt động cho trẻ là điều cần thiết để
đáp ứng nhu cầu “Học mà chơi, chơi mà học” của trẻ, trẻ được chơi, được hoạt
động trong môi trường trong lành sẽ là cơ hội tốt, qua đó hình thành cho trẻ có tính thiện cảm với thiên nhiên, có ý thức bảo vệ, chăm sóc môi trường Hiểu rõ được điều này tôi đã xây dựng môi trường giáo dục trẻ như sau
* Đối với Môi trường trong lớp học
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ tôi tạo một môi trường trong lớp luôn ngăn nắp, sạch sẽ
+ Tôi sắp xếp lại các góc hoạt động sao cho hợp lí: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn ào, góc thư viện, sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng, có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi
+ Đồ dùng, đồ chơi ở các góc được tôi lau chùi thường xuyên, tôi phân công nhiệm vụ cho từng bé ở từng góc chơi sau khi chơi xong phải sắp đặt đồ chơi gọn gàng và lau chùi, từ đó hình thành cho trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh chung Thường xuyên bổ sung đồ chơi bằng các đồ chơi tự làm từ những vật liệu, phế thải
+ Trang trí lớp học phù hợp theo từng chủ đề, chủ điểm, ở từng chủ đề tôi
sẽ lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ bằng cách trò chuyện
và qua đó giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
Để môi trường lớp học luôn sạch đẹp, ngoài việc làm tốt công tác vệ sinh trẻ, vệ sinh đồ dùng đồ chơi Tôi luôn tuân thủ lịch vệ sinh chung của lớp và nhà trường theo kế hoạch tuần, tháng và năm học Lớp tôi được nhà trường phân lịch vệ sinh sân trường vào ngày thứ 4 hàng tuần, nên vào thứ 4 tôi cho trẻ làm
vệ sinh, thời gian có thể vào lúc trẻ vừa hoạt động ngoài trời xong hoặc vào cuối buổi chiều tôi tổ chức cho trẻ đi nhặt rác, lá khô rơi, vỏ bánh kẹo… ở quanh sân trường cho vào thùng rác Như vậy, vừa làm vừa giáo dục trẻ biết bảo vệ môi
Trang 7trường sạch sẽ hơn, sau mỗi lần lao động cho trẻ đi rửa tay đồng thời giáo dục trẻ về việc tiết kiệm nước và biết rửa tay bằng xà phòng để bảo vệ sức khỏe.
(Xem hình ảnh minh họa trang 1)
Khi tôi và trẻ làm vệ sinh quanh trường lớp tôi thấy những ống nhựa, chai nhựa, vỏ hộp sữa chua, tôi nhắc trẻ thu gom, đem rửa sạch phơi khô và đến giờ hoạt động góc tôi hướng dẫn trẻ làm đồ chơi theo chủ đề
Ví dụ: Ở chủ đề “Nước và mùa hè” từ những phế liệu thu được do dọn
môi trường cô trò đã tạo ra những ngôi nhà để chơi ở góc xây dựng
(Xem hình ảnh minh họa trang 2)
Qua các giờ chơi đó tôi giáo dục trẻ biết từ những đồ vật đã bỏ đi khi chúng ta nhặt lại thì môi trường vừa sạch đẹp vừa làm được nhiều đồ chơi đẹp
để trẻ học, trẻ chơi Như vậy trẻ biết thêm được ích lợi của việc thu gom phế liệu còn có thể sử dụng vào việc khác, đồng thời làm cho môi trường đẹp hơn
Hàng tuần các lớp phải vệ sinh đồ chơi trên lớp sạch sẽ Ở lớp tôi cứ mỗi tuần tôi và một giáo viên chủ nhiệm nữa lại mang đồ chơi ra lau chùi và rửa cho sạch để trẻ chơi, khi cô làm trẻ cũng tham gia và hình thành ở trẻ thói quen vệ sinh đồ dùng đồ chơi sạch sẽ, trẻ chơi sẽ đảm bảo vệ sinh
* Đối với Môi trường bên ngoài lớp học
Ngay từ đầu năm học, được sự phân công của ban giám hiệu cũng như sự phối hợp của tổ chuyên môn tôi đã cùng tham gia để cải tạo lại môi trường cảnh quan môi trường bên ngoài như:
+ Đồ chơi xung quanh khuôn viên trường được sắp xếp lại theo hướng tận dụng các không gian để cho trẻ hoạt động, trải nghiệm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ
+ Các bồn cây được phủ xanh bằng những thảm cỏ nhân tạo, phía trên được trang trí bằng những lốp xe, con vật tạo hình ngộ nghĩnh, hay những bình hoa nhiều màu sắc
+ Xung quanh tường rào được treo tranh những hình ảnh trẻ được tham gia hoạt động tham quan, dã ngoại và trải nghiệm Phía trên sân trường đươc treo bằng những chong chóng, đèn lồng hoặc hình ảnh chữ số, trăng sao phù hợp với chủ đề và lứa tuổi của lớp mình
