(SKKN 2022) một số giải pháp chỉ đạo giáo viên tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ có hiệu quả tại trường mầm non thạch định

Đặc biệt đối với trẻ mầm non, khi mà hoạt động vui chơi là hoạt động chủđạo “Trẻ học bằng chơi, chơi mà học” thì trò chơi dân gian không chỉ đơn thuần là trò chơi cho trẻ mà điểm độc đáo

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THẠCH THÀNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN TỔ CHỨC TRÒ CHƠI DÂN GIAN CHO TRẺ CÓ HIỆU QUẢ TẠI TRƯỜNG

2.1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

2.3 Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên tổ chức trò chơi dân

gian cho trẻ có hiệu quả tại trường mầm non Thạch Định 6

2.3.1 Khảo sát và bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên trong

việc tổ chức, phân loại trò chơi dân gian cho trẻ 62.3.2 Chỉ đạo giáo viên chuẩn bị tốt các điều kiện trước khi

tổ chức trò chơi dân gian nhằm tạo hứng thú cho trẻ tham gia

chơi

7

2.3.3 Chỉ đạo giáo viên sưu tầm, lựa chọn trò chơi phù hợp

2.3.4 Chỉ đạo giáo viên tổ chức trò chơi dân gian lồng ghép

phù hợp vào từng hoạt động trong ngày của trẻ 11

2.3.5 Chỉ đạo giáo viên làm tốt công tác phối kết hợp với phụ

huynh để hướng dẫn cho trẻ chơi các trò chơi dân gian tại

1 Mở đầu.

1.1 Lý do chọn đề tài

Mỗi chúng ta ai cũng đã từng là một đứa trẻ và đã từng chơi rất nhiều tròchơi dân gian khác nhau Trong ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ Người Việt, tròchơi dân gian như một phần không thể thiếu được trong đời sống văn hóa tinhthần, tạo thêm sợi dây gắn kết mọi người với quê hương Bên cạnh lễ hội, tròchơi dân gian cũng là một hình thức vui chơi giải trí nhưng lại không đơn thuầnchỉ là một “trò chơi”, nó là một thú vui nhưng cũng vừa là một giá trị văn hóa,một người bạn tinh thần, một phương thức hiệu quả để giáo dục nhân cách

Đặc biệt đối với trẻ mầm non, khi mà hoạt động vui chơi là hoạt động chủđạo “Trẻ học bằng chơi, chơi mà học” thì trò chơi dân gian không chỉ đơn thuần

là trò chơi cho trẻ mà điểm độc đáo nhất của trò chơi dân gian là trong quá trìnhchơi trẻ không chỉ được vận động tay, chân mà còn được kết hợp đọc các câuvăn vần, đồng dao có nhịp, được gieo vần một cách thoải mái và có thể dài ngắnhoặc lặp đi lặp lại tùy thích với các luật chơi, cách chơi rõ ràng, dễ hiểu phù hợpvới lứa tuổi mầm non chưa biết đọc, chưa biết viết, có thể nói trò chơi dân gianchứa đựng cả một nền văn hoá dân tộc mang lại cho trẻ thơ nhiều điều thú vị và

bổ ích, đồng thời thỏa mãn nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềmvui của trẻ với bạn bè, nó làm cho thế giới xung quanh trẻ đẹp hơn và rộng mở;giúp trẻ hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước, từ đó khôngnhững giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, khéo léo mà còn góp phần giúp trẻphát triển toàn diện về các mặt “Đức- trí- lao- thể- mỹ” Xuất phát từ vai trò củahoạt động vui chơi đối với trẻ tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dângian trong trường mầm non là một việc làm rất cần thiết và có ý nghĩa

Thuở còn bé, nhắc đến tuổi thơ bao giờ cũng gắn liền với con trâu, cánhđồng và cánh diều thả gió với những trò chơi dân gian vui nhộn, tuy nhiên thực

tế xã hội hiện nay đã phần nào phản ánh được xu thế vui chơi của trẻ khi mà một

số trò chơi dân gian truyền thống dần bị mai một “Những trò chơi như đánh chuyền, đánh bi, đánh đáo đến các trò chơi kết hợp hát đồng dao như thả đỉa

ba ba, rồng rắn lên mây, nu na nu nống ta không còn bắt gặp các em chơi ở sân trường hay ở nhà nữa Còn đâu cảnh các em bám vai nhau dưới ánh trăng thu vừa đi vừa hát “Dung dăng dung dẻ/ Dắt trẻ đi chơi/ Đến cửa nhà trời/ Lạy cậu lạy mợ” để cuối cùng là “Cho gà bới bếp/ Ngồi xệp xuống đây”[1] và nếu

có vui chơi giải trí thì cũng lại chơi với “máy” như vi tính, ti vi, đồ chơi lắpghép Chúng ta không phủ nhận những lợi ích từ công nghệ 4.0 song nếu chúng

ta phụ thuộc vào nó quá nhiều sẽ biến con người thành cỗ máy mà đã là máymóc thì sẽ không có cảm xúc, không có tình cảm giữa con người với con người.Với trẻ con việc lạm dụng quá nhiều công nghệ trẻ sẽ bị lôi cuốn vào những tròchơi điện tử, trong đó có nhiều trò chơi bạo lực gây những hậu quả về sức khỏe,tinh thần Ngồi chơi game và xem ti vi lâu quá sẽ ảnh hưởng đến đôi mắt, phầnlớn trẻ bị cận thị hoặc loạn thị rất sớm do mắt ít được điều tiết cũng như đôi mắt

ít được nghỉ ngơi Hậu quả ngồi chơi lâu không vận động làm cho trẻ dễ bị dị tậtnhư lệch vai, cong vẹo cột sống, gù lưng và kể cả béo phì, cơ thể phát triển mấtcân đối

Mặt khác đối với trẻ mầm non khả năng chú ý của trẻ còn kém, trẻ dễ

dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng rất nhanh chán, nhanh bỏ cuộc Vậy làmthế nào để giáo viên có kiến thức sâu sắc, biết sưu tầm, tìm kiếm và tổ chức cáctrò chơi dân gian cho trẻ thật sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn trẻ, khi thực tếvấn đề tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ ở các trường mầm non nói chung vàtrường mầm non Thạch Định nói riêng thật sự chưa được đầu tư và quan tâmđúng mức, một số giáo viên chưa có kiến thức về trò chơi dân gian nên thật sựchưa thấy được tầm quan trọng trong việc cho trẻ tiếp cận khám phá nhiều vềcác trò chơi dân gian Do đó khi tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ chơi chưađạt được hiệu quả cao.

Xuất phát từ lý do trên, bản thân là Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môncủa nhà trường tôi thật sự suy nghĩ, trăn trở rất nhiều, sự trăn trở ấy đã thôi thúc

tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ có hiệu quả tại trường mầm non Thạch Định” nơi tôi

công tác để làm đề tài nghiên cứu, áp dụng vào thực tiễn

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo tại trường mầm non Thạch Định

- Nghiên cứu về tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ và hoạtđộng tổ chức trò chơi dân gian của từng giáo viên ở các nhóm/lớp trong trườngmầm non Thạch Định để từ đó tìm ra một số giải pháp chỉ đạo giáo viên tổ chứctrò chơi dân gian trong trường có hiệu quả hơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu làm cơ sở lý thuyết: Tìm hiểu, đọc cáctài liệu, các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố nhằm làm rõ cơ sở líluận có liên quan đến trò chơi dân gian nói chung và trò chơi dân gian cho trẻmầm non nói riêng

- Phương pháp khảo sát, điều tra thực tế, thu thập thông tin: Khảo sát trêngiáo viên các nhóm lớp và trẻ toàn trường

- Phương pháp thực nghiệm: Tiến hành thực nghiệm các giải pháp đã xâydựng để kiểm chứng tính khả thi, hiệu quả của đề tài

- Phương pháp quan sát: Quan sát giáo viên tổ chức trò chơi dân gian chotrẻ ở các nhóm/ lớp trong các hoạt động

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, tổng hợp kết quả và đánh giá

1.5 Điểm mới của sáng kiến

Năm học 2013– 2014, bản thân là giáo viên đứng lớp mẫu giáo 4- 5 tuổitại trường mầm non Thạch Sơn, tôi cũng đã nghiên cứu và thực hiện đề tài:

“Một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi”,

sáng kiến của tôi được hội đồng khoa học phòng giáo dục Thạch Thành đánh giáxếp loại B cấp huyện Có thể nói tuy kết quả đánh giá chưa được cao nhưng bảnthân hiện nay đã được bổ nhiệm làm cán bộ quản lý và trải qua hai đơn vị côngtác tôi vẫn luôn ấp ủ dõi theo và ngầm đánh giá việc thực hiện đề tài khoa học

của mình ở các đơn vị tôi công tác và thấy vẫn còn nhiều trăn trở, vì vậy tôiquyết định tiếp tục nghiên cứu đề tài này nhưng nghiên cứu và thực hiện ở tầmcao hơn với cương vị là người quản lý nên có điểm mới: Nếu trước kia đang làgiáo viên thì những biện pháp của tôi chỉ xoay quanh đến khả năng của trẻ vàcủa chính bản thân tại lớp mình phụ trách, thì nay với cương vị là người quản lýthì điểm mới trong sáng kiến này của tôi chính là mang tính chất chỉ đạo trongtoàn trường chứ không phải là phạm vi ở tại một nhóm/ lớp như trước kia và đốitượng cũng ở phạm vi rộng hơn (Nếu trước kia đối tượng chỉ là một độ tuổi 4- 5tuổi thì bây giờ đối tượng là trẻ của toàn trường).

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến

Trò chơi dân gian là một trong những kho tàng di sản văn hoá quý báu củadân tộc, nó được kết thành từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong đó có sự kếttinh của trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Đặc biệt đối vớitâm lý trẻ em là hay thích bắt chước, tò mò, mô phỏng lại cuộc sống tự nhiên, xãhội thì khi đó trò chơi sẽ là món ăn tinh thần, một phần tất yếu của cuộc sống đểthỏa mãn các yêu cầu tâm lý của trẻ, theo nguồn hội dân tộc học Việt Nam trong

bài “Một vài kiến nghị về việc bảo tồn các trò chơi dân gian trẻ em trong nhà trường hiện nay” có viết “Một trò chơi rất đơn giản giúp các em rèn luyện được khá nhiều: Thực hiện được cùng một lúc các động tác: Miệng hát, tay đếm nhịp vào chân, mắt nhìn vào tay, người đung đưa theo nhịp hát Sự nhanh nhạy của các cơ quan mắt, tay, chân, miệng, tai của trẻ đều có thể phát triển tốt qua các trò chơi quen thuộc như chi chi chành chành, dung dăng dung dẻ, kéo cưa lừa xẻ cái hay, cái đặc sắc của trò chơi dân gian không chỉ giúp trẻ vận động

về thể lực mà còn rèn luyện trí nhớ, vốn từ, khả năng phát âm Cao hơn nữa nó kích thích trí tưởng tượng phong phú, bay bổng của các em ”[2].

Thông qua hoạt động vui chơi trẻ được phát triển nhân cách toàn diện, vìvậy tổ chức trò chơi cho trẻ đặc biệt là trò chơi dân gian là một việc cần thiết,mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhucầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của các em với bạn bè, cộngđồng Nó làm cho thế giới xung quanh các em đẹp hơn và rộng mở; tuổi thơ củacác em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời, làm giàu nguồntình cảm và trí tuệ cho các em Và thật đáng tiếc nếu trẻ lớn lên mà không hềbiết đến những trò chơi mang đầy giá trị màu sắc dân tộc như thế, việc đưa tròchơi dân gian vào nhà trường là điều hết sức cần thiết, đặc biệt là trong trườngmầm non Đúng như PGS TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc

học Việt Nam đã nói: “Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi, trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng

cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước - đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả

các vùng quê Vì thế, giúp các em hiểu và quay về nguồn với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết”[3].

2.2.Thực trạng của việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ ở trường mầm non Thạch Định

tố đáng khích lệ vì việc tổ chức trò chơi dân gian xuất phát từ giáo viên

- Đối với nhà trường

Cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, thiếu phòng học, phòng chứcnăng

Nhà trường chưa khắc phục được những khó khăn về môi trường hoạtđộng như: Diện tích sân trường còn hẹp, chưa có không gian cho trẻ chơi, đồdùng, đồ chơi để tổ chức các hoạt động chưa được phong phú

- Đối với giáo viên

+ Việc đầu tư thời gian và lên kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian cho trẻtại trường chưa được thường xuyên, thời gian tổ chức cho trẻ chơi ít- chủ yếulồng ghép vào các hoạt động chứ không tổ chức trong suốt cả thời gian nhấtđịnh

