PHÒNG GD&ĐT CẨM THỦY SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI KHU QUÝ LÂM LÀM QUEN VỚI VĂN HÓA ĐỌC SÁCH ĐỂ SẴN SÀNG VÀO LỚP 1 TẠI TRƯỜNG MẦM NON CẨM QUÝ Người thực hiện:
Trang 1PHÒNG GD&ĐT CẨM THỦY
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI KHU QUÝ LÂM LÀM QUEN VỚI VĂN HÓA ĐỌC SÁCH ĐỂ SẴN SÀNG VÀO LỚP 1
TẠI TRƯỜNG MẦM NON CẨM QUÝ
Người thực hiện: Cao Thị Hương Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Cẩm Quý SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2022
Trang 2STT NỘI DUNG TRANG
3.2 Những kiến nghị và đề xuất 19
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻvang hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai được với các cường quốc nămchâu hay không chính là nhờ vào công lao học tập của các cháu ”[1] Vâng đúngvậy" Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai ", từ xưa đến nay trẻ em luôn là biểutượng của mầm non, là tiềm năng của mọi xã hội, là tương lai của nhân loại Trẻ
em cũng chính là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ViệtNam [2]
Bản thân tôi là một giáo viên mầm non là người trực tiếp chăm sóc và giáodục trẻ, ý thức được vai trò và trách nhiệm của mình, tôi đã cố gắng hoàn thànhnhiệm vụ của một người nhà giáo, xứng đáng là người mẹ thứ hai của trẻ Trongtất cả các nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non, thì nhiệm vụ chăm sóc,giáo dục trẻ 5 tuổi chuẩn bị bước vào lớp 1 là vô cùng quan trọng
Có thể nói, giáo dục đào tạo là cốt lõi, trọng tâm của chiến lược trồngngười Bởi vậy, Đảng ta đã khẳng định:"Giáo dục là quốc sách hàng đầu", trong
đó giáo dục mầm non là một bộ phận cấu thành của hệ thống giáo dục quốc dân,
có vị trí rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực của đất nước[2] Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống quốc dân có vai tròđặc biệt quan trọng cho việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triểnnhân cách con người Các hoạt động học tập và vui chơi ở trường Mầm Non cótác động rất lớn đến quá trình phát triển của trẻ nhỏ Việc tạo dựng thói quen tốtcho trẻ Mầm Non là một việc làm quan trọng có ảnh hưởng sâu sắc đối với sựphát triển tư duy, đạo đức, lối sống của trẻ em đó là thói quen đọc sách Đọcsách giúp trẻ hoàn thiện ngôn ngữ, tăng cường vốn giao tiếp, trau dồi tình yêuthương đây không chỉ là việc làm quan trọng của gia đình mà còn là việc đặcbiệt quan trọng trong các trường mầm non [3] Lứa tuổi mầm non đang là giaiđoạn mà ở đó trẻ học hành vi, nhận biết và gọi tên cảm xúc,vậy nên những câuchuyện sẽ trở thành công cụ hữu ích để giáo dục trẻ Thông qua những câuchuyện kể, Những bài học từ các nhân vật ở trong truyện giúp trẻ dễ dàng chấpnhận những lời dạy bảo từ người lớn hơn là cách chúng ta chỉ thẳng vào trẻ vàyêu cầu con làm thế này, không làm thế kia
Đọc sách giúp ngôn ngữ linh hoạt, vốn từ phong phú Trẻ sẽ tự tin giao tiếp.Được nghe nhiều về các câu chuyện trong các câu chuyện sẽ khiến trẻ học đượccác bài học kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống thực tế Trẻ sẽ chủ động bộc lộbản thân và nói lên những điều mình nghĩ Đọc sách giúp trẻ thư giãn, giảmcăng thẳng, mệt mỏi, trẻ hào hứng đón nhận kiến thức mới, mong mỏi đượckhám phá điều hay Ở giai đoạn mầm non, các bé thường khá hiếu động, việcđọc sách, nghe đọc sách sẽ khiến bé tập trung hơn Trẻ được rèn luyện tính kỷluật, tăng cường khả năng ghi nhớ
Đối với trẻ 5 - 6 tuổi việc bước vào học lớp 1 được coi là một bước ngoặtquan trọng trong cuộc đời của trẻ Đó là việc trẻ chuyển qua một môi trường học
Trang 4tập mới với những hoạt động mới, đồng thời trẻ cũng được chuyển qua một vị trí
xã hội mới với những mối quan hệ mới của một người học sinh thực thụ Thực
tế cho thấy khi trẻ mầm non lên học tập ở trường tiểu học một loạt quan hệ xãhội cần được thay đổi: Quan hệ giữa trẻ với cô được thay thế bằng quan hệ thầy-trò, quan hệ giữa trẻ với trẻ ở trường mầm non là quan hệ bạn bè cùng chơi naychuyển sang quan hệ bạn bè cùng học Vì vậy việc cho trẻ làm quen với hoạtđộng học tập, với việc đọc sách, với quan hệ ở trường tiểu học ngay trong quátrình học tập ở trường mầm non là rất cần thiết [4] Thế nhưng không phải bất
cứ gia đình nào, lớp mẫu giáo nào cũng làm tốt việc đó Nhiều bậc phụ huynhquan niệm rằng trẻ còn quá nhỏ nên chưa thể nhận thức được những gì từ sáchbáo Tuy nhiên các chuyên gia thế giới khuyên rằng, nên đọc cho trẻ và cho trẻđọc sách càng sớm càng tốt và việc này sẽ góp phần rất nhiều vào sự phát triểncủa trẻ Thực tế những năm gần đây cho thấy, sự bùng nổ công nghệ thông tin,
sự phổ biến của các thiết bị di động thông minh khiến cho trẻ em cũng nhưchính các bậc phụ huynh mất khá nhiều thời gian cho “thế giới ảo’’ Thời gian
bố mẹ dành cho con cái ngày càng eo hẹp Các chương trình trên điện thoại,máy tính, tivi có lẽ thu hút trẻ em hơn so với những cuốn sách bổ ích, việc đọcsách của trẻ ngày càng hiếm hoi
Trước tình hình đó là một giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 5 tuổi, tôi bănkhoăn trăn trở làm như thế nào, dùng phương pháp gì để dạy trẻ và giúp phụhuynh cùng mọi người xung quanh có văn hóa đọc sách Đây cũng chính là lý
do để tôi mạnh dạn suy nghĩ, tìm tòi, nghiên cứu để viết lên đề tài “Một số biện
pháp giúp trẻ 5-6 tuổi khu Quý Lâm làm quen với văn hóa đọc sách để sẵn sàng vào lớp 1 tại trường mầm non Cẩm Quý” Hy vọng rằng qua đây tôi và
các bạn đồng nghiệp sẽ có thêm một số kiến thức và những biện pháp để giáodục trẻ mầm non nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng
- Giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động tập thể cùng bạn bè
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
“Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi khu Quý Lâm làm quen với văn hóa đọc sách để sẵn sàng vào lớp 1 tại trường mầm non Cẩm Quý”
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên quan sát
- Phương pháp phân loại
Trang 5- Phương pháp điều tra thực tế và các dữ liệu có liên quan đến đốitượng nghiên cứu.
- Phương pháp thống kê, phân tích các dữ liệu
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta "sách" đóng vai trò rất quantrọng, là chìa khóa vạn năng mở cánh cửa lâu đài trí tuệ và tâm hồn con người.''sách'' thắp sáng trong ta nguồn tri thức vô biên, dạy cho chúng ta biết sống cóích và sống có lý tưởng Có thể nói ''sách'' là người bạn tâm giao chia sẻ mọiniềm vui, nỗi buồn sâu kín trong chúng ta Và từ lâu đã trở thành nhu cầu thiếtyếu trong cuộc sống của con người [5] Có nhiều bố mẹ trẻ cho rằng con nhỏthông minh là nhờ vào di truyền hay bản năng nhưng theo nghiên cứu của mộtnhóm bác sĩ tại bệnh viện Rhode Islanh của Mỹ đã so sánh giữa hai nhóm trẻ:Một nhóm hoàn toàn không được nghe và nhóm được nghe đọc sách thườngxuyên thì kết quả có được sau thời gian nghiên cứu là vốn từ của nhóm trẻ đượcđọc sách tăng thêm 40%, trong khi nhóm không được nghe thì vốn từ chỉ tăng
165 Vậy nguyên nhân đó là do đâu? Điều gì khiến bộ não trẻ thay đổi Chínhviệc đọc sách sẽ giúp trẻ mầm non phát triển não bộ và xây dựng những nơ ron''ngôn ngữ'' một cách hiệu quả nhất [6]
Văn hóa đọc, với tư cách văn hóa hành vi mỗi cá nhân con người, là biểuhiện của sự lựa chọn sách và lĩnh hội sách cũng như cách thức ứng xử với sáchbáo, là sự thể hiện rõ ràng nhất đặc điểm tâm lý và nhân cách của mỗi cá nhân,được hình thành từ lứa tuổi ấu thơ và phát triển trong suất cuộc đời con
người[6] Muốn phát triển nền văn hóa đọc phải phát triển ứng xử, giá trị và
chuẩn mực lành mạnh của mỗi thành viên trong xã hội, phát triển thói quen đọc,
sở thích đọc và kỹ năng đọc lành mạnh của trẻ Kinh nghiệm đọc của trẻ càngphong phú càng có lợi cho việc học của trẻ sau này, vì thế cố gắng tạo thói quenđọc cho trẻ từ sớm Đó chính là nền tảng của một xã hội học tập, của việc họcsuất đời, một yêu cầu cũng là một thách thức của xã hội hiện đại
Trong độ tuổi đến trường, nhu cầu đọc của trẻ em là rất lớn Văn hóa đọc vìthế ảnh hưởng sâu rộng tới quá trình nhận biết thế giới và hình thành nhân cáchcủa trẻ Để lan tỏa và phát triển văn hóa đọc cho trẻ em là một hành trình bền bỉ,đòi hỏi sự kiên nhẫn, sáng tạo trong mỗi trang sách Có như vậy thì văn hóa đọc
và niềm đam mê đọc sách ở trẻ mới được nhân rộng Có thể thấy, để văn hóađọc phát triển bền vững, lan tỏa trong cộng đồng thì từ lứa tuổi nhỏ, các em phảiđược làm quen với sách, được cha mẹ, thầy cô hướng dẫn cách chọn sách vàphương pháp đọc sách hiệu quả Các thư viện thân thiện, thư viện góc lớp giúptrẻ tiếp cận với sách, từ đó khuyến khích trẻ tích cực đọc sách, qua đó hỗ trợ họctập, trau dồi kiến thức, khơi dậy niềm đam mê đọc sách
Ở mỗi giai đoạn phát triển, trẻ sẽ có những tâm sinh lý khác biệt Đối vớitrẻ mầm non phần đa trẻ có những đặc điểm như: Thích tò mò, khám phá thế
Trang 6giới xung quanh, bắt đầu giao tiếp và học theo, thích được yêu thương, bắt đầuhình thành ý thức cá nhân và thích tự lập Đây là một giai đoạn vàng rất quantrọng trong cuộc đời của trẻ Xây dựng và bồi dưỡng cho trẻ em những thói quentốt đẹp đồng nghĩa với việc giúp trẻ em tích lũy một nguồn vốn cho tương lai.tạo dựng thói quen đọc sách và yêu sách là một việc làm quan trọng của gia đình
và nhà trường Sách luôn là một kho tàng để giúp trẻ có thể khám phá, tìm hiểu
và học nhiều điều hay, những cuốn sách có nội dung lành mạnh, tranh minh họađẹp mắt sẽ làm cho trẻ cảm thấy thích thú [5]
Đọc sách có vai trò hết sức quan trọng trong sự phát triển và hoàn thiệnnhân cách trẻ em Đọc sách là một cách thưởng thức văn hóa có chiều sâu, làphương cách tốt nhất để làm giàu vốn liếng ngôn từ, tri thức con người Đọckhông những giúp trẻ em phát triển trí tuệ và khả năng sáng tạo mà còn giúp trẻbiết yêu thương và chia sẻ, giúp trẻ nhận biết thế giới và hình thành nhân cáchcủa trẻ Trẻ cảm nhận và yêu thế giới, yêu mọi người xung quanh qua nhữngcuốn sách và những nhân vật trong sách mà trẻ đọc Qua đọc sách, trẻ cảm nhậnđược điều tốt, người tốt và trẻ bắt đầu hành động như những gì trẻ cảm nhận.Trẻ biết yêu cô Tấm, ghét cô Cám; thích Thạch Sanh, không thích LýThông vì vậy trẻ lớn lên mỗi ngày với một trái tim nhân hậu, thánh thiện, cha