+ Trang trí khu vệ sinh bằng những hình ảnh minh họa có tính giáo dục cao như hình ảnh bạn nhỏ đang rửa tay bằng xà phòng, hình ảnh các bước rửa tay hay hình ảnh trẻ vặn vòi nước khi dùng xong Trẻ đi vệ sinh và quan sát hình ảnh, qua đó trẻ hình thành cho mình ý thức giữ gìn vệ sinh, tiết kiệm nước + Việc tạo khuôn viên xanh tại góc thiên nhiên và hành lang của lớp là một việc làm có ý nghĩa quan trọng trong việc dạy trẻ bảo vệ môi trường một cách thuận tiện, tôi đã tạo một khuôn viên xanh ở góc thiên nhiên của lớp cho trẻ trực tiếp tham gia chăm sóc cây như sau: Ở góc thiên nhiên tôi chọn những ống chai nhựa đã bỏ đi và cắt cao khoảng mười phân cho đất vào và hướng dẫn trẻ cùng
Trang 8tham gia trồng những chậu hoa mười giờ, hoa phỏng, cây trầu bà , cho trẻ gieo hạt đậu, lạc ở hoạt động vui chơi và hằng ngày cho trẻ chăm sóc, tưới nước cho cây, vệ sinh góc thiên nhiên, trong khi chăm sóc cây tôi cùng trẻ trò chuyện về việc bảo vệ môi trường, trẻ chăm chú và kể về việc trẻ đã trực tiếp trồng cây Bên cạnh đó tôi thường cho trẻ quan sát cây xanh, cây hoa xung quanh khu vực sân trường ở hoạt động ngoài trời giúp trẻ biết tên các loại cây, loại hoa, từ
đó trẻ biết không bẻ cành, ngắt lá, biết chăm sóc, bảo vệ cây và trẻ rất tích cực khám phá hoạt động Môi trường bên ngoài luôn sạch đẹp thu hút sự chú ý, hứng thú của trẻ, trẻ thích được khám phá thế giới xung quanh mình và trẻ có ý thức bảo vệ môi trường như không trèo lên thảm cỏ, khi ra sân chơi tự do trẻ biết nhặt
lá xung quanh các bồn cây và sân trường,trẻ biết sau khi ăn sáng xong bỏ vỏ hộp xôi, hộp sữa vào thùng rác Phụ huynh yên tâm khi con được học tập trong một môi trường trong sạch, lành mạnh
(Xem hình ảnh minh họa trang 3,4)
Qua việc cải tạo cải tạo cảnh quan môi trường bên trong và môi trường bên ngoài tôi thấy được sự thích thú của trẻ, trẻ thích được đến lớp, trẻ hứng thú tham gia các hoạt động, có ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân, biết nhặt lá và bỏ đúng nơi quy định, khuôn viên lớp tôi cũng ngày một đẹp hơn Phụ huynh yên tâm và tin tưởng khi cho con đến trường và hưởng ứng sự vận động ủng hộ cây xanh tạo góc thiên nhiên cho lớp
Như vậy, giải pháp xây dựng môi trường trong và ngoài lớp, trực tiếp cho trẻ tham ra chăm sóc, trải nghiệm thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ thu được kết quả đáng khích lệ
Mặc dù vậy tôi không dừng lại ở đây mà tôi tiếp tục thực hiện biện pháp tiếp theo để trẻ lớp tôi có ý thức bảo vệ môi trường ngày càng tốt hơn
2.3.2 Giải pháp 2: Đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp những kiến thức
sơ đẳng, cơ bản về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, nhằm tạo ra thái độ và hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh Để việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ đạt kết quả tốt, tôi đã mạnh dạn đề ra những đổi mới về nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục bảo vệ môi trường như sau:
a- Đổi mới về nội dung: Lập kế hoạch,lựa chọn các nội dung phù hợp nhằm lựa chọn những nội dung giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường phù hợp với các chủ đề trong năm
Xây dựng kế hoạch giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ phải dựa vào tình hình của lớp và đặc điểm của trẻ và phải tăng dần từ từ dễ đến khó, tăng dần theo các chủ đề, tôi đã xây dựng kế hoạch và lựa chọn các nội dung, hoạt động tích hợp theo chủ đề như sau:
Trang 9Tên chủ đề Nội dung Hoạt động
- Giữ gìn và bảo vệ đồ dùng đồ chơi, sắp xếp đồ chơi đúng nơi quy định, biết cùng cô lau dọn đồ chơi, vệ sinh trong lớp
- Đi vệ sinh đúng nơi qui định
* HĐKP: Trường, lớp mẫu giáo thân yêu
* HĐ góc: Xây dựng trường mầm non
* HĐNT: Quan sát sân trường, nhặt lá cây bỏ vào thùng rác
* HĐ chiều: Trò chuyện về ký hiệu đồ
dùng cá nhân của trẻ, cách rửa tay, rửa mặt và đi vệ sinh đúng nơi quy định
2 Bản thân
- Biết giữ gìn vệ sinh thân thể , quần
