Đối với các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ 3-4 tuổi thì việc rèn các kỹnăng sống, nhất là kỹ năng tự phục vụ là một trong những việc làm rất quan trọng.. Chúng ta vẫn thường nhìn thấy
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG TỰ PHỤC VỤ CHO TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI C TRƯỜNG MẦM NON NGỌC LIÊN, HUYỆN NGỌC LẶC, THANH HÓA
Trang 2STT Nội dung
Số tran g
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm 3
Một số biện pháp rèn kỹ năng vệ sinh cá nhân cho trẻ mẫu giáo
3 - 4 tuổi tại Trường Mầm non Ngọc Liên, Ngọc Lặc, Thanh
Hóa
6
2.3
1
Biện Pháp 1: Nâng cao ý thức và tự bồi dưỡng các kỹ năng về
Biện pháp 3: Rèn kỹ năng rửa tay, rửa mặt đúng cách và vệ
sinh cá nhân cho trẻ trong hoạt động ngoài trời và hoạt động vệ
sinh trước, sau khi ăn
Trang 33.2 Kiến nghị 19
Trang 4Như Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy: “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy
theo sức của mình” [1] đúng vậy rèn trẻ làm việc ngay từ khi còn nhỏ là yếu tố
quan trọng có thể giúp trẻ tăng cường tính tự giác về bản thân, đây là cơ hộivàng giúp trẻ nhanh chóng khôn lớn và trưởng thành trong cuộc sống và trẻ cótrách nhiệm hơn với chính mình
Trong chương trình giáo dục mầm non không chỉ cung cấp kiến thức,giúp trẻ có những hiểu biết về thế giới xung quanh mà còn rèn luyện cho trẻ
những kỹ năng, hiểu biết về môi trường, cuộc sống phù hợp với những chuẩn
mực trong xã hội Trong đó kỹ năng tự phục vụ được xem là một trong những
kỹ năng sống rất cần thiết mà nhà trường gia đình cần dạy và giáo dục con trẻngay từ khi còn nhỏ Giáo dục kỹ năng tự phục vụ trong giai đoạn này khôngnhững có lợi về sức khỏe, mà nó còn là cơ hội vàng để giúp trẻ có những kỹnăng cần thiết tự phục vụ bản thân Đồng thời sẽ giúp trẻ biết tự lập trong cuộcsống, tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp và trẻ sẽ biết tự xử lý bản thân cũng như
sử lý các tình huống xảy ra trong cuộc sống một cách chủ động
Đối với các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ 3-4 tuổi thì việc rèn các kỹnăng sống, nhất là kỹ năng tự phục vụ là một trong những việc làm rất quan trọng
Vì ở lứa tuổi này cần được rèn luyện sớm các thói quen tốt để trẻ hình thành nhâncách con người có tính độc lập, tự chủ trong cuộc sống và trong mọi hành động.Nếu ở lứa tuổi này không dạy trẻ các kỹ năng tự phục vụ bản thân thì trẻ lớn lên
sẽ có tính dựa dẫm vào người lớn, không biết cách chăm sóc bản thân mình Dovậy người lớn cần quan tâm, giáo dục và rèn luyện cho trẻ kỹ năng tự phục vụmột cách khoa học và hợp lý
Mặc dù việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ nhỏ là vô cùng cầnthiết, nhưng trong thực tế hiện nay có rất nhiều gia đình không cho các cháu nhỏlàm gì ngoài việc học tập vui chơi đến trường Nhiều bậc phụ huynh chưa hiểu hếtđược ý nghĩa và tầm quan trọng của việc dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Chúng
ta vẫn thường nhìn thấy một số Cha mẹ hay nuông chiều trẻ, cứ nghĩ rằng cáccon còn nhỏ không có khả năng tự phục vụ được bản thân, nên tâm lý các bậcphụ huynh thường làm thay, làm hộ trẻ những việc như: Cất đồ dùng cá nhân,mặc quần áo hay đi dép, đeo cặp cho trẻ…Chính những việc làm đó đã biến conmình thành đứa trẻ lười nhác, ỉ lại, thụ động trong mọi công việc Thiếu kỹ năng