mẹ và cô giáo cần nuôi dưỡng tâm hồn con bằng những câu chuyện kể đượcminh họa ngộ nghĩnh, dễ thương qua những cuốn sách hay
Văn hóa đọc sách là đọc sách một cách có văn hóa Nói cách khác là ý thứcđọc sách đúng đắn của con người Văn hóa đọc đề cao tính nghệ thuật, nhu cầuthưởng thức văn hóa đích thực trong việc đọc sách Bởi thế, nó vượt lên trênkhái niệm đọc đơn thuần Chưa bao giờ việc đọc sách và văn hóa đọc sách đượcngười ta lo lắng và bàn luận nhiều như ngày nay Thậm chí, đã có những cuộchội thảo đưa ra nhiều con số và những dự báo đáng lo ngại
Trong thực tế hiện nay, với sự bùng nổ của các phương tiện nghe nhìn, sựphát triển vượt bậc của công nghệ thông tin và cả sự bận rộn của cuộc sống hiệnđại, sự nhận thức chưa đúng về lợi ích chưa đúng của việc đọc sách, đã làm chovăn hóa đọc chững lại, nhất là với trẻ em Thúc đẩy văn hóa đọc đang là vấn đềcần sự quan tâm của xã hội, nhất là đối với các em lứa tuổi mầm non Nhưnglàm thế nào để trẻ dần làm quen với văn hóa đọc sách có được kết quả cao thìđây là một vấn đề cần được mọi người quan tâm nhiều hơn nữa và mong muốnđược giải quyết Là một giáo viên đứng lớp giảng dạy trong suốt những nămqua, với sự nỗ lực của bản thân, bằng lòng nhiệt huyết yêu nghề mến trẻ và sứctrẻ của mình Cùng với sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, sự ủng hộcủa bạn bè đồng nghiệp và gia đình, tôi mạnh đưa ra đề tài nghiên cứu “Một sốbiện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi khu Quý Lâm làm quen với văn hóa đọc sách để sẵnsàng vào lớp 1 tại trường mầm non Cẩm Quý”
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trang 7* Thuận lợi:
Năm học 2021- 2022 tôi được ban giám hiệu phân công dạy lớp 5 - 6 tuổivới tổng số 36 cháu, các cháu đi học rất chuyên cần, ngoan ngoãn, thông minh,ngộ nghĩnh và vâng lời cô giáo Đối với lớp tôi phụ trách đa số các cháu đã họcqua các lớp bé và nhỡ nên trẻ có những thuận lợi trong nhận thức và các kỹ năng
sơ đẳng
Được sự quan tâm của phòng giáo dục và đào tạo, của ban giám hiệu luônchỉ đạo sát sao với công tác chuyên môn Luôn có sự đầu tư và bồi dưỡngchuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, nên việc chăm sóc giáo dục trẻ ngày càngđược nâng cao
Góc thư viện của nhà trường trang bị rất nhiều sách, truyện tranh, trang tríđẹp mắt tạo cảm giác thích thú cho trẻ khi đến đọc sách
Nhận thức của các bậc phụ huynh đối với bậc học Mầm non đang dầnđược nâng cao, luôn đồng hành cùng nhà trường và giáo viên trong việc trang bịsách cũng như truyện để cùng giáo dục con em mình đạt kết quả cao nhất
Trong lớp có một vài em có khả năng thuyết trình rất tốt, các em có thểchia sẻ về nội dung sách cho các bạn cùng nghe
Bản thân tôi đã được đào tạo bồi dưỡng chuyên môn trình độ đại học cónghiệp vụ sư phạm, có tinh thần học hỏi, yêu nghề mến trẻ, có nhiều cố gắngtrong quá trình tự học, luôn lôn cố gắng học hỏi qua đồng nghiệp, tìm hiểu quamạng, báo đài, tập san để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bản thân
* Khó khăn:
Phần lớn phụ huynh là nông thôn có không ít cha mẹ trẻ đi làm ăn xa đểcon cho ông bà chăm sóc và vẫn còn nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâmđến việc học tập, chưa có thói quen mua sách cho con
Thời đại công nghệ thông tin trẻ thích dùng điện thoại, ipad hơn làđọc sách
Tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ không đồng đều nên còn khókhăn trong việc tổ chức cho trẻ đọc sách
Địa bàn dân cư của xã sống không tập trung, giao thông đi lại xa xôi, đa
số trẻ là con em dân tộc Vì vậy việc duy trì trẻ đến lớp thường xuyên còn gặpnhiều khó khăn, đặc biệt là những hôm thời tiết xấu, mưa bão gây ảnh hưởngđến chất lượng giáo dục và nề nếp của trẻ
* Khảo sát thực trạng:
Tháng 8 năm 2021 tôi được phân công phụ trách lớp mẫu giáo lớn khuQuý Lâm trường mầm non Cẩm Quý qua khảo sát thu được kết quả như sau:
Bảng khảo sát trẻ trước khi áp dụng các biện pháp
TT Nội dung khảo sát Tổng Kết quả
Trang 8số trẻ khảo
2.3 Các biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi làm quen với văn hóa đọc sách để sẵn sàng vào lớp 1.
2.3.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục phù hợp
Ngay từ đầu năm học sau khi được phân công phụ trách lớp 5-6 tuổi tôi đã
xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục cho trẻ lớp tôi một cách cụ thể Việc lập
kế hoạch phát triển chương trình giáo dục mầm non cần tuân thủ một số yêu cầunhất định Trước hết, kế hoạch tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầmnon cần được xây dựng trên cơ sở chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo banhành Mỗi giáo viên không chỉ có trách nhiệm xây dựng kế hoạch mà còn cótrách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch một cách sáng tạo nhằm biến kế hoạch
thành hiện thực [2] Ngoài các mục tiêu chung cho độ tuổi mẫu giáo, một trong
những mục tiêu quan trọng dành cho độ tuổi mẫu giáo lớn là chuẩn bị cho trẻvào lớp 1, với các chủ đề và hoạt động liên quan tới hoạt động học tập cho trẻ
đã được tôi xây dựng chương trình chi tiết như sau:
Xây dựng môi trường trong và ngoài lớp lấy trẻ làm trung tâm, lồng vàocác hoạt động trong ngày của trẻ
Xây dựng mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục và hoạt động giáo dụctheo từng chủ đề lớn, chủ đề nhánh dựa vào các mục tiêu phát triển cho trẻ 5 – 6tuổi của chương trình giáo dục mầm non theo thông tư để có kế hoạch cụ thể lêncác tiết dạy, các bài học phù hợp với trẻ
Trang 9Xây dựng kế hoạch giáo dục và tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâmmột cách linh hoạt và hứng thú cho trẻ, theo kế hoạch động giáo dục trong tuần
và trong ngày của trẻ Theo đó tôi dựa vào đặc điểm của từng cá nhân phù hợpvới nhu cầu, nguyện vọng, hứng thú và khả năng trên tinh thần tự do, tự nguyện
và tích cực tham gia các hoạt động của trẻ
Thường xuyên tham gia và nghiên cứu các chuyên đề mới của năm
2021-2022 cũng như các chuyên đề về hướng dẫn cho trẻ mầm non đọc sách và làmquen với sách
Chủ động lập kế hoạch cho các hoạt động giáo dục phù hợp với nhóm lớpmình phụ trách như: Tổ chức cho trẻ đi dạo chơi, đi thăm quan thư viện ở bưuđiện văn hóa xã, các khu di tích, danh lam thắng cảnh ở địa phương và gần địaphương, thăm quan trường tiểu học
Ví dụ: Chủ đề nghề nghiệp : tôi lên kế hoạch với nhà trường sẽ tổ chưc cho
trẻ đi thăm quan bưu điện văn hóa xã để tìm hiểu sách và không gian văn hóa sách.Qua đó giúp trẻ có tình yêu với sách, truyền văn hóa đọc sách đến với trẻ
Đối với chủ đề trường tiểu học: Tôi tham mưu với ban giám hiệu và phối kếthợp với trường tiểu học cho trẻ đi thăm qua và tìm hiểu trường tiểu học Trẻ đượctrực tiếp khám phá tìm hiểu nhiệm vụ của các anh chị học lớp 1 là phải học và đọcsách từ đó hình thành dần trong trẻ ý thức đọc sách ngày một cao
(Hình ảnh nhà trường tham gia học chuyên đề trực tuyến)