áo đầu tóc gọn gàng, mặc phù hợp với thời tiết, mùa
- Đeo khẩu trang và rửa tay bằng nước sát khuẩn đúng cách
* HĐKP: Tôi là ai? Trẻ tự phục vụ bản thân như rửa mặt, rửa tay, tự mặc quần áo
* HĐ chiều: Dạy trẻ cách đánh răng, rửa mặt, tay chân sạch sẽ
3 Gia đình
- Trẻ biết sử dụng đúng đồ dùng cá nhân: Khăn mặt, ca, cốc…
- Trẻ biết mời trước và sau khi ăn cơm, có hành vi lịch sự khi ăn
- Trẻ biết quan tâm, giúp đỡ mọi người trong gia đình
- Trẻ biết tiêt kiệm điện và giữ sạch nguồn nước
* HĐKP: Một số đồ dùng trong gia đình Nhu cầu gia đình
* Hoạt động góc: “Bé tập làm nội trợ”
* HĐ chiều: Giáo dục trẻ yêu quý mọi người trong gia đình, giúp đỡ bố mẹ sắp xếp dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc vật nuôi, cây cảnh trong gia đình…
4 Nghề
nghiệp
- Trẻ biết có nhiều nghề trong xã hội như kiểm lâm,trồng rừng,chăm sóc cây xanh ở công viên… ngoài ra còn
có những người làm công tác vệ sinh môi trường, bảo vệ môi trường
- Giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường,bỏ rác đúng nơi qui định, tôn trọng những người làm sạch đẹp môi trường
* HĐKP: Trò chuyện về bác lao công
Bé làm gì để bảo vệ môi trường
* HĐNT: Cùng nhặt lá cây,rác trên sân trường
* HĐ chiều: Vẽ tranh về bảo vệ môi trường Trò chơi tìm những hình ảnh đúng sai về bảo vệ MT
5 Thế giới
động vật
- Trẻ biết yêu các con vật nuôi trong gia đình, biết cho ăn, không đánh, ném con vật Có ý thức bảo vệ các loại động vật quý hiếm: Nhắc người thân không nên săn bắn động vật
- Giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh không ném rác xuống ao, hồ để bảo vệ môi trường sống của các con vật sống dưới nước…
* HĐKP: Khám phá các con vật Ích lợi và tác hại của động vật sống ở khắp nơi
* HĐNT: Quan sát bể cá Nhặt lá làm các con vật …
* HĐ góc: Xây hồ nuôi tôm,cá
* HĐ chiều: Vẽ những con vật em thích; Nối thức ăn cho từng con vật
Trang 10- Trẻ biết chăm sóc cây xanh và bảo
vệ cây xanh,tưới nước, nhổ cỏ…
- Trẻ không vứt rác bừa bãi, không nói to nơi công cộng
- Trẻ biết hưởng ứng Tết trồng cây nhân dịp đầu xuân
* HĐKP: Cây xanh và môi trường sống Sự phát triển của cây
* Trò chuyện về ngày tết, lễ hội, giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định
* HĐNT: Quan sát cây, vườn rau trong trường và lợi ích, chăm sóc cho cây
* HĐ Góc: Thực hành gieo hạt và theo dõi sự phát triển của cây
7 PT và LL
giao thông
- Trẻ biết tiếng ồn của các động cơ, PTGT xả khói ra không khí làm ô nhiễm môi trường
- Trẻ biết một số hiện tượng tự nhiên:
Gió, mưa, hạn hán, lũ lụt, bão, lốc xoáy… Ảnh hưởng đối với con người
- Trẻ biết tác hại của việc chặt phá rừng
- Trẻ biết cách bảo vệ nguồn nước, tiết kiệm điện, nước
- Trẻ biết ăn mặc phù hợp thời tiết và theo mùa
* HĐKP: Tìm hiểu về các hiện tượng
tự nhiên Sự cần thiết của nước
* HĐNT: Quan sát thời tiết trong ngày
* HĐ góc: Xây bể bơi, khu nghỉ dưỡng
* HĐ chiều: Cho trẻ xem hình ảnh một số hành vi đúng sai của con người với môi trường, những điều nên làm để bảo vệ môi trường sống
*HĐKP: Tìm hiểu về đất nước Việt Nam và các danh lam thắng cảnh của Việt Nam
* HĐNK: Cho trẻ thăm quan và viếng nghĩa trang Liệt sỹ của xã Khu di tích Hàm Hạ, thăm trường tiểu học
Với việc xây dựng kế hoạch và lựa chọn các nội dung tích hợp theo từng chủ đề một cách rõ ràng, cụ thể, phù hợp với lứa tuổi đã đem lại kết quả cao
b- Đổi mới phương pháp,hình thức lồng ghép tích hợp giáo dục nâng cao ý
thức bảo vệ môi trường cho trẻ theo chế độ sinh hoạt hàng ngày
Việc giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ được tôi lồng ghép, tích hợp thực hiện đan xen vào chế độ sinh hoạt hàng ngày, trong giờ đón trẻ và trả trẻ nhằm củng cố, luyện tập các kỹ năng bảo vệ môi trường cho trẻ để đạt hiệu quả cao hơn
Trong năm học tôi đã lập kế hoạch và thực hiện mục tiêu rèn cho trẻ nề nếp thói quen vệ sinh chung Kế hoạch này được chia thành 3 giai đoạn: