Hoặc sử dụng âm nhạc để ổn định lớp, nhóm, vào bài, chuyển tiếp các phần trong giờ học hoặc chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác để tạo sự hứng thú, thư giãn, gây sự chú ý cho trẻ
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống con người Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại Nếu cuộc sống mà thiếu âm nhạc thì chẳng khác gì thiếu ánh sáng mặt trời Đặc biệt đối với trẻ mầm non thì những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà vui tươi, trong trẻo của các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ, qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách của mình Âm nhạc còn là nguồn sữa nuôi dưỡng tinh thần giúp trẻ cảm nhận được cái đẹp, cải thiện, niềm vui, nỗi buồn Giai điệu trầm bổng, sự phong phú của
âm hình tiết tấu, phong cách đa dạng của các thể loại âm nhạc sẽ đưa trẻ vào thế
giới cái đẹp một cách đầy hấp dẫn và lí thú [1]
Ở trường mầm non giáo dục âm nhạc là một môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Nó là một phương tiện hữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt
động giáo dục ở trường [1]
Âm nhạc và vận động sáng tạo khi được giáo viên mầm non vận dụng một cách có có mục đích, phù hợp sáng tạo sẽ hỗ trợ trẻ thu nhận kinh nghiệm tích cực và tạo cảm giác hưng phấn, vui tươi Giáo viên có thể sử dụng âm nhạc như chơi đàn organ hay bật nhạc không lời êm dịu làm nhạc nền trong khi đang diễn
ra các hoạt động khác cuả trẻ (giờ ăn, chơi tập ở các khu vực chơi, chơi hoạt động ngoài trời, .) Hoặc sử dụng âm nhạc để ổn định lớp, nhóm, vào bài, chuyển tiếp các phần trong giờ học hoặc chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác để tạo sự hứng thú, thư giãn, gây sự chú ý cho trẻ Ca hát và nghe
nhạc giúp trẻ duy trì tập trung, phấn khởi trong khi hoạt động [2]
Hoạt động âm nhạc đối với trẻ nhà trẻ 25- 36 tháng tuổi, trẻ đã có biểu hiện âm nhạc bằng những thái độ cụ thể, rõ ràng như tươi cười, yên lặng, vui vẻ, thích thú Trẻ có khả năng chú ý, có thể phân biệt to, nhỏ của âm thanh Đặc biệt, trẻ độ tuổi nhà trẻ thích nghe những giai điệu âm nhạc, hay đung đưa người
theo tiếng nhạc có giai điệu êm dịu, vui tươi, nhộn nhịp [3]
Ngoài ra âm nhạc còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát triển tai nghe và cảm xúc cho trẻ Âm nhạc giống như một bí quyết riêng giúp tôi thu hút trẻ, tạo
ấn tượng đẹp khi trẻ tới trường lớp Vì vậy, hoạt động âm nhạc chính là một thứ ngôn ngữ riêng biệt để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người
xung quanh từ đó sẽ làm phát triển tình cảm, thẩm mĩ và kĩ năng xã hội cho trẻ
Thực tế của việc trẻ tham gia tích cực vào hoạt động âm nhạc ở nhóm trẻ tôi đang phụ trách hiện nay vẫn còn một số hạn chế là: trẻ đều mới rời xa gia đình đến lớp với cô, với bạn, môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn, mọi
sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ nên nhiều trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn, chưa sẵn sàng với hoạt động học Mặt khác vốn ngôn ngữ của trẻ còn ít, trẻ chưa thể diễn đạt nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc
Là giáo viên phụ trách nhóm trẻ 25 - 36 tháng tuổi, bản thân rất tâm huyết với
Trang 2nghề dạy trẻ Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻ phát triển hết những khả năng vốn có
Từ thực trạng của lớp mình phụ trách, tôi đã luôn trăn trở, tìm tòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, cách vào bài, tìm các phương pháp dạy hấp dẫn, tốt nhất cho bài giảng của mình Trong tất cả các môn học của trẻ tôi đặc biệt yêu thích bộ môn âm nhạc, có lẽ vì bản thân âm nhạc đã mang lại cho tôi
nhiều thế mạnh Đó cũng là lý do tôi chọn và đi sâu vào nghiên cứu đề tài: “Một
số giải pháp gây hứng thú cho trẻ Nhà trẻ 25 - 36 tháng tuổi tham gia hoạt động âm nhạc ở trường Mầm non Đông Tiến, huyện Đông Sơn” làm đề tài
nghiên cứu của mình
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu để tìm ra giải pháp gây hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động âm nhạc Đưa hoạt động âm nhạc đến với trẻ mầm non có tác dụng và ý nghĩa rất lớn trong việc hình thành những phẩm chất tốt đẹp, mở ra tầm nhìn mới cho trẻ về hiện thực khách quan Từ đó tạo điều kiện có tính chất tiền đề để giáo dục toàn diện nhân cách trẻ góp phần vào việc phát triển giáo dục của toàn Đảng, toàn dân hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp gây hứng thú cho trẻ Nhà trẻ 25- 36 tháng tuổi tham gia hoạt động âm nhạc tại trường Mầm non Đông Tiến, huyện Đông Sơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu đề tài này, trong bài viết sáng kiến kinh nghiệm của mình
tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp tổng hợp và phân tích;
- Phương pháp hệ thống hóa;
- Phương pháp thu thập thông tin
Tôi tiến hành nghiên cứu đọa sách và hệ thống hóa những vấn đề lý luận
về tâm sinh lí của trẻ độ tuổi Nhà trẻ Sưu tầm tư liệu, hình ảnh, qua những hoạt động thực tế ở nhóm, lớp
* Nhóm Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quản lý sư phạm;
- Phương pháp đoàn thoại: Trao đổi, chia sẻ với trẻ để nắm bắt thông tin
- Phương pháp điều tra;
- Phương pháp nêu gương, nhận xét đánh giá
- Phương pháp thống kê và xử lý số liệu toán học
- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm
Trang 32 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2 1 Cơ sở lý luận
Mỗi một đứa trẻ ngay từ thuở còn rất nhỏ trẻ đã có những phản ứng xúc cảm từ rất sớm, những biểu hiện sinh động của trẻ khi nghe thấy nhạc âm đã khẳng định rằng cho trẻ làm quen với âm nhạc từ những năm tháng đầu tiên sẽ
là phương tiện tích cực trong việc giáo dục trẻ em ở nhiều mặt thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể chất… việc tác động đến tình cảm, âm nhạc cũng đồng thời hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức có ảnh hưởng tốt đến văn hóa trong hành vi của trẻ Trong khi cùng hát, cùng múa, cùng chơi trò chơi âm nhạc với những xúc cảm giữa trẻ xuất hiện sự cảm thông quan tâm đến nhau, trẻ biết kiềm chế, biết điều khiển vận động đề cùng các bạn thể hiện bài hát, điệu múa
Âm nhạc giáo dục ở trẻ ý chí, tính tổ chức, sự kiên trì Niềm vui phấn khởi khi biểu diễn các bài hát điệu múa thú vị trước các trò chơi Âm nhạc còn động viên những trẻ nhút nhát thiếu tự tin thêm mạnh dạn hòa nhập với các bạn trong mọi hoạt động
Cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển trí tuệ đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát và nhảy bén khi trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh tiến hành theo các hướng khác nau, làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm nhạc, ghi nhớ đặc điểm tính chất tượng hình âm nhạc
Mặt khác, âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc với các âm thanh khác nhau ở xung quanh Khi trẻ bước vào tuổi nhà trẻ, nhất là trẻ từ 25-
36 tháng tuổi trở lên thì trẻ đã cảm nhận được những bài hát và những điệu nhạc
Tuy nhiên, lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức độ khác nhau Có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơ khi nhạc vang lên Và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh Cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển
tâm sinh lí của trẻ [5]
Hiện nay hoạt động giáo dục âm nhạc đã thực sự trở thành một nội dung quan trọng trong các hoạt động của chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Ở nước
ta giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non được thực hiện bằng nhiều hình thức phong phú, sinh động thông qua các dạng hoạt động chính là: Ca hát- Nghe hát- Vận động theo nhạc và trò chơi âm nhạc
Ngoài ra, ta còn giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu thích ca hát, sự nhanh nhẹn, nhạy bén, khả năng nghe, nói, cảm thụ
âm nhạc được phát triển, hay nói cách khác, giáo dục âm nhạc giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt
Chính vì vậy gây hứng thú cho trẻ trong hoạt động âm nhạc cần được tiến hành thường xuyên đối với trẻ Đặc biệt để nâng cao chất lượng, sự yêu thích âm
Trang 4nhạc đối với trẻ, giáo viên phải tìm nhiều đồ chơi, đồ dùng dạy học phù hợp, tích hợp giáo dục âm nhạc với các hoạt động trong trường mầm non một cách
2 2 Thực trạng của vấn đề
2.2.1 Thuận lợi:
Được sự chỉ đạo sát sao của nhà trường cũng như sự quan tâm giúp đỡ của các cấp, các ngành, về cơ sở vật chất trường Mầm non Đông Tiến đã đạt chuẩn Quốc gia; Phòng GD huyện quan tâm mở các lớp bồi dưỡng về chuyên môn cho đội ngũ giáo viên Đặc biệt được sự tín nhiệm của phụ huynh, có sự tin yêu của trẻ
Đa số phụ huynh học sinh đều có zalo, facbook nên việc trao đổi các hoạt động học của trẻ rất dễ dàng nhất là hoạt động âm nhạc, phụ huynh luôn quan tâm, nhiệt tình, ủng hộ khi lớp có các chương trình văn nghệ
Các bậc phụ huynh rất thích khi con tham gia các tiết mục văn nghệ trong các ngày hội, ngày lễ do nhà trường tổ chức
Hiện nay, thời kỳ công nghệ thông tin phát triển nên trẻ được tiếp cận nhiều chương trình âm nhạc, qua các kênh truyền hình, điện thoại, Ipass vì thế trẻ có sẵn niềm yêu thích văn hóa, văn nghệ và ca hát
Bản thân tôi luôn tâm huyết với nghề, yêu trẻ và hăng say trong mọi công việc Yêu thích văn hóa, văn nghệ và có năng khiếu âm nhạc, có bài hát nào mới dành cho trẻ tôi luôn tập hát và tập múa để dạy lại cho trẻ
2.2.2 Khó khăn
Phòng giáo dục nghệ thuật của nhà trường diện tích còn hẹp, dẫn đến việc
bố trí, sắp xếp để đồ dùng, dụng cụ, trang phục, mũ múa, dụng cụ gõ đệm
phục vụ âm nhạc chưa khoa học
Lãnh đạo địa phương đã tạo điều kiện, song vài năm trở lại đây nhà trường
chưa được trang bị thêm các đồ dùng hiện đại ở phòng chức năng
Khả năng phát âm của trẻ còn chưa rõ ràng nên việc thể hiện được bài hát chưa cao Trong lớp còn một số trẻ rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động của lớp và biểu diễn trước đám đông