Qua khảo sát mức độ tổ chức trò chơi dân gian ở nhóm, lớp của 14 giáoviên, kết quả: mức độ thường xuyên tổ chức trò chơi dân gian chỉ có 6/14 giáoviên (42,8%), Thỉnh thoảng có 4/14 giáo viên (28,5%), còn lại hiếm khi tổ chứccác trò chơi dân gian cho trẻ

+ Trong quá trình tổ chức cho trẻ chơi: Cách hướng dẫn của giáo viên chotrẻ còn hời hợt, chưa khắc sâu, trong quá trình chơi giáo viên chưa thực sự hòamình cùng với trẻ, đôi khi trẻ tham gia chơi nhưng giáo viên chưa kịp thời khích

lệ nhằm duy trì hứng thú cho trẻ

+ Vốn kiến thức của giáo viên về các trò chơi dân gian còn ít, việc tổ chứccác trò chơi dân gian chưa thường xuyên, các loại trò chơi chưa phong phú màchủ yếu tổ chức lặp đi lặp lại một số trò chơi đã quá quen thuộc với trẻ, các đồdùng phục vụ cho trò chơi còn đơn giản, nhiều khi giáo viên chọn những trò

chơi đơn giản không phải làm đồ dùng nên không tạo được sự hứng thú cho trẻkhi tham gia chơi.

- Đối với giáo viên ới giáo viêni v i giáo viên

GV khảo sát

Tỷ lệ

Tỷ lệ (%)

Kiến thức của giáo

Trẻ hiểu luật chơi, yêu thích

Nhìn vào kết quả trên tôi rất trăn trở nên đã mạnh dạn nghiên cứu và đưa

cứu tôi lên kế hoạch tổ chức khảo sát năng lực tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ

của giáo viên để nắm được kỹ năng, kiến thức của giáo viên dưới nhiều hìnhthức khác nhau:

- Kiểm tra kế hoạch giáo dục, giáo án của giáo viên xem có thường xuyênlồng ghép trò chơi dân gian cho trẻ vào các hoạt động hàng ngày của nhóm/ lớpmình phụ trách hay không?

- Kiểm tra/ dự giờ đột xuất việc giáo viên tổ chức cho trẻ chơi một số tròchơi dân gian trong kế hoạch giáo dục đã xây dựng để nắm được chất lượng giáoviên và kết quả trên trẻ

Kết quả khảo sát như sau:

Phần lớn giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức tròchơi dân gian đối với giáo dục trẻ mầm non Chính vì vậy mà trong kế hoạchgiáo dục/ giáo án của giáo viên đã lồng ghép trò chơi dân gian vào các hoạt độngmột cách thường xuyên

Thông qua dự giờ đột xuất giáo viên các nhóm/ lớp đã tổ chức trò chơidân gian cho trẻ theo kế hoạch giáo dục đã xây dựng Tuy nhiên, việc tổ chứccác trò chơi dân gian thường được tổ chức vào hoạt động ngoài trời, còn cáchoạt động khác thì ít và đa số giáo viên tổ chức loại trò chơi dân gian vận độngcho trẻ, trò chơi dân gian học tập và các loại trò chơi khác hiếm khi thậm chí làkhông tổ chức

Từ kết quả khảo sát trên với cương vị là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tôi lên kế hoạch triển khai họp chuyên môn đến toàn thể giáo viên trong đó

tập trung đi sâu thảo luận các nội dung có liên quan đến việc tổ chức trò chơidân gian cho trẻ ở các nhóm/ lớp nhằm bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên:Trước hết tôi nêu lên ý nghĩa, tầm quan trọng của trò chơi đối với trẻ mầm non

và sự cần thiết của việc giáo viên thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dângian Sau đó cho giáo viên tự nêu lên ý kiến cũng như quan điểm của mình vềtrò chơi dân gian nói chung và mảng trò chơi dân gian dành cho trẻ mầm nonnói riêng, đồng thời tự thảo luận về cách thức tổ chức trò chơi dân gian tạinhóm/ lớp có đạt hiệu quả hay không? Trao đổi về luật chơi, cách chơi của cáctrò chơi dân gian mà giáo viên thường tổ chức cho trẻ Trong quá trình trao đổi,