tự phục vụ sẽ dẫn đến hệ lụy trẻ lười biếng, thụ động và khó khăn khi tham giavào các hoạt động của tập thể
Giáo dục rèn luyện cho trẻ Mầm non có kỹ năng tự phục vụ bản thân đóngmột vai trò rất quan trọng Để làm được điều này đòi hỏi cho chúng ta phải cómột đội ngũ làm công tác giáo dục có đủ khả năng năng lực, kinh nghiệm và nắmbắt được đặc điểm tâm, sinh lý của trẻ, để đưa ra những biện pháp hiệu quả nhất.Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục trẻ tại lớp 3-4 tuổi Cvào thời điểm đầu năm tôi nhận thấy phần đa trẻ khi đến lớp một số trẻ chưa biếtcất đồ dùng cá nhân, chưa biết đi vệ sinh đúng nơi quy định Một số trẻ khi ăncơm còn rơi vãi, chưa biết vệ sinh mặt mũi, tay chân đúng cách Vẫn còn một sốtrẻ ngại làm việc tự phục vụ bản thân mình Mặt khác nhiều phụ huynh có rất ít
Trang 5thời gian để quan tâm đến con, quan tâm đúng mức đến việc giáo dục rèn luyệncác kỹ năng tự phục vụ cho con em mình tại gia đình Khi trẻ ở nhà Bố mẹ chủyếu làm giúp và làm thay cho trẻ, do đó khi trẻ đến trường trẻ chưa chủ độngđược và luôn phải nhờ sự giúp đỡ của cô giáo Vì vậy việc giáo dục kỹ năngsống nói chung và kỹ năng tự phục vụ nói riêng cho trẻ là điều rất cần thiết đặcbiệt là đối với trẻ 3 - 4 tuổi Nếu các con không có kĩ năng tự phục vụ bản thân,các con sẽ không thể chủ động và tự lập trong cuộc sống hiện đại
Để giúp trẻ có kỹ năng tự phục vụ tốt sẽ giúp trẻ chủ động hơn, tự tin hơntrong mọi việc, có tính tự giác cao, có ý thức bảo vệ môi trường, biết chăm sóc,bảo vệ bản thân luôn khỏe mạnh Biết giúp đỡ người lớn những việc nhẹ nhàngQua đó giúp trẻ trở thành những con người tự tin, chủ động trong cuộc sống.Với mong muốn làm sao giúp cho trẻ có những kỹ năng cần thiết để trẻ có thểvượt qua khó khăn trong cuộc sống sau này Vậy làm thế nào để nhanh chónghình thành cho trẻ những kỹ năng tự phục vụ ngay từ những ngày đầu Theo tôinghĩ đây không phải là vấn đề trăn trở của riêng tôi mà cũng là niềm trăn trở củarất nhiều các đông nghiệp trên khắp mọi miền của tổ quốc Chính vì vậy tôi đã
mạnh dạn lựa chọn để tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
mẫu giáo 3 - 4 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa, Năm học 2021 - 2022”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Với đề tài trên nhằm mục đích nghiên cứu một số biện pháp rèn kỹ năng
tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuôi C Trường Mầm non Ngọc Liên, HuyệnNgọc Lặc Qua đó giúp trẻ có các kỹ năng tự phục vụ tốt, biết tự chăm sóc bảnthân, chủ động, tích cực tham gia vào các hoạt động hàng ngày
1.3 Đối tượng vµ ph¹m vi nghiên cứu
Tập trung nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ
cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa, Năm học 2021 - 2022”
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết
Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận về đặc điểm phát triểncủa trẻ 3-4 tuổi, kĩ năng tự phục vụ đối với sự phát triển của trẻ
1.4.2 Phương pháp khảo sát thực tế, thu thập thông tin.
Khảo sát tình hình thực tế về kĩ năng tự phục vụ bản thân của trẻ ở lớp,các kĩ năng tác động đến sự phát triển của trẻ
