Qua quá trình tổ chứccho trẻ hát và thể hiện các bài hát dân ca thông qua các hoạt động âm nhạc tạilớp tôi nhận thấy: Vẫn còn trẻ hát chưa đúng làn điệu, nhịp điệu của những bài... Giáo
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGỌC LẶC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ HÁT VÀ THỂ HIỆN TỐT CÁC BÀI HÁT DÂN CA THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG
ÂM NHẠC TẠI LỚP 4 - 5 TUỔI C TRƯỜNG MẦM NON NGỌC LIÊN, HUYỆN NGỌC LẶC, THANH HÓA
Trang 2STT Nội dung Tran g
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
2.3
Một số biện pháp giúp trẻ hứng thú, tích cực trong hoạt động
dát dân ca cho trẻ lớp 4 - 5 tuổi C Trường Mầm non Ngọc
Liên
52.3.1
Biện pháp 1: Sưu tầm các bài hát dân ca phù hợp với đặc
điểm lứa tuổi, chuẩn bị các đạo cụ, nhạc cụ, trang phục âm
nhạc phục vụ cho các hoạt động âm nhạc tại lớp
52.3.2
Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động học môn âm nhạc nhằm giúp
trẻ thích hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca trong chương
trình giáo dục mầm non
8
2.3.3 Biện pháp 3: Kết hợp lồng ghép cho trẻ hát các bài dân ca cácvùng miền thông qua các hoạt động trong ngày. 122.3.4 Biện pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh để giúp trẻ hứngthú, tích cực vào hoạt động hát dân ca của trẻ. 152.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáodục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường. 17
Trang 3Như chúng ta đã biết " Âm nhạc là lời nói chung của nhân loại" [1] Âm
nhạc là nhu cầu cuộc sống, là một trong nguồn giải trí được coi là phổ biến nhất,
là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống con người Âm nhạccòn làm cho con người ta vơi đi nỗi buồn, giải tỏa muộn phiền và còn mang lạiniềm vui cho con người Nếu cuộc sống mà thiếu âm nhạc thì chẳng khác gì
thiếu ánh sáng mặt trời.
Ai cũng có một tình yêu lớn dành cho âm nhạc Phải có âm nhạc để cuộcsống bớt đi sự căng thẳng, để mình thêm yêu đời hơn Mỗi người tìm thấy ở âmnhạc những thanh âm tuyệt vời của cuộc sống Đặc biệt đối với trẻ mầm non thì
âm nhạc là một môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ Đây là hoạt động đượctrẻ yêu thích, những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà vui tươi,trong trẻo của các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng chotâm hồn trẻ thơ, là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Tiếpxúc với âm nhạc trẻ còn được rèn luyện một số kĩ năng về ngôn ngữ, giao tiếp,
kĩ năng vận động, hợp tác Qua các bài hát, trẻ còn được rèn luyện phát âm mộtcách chính xác hơn để từ đó mở rộng vốn từ trong lĩnh vực phát triển ngôn ngữ
Âm nhạc còn giúp cho trí tưởng tượng ở trẻ càng trở nên phong phú, đa dạnghơn Nó là một phương tiện hữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ởtrường, qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách của mình
Âm nhạc nói chung và dân ca nói riêng là tinh hoa văn hóa đặc sắc, là linhhồn của dân tộc Việt nam Dân ca được coi là một món ăn tinh thần trong đờisống của người dân Việt Nam Dân ca phản ánh cuộc sống của con người bằngnhững hình tượng âm nhạc Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, dân cavẫn có sức sống bền chặt trong lòng mỗi người dân Việt Nam, là nhịp cầu thời
gian để ta trở về với cội nguồn của cha ông, dân tộc mình Đúng như vây, dân ca
như dòng sông mênh mông tình đất, tình người chắt lọc từ mạch nguồn cuộcsống, chảy qua nhiều thời đại, phản ánh tâm tư tình cảm, ước mơ, khát vọng củacon người trên mảnh đất quê hương mình
Tuổi thơ của các thế hệ đi trước đã trải qua êm đềm với những cánh diều
no gió, những đêm trăng mùa thu yên bình, những trò chơi dân gian, những câuhát quan họ đối đáp giao duyên, những câu hò ví dặm,… mang đậm bản sắc vănhóa dân tộc Việt Còn trẻ em ngày nay, dường như cuộc sống của thời đại côngnghệ thông tin chi phối, trẻ em được tiếp xúc nhiều với luồng văn hóa ngoại lai,nhất là luồng văn hóa Phương Tây Hầu hết trẻ đã không còn biết đến các tròchơi dân gian, các làn điệu dân ca vốn rất phong phú và đa dạng mà ông cha ta
đã để lại Đa phần lớp trẻ ngày nay thích nghe và thích hát những bài hát trẻtrung, những bài nhạc trẻ sôi động hơn là thưởng thức những làn điệu dân ca.Chính vì thế bản sắc văn hóa dân tộc ngày càng bị nhạt phai trong lòng giới trẻ