2.3.2 Biện pháp 2: Lựa chọn sách và phân loại sách phù hợp với trẻ
Trang 10Ngay từ khi mới nhận lớp, tôi quan tâm và tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý
của trẻ cũng như khả năng chú ý cũng như khả năng đọc sách của trẻ Qua quátrình giảng dạy tôi nhận thấy trẻ lớp tôi chưa hứng thú vào việc đọc sách, kểchuyện ở trên lớp Chính vì vậy, tôi bắt đầu nghiên cứu tới những quyển sách ởgóc đọc sách Ở độ tuổi mầm non, mặc dù mới làm quen với các hoạt động tiềnđọc, viết nhưng trẻ có thể hiểu về quá trình đọc sách, ý nghĩa của chữ viết Cóthể tổ chức các hoạt động giúp trẻ làm quen với sách, tạo mối quan tâm, hứngthú với sách như sau: Tôi sưu tầm và lựa chọn những quyển sách là nhữngquyển sách chứa đựng nhiều bài học cho trẻ như: Truyện cổ tích, truyện lịch sử,thế giới động vật, thế giới thực vật nội dung sách/truyện phản ánh hiện thựccuộc sống gần gũi với môi trường tự nhiên, xã hội xung quanh thông qua cáchình tượng nghệ thuật: Thế giới tự nhiên với những điều kỳ diệu, những con vậtgần gũi quen thuộc, thế giới tình cảm và những sinh hoạt trong gia đình, ởtrường mầm non với cha mẹ, người thân, cô giáo và bạn bè
Ngôn ngữ của truyện ngắn gọn, dễ hiểu, rõ ràng: Sự ngắn gọn không chỉthể hiện ở độ dài của tác phẩm mà còn thể trong tên truyện, trong câu, từ của tácphẩm Về tên truyện: Tên truyện bao giờ cũng cụ thể, thường đúc kết ngay ýnghĩa giáo dục, có khi là tên nhân vật chính hoặc một câu hỏi mang tính địnhhướng Ví dụ: ''sóc nâu'', ''cáo thỏ và gà trống'', ''tại sao gà trống gáy'', ''ai đángkhen nhiều hơn'', ''sự tích cây vú sữa'', ''sự tích hoa cúc trắng''
Kết cấu truyện: Đơn giản, rõ ràng nhằm giúp trẻ dễ theo dõi và nắm bắtcác tình tiết, các sự kiện Các kiểu kết cấu truyện phù hợp với trẻ có thể kể đếnnhư: Kết cấu theo trục thời gian, chuyện gì sảy ra trước thì nói trước, chuyện gìsảy ra sau thì nói sau, kết cấu theo hai tuyến nhân vật đối lập, tương phản rõràng Tôi lựa chọn những câu chuyện kết thúc có hậu đề tạo cho trẻ tâm trạngvui vẻ, thoải mãi khi đọc tác phẩm Ví dụ, truyện: ''heo con đi mua kẹo'', ''bàihọc đầu tiên tiên của gấu con'', ''mèo con biết lỗi''
Tôi lựa chọn sách có hình ảnh sinh động ở ngoài bìa, nhằm gây hứng thúcho trẻ đối với sách Ban đầu trẻ sẽ không đọc được tên sách, nhưng sẽ biết rõtên sách sau khi sử dụng nhiều lần
Những cuốn sách xinh xắn, những câu chuyện sinh động hấp dẫn đến vớitrẻ như một món đồ chơi đặc biệt Trong quá trình tương tác với sách, trẻ đượchoạt động, được nghe và tập kể lại những câu chuyện thú vị và tạo cho trẻ thóiquen đọc sách hằng ngày khi ở trên lớp, đọc sách sẽ trở thành nhu cầu tự nhiêncủa trẻ Dần dần tình yêu với sách, thích đọc sách, ham đọc sách được hìnhthành Đó là cơ sở vững chắc sau này phát triển văn hóa đọc ở các con