1.4.3 Phương pháp thống kê xử lý số liệu.
Đánh giá kết quả đạt được trên trẻ của lớp và so sánh kết quả trước và sau khi
áp dụng biện pháp
1.4.4 Phương pháp thực hành, trải nghiệm
Vận dụng các biện pháp vào hoạt động thực tế, tổ chức cho trẻ thực hành, trảinghiệm với một số kỹ năng tự phục vụ bản thân
Trang 62 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cở sở lí luận
Dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Mầm non là một nội dung giáo dục vôcùng quan trọng và cần thiết đối với những người làm công tác giáo dục nhưchúng ta, bởi nó giúp trẻ có những kinh nghiệm trong cuộc sống, trẻ biết nhữngđiều mình nên làm và không nên làm Khi đã có kỹ năng tự phục vụ ngay từ banđầu sẽ giúp cho trẻ có những kiến thức cũng như khả năng tự lập, tự tin trướcđám đông và biết tự mình ý thức được những điều khó khăn phức tạp diễn ratrong cuộc sống sau này của trẻ Chính vì vậy việc rèn cho trẻ mầm non đặc biệt
là trẻ 3-4 tuổi có những kỹ năng tự phục vụ là vô cùng đúng đắn bởi nó nhằmphát huy tính tích cực, tính sáng tạo, năng lực vốn có của trẻ về mặt tinh thần,nhờ khả năng đó, trẻ có thể tự mình làm một số công việc mà không phải dựadẫm, hay nhờ vả vào bất cứ ai
Nhà văn Nguyễn Thị Thu Hà đã nói: ‘‘Để đứa trẻ có thể trở thành cá thể
độc lập, tự chủ, sống khỏe, sống tốt và thành công trong tương lai thì ngay từ nhỏ cần giáo dục cho trẻ các kĩ năng sống đó có thể coi như chìa khóa cho sự sống còn và phát triển của con người Người có kĩ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách; họ thường thành công hơn và làm chủ cuộc sống của chính họ Giáo dục kĩ năng sống góp phần phát triển các hành vi xã hội tích cực, nâng cao chất lượng cuộc sống và đẩy nhanh sự tiến bộ của toàn xã hội”[2]
Đúng vậy trong các kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ đối với trẻ 3-4 tuổi
là kỹ năng cần rèn ngay từ thời điểm ban đầu khi trẻ đến trường Mầm non Do
đó giáo chúng ta cần phải có phương pháp, biện pháp giáo dục hợp lý và khoahọc Đây là một việc làm không thể thiếu được và là trách nhiệm của mỗi giađình, cộng đồng và toàn xã hội Vì dạy trẻ các kỹ năng tự phục vụ bản thân làmột yếu tố quan trọng, nó mang lại cho trẻ tính độc lập Ngoài ra dạy trẻ các kỹnăng tự phục vụ còn giúp trẻ có ý thức và trách nhiệm đối với bản thân mình.Đây là một trong những cơ hội tốt nhất giúp trẻ nhanh chóng khôn lớn và trưởngthành trong cuộc sống, trẻ hiểu sống phải có trách nhiệm hơn với chính mình
Maria Montessori đã nói: “Đúng là chúng ta không thể tạo ra thiên tài.
Chúng ta chỉ có thể dạy trẻ nhỏ cơ hội phát huy những tiềm năng của chúng”
Và câu: “Tất cả những tương tác của ta với trẻ nhỏ rồi sẽ kết trái, không chỉ
trong hiện tại, mà còn trong con người trưởng thành của đứa trẻ về sau”[3]
Thật vậy một đứa trẻ được người lớn chăm sóc, dạy giỗ, tạo các cơ hội cho trẻđược thực hành, trải nghiệm Trẻ được vận động, được làm việc cũng như trẻđược thỏa sức khám phá trẻ sẽ trở nên nhanh nhẹn, hoạt bát hơn, có tính chủđộng hơn trong mọi việc cũng như trong các hoạt động hàng ngày Đó là nềntảng rất quan trọng trong quá trình lớn lên và trưởng thành của trẻ sau này
Hình thành kĩ năng tự phục vụ diễn ra lâu hay mau, phụ thuộc vào mức độnhận thức cũng như về mặt giao tiếp, khả năng làm việc và ý thức tự biết thamgia vào các hoạt động cùng với các bạn trong lớp Thông qua các hoat độnghàng ngày cô giáo rèn cho trẻ những kỹ năng đứng đắn, hợp lý, tạo nên mỗiquan hệ gần gũi, thân thiết, đoàn kết, giúp đỡ giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ
Trang 7Mặt khác, ở trẻ mẫu giáo nhu cầu hoạt động phát triển rõ nét qua hoạt động laođộng, hoạt động tự phục vụ đó là một điều kiện quan trọng của sự hình thành vàphát triển các kĩ năng ở trẻ sau này Đồng thời cũng là con đường mà đứa trẻdần dần được xã hội hóa từng bước.