Thực hiện nhiệm vụ năm học 2021 - 2022 tôi được phân công phụ tráchtại nhóm lớp 4 - 5 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên Qua quá trình tổ chứccho trẻ hát và thể hiện các bài hát dân ca thông qua các hoạt động âm nhạc tạilớp tôi nhận thấy: Vẫn còn trẻ hát chưa đúng làn điệu, nhịp điệu của những bài
Trang 4bài hát dân ca Giai điệu các bài hát dân ca chỉ nhẹ nhàng êm ái không sôi độngnên khi tổ chức cho trẻ hát chưa gây được hứng thú cao Giáo viên đã chú trọngvào việc cho trẻ hoạt động âm nhạc tuy nhiên rất ít lựa chọn các bài hát dân ca
để tổ chức dạy trẻ hoặc có thì là hình thức thể hiện bài hát còn đơn điệu chưa có
sự đầu tư về hình thức biểu diễn nên chưa thu hút được trẻ Giáo viên chưa sưutầm được nhiều bài hát dân ca của các vùng miền khác nhau đặc biệt là dân camường
Để giúp trẻ hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca của các vùng miền khácnhau, giúp trẻ yêu quê hương đất nước của mình Đồng thời giúp trẻ thêm yêubản sắc dân tộc của các vùng miền và biết về cội nguồn đất nước Việt Nam cócác dân tộc anh em Từ đó tiếp tục được nuôi dưỡng, trân trọng, giữ gìn và lưutruyền lại cho các thế hệ mai sau Hình thành ở trẻ sự tự hào dân tộc, lòng yêuquê hương đất nước con người Việt Nam Qua đó giúp trẻ năng động hơn, tíchcực hoạt động hơn giúp trẻ phát triển một cách toàn diện
Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp, bản thân tôi luôn luôn băn khoăn trăntrở làm thế nào đó để giúp cho trẻ 4 - 5 tuổi lớp tôi hứng thú vào các hoạt động
âm nhạc và đặc biệt là hát và thể hiện các bài hát dân ca một cách tốt nhất Xuất
phát từ những lý trên tôi đã chọn và nghiên cứu đề tài: "Một số biện pháp giúp trẻ hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca thông qua các hoạt động âm nhạc tại lớp 4 - 5 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa năm học 2021 - 2022"
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở nghiên cứu tổng hợp lý thuyết và tìm hiểu thực trạng việc tổchức cho trẻ hát và thể hiện các bài hát dân ca thông qua các hoạt động âm nhạctại lớp 4 - 5 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên Qua đó giúp trẻ thể hiện đượcnăng khiếu âm nhạc của mình với các bài hát dân ca khác nhau
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
"Một số biện pháp giúp trẻ hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca thông
qua các hoạt động âm nhạc tại lớp 4 - 5 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên, Huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa năm học 2021 - 2022"
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:
Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận về đặc điểm khả năng cảmthụ các làn điệu dân ca và đặc điểm phát triền của trẻ 4 - 5 tuổi qua các tài liệu
1.4.2 Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
Khảo sát tình hình thực tế về khả năng cảm thụ và tham gia vào hoạt độnghát dân ca của trẻ ở lớp mẫu giáo mẫu giáo 4 - 5 tuổi C
1.4.3 Phương pháp thống kê, sử lý số liệu:
Đánh giá kết quả đạt được và so sánh kết quả trước và sau khi áp dụngbiện pháp
1.4.4 Phương pháp thực hành, trải nghiệm:
Vận dụng các biện pháp vào hoạt động thực tế của lớp để trẻ thực hànhmột số kĩ năng hát dân ca của trẻ
Trang 52 Nội dung sáng kiến:
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Trong thời đại hiện nay, sự phát triển của kinh tế - xã hội đang đặt ranhững yêu cầu đó là làm thế nào để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóatruyền thống của dân tộc, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc đã và đang trở thành quyết tâm lớn của Đảng, Nhà nước cũng nhưcủa mỗi chúng ta Điều này xuất phát từ tình cảm, ý thức trách nhiệm và niềm tựhào chính đáng về những gì cha ông ta để lại Dân ca là một trong những thànhphần tạo nên kho tàng vô giá đó Sức sống mãnh liệt của dân ca đã góp phầnquan trọng tạo nên nét đằm thắm, quyến rũ riêng cho nền âm nhạc truyền thống
Việt Nam Nhạc sĩ Trần Kiết Tường nhận xét: "Dân ca là vốn âm nhạc dân gian
vô cùng quý báu để chúng ta hiểu rõ về mình, về dân tộc mình Hơn thế nữa, sở
dĩ nó quý báu vì nó là cơ sở của mọi sáng tạo âm nhạc hiện đại"[2].