Sau khi đã lựa chọn được những quyển sách phù hợp với trẻ, tôi bắt đầuphân loại sách Khi phân loại sách sẽ giúp trẻ thoải mái trong khi đọc, trẻ sẽ cónhiều chủ đề để tìm đọc Với mỗi loại sách, mỗi chủ đề tôi sẽ dùng một ký hiệuriêng để trẻ dẽ dàng nhận ra Vì lứa tuổi lớp tôi là lớp lớn nên tôi dùng ký hiệuchữ và số để trẻ làm quen với chữ và số
Trang 11Ví dụ: Với chủ đề trường mầm non tôi có ký hiệu là chữ o Sau những chữ
o sẽ là các số thứ tự 1,2,3,4 để trẻ xem theo thứ tự đó Sau khi phân loại sáchxong tôi giới thiệu cùng trẻ những loại sách có ở góc đọc sách và những ký hiệu cótrên sách để tập cho trẻ thói quen cất sách ngăn nắp đúng thứ tự khi xem xong
(Hình ảnh trẻ cất sách gọn gàng sau khi xem xong) Thông qua việc lựa chọn sách cũng như cách phân loại sách mà tôi nhận
thấy trẻ lớp tôi khả năng nói và vốn từ của trẻ tăng lên rõ rệt, trẻ hào hứng vàthích thú khi đến giờ đọc sách đồng thời qua đó rèn nề nếp văn hóa cho trẻ Trẻbiết sự dụng sách hợp lý khoa học, biết sắp xếp và để sách lại đúng nơi quyđịnh, từ đó hình thành cho trẻ một văn hóa đọc sách tốt hơn
2.3.3 Biện pháp 3: Xây dựng góc thư viện trong lớp đẹp, bắt mắt, an toàn
và sáng tạo.
Xây dựng môi trường giáo dục theo hướng lấy trẻ lấy trẻ làm trung tâm lànhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục ngoài việc mua sắm bổ sung, thay thếcác thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, học liệu việc xây dựng ''thư viện thân thiện'' làmột giải pháp để tăng cường cũng như rèn thói quen đọc sách cho trẻ, tạo điềukiện thuận lợi cho trẻ mầm non thực hành kỹ năng sử dụng sách
Như chúng ta đã biết, trẻ mầm non rất thích thú với những màu sắc tươisáng, hình ảnh trang trí ngộ nghĩnh vì vậy khi xây dựng môi trường thư việnthân thiện trong và ngoài lớp tôi thiết kế không gian đảm bảo ánh sáng, an toàn,phối hợp các màu sắc hài hòa, các kệ để sách được tôi thiết kế ngang tầm với trẻ
để trẻ dễ lấy và cất sách tạo điều kiện thuận lợi nhất, thoải mái nhất khi trẻ tiếpxúc với sách và đọc sách Góc thư viện là góc tĩnh để ''đọc'', nơi đảm bảo đủ ánhsáng để trẻ ''đọc'' Vì vậy tôi đặt góc thư viện cách xa các góc động, góc có nhiềutiếng ồn
Trang 12Các loại sách, những bộ sưu tập, bộ chữ cái( các con vật, các loại cây,cácloại hạt, các loại hoa, các laoị ô tô hay đồ chơi có tên gọi kèm theo ), các tạpchí sách truyện tranh phù hợp với độ tuổi và phù hợp vớ các chủ đề được bàytrên bàn, trên giá sách, dễ nhìn và dễ sử dụng Trẻ có thể xem các tranh ảnh đểđoán tên hay mô tả về các con vật, đồ chơi trong tranh, hoặc cho trẻ cắt dán đểlàm truyện tranh, tập kể chuyện sáng tao qua tranh gắn với chủ đề, tập làm quenvới chữ cái, làm quen với một số từ, tên gọi [7] Tôi sử dụng chữ in thườngtrong việc trang trí góc thư viện: Tên góc, quy định khi sử dụng sách truyện (cóchữ viết và hình ảnh minh họa kèm theo), chọn sách truyện phù hợp theo thờiđiểm, sự kiện
Ở góc này tôi cho trẻ trưng bày sản phẩm, các bộ sưu tập, sách tranh do