có một số giáo viên trẻ tâm sự rằng thực sự các cô ấy không có nhiều kiến thức

về trò chơi dân gian có chăng chỉ biết một số trò chơi dân gian đơn giản đượccác ông, các bà dạy cho từ nhỏ như: Chi chi chành chành, nu na nu nống, kéocưa lừa xẻ, lộn cầu vồng còn một số trò chơi ở mức độ cao hơn như: Bịt mắt

bắt dê, rồng rắn lên mây thì chưa thực sự nghiên cứu kỹ nên khi tổ chức chơicho trẻ chưa đem lại hiệu quả Một số giáo viên lớn tuổi hơn thì có hiểu biết vềtrò chơi dân gian và cũng biết cách tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ nhưng cũngchưa thật sự thu hút được trẻ tham gia chơi.

Tiếp theo tôi thảo luận với giáo viên về phân loại trò chơi dân gian dànhcho trẻ, có thể nói giáo viên biết rất nhiều tên các trò chơi dân gian bởi vì tròchơi dân gian trẻ em vô cùng phong phú- không chỉ nhiều về số lượng mà còn

đa dạng về thể loại Nhưng để phân nhóm, phân loại cụ thể đối với các trò chơithì đa số giáo viên chưa nắm rõ và kể tên được Vì vậy để lựa chọn được tròchơi phù hợp với sự phát triển kỹ năng vận động cho trẻ mầm non, thông quacuộc họp tôi thống nhất với giáo viên xét về mặt giáo dục trò chơi dân gian chiathành 4 nhóm như sau:

- Nhóm 1: Loại trò chơi vận động

Bao gồm các trò chơi trẻ em vận động tay, chân, chạy, nhảy giúp trẻ tăngcường về mặt thể lực, rèn sự dẻo dai, đồng thời trẻ vừa chơi vừa đọc những câuvăn vần, những bài đồng dao giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, đó là những trò chơinhư: Dung dăng dung dẻ, lộn cầu vồng, cướp cờ, kéo co, thả đỉa ba ba, rồng rắnlên mây, mèo đuổi chuột

- Nhóm 2: Loại trò chơi học tập (Thực chất là trò chơi rèn trí tuệ)

Đó là những trò chơi nhằm phát huy trí tuệ của trẻ, dạy cho trẻ khả năngquan sát, tính toán Có khi chỉ là một bài đồng dao, trẻ ngồi quây quần với nhaucùng hát, cùng đối thoại để giới thiệu các sự vật xung quanh mình, tiếp thu trithức về cuộc sống, có khi lại là một trò chơi bày cách tính toán hẳn hoi như tròchơi “Ô ăn quan” hoặc trò chơi “Chuyền thẻ” rõ ràng đây là một bài học đếm từ

1 đến 10 giúp phát triển trí tuệ cho trẻ

- Nhóm 3: Loại trò chơi sáng tạo (phát triển thẩm mĩ)

Trò chơi này giúp trẻ khả năng sáng tạo, phát triển năng khiếu thẩm mĩ,tính kiên trì trong đó trẻ tự tay làm nên những đồ vật bằng vật liệu trong thiên

nhiên như: làm chong chóng bằng lá dừa, làm trâu bằng lá mít, lá chuối làm thành con cào cào, trò chơi pháo đất.

- Nhóm 4: Loại trò chơi tái tạo, mô phỏng lại hoạt động hàng ngày của người lớn

Đây là những trò chơi mà trẻ mô phỏng, hóa thân, bắt chước cách sinhhoạt của người lớn có tác dụng phát huy trí tưởng tượng của trẻ như: Nấu ăn,làm nhà, hay trò chơi “dệt vải”; Đối với các trò chơi mô phỏng này, vỏ sò, vỏhến cũng được coi như là nồi niêu, bát đũa hay cái mo cau cũng biến thành conngựa

Sau khi áp dụng giải pháp này tôi thấy giáo viên được trao đổi, thảo luậnvới nhau một cách sôi nổi từ đó kiến thức của giáo viên về mảng trò chơi dângian cho trẻ mầm non phong phú hơn, giáo viên hiểu rõ được cách chơi, luậtchơi của rất nhiều trò chơi dân gian, đồng thời phân loại được các trò chơi dângian quen thuộc và nhận thức được nếu bản thân có kiến thức vững chắc và thật

sự đam mê thì khi tổ chức cho trẻ chơi sẽ linh hoạt, sáng tạo hơn

2.3.2 Chỉ đạo giáo viên chuẩn bị tốt các điều kiện trước khi tổ chức trò chơi dân gian nhằm tạo hứng thú cho trẻ tham gia chơi