Bản thân đôi khi còn nghĩ dạy hoạt động âm nhạc chỉ cần dạy trẻ thuộc lời bài hát là đủ nên giờ dạy còn đơn điệu dẫn đến trẻ nhàm chán, không hứng thú, kết quả chưa cao
2.2.3 Kết quả khảo sát thực trạng
Từ thực trạng trên để biết trẻ tiếp cận và nắm được khả năng của trẻ về hoạt động âm nhạc đến đâu để tìm ra phương pháp giáo dục phù hợp với nhận thức, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Tôi đã tiến hành khảo sát đánh giá toàn bộ trẻ lớp tôi phụ trách với tổng số 25 cháu Thời gian khảo sát đầu năm học 2021 -
2022 (tháng 9/2021 Kết quả khảo sát như sau:
Trang 5TT Nội dung khảo sát
Số trẻ khảo sát
* Nhận xét: Qua khảo sát trẻ đầu năm học, tôi thấy kết quả như sau:
- Trẻ hứng thú tham gia hoạt động âm nhạc thấp, tỷ lệ đạt chỉ có 36,0%;
- Số trẻ hát rõ lời bài hát ít, tỷ lệ đạt mới chỉ có 40,0%;
- Trẻ hát đúng giai điệu bài hát, tỷ lệ đạt 44,0%;
- Trẻ có khả năng vận động theo nhạc, tỷ lệ đạt 48,0%;
- Trẻ tích cực tham gia trò chơi âm nhạc, tỷ lệ đạt chỉ có 52,0%
Kết quả khảo sát tỷ lệ đạt là rất thấp, tôi thiết nghĩ nếu hoạt động âm nhạc chỉ dừng lại ở trên tiết học thì không đủ để trẻ cảm thụ tác phẩm âm nhạc một cách toàn diện mà phải tạo cho trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động, được tham gia hát giao lưu cùng bạn bè nhiều và ở hoạt động học trẻ tiếp thu những kiến thức cơ bản về âm nhạc, được rèn rủa nhiều thì hiệu quả sẽ cao hơn Vì lẽ đó bản thân tôi đã nghiên cứu và tìm ra 05 giải pháp mà tôi đã thực hiện và thấy rất hiệu quả trong thời gian qua
2.3 Các giải pháp gây hứng thú cho trẻ Nhà trẻ 25 - 36 tháng tuổi tham gia hoạt động âm nhạc ở trường Mầm non Đông Tiến
2.3.1 Giải pháp 1: Xây dựng môi trường bên trong và bên ngoài lớp học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nhằm kích thích trẻ hứng thú tham gia hoạt động hoạt động nhạc
Đầu tiên để tạo ấn tượng và kích thích hứng thú cho trẻ để trẻ tích cực tham gia một hoạt động học nói chung và đối với hoạt động âm nhạc nói riêng
đó là tạo môi trường cho trẻ hoạt động Môi trường hoạt động cho trẻ có vị trí quan trọng trong việc tạo tâm thế cho trẻ hoạt động Môi trường gồm có: Môi trường bên trong lớp học và môi trường bên ngoài lớp học
* Môi trường bên trong lớp học
Trẻ lớp tôi phụ trách là độ tuổi 25 - 36 tháng tuổi, trẻ còn nhỏ nên đa số các hoạt động chủ yếu của trẻ được diễn ra tại lớp Vì thế, môi trường tôi chú trọng xây dựng đó là môi trường bên trong lớp học Nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, các cháu tuy còn nhỏ tuổi nhưng rất thích cái đẹp, màu sắc
Trang 6sặc sỡ, mới lạ Để tiến hành hoạt động âm nhạc cần tạo ra một môi trường âm nhạc là rất cần thiết Vì vậy, tôi luôn cố gắng tạo nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn, trang trí xung quanh lớp để trẻ có điều kiện thể hiện khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển những khả năng âm nhạc qua các trò chơi, làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ Tôi
đã tận dụng diện tích phòng học, khu vực âm nhạc một cách phù hợp và chú ý