Vì vậy việc hình thành cho trẻ kỹ năng tự phục vụ ngay từ khi còn nhỏ là
vô cùng cần thiết Đây là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻ tăng năng lựchội nhập, tích cực, chủ động sáng tạo và tự tin trước mọi khó khăn, thử thách Ởgiai đoạn này khả năng nhận thức của trẻ còn có nhiều hạn chế, trẻ dễ nhớ dễquên và hay hành động theo ý muốn trẻ thích, làm những công việc tự phục vụbản thân như: Tự cất dép, tự cất và lấy ba lô, tự xúc cơm, tự lấy gối Bất cứ sựchăm sóc nào từ phía người lớn cũng phải tạo cơ hội để rèn luyện cho trẻ những
kỹ năng này Ngay từ khi còn nhỏ nếu người lớn tạo cho trẻ tính tự lập thì sẽgiúp trẻ dễ dàng nhanh chóng hòa nhập với cuộc sống hơn và luôn biết làm chủbản thân mình Vì vậy để rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ nói chung và trẻ mẫugiáo bé 3- 4 tuổi nói riêng, tôi đã phối hợp với cha mẹ trẻ có những biện phápgiáo dục phù hợp nhằm phát huy khả năng tự phục vụ, làm cơ sở cho sự hìnhthành nhân cách của trẻ sau này Là một giáo viên mầm non phải có tấm lòngyêu nghề, mến trẻ tận tâm với nghề đặc biệt là chăm sóc giáo dục cho những chủnhân tương lai của đất nước, là điểm khởi đầu của quá trình hình thành nhâncách con người thì việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là rất cần thiết
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻnói chung và việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ tại lớp, bản thân tôi đãgặp những thuận lợi và khó khăn cơ bản như sau:
2.2.1 Thuận lợi.
Ban giám hiệu nhà trường trường luôn nhiệt tình, có kinh nghiệm và tinhthần trách nhiệm cao Thường xuyên chỉ đạo sát sao việc chăm sóc, nuôi dưỡng,giáo dục trẻ Luôn tạo điều kiện cho giáo viên được học tập nâng cao trình độchuyên môn
Hàng năm nhà trường đều mua sắm, bổ sung cơ sở vật chất, đồ dùng, đồchơi để đảm bảo chất lượng trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ vàcho các hoạt động của trẻ tại lớp được đầy đủ
Nhà trường thường xuyên tổ chức cho giáo viên được bồi dưỡng kiếnthức qua các đợt tập huấn chuyên đề hè do Phòng giáo dục tổ chức, nên bản thântôi đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ
Lớp có 2 giáo viên phụ trách có trình độ ĐHSP mầm non, yêu nghề, mếntrẻ, có kinh nghiệm chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ Luôn tự học hỏi, trau dồikiến thức trong chuyên môn cũng như lĩnh vực giáo dục kỹ năng tự phục vụ chotrẻ mầm non
Trẻ đi học đều, tỷ lệ chuyên cần đạt trên 95 %, sức khỏe tốt, nhanh nhẹnrất thuận lợi cho việc rèn một số nề nếp, thói quen cũng như các kỹ năng tự phục
vụ bản thân cho trẻ
Phụ huynh luôn quan tâm và tin tưởng ở giáo viên trong quá trình chămsóc, nuôi dưỡng, giáo dục các con
Trang 82.2.3 Kết quả, thực trạng trước khi nghiên cứu
Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, bản thân tôi luôn băn khoăn suynghĩ trong quá trình tổ chức thực hiện cần chú trọng nâng cao chất lượng chămsóc, giáo dục nói chung và tổ chức tốt các hoạt động rèn kỹ năng tự phục vụ chotrẻ nói riêng Từ đó tôi đã bám vào mục tiêu, kết quả cần đạt trong việc rènluyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3 - 4 tuổi C mà tôi phụ trách để khảo sát, kếtquả đầu năm cụ thể như sau:
TT Lĩnh vực khảo sát
Tổng
số trẻ trong lớp
Mức độ % trên trẻ Đạt Chưa đạt Số
lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
1 Tự cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định. 28 19 67,9 9 32,1
2 Trẻ có nề nếp, thói quen vệ sinh sạch sẽ. 28 18 64,3 10 35,7
3 Trẻ tự biết rửa tay, tự xúc cơm ăn, ăn không rơi vải. 28 19 67,9 9 32,1
4 Trẻ biết thực hiện các quy định, nội quy của lớp. 28 16 57 12 43
Từ những kết quả điều tra, thống kê trên đây ta có thể nhìn thấy vẫn cònnhiều trẻ một số kỹ năng tự phục vụ chưa đạt từ 32% - 43 % đây là kết quảtương đối cao Để giúp trẻ trẻ có những kỹ năng tự phục vụ tốt tôi luôn bănkhoăn, lo lắng phải làm gì? Và làm như thế nào? để hầu hết trẻ đều có đượcnhững kỹ năng tự phục vụ bản thân một cách tốt nhất Chính vì vậy mà tôi đãnghiên cứu và đưa ra các biện pháp của mình, hy vọng rằng qua đó giúp trẻ mẫugiáo 3-4 tuổi C có kỹ năng tự phục vụ tốt hơn Tạo cơ hội để trẻ biết vận dụngkiến thức, kĩ năng vào thực tiễn cuộc sống, từ đó trẻ phát triển một cách toàndiện Tạo tiền đề vững chắc để trẻ bước vào những lớp học lớn hơn
2.3 Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3 - 4
Trang 9tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa, Năm học
Ngay từ đầu năm học tôi đã dựa trên kế hoạch giáo dục của nhà trường đểxây dựng kế hoạch giáo dục lớp 3 - 4 tuổi C mà tôi phụ trách.Tôi đã căn cứ vàomục tiêu, nội dung giáo dục phù hợp với độ tuổi để lựa chọn mục tiêu giáo dụccác kỹ năng tự phục vụ bản thân phù hợp với độ tuổi Lựa chọn các nội dung,cách tổ chức hướng dẫn để rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ một cách cụ thể, rõràng, chi tiết phù hợp cho từng chủ đề Trên nguyên tắc từ dễ đến khó, từ đơngiản đến phức tạp nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ các kiến thức, kỹ năng cần có
về kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi tại lớp tôi như sau:
Một số kỹ năng như: Trẻ biết cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định, biết
đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết giữ cho cơ thể luôn sạch sẽ, biết vệ sinh trước
và sau khi ăn, biết ăn cơm không rơi vãi, ăn hết xuất, biết tự cởi và tự mặc quần
áo, biết tự lấy đồ dùng khi học tập và vui chơi…Tôi đã lên kế hoạch cho trẻ lớptôi được thực hành thường xuyên Mổi hoạt động trong ngày tôi đều kết hợp rèncác kỹ năng tự phục vụ cho trẻ một cách linh hoạt, khéo léo tránh tình trạng gâynhàm chán cho trẻ
Thời gian đầu năm tháng 9 và tháng 10 tôi lựa chọn nội dung rèn kỹ năng
tự phục vụ cho trẻ chủ yếu là rèn cho trẻ biết cất đồ dùng đúng nơi quy định.Biết tự vệ sinh cá nhân như: Biết rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh hoặcrửa tay mỗi khi tay bẩn biết tự đi vệ sinh hoặc biết gọi người lớn khi có nhucầu vệ sinh
Ví dụ 1: Rèn cho trẻ biết cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định.