phụ huynh và trẻ tự làm Tạo nhiều cơ hội cho trẻ xem truyện tranh, khuyếnkhích trẻ tự mô tả, kể lại, trao đổi với nhau về những điều trẻ nhìn thấy trongnhững sách truyện tranh Từ đó dần dần hình thành nét văn hóa đọc cho trẻ
Việc xây dựng góc thư viện đẹp và hợp lý đã khích lệ tất cả các cháu ở
lớp tôi mọi trình độ đọc, giúp các con cảm thấy thư viện là một nơi thoải mãi,hấp dẫn có nhiều điều thú vị, trẻ có thể làm quen với sách trong giờ chơi ở cácgóc, chơi ngoài trời, giờ ra về, trẻ lớp tôi đã có thể tự lấy sách, ngồi ngay ngắntại những chiếc bàn nhỏ hoặc có thể theo nhóm quây quầy nghe cô đọc truyện
và xem tranh truyện để trẻ vừa thư giãn tinh thần, vừa để cơ thể nghỉ ngơi
( hình ảnh trang trí góc thư viện)
2.3.4 Biện pháp 4 cô và trẻ cùng làm sách
Đôi khi sách hiện có chưa thỏa mãn nhu cầu của cô và trẻ vào một thời
điểm nào hoặc có lúc muốn giúp trẻ làm quen với những kỹ năng tạo ra mộtcuốn sách Khi đó tôi có thể tổ chức cho trẻ làm sách, cùng làm sách với trẻ.Những cuốn sách do trẻ và cô làm ra có rất nhiều giá trị, nó kích thích hứng thú
Trang 13trong việc sưu tầm sách ở lớp học, giúp trẻ thấy được mối liên hệ giữa ngôn ngữnói và viết Cuốn sách được hoàn thiện đều dựa trên ý thích và niềm tin của trẻ,kích thích sự tự bộc lộ khả năng, tính sáng tạo, sự nhận thức về giá trị bản thân
và cá nhân hóa việc đọc Trẻ sẽ rất hứng thú nếu như cuốn sách của mình đượctrưng bày trên giá sách
Cô luôn có sự chuẩn bị và giúp đỡ trẻ làm sách trong các hoạt động vuichơi, khuyến khích trẻ thể hiện nội dung phù hợp với trình độ, khả năng của trẻbằng cách viết nghuệch ngoạc, sử dụng đường nét, ký hiệu Trong quá trình hoạtđộng cùng trẻ, tôi luôn chú ý tới tính vừa sức nhưng cũng kết hợp nhiều câu hỏinhư: Câu hỏi kiểm tra trí nhớ, câu hỏi lôgic và đặc biệt là câu hỏi mang tính thửsức để trẻ phán đoán trả lời
Một cuốn sách có thể không có chữ, nhưng vẫn giúp trẻ hiểu được nhiềuđiều, giúp trẻ nhận biết màu sắc, sự vật đồng thời có thể tư duy khi ''chơi'' vớisách và rèn luyện sự khéo léo Sách có thể làm từ giấy hoặc từ vải dạ sẽ mangđến cho trẻ trải nghiệm mới, là một loại sách như vậy Những hoạt động của trẻtrên cuốn sách là những hoạt động có giá trị Trên thực tế trẻ rất chăm chú lắngnghe diễn biến câu chuyện và mong muốn những hình ảnh tiếp theo Nhữngnhân vật, hình ảnh minh họa cắt rời được trẻ kể, đọc bằng cách di chuyển nhữnghình ảnh trên trang sách Các bộ tranh rời này giúp trẻ cải thiện kỹ năng lắngnghe, tăng vốn từ vựng và phát triển các khái niệm
Cô cùng trẻ có thể làm những con vật, con giống cắt rời cho vào hộp bêncạnh những cuốn sách, các nhân vật cần phải đủ cho nội dung câu chuyện.Thường xuyên kiểm tra học liệu xem có đủ không, đọc truyện trước và kiểm tratừng miếng hình theo trình tự câu chuyện cho trẻ được thực hiện việc ''đọc'' theo
ý thích trình tự câu chuyện mà trẻ sáng tạo Đôi khi chúng ta có thể giới thiệumột cuốn sách nào đó cho trẻ như một hoạt động kể chuyện trên sách, trước khicuốn sách đó đến với trẻ
( hình ảnh trẻ làm sách/ tranh cùng cô)