Các điều kiện được nói đến ở đây bao gồm: Đồ dùng, dụng cụ, địa điểmchơi, lời ca, đọc (nếu có trong trò chơi) Có thể nói để tổ chức cho trẻ chơi tròchơi dân gian đạt hiệu quả cao thì trước khi cho trẻ chơi một trò chơi dân giannào đó giáo viên cần phải chuẩn bị thật tốt các điều kiện đã nói ở trên

- Đối với việc chuẩn bị lời ca, đọc (Với những trò chơi có lời đồng dao):

Ngay ở phần lí do chọn đề tài đã nói “Trò chơi dân gian không chỉ đơn

thuần là trò chơi cho trẻ mà điểm độc đáo nhất của trò chơi dân gian là trong quá trình chơi trẻ không chỉ được vận động tay, chân mà còn được kết hợp đọc các câu văn vần, đồng dao có nhịp, được gieo vần một cách thoải mái và có thể dài ngắn hoặc lặp đi lặp lại tùy thích, dễ hiểu phù hợp với lứa tuổi mầm non chưa biết đọc, chưa biết viết ” Mặc dù ta thấy có những bài đồng dao đọc mà

không có ý nghĩa gì song nếu thiếu đi câu hát hoặc lời đọc đó thì trò chơi sẽ bớtphần hấp dẫn và thực tế ta thấy rằng khi trẻ vừa chơi vừa hát/ đọc thì trẻ sẽ vôcùng hứng thú và chơi vui vẻ hơn

Ví dụ: Trò chơi “Chi chi chành chành” trẻ vừa chơi vừa đọc “Chi chi

chành chành, cái đanh thổi lửa, con ngựa đứt cương, ba vương ngũ đế, bắt dế đi tìm, ù à ù ập”, hay trò chơi “Nu na nu nống”, trẻ vừa chơi vừa đọc: “Nu na nu nống, đánh trống phất cờ, mở cuộc thi đua, chân ai sạch sẽ, gót đỏ hồng hào, không bẩn tẹo nào, được vào đánh trống” Như vậy giáo viên hiểu rằng với

những trò chơi có lời đồng dao thì trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đãthuộc lời và khi đã thuộc lời thì trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin để tham gia vào trò chơihơn Chính vì vậy, giáo viên cần cho trẻ làm quen với giáo viêni lời đồngdao của các trò chơi dân gian trưới giáo viênc khi hưới giáo viênng dẫn trẻ chơi vàocác thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều, hoạtđộng ngoài trời, thời điểm đón, trả trẻ …và nếu cần thiết giáo viên

có thể in lời để phụ huynh về dạy cho con

- Với việc chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi: Mỗi một trò chơi dân gian đều có luật

chơi, cách chơi khác nhau vì thế mà đồ dùng, dụng cụ chơi cũng khác nhau vàthiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được Đồ dùng, đồ chơi của trò chơidân gian thật phong phú đa dạng và mang đặc thù riêng biệt Vì vậy tôi yêu cầugiáo viên trước khi tổ chức cho trẻ chơi bất cứ trò chơi nào đều phải chuẩn bịđầy đủ đồ dùng, đồ chơi và đảm bảo đủ cho các nhóm chơi để tất cả trẻ tronglớp cùng được tham gia chơi Chẳng hạn: Trò chơi “Bịt mắt bắt dê” thì khôngthể thiếu mảnh vải để bịt mắt, hay trò chơi “Kéo co” nếu không có sợi dây thừnglàm dây kéo thì cũng không thể tổ chức được, vì vậy để cho trẻ ở lớp cùng đượctham gia chơi thì tuỳ theo số trẻ của lớp mình để giáo viên chuẩn bị đồ dùng chođầy đủ

Ngoài ra một yếu tố không thể thiếu cho khâu chuẩn bị đó là chọn địađiểm chơi sao cho phù hợp với từng trò chơi và từng thời điểm chơi, việc thayđổi không gian chơi sẽ làm tăng hứng thú chơi của trẻ - Có thể nói địa điểm chơicũng là một yếu tố rất quan trọng để quyết định trò chơi có thành công hay

không, tùy từng loại trò chơi giáo viên phải lựa chọn địa điểm chơi cho phù hợp.