Để trẻ tự biết cất ba lô, đồ dùng cá nhân vào ngăn tủ của mình thì việc đầutiên là tôi đón trẻ và trao đổi với phụ huynh về việc rèn trẻ để trẻ tự cất đồ củamình theo đúng nơi quy định Ở độ tuổi này việc rèn trẻ để trẻ tự cất đồ chắcchắn một số phụ huynh sẽ không hài lòng, nên tôi sẽ trao đổi tình hình trước đểphụ huynh nắm được Tôi sẽ hướng dẫn cho trẻ cách nhận biết ba lô của mìnhbằng những hình ảnh nổi bật, dễ nhận biết trên ba lô của trẻ Những ngày đầu tôiđưa trẻ đến gần tủ đựng đồ cá nhân chỉ cho trẻ biết ngăn tủ của mình bằng việcnhận biết ký hiệu cá nhân cô đã quy định, cho trẻ tự mở ngăn tủ của mình bỏ ba
Trang 10lô vào và đóng cánh tủ lại.
Khi trẻ được thực hiện hàng ngày như vậy chỉ sau 1 tháng trẻ gần như đềubiết cất đồ dùng đúng nơi quy định và đúng tủ đồ ký hiệu của mình Với thóiquen này trẻ thực hiện hàng ngày và xuyên xuất cả năm học
Ví dụ 2 : Rèn cho trẻ biết đi vệ sinh đúng nơi quy định
Ở thời kỳ đầu năm học trẻ đi học trẻ còn sợ sệt nhu cầu đi đại tiểu tiện raquần áo là điều đương nhiên Thời điểm này tôi luôn thường xuyên hỏi trẻ nhucầu đi vệ sinh của trẻ Cứ khoảng một tiếng đến hai tiếng tôi lại hỏi trẻ xem cáccon có muốn đi vệ sinh không? Khi trẻ có nhu cầu đi vệ sinh tôi đã nhẹ nhàngtừng bước hướng dẫn trẻ cách tụt quần, cách ngồi vào bệ vệ sinh sao cho không
bị bẩn vào quần áo… và sau khi đi vệ sinh song hướng dẫn các con cách kéoquần lên sao cho ngay ngắn Tôi luôn nhắc nhở trẻ biết nói với cô giáo và ngườilớn khi có nhu cầu đi vệ sinh
Sau khi tổ chức xong một hoạt động trong ngày tôi đều cho trẻ đi vệ sinh,thời gian đầu tôi thường xuyên nhắc nhở trẻ cách đi vệ sinh đúng cách như thếnào, đi vệ sinh xong phải xả nước ra sao, phải rửa ray sạch sẽ như thế nào saukhi đi vệ sinh Được cô quan sát, hướng dẫn hàng ngày như vậy trẻ tiếp thu rấtnhanh và có ý thức vệ sinh rất tốt
Bên cạnh đó khi ở trên lớp tôi cũng luôn quan tâm nhắc nhở và hướng dẫntrẻ có những thói quen tốt như sau:
- Có ý thức giữ vệ sinh cá nhân không chơi những đồ chơi bẩn, luôn giữcho tay chân, quần áo sạch sẽ, gọn gàng Giữ vệ sinh chung của lớp, trường vànơi công cộng, tôn trọng người khác như: Trẻ biết dùng tay, khăn che miệng khihắt hơi, ho, ngáp, xì mũi…không khạc nhổ bừa bãi, không vứt rác ra lớp học,biết sử dụng nước sạch
- Tập cho trẻ thói quen ngăn nắp, gọn gàng như: Tự lấy và cất ghế, chơixong cất đồ chơi đúng nơi quy định, đồ dùng cá nhân để ngăn nắp, đúng chỗ.Ngoài ra trẻ còn biết tự lấy và cất gối trước và sau khi ngủ, biết giúp cô giặtkhăn, phơi khăn
- Biết giữ nhà cửa, đồ dùng đồ chơi gọn gàng sạch sẽ Biết giúp cô lau bànghế, rửa đồ chơi, xếp lại giá đồ chơi gọn gàng ngăn nắp
- Biết bảo vệ sức khỏe khi ra nắng biết đội mũ nón và biết mặc áo mưakhi trời mưa
- Trẻ bắt đầu hình thành vững chắc các quy tắc vệ sinh cá nhân và nếpsống văn minh