Có thể nói các làn điệu dân ca mang tính đặc thù vì nó mang tính vùngmiền, thể hiện bản sắc riêng của từng dân tộc Nhạc sỹ Thao Giang, Phó Giám
đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển âm nhạc Việt Nam khẳng định: ''Giá trị
sâu sắc nhất của những khúc hát dân ca không chỉ là những làn điệu âm nhạc truyền thống đặc sắc, mà trong đó còn chứa đựng tình yêu nước, giáo dục con người cách đối nhân, xử thế Bởi lẽ, những câu hát dân ca của cha ông ta thường được sáng tạo trong quá trình lao động sản xuất, gắn liền với đời sống thường nhật của người dân Việt Nam Trong đó có nhiều bài hát giáo dục con người về cách sống, dạy con người biết sống có nề nếp, biết yêu quý cha mẹ, anh em, đả kích thói hư tật xấu của con người"[3].
Trẻ được tiếp xúc sớm với những làn điệu dân ca sẽ giúp nâng những tâmhồn trong trắng ấy những giá trị văn hóa khó phai mờ Qua đó hình thành ở trẻlòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc, tình yêu thương con người rộng lớn hình thành
và phát triển thói quen tốt trong sinh hoạt tập thể: Đó là tính kỉ luật, tự chủ,mạnh dạn trước mọi người Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc nhưnghe cô hát, trẻ tự ca hát, nhảy múa, chơi trò chơi âm nhạc dân gian… sẽ hìnhthành ở trẻ những yếu tố tốt của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hòa, đó
là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực, trong mối quan hệ chặtchẽ với nhau
Đối với trẻ mầm non, âm nhạc dân gian là những lời hát ru của bà, của
mẹ, những câu hát mộc mạc, gần gũi như dòng sữa ngọt ngào của mẹ đã nuôidưỡng tâm hồn trẻ thơ của trẻ Tình yêu gia đình, quê hương cũng lớn lên từtiếng hát, lời ru đó Để nuôi dưỡng cho các bé có tâm hồn dân tộc, giáo dục nghệthuật cổ truyền đóng vai trò hết sức quan trọng Những cái hay, cái đẹp, nhữngnét đặc sắc của dân tộc từ đời này qua đời khác đã theo các làn điệu dân ca tácđộng đến nhiều thế hệ Những làn điệu dân ca, những sáng tác mang sắc thái dântộc phải được đến sớm với tuổi thơ, lứa tuổi hồn nhiên trong sáng
Đối với trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng tôi thấy việc cần thiết và quan trọng là phải
có biện pháp giáo dục âm nhạc dân ca một cách gần gũi thiết thực với trẻ, mang âm
Trang 6nhạc dân ca đến với trẻ trong tất cả các hoạt động để giúp trẻ có thể phát triển năngkhiếu cá nhân của mình Giai đoạn này chức năng các cơ vận động phát triển dần
ổn định, bộ phận thanh quản đã phát triển gần như hoàn thiện giúp trẻ hát được cácbài hát dân ca có âm vực cao, luyến láy được hay hơn, trẻ hứng thú với âm nhạcqua vận động đơn giản (vỗ tay, dậm chân…) biết theo dõi tỉ mỉ không gian, biếtnhắc lại bài hát ngắn, phân hóa về khả năng hát dân ca Đặc biệt trẻ có thể thể hiện
rõ sự lựa chọn bài hát mình thích trong số các bài hát được nghe thậm chí trẻ còn
có thể giải thích vì sao mình thích hát, thích nghe bài hát đó
Ở độ tuổi Mầm non đặc biệt là đối với lứa tuổi mẫu giáo 4 - 5 tuổi hátdân ca là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúctượng tưởng, sáng tạo, sự tập trung chú ý khả năng diễn tả hứng thú của trẻ Dân