Ví dụ: Có những trò chơi mang tính tập thể cao, có số lượng đông như: kéo co,

mèo đuổi chuột, rồng rắn lên mây thì địa điểm chơi phải là khu sân rộng, bằngphẳng, sạch sẽ, và thường tổ chức vào giờ hoạt động ngoài trời

(Hình ảnh trẻ chơi “Kéo co” vào giờ hoạt động ngoài trời)

Còn ngược lại cũng có những trò chơi tĩnh trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏnhư trò chơi: Tập tầm vông, chi chi chành chành, nu na nu nống, ô ăn quan thìgiáo viên nên tổ chức lồng ghép vào các hoạt động góc, hoạt động chiều và tìmcho trẻ những địa điểm phù hợp tận dụng mọi không gian như: Hành lang, góclớp, dưới gốc cây

(Hình ảnh trẻ chơi theo nhóm nhỏ ở các góc hoặc sân trường)

Như vậy công tác chuẩn bị chu đáo góp phần không nhỏ vào việc tổ chứctrò chơi dân gian cho trẻ đạt hiệu quả tốt hay không, còn sự hứng thú tham giachơi của trẻ lại phụ thuộc vào khả năng, năng lực tổ chức của cô Sau khi thựchiện giải pháp này tôi thấy giáo viên có sự chỉnh chu hơn trong công tác chuẩn

bị, đồ dùng đồ chơi phong phú hơn, địa điểm chơi đa dạng hơn- nếu trước kiagiáo viên cứ mặc định cho trẻ chơi dân gian thì phải ra ngoài trời thì nay tư duycủa giáo viên đã thay đổi, mọi địa điểm đều có thể tận dụng để chơi những tròchơi phù hợp nếu giáo viên biết sáng tạo, linh hoạt nhằm khai thác, tận dụng tất

cả các yếu tố môi trường xung quanh để hướng dẫn, tổ chức cho trẻ chơi mộtcách khoa học và đạt được kết quả tốt nhất trên trẻ, trẻ thuộc lời và mạnh dạn tựtin tham gia chơi say mê hơn

2.3.3 Chỉ đạo giáo viên sưu tầm, lựa chọn trò chơi phù hợp với từng chủ đề, từng độ tuổi.

Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạngnhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ, so với các bậc học khác,bậc học mầm non có những đặc điểm khác biệt khi mà khung chương trình giáodục của từng độ tuổi được thực hiện theo các chủ đề/ chủ điểm trong năm học.Chính vì vậy để giáo viên lựa chọn những trò chơi phù hợp với điều kiện củalớp, của trẻ ngay từ đầu năm học tôi phối hợp với các đồng chí tổ trưởng, tổ phóchuyên môn nhà trẻ, mẫu giáo để cùng xây dựng kế hoạch thực hiện các trò chơidân gian theo hướng tổng quát, định hướng và bản thân tôi đã xây dựng kếhoạch gợi ý trò chơi dân gian theo các chủ đề (trong đó có cả mục tiêu cần đạt)

để trên cơ sở đó, giáo viên các nhóm, lớp linh hoạt lựa chọn các trò chơi dângian lồng ghép vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ phù hợp với chủ đề

Ví dụ: Gợi ý một số trò chơi dân gian vào các chủ đề cho giáo viên

TT Chủ đề Tên các trò chơi dân gian Mục tiêu cần đạt

1 Trường Mầm non

Nu na nu nống, thả đỉa ba

ba, Lộn cầu vồng, Tập tầmvông

Có kỹ năng phối hợp các

bộ phận trong cơ thể

2 Bản thân Kéo co, cướp cờ, chi chichành chành.

Rèn luyện thể lực và sựnhanh nhẹn, khéo léo

3 Gia đình Dung dăng dung dẻ, kéo co,tập tầm vông, nhảy bao bố

4 Nghề nghiệp Rồng rắn lên mây, kéo cưalừa xẻ, dệt vải.

5 Thế giới thực Cướp cờ, kéo co, ném còn,