Với các kỹ năng trên tôi đều quan tâm và rèn cho trẻ vào những thời điểmthích hợp Việc rèn luyện được thực hiện liên tục và thường xuyên giúp trởthành thói quen tốt cho trẻ hàng ngày
Đến các tháng tiếp theo khi trẻ đã quen với môi trường ở trường Mầm nontrẻ bắt đầu hòa đồng với cô giáo và các bạn Trẻ đã tích cực với các hoạt động ởtrường thì nội dung tôi đưa vào để hình thành và giáo dục kỹ năng tự phục vụcho bản thân như: Rửa mặt sạch sẽ, rửa tay đúng cách, giữ cho cơ thể luôn sạch
sẽ, biết cất đồ chơi gọn gàng ngăn nắp, biết tự chải đầu, đánh răng, tự phục vụviệc cá nhân của mình
Trang 11Với các nội dung rèn các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ như vậy tôi đã tổchức hướng dẫn cho trẻ thực hiện thường xuyên trong các thời điểm trong ngàyphù hợp Khi trẻ thực hiện tôi luôn khéo léo động viên, khích lệ trẻ, luôn cónhững phần thưởng nhỏ khác nhau để khuyến khích kịp thời
Để củng cố và rèn luyện một số kỹ năng thao tác về sinh tay, vệ sinhkhuôn mặt theo quy trình 6 bước tôi tiến hành hướng dẫn và cho trẻ thực hànhmột cách cẩn thận, tỉ mỉ, thường xuyên, liên tục
Ví dụ 3: Rữa tay đúng quy trình 6 bước tôi đã hướng dẫn trẻ như sau:
Đầu tiên tôi đã dành một buổi chiều vào tuần 1 tháng 10 để tôi làm mẫucách rửa tay theo quy trình 6 bước để giúp trẻ nắm được và thực hiện theo
Cô vừa thực hiện từng bước cô vừa hướng dẫn kỹ các thao tác một cách rõràng, dễ hiểu Sau đó cô mời 3 bạn lên thực hiện mẫu, cô quan sát, hướng dẫn vàgiúp đỡ, động viên, khích lệ trẻ kịp thời Cho lần lượt trẻ lên thực hiện dưới sựhướng dẫn của cô Với ngày đầu được thực hành rửa tay theo quy trình 6 bướctrẻ rất hứng thú thực hiện, tuy các thao tác chưa thật tốt khi rửa tay nhưng sự háohức, vui tươi, tập trung của trẻ đã giúp tôi thêm động lực để tiếp tục cho trẻ thựchiện thường xuyên hơn
(Hình ảnh cô đang hướng dẫn trẻ rửa tay theo quy trình 6 bước)
Ngoài ra tôi còn thường xuyên giáo dục trẻ biết thực hiện tốt vệ sinh môitrường và một số nề nếp của lớp như: Giữ cho lớp học sạch sẽ không vứt rác bừabãi, không vứt đồ chơi lung tung, cất đồ chơi gọn gàng khi chơi xong
Hàng ngày tôi thực hiện nghiêm túc thời gian biểu trẻ sẽ thực hiện đúnggiờ nào việc đó Những việc làm tốt được lặp đi lặp lại nhiều lần thì sẽ thànhthói quen tốt cho trẻ
Bên cạnh đó nội dung cũng không kém phần quan trọng để rèn các kỹnăng, thói quen tự phục vụ tốt cho trẻ đó là sự gương mẫu của cô và nhữngngười xung quanh: Đặc điểm của trẻ là hay bắt chước, có thể bắt chước cái
Trang 12đúng, cái tốt, nhưng cũng có thể bắt chước cái sai, cái xấu Vì vậy cô giáo vàmọi người xung quanh cần phải tự rèn bản thân và tuân thủ những yêu cầu vệsinh của nhà trường, thực hiện triệt để lời nói phải đi đôi với việc làm để thực sự
là tấm gương sáng cho các cháu noi theo