ca vốn rất gần gũi với trẻ nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc sống, nhữngphản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe dân ca vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiều khi cònlẫn lộn giữa dân ca với các âm thanh khác nhau ở xung quanh khi trẻ bước vàotuổi mẫu giáo Tuy nhiên lòng yêu thích dân ca ở các cháu lại ở nhiều mức độkhác nhau, có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơ khi nhạc vang lên vàmức độ yêu thích dân ca phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của ngườilớn xung quanh Vì thế cho nên khi trẻ thích hát và thể hiện các bài hát dân cathông qua tiết học âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức,góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh lí củatrẻ Dân ca đối với trẻ là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc, chính vì vậy mà giúp trẻthích hát và thể hiện các bài hát dân ca thông qua tiết học âm nhạc là một nhiệm
vụ vô cùng quan trọng
2.2 Thực trạng vấn đề khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Qua việc tổ chức thực hiện một một số biện pháp giúp trẻ hát và thể hiệntốt các bài hát dân ca thông qua các hoạt động âm nhạc tại lớp 4 - 5 tuổi CTrường Mầm non Ngọc Liên, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa năm học 2021 -
2022 thì tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
2.2.1 Thuận lợi:
Năm học 2021 - 2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 4 - 5 tuổi Cvới tổng số trẻ trong lớp là 25 cháu cùng độ tuổi đa số trẻ ở gần trường nên đihọc rất chuyên cần nên cũng thuận lợi cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Lớp được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường về mọi mặt.Hàng năm đã mua sắm bổ sung đồ dùng, dụng cụ âm nhạc cho lớp
Phụ huynh đã quan tâm đến con em mình, nhiệt tình phối hợp cùng côtrong việc chăm sóc, giáo dục các cháu và ủng hộ nguyên vật liệu để làm đồdùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động giáo dục âm nhạc
Lớp được phân công 2 giáo viên phụ trách có trình độ chuẩn và trênchuẩn, nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ
2.1.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên thì bản thân còn gặp không ít những khó khăn:
Trang 7Cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi trang thiết bị phục vụ cho hoạt động âmnhạc tại lớp và toàn trường được bổ sung nhưng còn ít chưa đáp ứng được yêu cầuchăm sóc, giáo dục trẻ ở giai đoạn hiện nay.
Hát dân ca là bộ môn thuộc lĩnh vực năng khiếu, nên trong việc giảng dạycũng còn nhiều hạn chế
Trẻ cùng độ tuổi nhưng năng khiếu của trẻ cũng khác nhau vì vậy tôi cũnggặp khó khăn trong việc giúp trẻ hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca
2.1.3 Kết quả khảo sát ban đầu:
Năm học 2021 - 2022 lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi C do tôi phụ trách có 25 cháu Quá trình khảo sát về các kỹ năng ca hát của trẻ tại lớp cho trẻ được tiến hành vào đầu năm với kết quả đạt được như sau:
TT Lĩnh vực khảo sát
Tổng
số trẻ trong lớp
Mức độ % trên trẻ
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
1 Trẻ biết hát đúng giai điệu, nhịp
2 Trẻ thể hiện kỹ năng vận động
3 Trẻ mạnh dạn tự tin biểu diễn
2.3 Một số biện pháp giúp trẻ hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca thông qua hoạt động âm nhạc tại lớp 4 - 5 tuổi C Trường Mầm non Ngọc Liên, Huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa năm học 2021 - 2022
2.3.1 Biện pháp 1: Sưu tầm các bài hát dân ca phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, chuẩn bị các đạo cụ, nhạc cụ, trang phục âm nhạc phục vụ cho các hoạt động âm nhạc tại lớp.