bố trí, sắp xếp các dụng cụ, đồ dùng âm nhạc để tạo môi trường hoạt động gần gũi, thoải mái cho trẻ Với diện tích lớp rộng, tôi nhờ phụ huynh sử dụng những miếng ván, dát gường bỏ tận dụng chắp ghép tạo thành một sân khấu có thể di động được, phía trên và xung quanh có chỗ để trang trí phông chữ, hoa lá, trăng sao trông rất đẹp mắt Trẻ rất vui sướng và thích thú khi mình được đứng trên đó biểu diễn, kích thích trẻ hứng thú tham gia hoạt động âm nhạc tích cực hơn Trong các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy hát tôi bố trí ở trong lớp với không gian rộng rãi, cho trẻ lần lượt lên sân khấu biểu diễn theo nhóm, tổ, cá nhân nhằm kích thích trẻ thực hiện các động tác thoải mái, giúp trẻ hoạt động tích cực hơn Ngoài ra, sau mỗi chủ đề tôi luôn thay đổi cách bày trí khu vực
âm nhạc thật sinh động theo chủ đề để gây sự hứng thú cho trẻ
(Xem hình ảnh phụ lục 1 Nhóm hình ảnh a 1.1)
Bên cạnh đó, tôi gần gũi trẻ, tạo môi trường giao tiếp giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ thật thân thiện để trẻ luôn có cảm giác an toàn, thoải mái trong bộc lộ cảm xúc, có như thế mới phát huy hết tư duy và khả năng sáng tạo của trẻ
Bản thân tôi luôn cố gắng thay đổi các khu vực âm nhạc để phù hợp với từng chủ đề khác nhau sao cho mỗi chủ đề đều có cái mới, sinh động, bắt mắt để tạo được sự hứng thú của trẻ khi sang chủ đề mới
Ví dụ: Chủ đề “Những con vật đáng yêu” Tôi cắt dán bằng những hình
ảnh các con vật sống động, con mèo thì cầm đàn đánh, con cóc thì thổi kèn, con cua thì đánh trống, con vịt thì cầm micrô hát… Từ những con vật đáng yêu đó tôi cho trẻ tự tay trang trí lên sân khấu để trẻ thích thú tham gia vào hoạt động
âm nhạc một cách tích cực hơn, tạo cho trẻ cảm giác muốn hòa mình vào thế giới âm nhạc cùng các con vật đáng yêu trên sân khấu
Vì thế, trong lớp tôi, khu vực âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện khả năng âm nhạc của mình một cách hiệu quả nhất, trẻ được làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển các kỹ năng âm nhạc qua các trò chơi, các hoạt động sáng tạo Tại đây trẻ được hát, được vận động theo nhạc biểu diễn một mình hay cùng một nhóm bạn một cách thích thú
Và điều quan trọng hơn nữa để gây hứng thú cho trẻ trong hoạt động âm nhạc tôi đã tận dụng những nguyên vật liệu phế thải sẵn có, dễ kiếm tìm cùng trẻ
tự tạo ra các dụng cụ âm nhạc như trống, phách, mũ múa…trang phục biểu diễn
và sưu tầm nhiều loại nhạc cụ, băng đĩa nhạc mầm non thuộc các chủ đề khác nhau để bật cho trẻ nghe trong khu vực, các trang phục được sắp xếp một cách khoa học ở khu vực âm nhạc giúp trẻ dễ sử dụng
Trang 7Ví dụ: Khi bố trí, sắp xếp khu vực âm nhạc của lớp mình Tôi thường bố
trí các dụng cụ âm nhạc như phách tre, đàn, xắc xô, trống lắc ở những vị trí dễ nhìn thấy, dễ lấy
* Môi trường bên ngoài lớp học
Ngoài việc xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động âm nhạc bên trong lớp học thì môi trường bên ngoài lớp học cũng hết sức quan trọng đối với trẻ nhất là trẻ độ tuổi nhà trẻ Bởi trẻ đang còn nhỏ các hoạt động dạo chơi ngoài trời được
tổ chức bên ngoài lớp học bản thân tôi phải trực tiếp bao quát và hướng dẫn đảm bảo các khu vực bên ngoài lớp học môi trường phải được an toàn tuyệt đối khi cho trẻ tham gia
Ví dụ: Ở khu vực thiên nhiên nhà trường trồng các loại hoa, cây cảnh phù hợp với các chủ đề Sau khi tổ chức hoạt động dạo chơi thăm quan, tôi cho trẻ
ôn tập bài hát để gây được hứng thú ở trẻ tôi tổ chức cho trẻ quan sát các loại