Có thể nói lựa chọn các nội dung, cách tổ chức hướng dẫn phù hợp để rèn
kỹ năng tự phục vụ cho trẻ tôi nhận thấy trẻ đã dần dần hình thành những kỹnăng một cách rất tốt Trẻ biết chăm sóc bản thân mình, tự phục vụ những việc
cá nhân, biết cất đồ dùng và đi vệ sinh đúng nơi quy định Với những thànhcông
ban đầu như vậy cũng là động lực rất lớn để tôi tiếp tục thực hiện biện pháp tiếptheo
2.3.2 Biện pháp 2: Giáo viên sưu tầm các hình ảnh, Video có nội dung rèn các kỹ năng tự phục vụ để giúp trẻ có thêm hiểu biết về các kỹ năng chăm sóc bản thân mình
Với trẻ lứa tuổi Mầm non các con rất thích được bắt chước làm theonhững việc làm của người lớn Tuy nhiên không phải lúc nào người lớn chúng tacũng tạo cơ hội cho trẻ được làm Hiểu được đặc điểm đó trong quá trình chămsóc, giáo dục trẻ tại lớp tôi luôn quan tâm đến việc sưu tầm các hình ảnh, Video
có liên quan đến việc rèn các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ để giúp trẻ được quansát, tìm hiểu, thực hành nhằm giúp trẻ có thêm những hiểu biết về các kỹ năng
tự phục vụ và cách chăm sóc bản thân mình một cách tốt nhất
Tôi thường xuyên sưu tầm những hành ảnh đẹp, rõ ràng về các thao tacrửa tay, rửa mặt theo quy trình 6 bước để cho trẻ quan sát và trò chuyện Đồngthời các thao tác này được tôi dán ngay trong nhà vệ sinh của trẻ để hàng ngàytrẻ được nhìn thấy và nhớ được các bước vệ sinh tay và mặt đầy đủ Ngay đầunăm học khi trang trí lớp tôi dành 2 bên cửa chính của lớp để dán bức ảnh bé tựchải răng, bé tự rửa mặt, rửa tay một bên cửa và có ghi dòng chữ: Bé biết vệsinh sạch sẽ, còn cánh cửa còn lại tôi dán hình ảnh bé đang cất đồ vào tủ, béngồi tự xúc cơm ăn, bé học bài ngay ngắn Khi trẻ đến lớp trẻ và phụ huynh sẽđược nhìn thấy hàng ngày, ngoài ra tôi còn treo một tấm bạt dọc có in một số bộphận trên cơ thể bé vào mép tường cạnh cửa để tôi chơi trò chơi cùng trẻ vàothời điểm đón trẻ xong như:
Cho trẻ xếp thành 2 hàng trước lớp, cho lần lượt từng bạn lên, cô chỉ vào
bộ phận nào trẻ phải thực hiện được động tác minh họa của bộ phận đó phù hợpthì mới được vào lớp:
Ví dụ 1: Cô chỉ bàn tay thì trẻ phải nói rửa tay sạch sẽ dưới vòi nước chảy
và xoa hai bàn tay vào nhau Cô chỉ khuôn mặt trẻ phải nói rửa mặt sạch sẽ và
úp 2 bàn tay đưa lên xuống trước mặt Cô chỉ vào hình ảnh đôi chân thì trẻ phảinói được giữ cho chân sạch sẽ phải đi dép khi ra khỏi lớp Trò chơi này tôi thựchiện liên tục 1 tháng, khi thực hiện tôi thường xuyên thay đổi cách hỏi cũng nhưcách cho trẻ trả lời và làm các thao tác thay đổi khác nhau để trẻ đỡ nhàm chán.Khi trẻ được thực hiện như vậy tôi thấy trẻ rất thích thú, lồng giúp trẻ có ý thứcrèn kỹ năng chăm sóc bản thân một cách rất linh hoạt Sang các tháng tiếp theotôi lại chọn các hình ảnh khác và lựa chọn các nội dung cho trẻ chơi một cách