Việc sưu tầm các bài hát dân ca phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, chuẩn bị các đồdùng, dụng cụ âm nhạc phục vụ cho các hoạt động âm nhạc tại lớp là rất quan trọng bởisao nói như vậy? Vì trong kho tàng các làn điệu dân ca của Việt Nam vô cùngphong phú và đa dạng, mỗi bài dân ca đều mang nét đặc trưng của từng dân tộc,từng vùng miền khác nhau Mỗi bài dân ca đều có nét đặc sắc riêng, mỗi một
Trang 8giai điệu, tiết tấu trong bài dân ca thể hiện tính chất trữ tình, phản ánh sinh hoạt,hoạt động, cuộc sống, tình cảm của nhân dân Do đặc điểm của từng vùng miền,mỗi làn điệu dân ca có nét đặc sắc riêng, âm điệu khác nhau, khi hát lên người ta
sẽ nhận ra ngay đó là dân ca miền nào, điều đó cũng tạo nên nét đặc sắc của dân
ca Việt Nam Khi tổ chức các hoạt động âm nhạc cho trẻ tôi đã cân nhắc và lựachọn những bài dân ca dễ thuộc, dễ nhớ, phù hợp với trẻ để trẻ hát và vận
động Phần đạo cụ, nhạc cụ, trang phục âm nhạc cũng là một trong những điểm
nhấn để tạo nên linh hồn cho bài hát vì vậy cần có sự chuẩn bị chu đáo Mỗi mộtvùng miền Việt Nam lại có những trang phục truyền thống khác nhau và đạo cụ
khác nhau nên việc lựa chọn đạo cụ, nhạc cụ, trang phục âm nhạc cũng rất đa
dạng Tùy vào bài hát thuộc vùng miền, dân tộc chúng ta sẽ lựa chọn đạo cụ,
nhạc cụ, trang phục cho phù hợp Trước tiên cách lựa chọn các bài hát dân ca
được thực hiện như sau:
* Lựa chọn các bài hát dân ca phù hợp với lứa tuổi mầm non:
Việc lựa chọn các bài hát dân ca phù hợp với lứa tuổi mầm non có một ýnghĩa quan trọng cho sự thành công của hoạt động âm nhạc Vì vậy các bài háttôi chọn trước hết phải có giai điệu hay, dễ nhớ, dễ thuộc Tính chất âm nhạctrong các bài hát cũng phải sinh động, đa dạng về thể loại như: Có vui nhộn, cótrữ tình, trầm lắng, có sôi nổi, hào hùng hấp dẫn, hài hoà phù hợp với chủ đề
Chúng ta biết rằng, so với người lớn, thanh quản của trẻ mẫu giáo chỉbằng một nửa, các dây thanh âm dài bằng một phần ba Trẻ chưa điều khiểnđược hệ cơ thanh quản và hệ hô hấp của mình, lượng hơi cũng ngắn hơn so vớiyêu cầu của các làn điệu dân ca Vì vậy mà cần tôi luôn lựa chọn những bài hátdân ca phù hợp với trẻ để giúp trẻ dễ thuộc, dễ nhớ Đó là những bài dân cađược phổ nhạc từ những bài ca dao, đồng dao vì những bài đồng dao thườngđược gieo vần và rất gần gũi với trẻ
Trong chương giáo dục mầm non hiện nay, các hoạt động thường đượcthực hiện theo từng chủ đề Chính vì vậy, việc lựa chọn một số bài dân ca phùhợp với chủ đề để đưa vào chương trình là điều cần thiết, điều này sẽ giúp trẻ dễnhớ hơn đồng thời gây sự hứng thú của trẻ vào trong hoạt động và phần nàokhắc sâu thêm những kiến thức về chủ đề mà trẻ đã được học
Với chủ đề nghề nghiệp tôi chọn bài: “Đi cấy” dân ca Thanh Hóa, để giớithiệu cho trẻ biết thêm về nghề nông và đây chính là một nền nông nghiệp lâu đờicủa đất nước Việt Nam ta Cho trẻ biết thêm về những người nông dân chịuthương chịu khó, tảo tần, vất vả của những người dân lao động tay lấm chân bùn.Tôi kết hợp cho trẻ xem vi deo về các hoạt động của các bác nông dân trên cánhđồng từ đó trẻ càng yêu quý và kính trọng những người dân lao động Sau khigiới thiệu xong thì tôi hát cho trẻ nghe một lần để trẻ cảm nhận về giai điệu bàihát, tiếp theo tôi mời cả lớp hát cùng cô, cho các tổ hát, nhóm hát rồi cá nhân trẻhát và biểu diễn theo khả năng của trẻ Khi cho trẻ thể hiện bài hát "Đi cấy" tôinhận thấy trẻ lớp tôi rất hứng thú tích cực hát cùng cô, biểu diễn cùng cô và biết