hoa, cách chăm sóc hoa, để trẻ có thể vừa quan sát vừa hát bài “Màu hoa” của
tác giả Hoàng Văn Yến với hình thức này trẻ hoạt động tích cực hơn Vì vậy, việc tạo môi trường phù hợp, thoải mái không gò bó đã giúp trẻ hứng thú, yêu thích, tích cực tham gia hoạt động âm nhạc hơn
(Xem hình ảnh phụ lục 1 Nhóm hình ảnh b 1.2)
Bên cạnh việc tạo các môi trường trong và ngoài lớp học, tôi còn sử dụng sân khấu ngoài trời của nhà trường cho trẻ lên biểu diễn, để trẻ hứng thú tham gia tất cả các hoạt động âm nhạc trong các chủ đề xuyên suốt cả năm học
(Xem hình ảnh phụ lục 1 Nhóm hình ảnh c 1.3)
2.3.2 Giải pháp 2: Tăng cường khai thác sử dụng đa dạng các loại nhạc cụ và trang phục biểu diễn tự làm phù hợp với các chủ đề trong năm học để tổ chức các hoạt động âm nhạc nhằm gây hứng thú cho trẻ
Âm nhạc là món ăn tinh thần đối với trẻ, như nhà sư phạm Xukhomlinki
đã khẳng định: “Tuổi thơ không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu trò chơi và truyện cổ tích Thiếu những cái đó trẻ chỉ là những bông hoa khô héo”
Thật vậy, âm nhạc giúp trẻ thoải mái, học tập và hoạt động tốt, trí nhớ phát triển, trí tưởng tượng ngày càng phong phú Những âm thanh có tổ chức chặt chẽ cùng
âm nhạc giúp trẻ phát triển đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ…
Các loại nhạc cụ âm nhạc và trang phục biểu diễn là những thứ thiết yếu
và vô cùng quan trọng để tạo nên thành công của một hoạt động giáo dục âm nhạc Nó là yếu tố không thể nào thiếu được để trẻ phát triển hết tất cả các khả năng âm nhạc đang tiềm ẩn trong con người trẻ, giúp trẻ phát triển trí tuệ âm nhạc được bay cao hơn và xa hơn trong thế giới âm nhạc của trẻ thơ
Để tạo ra các loại nhạc cụ, trang phục biểu diễn được làm từ nguyên vật liệu sẵn có dễ kiếm, dễ tìm tại địa phương Vào đầu mỗi năm học, tôi đã liệt kê những đồ dùng, dụng cụ cần làm và phát động phụ huynh để tận dụng các nguyên vật liệu phế thải sẵn có tại gia đình và địa phương như: Các hộp bánh
Trang 8bằng sắt, sách báo cũ, tạp trí, lõi giấy vệ sinh, bìa carton, lá cây khô, ống hút…
để tạo ra các dụng cụ âm nhạc cũng như các trang phục biểu diễn để gây hứng thú trong hoạt động âm nhạc cho trẻ
Ví dụ: Hộp bánh bằng sắt tôi làm trống vừa dễ trang trí mà khi trẻ gõ vào
lại phát ra tiếng kêu; thìa sữa chua tôi làm muỗng gõ; hay vỏ lon bia làm xắc
xô, … những dựng cụ này được tôi trang trí đa dạng màu sắc để thu hút trẻ
Ngoài ra tôi còn cho trẻ được trải nghiệm nhiều nguồn âm thanh để trẻ kết hợp sử dụng cùng với trang phục như : phách tre, các loại lon, vỏ thạch, hộp sữa… Từ những nguyên vật liệu phế thải sẵn có, dễ tìm, cô và trẻ có thể tự thiết
kế ra những đồ dùng, nhạc cụ sáng tạo Tôi sử dụng các nguyên vật liệu mở như: muỗng gỗ, thanh tre, ly nhựa, nắp thiếc, hộp sữa… để làm các nhạc cụ cho trẻ
gõ đệm Việc sử dụng đa dạng các nguyên vật liệu tạo ra âm thanh để trẻ có thể cảm nhận tốt tiếng gõ đệm khi gõ vào đồ dùng làm từ hộp sắt khác với tiếng kêu của hộp nhựa Từ những đồ dùng này, tôi còn sử dụng cho trẻ chơi trò chơi âm
nhạc “Nghe âm thanh đoán tên dụng cụ” để giúp trẻ cảm nhận các âm thanh
phát ra từ các loại đồ dùng khác nhau
Ví dụ: Tôi dùng các thanh tre để tạo ra những chiếc đàn t’rưng, biến các
gáo dừa khô thành những dụng cụ âm nhạc dân tộc khác nhau
(Xem hình ảnh phụ lục 2.)
Để làm trang phục cho trẻ, tôi dùng các ống hút, mút bitis, giấy, lá cây tạo
nhiều kiểu trang phục lạ mắt
Ví dụ: Dùng giấy báo hay những loại giấy phế liệu có kích cỡ lớn, tạo
điều kiện cho trẻ sáng tạo những kiểu áo, váy…Phục vụ vũ hội hoá trang, nhảy múa tự do Ngoài ra, tôi sưu tầm phong phú các thể loại băng nhạc thiếu nhi, mầm non, …Các loại nhạc cụ dân tộc và một số đồ dùng khuyến khích trẻ sáng tạo trong vận động theo nhạc như: Khăn, vòng đeo tay, hoa bông, những con rối, con búp bê bằng vải hay thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ
Tất cả những đồ dùng đồ chơi trên đều phải sắp xếp những nơi trẻ dễ dàng lấy và sử dụng để kích thích tính tò mò ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào khu vực chơi âm nhạc một cách hào hứng, thoải mái
Ví dụ: Dạy trẻ vận động minh hoạ bài hát “Em tập lái ô tô” Tôi cho cả lớp đội mũ ô tô được cắt từ những tấm bìa carton, khi cho trẻ lên biểu diễn cho trẻ mặc trang phục của bác tài xế được làm từ những tờ giấy màu khác nhau Tôi nhận thấy trên nét mặt vui tươi, hồ hởi của mỗi trẻ Trẻ vui sướng ngỡ mình là một bác lái xe đang lái xe băng băng trên đường Trẻ được thể hiện ước mơ của mình sau này sẽ trở thành những bác tài xế Qua đó, giáo dục trẻ lòng biết ơn, sự kính trọng, yêu mến các bác lái xe và sự mong muốn sau này lớn lên sẽ trở thành những người lái xe đưa đón mọi người đi khắc nơi trên đất nước
Ví dụ: Khi dạy trẻ vận động minh họa bài “Xúc sắc xúc sẻ” tôi tận dụng
những vỏ viên thuốc …sau đó dùng những mảnh sắt, mảnh nhôm, nắp lon bia
Trang 9cho vào trong Để trang trí nhạc cụ thêm đẹp mắt hơn tôi dùng những mảnh xốp màu cắt thành những bông hoa có gắn dây để đeo vào tay trẻ, rồi đem những quả xúc sắc dùng băng dính hay keo nến gắn chặt vào nhị bông hoa tạo thành những bông hoa xúc sắc rất là đẹp Trẻ rất vui khi được đeo trên tay những bông hoa có màu sắc sặc sỡ, khi vận động những âm thanh từ những hạt xúc sắc vang lên rất thanh, và vui nhộn Trẻ hứng thú, tích cực vận động bài hát hơn
Tôi còn sử dụng những mảnh vải vụn để cắt may thành những con rối tay
để gây hứng thú cho trẻ
Ví dụ: Khi cho trẻ nghe hát tôi mở nhạc và lời bài hát đó, rồi ngồi phía
sau ngôi nhà dùng tay sử dụng các con rối đó chuyển động sao cho phù hợp với bài hát, trẻ rất chăm chú lắng nghe và xem các nhân vật rối đó biểu diễn, trẻ ngỡ như chính các con rối đó đang thể hiện bài hát chứ không phải là ca sỹ hát Và
đó cũng là một cách thu hút, gây hứng thú cho trẻ mà tôi thấy thật hiệu quả khi cho trẻ nghe hát
Tóm lại, khu vực âm nhạc với đầy đủ trang phục, đồ dùng, dụng cụ, nhạc
cụ đa dạng, phong phú như vậy đã góp phần thu hút sự hứng thú tham gia các hoạt động âm nhạc một cách tự nhiên ở trẻ
2.3.3 Giải pháp 3: Đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc nhằm giúp trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt động âm nhạc
Đặc điểm của trẻ mầm non nói chung và trẻ lứa tuổi nhà trẻ nói riêng,
việc giáo dục trẻ theo phương châm là “Học mà chơi, chơi mà học” Một hoạt
động học giáo dục âm nhạc tôi xây dựng theo các cách khác nhau, mỗi hoạt động tôi chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong đề tài để tổ chức cho trẻ