Trang 9thể hiện theo ý tưởng của mình Trong chủ đề này tôi chọn thêm bài dân ca: Lýkéo chài (Dân ca Nam bộ)
Với chủ đề gia đình tôi chọn bài: Ru em (dân ca Xê Đăng) Chủ đề: Quêhương, đất nước, tôi chọn bài: "Đi cấy" dân ca Thanh Hóa Bằng sự sáng tạo củamình tôi đã nghiên cứu lựa chọn các bài hát dân ca của các vùng miền thực hiệnxuyên xuất trong 9 chủ đề phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với chủ đề với các bàihát như: Inh lả ơi (Dân ca Thái), Gà gáy le te (Dân ca Cống Khao), Trống Cơm,
Cò lả (Dân ca Bắc Bộ), Lý cây Bông (Dân ca Nam Bộ)…Tôi cũng luôn thay đổicác hình thức hát, hình thức vận động kích thích trẻ hứng thú, tích cực tránh sựnhàm chán của trẻ Với việc lựa chọn các bài hát dân ca phù hợp với từng chủ
đề, kết hợp với các hình thức mới sáng tạo, phù hợp để trẻ được hát và thể hiệntôi nhận thấy khi tổ chức trẻ rất hứng thú, tích cực từ đó giúp cho các hoạt động
âm nhạc đạt được hiệu quả
+ Để tổ chức một hoạt động âm nhạc cho trẻ được hiệu quả thì chuẩn bị
tốt một số đạo cụ, nhạc cụ, trang phục âm nhạc cũng là một trong những điểm
nhấn để tạo nên linh hồn cho bài hát vì vậy cần có sự chuẩn bị chu đáo Mỗi mộtvùng miền Việt Nam lại có những trang phục truyền thống khác nhau và đạo cụ
khác nhau nên việc lựa chọn đạo cụ, nhạc cụ, trang phục âm nhạc cũng rất đa
dạng Do đó khi lựa chnj bài hát chúng ta sẽ lựa chọn đạo cụ, nhạc cụ, trang
phục cho phù hợp.
* Lựa chọn các đạo cụ, nhạc cụ, trang phục phù hợp:
Mỗi bài hát dân ca đều có tính chất, âm hưởng riêng của từng vùng miền và
nó được thể hiện rõ nét nhất qua trang phục, đạo cụ, nhạc cụ Chính vì vậy, khi dạycho trẻ các bài hát dân ca vùng miền nào thì cần trang bị cho trẻ những trang phục,đạo cụ, nhạc cụ phù hợp với vùng miền đó Khi cho trẻ hát, vận động các bài dân
ca tôi chuẩn bị trang phục và một số đạo cụ nhạc cụ đi kèm tùy thuộc vào bàihát Với sự kết hợp đó không chỉ làm đẹp cho trẻ, thu hút trẻ tích cực tham gia vàohoạt động mà còn nhắn nhủ với trẻ rằng đó là bản sắc văn hóa riêng của từng vùngmiền Và điều quan trọng hơn là trẻ được hóa thân vào những nhân vật trong cácbài dân ca, giúp trẻ hiểu hơn về những con người của từng vùng miền trên mảnhđất Việt Nam
Ví dụ: Với bài hát “Trống cơm” tôi chọn hình thức vận động theo tiết tấu
chậm, tôi chuẩn bị: Phách tre, trống cơm… hoặc áo tứ thân, khăn quấn đầu Khitiến hành tôi cho trẻ ôn lại bài hát, sau đấy là cho trẻ hát vận động vỗ tay theotiết tấu chậm, để bài hứng thú hơn tôi cho trẻ hát vận động theo tiết tấu chậm kếthợp với vỗ trống cơm Sau khi cả lớp hát vận động song rồi tôi cho tổ, nhóm, cánhân lên hát vận động để khích thích trẻ tôi gợi ý để trẻ tự chọn trang phục, đạo
cụ, dụng cụ âm nhạc như: Với bài này con chọn trang phục gì? Con chọn đạo cụ
âm nhạc nào? Cho trẻ tự chọn các đạo cụ, trang phục theo ý thích của trẻ
Ví dụ: Với chủ đề gia đình, tôi chọn bài hát: “Ru em” dân ca Xê-đăng.
Đầu tiên tôi tổ chức cho nghe tiếng đàn tơ rưng, cô và trẻ mặc những bộ trangphục tây nguyên Sau đó cô hát và múa trên nền nhạc của bài hát ru em, rồi cho
Trang 10cả lớp hát múa biểu diễn cùng cô, cho tổ, nhóm, cá nhân trẻ hát mủa tự biểu diếndưới nhiều hình thức khác nhau.