Căn cứ vào khả năng hát và vận động theo nhạc của trẻ vào mức độ khó hay dễ tôi lựa chọn nội dung trọng tâm để hướng dẫn trẻ Tuy nhiên, vấn đề đáng quan tâm nhất của giáo viên mầm non nói chung là thủ thuật thu hút, tạo sự chú ý của trẻ Có thể nói rằng hoạt động nào thu hút được sự chú ý của trẻ tức là hoạt động đó đã thành công Chính vì vậy, mỗi hoạt động tôi đều chú ý vào phần
ổn định tổ chức gây hứng thú, tạo ra phần hứng thú thật sinh động nhằm thu hút
sự chú ý của trẻ sau đó dẫn dắt thật khéo léo đề vào bài một cách nhẹ nhàng tạo cảm giác thoải mái, gần gũi, thân thiện Trong quá trình tổ chức hoạt động âm nhạc tôi luôn tạo ra những tình huống hay, hấp dẫn để trẻ có cảm giác thoái mái,
vui vẻ “Học mà như chơi, chơi nhưng mà học”
Ví dụ: Ở Chủ đề “Những con vật đáng yêu”
Nội dung trọng tâm là dạy hát: Con gà trống
Nội dung kết hợp: Vận động theo nhạc hoặc trò chơi âm nhạc
Tôi gây hứng thú bằng cách hóa trang và đóng vai thành chú gà trống đồng thời sử dụng hệ thống câu hỏi đàm thoại phù hợp với nhân vật để gây hứng thú cho trẻ sau đó dùng tình huống dẫn dắt giới thiệu vào bài Trẻ sẽ rất hứng
Trang 10thú khi được tiếp xúc với các nhân vật, tình huống ngộ nghĩnh.Tiếng cười hồn nhiên của trẻ trong những tình huống do cô mang lại sẽ kích thích trẻ hào hứng, say mê trong giờ hoạt động âm nhạc
Khi dạy hoạt động âm nhạc tôi chú ý đâu là nội dung trọng tâm và đâu là nội dung kết hợp, để gây được sự hứng thú của trẻ đối với nội dung trọng tâm là dạy hát thì nội dung chính là tập cho các cháu hát thuộc bài hát, hát rõ lời, đúng nhạc Còn nội dung kết hợp có thể là vận động theo nhạc, hay trò chơi âm nhạc Nếu trọng tâm là nghe hát thì phần nghe hát sẽ kéo dài hơn, chủ yếu là trẻ được nghe cô hát, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của bài hát nên hưởng ứng với những cảm xúc khác nhau Và nội dung kết hợp sẽ là vận động theo nhạc hay trò chơi âm nhạc Nếu trọng tâm là vận động theo nhạc thì cô sẽ hướng dẫn trẻ sâu hơn cách vận động theo bài hát đó, việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng theo tiết tấu, nhịp điệu âm nhạc không chỉ giúp trẻ cảm thụ âm nhạc mà còn giúp trẻ phối hợp các cử động của các bộ phận trên cơ thể Vận động theo nhạc tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng Và nội dung kết hợp
sẽ là nghe hát hoặc trò chơi âm nhạc
Ví dụ: Ở chủ đề “Mẹ và những người thân yêu của bé”
Nội dung trọng tâm: Dạy hát bài “Bé ngoan”
Nội dung kết hợp: Trò chơi âm nhạc “Tai ai tinh” Tôi tổ chức như sau:
1 Ổn định tổ chức: Tập trung trẻ lại gần, tạo tình huống cho trẻ tò mò xem món quà của cô (Đó là đoạn video trẻ biết chào bố mẹ trước khi đến lớp)
Trò chuyện cùng trẻ Các con ạ! Trong đoạn phim vừa xem bạn BảoTrâm,
Hà My, Nhật Long được bố mẹ đưa đi đâu? Các bạn ấy có ngoan không? Vì sao con biết? Bạn nhỏ biết chào bố mẹ để chuẩn bị vào lớp đấy Bạn nhỏ thật là ngoan, đáng yêu cũng giống như các con vậy Nhạc sĩ Hồng Ngọc rất yêu những
em bé ngoan và lễ phép với mọi người nên đã sáng tác bài hát “Bé ngoan” để tặng các bạn nhỏ Chúng mình cùng lắng nghe cô thể hiện bài hát nhé
mẹ và đến trường chào cô Đó cũng là nội dung của bài hát “Bé ngoan”
* Dạy trẻ hát: Bắt nhịp cho trẻ hát cùng cô 2-3 lần Trẻ hát lần 2, lần 3 cho trẻ hát cùng cô không có nhạc Khi trẻ hát tôi lắng nghe và sửa sai cho trẻ