Với hình thức biểu diễn trên tôi thấy trẻ lớp tôi say sưa hát múa tạo chotiết học như buổi biểu diễn văn nghệ Mỗi bài dân ca khác nhau tôi đều có sựchuẩn bị chu đáo về đạo cụ, nhạc cụ, trang phục phù hợp để tổ chức cho trẻ hát,vận động, biểu diễn các bài hát dân ca tốt nhất
(Hình ảnh đồ dùng, dụng cụ âm nhạc tại góc âm nhạc)
Qua việc lựa chọn các bài hát dân ca phù hợp với lứa tuổi mầm non,chuẩn bị chu đáo về trang phục, đạo cụ, nhạc cụ âm nhạc phong phú tôi nhậnthấy khi trẻ tham gia vào các hoat động âm nhạc đều rất hứng thú, tích cực thamgia cùng với cô Đây là yếu tố để tạo cho bài hát thêm sinh động, lôi cuốn, hấpdẫn Trẻ hát rất nhanh thuộc các bài hát dân ca và có nhiều ý tưởng mới khi sửdụng dụng cụ âm nhạc
2.3.2 Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động học môn âm nhạc nhằm giúp trẻ hát
và thể hiện tốt các bài hát dân ca trong chương trình giáo dục mầm non.
Tổ chức hoạt động học môn âm nhạc cho trẻ là khoảng thời gian để trẻ cảmthụ, thể thiện giai điệu, vận động các bài hát đặc biệt là các bài hát dân ca Vìvậy tổ chức tốt hoạt động âm nhạc nhằm giúp trẻ hát và thể hiện tốt các bài hát dân ca
trong chương trình giáo dục mầm non không chỉ là dạy những làn điệu âm nhạc
truyền thống đặc sắc, mà trong đó còn chứa đựng tình yêu nước, giáo dục conngười cách đối nhân, xử thế Thông qua các hoạt động như ca hát, vận động,nghe hát, trò chơi âm nhạc Hoạt động học môn âm nhạc được trẻ yêu thích, có
sự tác động mạnh mẽ đến khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ
Trang 11Trong hoạt động dạy hát, trẻ được thưởng thức, được xem cô biểu diễn,được hát các bài hát dân ca và được cùng cô trò chuyện về ý nghĩa nội dung bàihát, về tính chất âm nhạc của bài hát sẽ tạo cho trẻ có được những sự cảm nhận
về nghệ thuật Khi hát trẻ cần phải thể hiện tình cảm, hát đúng nhạc, đúng lời,thể hiện được sự biểu cảm với những cường độ, âm sắc phù hợp với nội dung vàtính chất âm nhạc Trẻ hát kết hợp với việc sử dụng các dụng cụ âm nhạc để gõđệm theo tiết tấu âm nhạc sẽ tạo cho trẻ sự hứng thú cũng như những kĩ năng
hoạt động nghệ thuật phong phú Do đó mỗi giờ hoạt động âm nhạc tôi thường
nghiên cứu kĩ trong việc thay đổi và sáng tạo đưa các hình thức mới để trẻ thamgia âm nhạc một cách tích cực Mỗi một hoạt động tôi sẽ luôn chuyển khéo léo,nhẹ nhàng, linh hoạt, giữa các nội dung như dạy hát, nghe hát hay trò chơi âmnhạc Tôi thường thay đổi và lựa chọn những hình thức hay, hấp dẫn, lôgic tránh
sự nhàm chán ở trẻ
* Đối với hoạt động dạy hát:
Để tổ chức tốt hoạt động dạy hát có chất lượng có hiệu quả kích thích sự hứngthú, sáng tạo của trẻ, đầu tiên tôi nghiên cứu kĩ giai điệu bài hát, chọn tone giọngphù hợp để hát đúng, hát chuẩn, nhịp nhàng, hay, hấp dẫn để trẻ cảm thụ đượcgiai điệu bài hát Để tạo không khí vui vẻ, có những tiết tôi trang trí theo hìnhthức biểu diễn văn nghệ, chương trình âm nhạc tạo không gian âm nhạc tronglớp học để gây hứng thú cho trẻ Phần dạy hát tôi hát trước để trẻ cảm nhậnđược giai điệu bài hát, sau đó dạy trẻ hát cùng cô Đối với bài hát mới tôi sẽ mởcho trẻ được nghe trước trong giờ đón và trả trẻ để giúp trẻ cảm nhận về bài hát
Ví dụ: Chủ đề Gia đình tôi dạy hát bài “Ru em” dân ca Xê Đăng tôi tiến
hành như sau:
Để gây hứng thú cho trẻ vào bài hát tôi sẽ đóng vai người dẫn chươngtrình, giới thiệu về nội dung của chương trình Tôi cho trẻ xem video chị ru emngủ trò chuyện với trẻ về video Hỏi trẻ với video vừa xem các con có liên tưởngđến bài hát gì? Dân ca nào? Từ đó tôi dẫn dắt giới thiệu về bài hát cho trẻ mộtcách nhẹ nhàng thu hút trẻ Khi tiến hành tổ chức cho trẻ hát trước tiên tôi giớithiệu tên bài hát tên dân ca, sau đó tôi hát đúng giai điệu, nhịp điệu của bài hát,tiếp theo là tiến hành tổ chức cho cả lớp hát diễn cảm cùng cô 2 - 3 lần (với cháuchưa hát thuộc cô lại gần trẻ cho trẻ nhìn vào miệng cô và hát cùng cô) Trongquá trình trẻ hát tôi gợi ý để trẻ có những hình thức gì hát hay, hát mới để hátcho cô cùng bạn lắng nghe Kích thích trẻ ở các tổ nêu ý tưởng của mình như hát
to hát nhỏ, hát nối tiếp, hát giọng cao giọng thấp, hát theo trường độ cao độ khácnhau, các hình thức đó giúp trẻ không bị nhàm chán Sau đó cô tổ chức cho trẻhát và thể hiện giọng hát của mình dưới hình thức thi đua giữa các tổ, các nhóm.Mỗi một lần thi đua đều có phần thưởng cho tổ, nhóm hát hay, hát đúng nhịp, rõlời thể hiện tình cảm của mình vào bài hát thành công nhất Đến phần cá nhânhát tôi luôn luôn gây ấn tượng cho trẻ khi được hát kết hợp với trang phục váyxòe của người thái những bộ trang phục phù hợp với bài hát
Với cách làm đó đã giúp trẻ hát nhanh thuộc bài hát, yêu thích và thể hiệnhát đúng các bài hát dân ca
Trang 12+ Dạy hát song tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi "Nghe tiếng hát tìm đồvật" Tôi hướng dẫn cụ thể về luật chơi cách chơi Tổ chức cho trẻ chơi 2-3 lần,khi trẻ chơi tôi luôn quan sát, khích lệ trẻ, giúp đỡ trẻ khi cần thiết.
+ Sau khi cho trẻ chơi trò chơi song tôi tiến hành cho trẻ nghe hát bài:
"Ru Con" Dân ca Nam Bộ Tôi cho trẻ nghe giai điệu bài hát "Ru con" và hỏitrẻ: Các con có biết đây là bài bát gì? Dân ca nào? Sau đấy tôi giới thiệu tênbài hát, tên dân ca, tôi gợi cho trẻ biết về nội dung bài hát, để trẻ khắc sâu vềbài hát rồi hát cho trẻ nghe lần 1 (tôi thường khuyến khích trẻ khi cô hát cáccon hãy nghiêng đầu để lắng nghe thật rõ lời cô hát để hưởng ứng cùng cô).Lần 2 tôi kết hợp hát múa minh họa bài hát, để thu hút trẻ vào nghe hát tôi sửdụng màn trình chiếu hình ảnh của cô vào tấm vải để phản chiếu hình ảnh của
cô tôi vào bên trong tấm vải cô múa và hát hình ảnh phản chiếu của cô lên tấmvải sẽ kích thích trẻ hứng thú hơn Đến lần ba tôi sẽ kích thích trẻ hưởng ứngtheo cùng cô theo ý tưởng mà trẻ thích
Cách kết hợp giữa trò chơi và nghe hát vào tiết dạy hát như vậy tôi nhậnthấy trẻ rất hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động dạy hát dân ca mà cô tổchức Để giúp trẻ nhớ bài hát được lâu tôi có thể cho trẻ nghe và hát về bài háttrong một số hoạt động trong ngày phù hợp như: Đón, trả trẻ, hoạt động ăn, ngủ,hoạt động chiều…
Với các tiết dạy hát khác trong các chủ đề khác nhau tôi đều lựa chọn cáchình thức phù hợp để tổ chức cho trẻ hoạt động.Tôi luôn nghiên cứu và lựa chọncác hình thức linh hoạt khi dạy hát, cho trẻ nghe hát và tổ chức trò chơi âm nhạc
để tránh sự nhàm chán cho trẻ Các hình thức phải hấp dẫn, mới lạ, lôi cuốn thuhút sự chú ý của trẻ để giúp trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động học môn âmnhạc mà tôi tổ chức
( Hình ảnh cô dạy trẻ hát)