Tâm lý – đạo đức y học phân tích thực trạng stress của sinh viên hiện nay nêu các biện pháp sinh viên có thể để khắc phục stress

Đại đa sốngười bệnh bắt đầu mắc bệnh trong khoảng từ 20-45 tuổi và số phụ nữ mắc bệnhStress, trầm cảm và rối loạn lo âu thường có mối quan hệ mật thiết với nhau.Những rối nhiễu tâm thần

- -

MÔN HỌC:

TÂM LÝ ĐẠO ĐỨC Y HỌC

Nhóm 4 – Lớp 21YA1

Đề: Phân tích thực trạng stress của sinh viên hiện nay.

Nêu các biện pháp sinh viên có thể để khắc phục stress?

MỤC LỤC

Trang

Lời mở đầu ……….3

Chương 1:………6

Chương 2:……….9

Tài liệu tham khảo……… 27

LỜI NÓI ĐẦU

Trong cuộc sống hiện nay, bất cứ cá nhân nào cũng có thể đối diện với hiệntượng stress Stress có thể xảy ra với những người xung quanh ta, cũng có thểdiễn ra với chính bản thân chúng ta trong những thời điểm mà ta đôi lúc khôngthể nhận biết được Những nghiên cứu về stress cho thấy: ở mức độ nào đó,stress vừa là trở ngại, vừa là tác nhân tạo nên động lực giúp con người vượt quathử thách để tồn tại trong cuộc sống Khi ở mức độ vừa phải, stress kích thích cơthể hoạt động, huy động năng lượng dự trữ, tạo thuận lợi cho con người hànhđộng trong những điều kiện khó khăn, nguy hiểm Tuy nhiên,ở trạng thái pháttriển quá cao, stress sẽ làm cho con người cảm thấy kiệt sức, căng thẳng dễ bịkích động, mất ngủ, suy giảm hệ miễn dịch, giảm khả năng lao động trí óc vàchân tay… Trong trường hợp cơ thể không tự điều chỉnh được để lấy lại cânbằng tâm sinh lý, stress có thể gây ra bệnh tật ở con người như: bệnh tim mạch,loét dạ dày, tiểu đường, trầm cảm, tâm thần phân liệt…Stress có mặt trong mọi biến cố đời người, nó là một phần không thể thiếutrong cuộc sống của con người, từ nam giới tới nữ giới, từ trẻ em, thanh thiếuniên tới người già Với sinh viên, lứa tuổi mới lớn, lứa tuổi có những thay đổilớn về cơ thể, điều kiện sống, học tập, thay đổi môi trường giao tiếp, môi trường

xã hội, … thì nguy cơ bị stress lại càng cao hơn Để làm quen, thích ứng vớinhững mối quan hệ mới, môi trường mới, tự quản lý cuộc sống của mình khi họctập tại môi trường đại học, đồng thời để khẳng định mình trong gia đình và xãhội, sinh viên phải phát huy hết khả năng của mình Họ luôn băn khoăn, trăn trở,tìm tòi các giải pháp khác nhau trong việc tự lập và khẳng định bản thân mình.Chính điều đó sẽ tạo áp lực làm cho sinh viên dễ bị stress trong cuộc sống.Stress là một hiện tượng phổ biến, có tác động phức tạp và có hậu quả nghiêmtrọng trong đời sống thanh niên Theo các số liệu thống kê được báo cáo tại Hộinghị Châu Á Thái Bình Dương lần thứ 2 về phòng chống tai nạn thương tích,diễn ra tại Hà Nội, trong 3 năm 2005-2007, trung bình mỗi năm ở nước ta có 475trường hợp tử vong do tự tử, phần nhiều trong số này thuộc lứa tuổi thanh niênsinh viên Nguyên nhân gia tăng hiện tượng tự tử có thể lý giải qua một số lý donhư: Với người lớn, áp lực của cuộc sống, công việc quá lớn khiến tinh thần quácăng thẳng, thần kinh không minh mẫn hoặc đôi khi là bế tắc, đặc biệt là trong

bối cảnh kinh tế xã hội hiện nay; thanh niên có thể do thất tình, áp lực cuộc sống,học tập, công việc không suôn sẻ, sự nghiệp phá sản…; trẻ em bị áp lực họchành, tình cảm quá lớn cũng như ức chế do bị người lớn bạo hành, bao gồm cảbạo hành về thể xác lẫn tinh thần ( Theo bác sĩ Nguyễn Trọng An - Phó Cụctrưởng Cục Bảo vệ Chăm sóc trẻ em (Bộ LĐTB&XH)) Theo Tổ chức Y tế Thếgiới WHO, bệnh trầm cảm – một trong những hệ quả nặng nề của stress - đãcướp đi mỗi năm trung bình 850 000 mạng người, đến năm 2020 trầm cảm là cănbệnh xếp hạng 2 trong số những căn bệnh phổ biến toàn cầu với 121 triệu ngườimắc bệnh GS Trần Viết Nghị, chủ tịch Hội Tâm thần học VN, cho biết tại hộithảo “Điều trị trầm cảm dược lý liệu pháp dựa trên cơ sở và chứng cứ khoa học”khoảng 3-5% dân số VN có dấu hiệu mắc bệnh trầm cảm, với những triệu chứngnhư khí sắc trầm, chậm chạp, ít suy nghĩ, ăn không ngon miệng, mệt mỏi, lo sợmắc các bệnh, thậm chí muốn tự tử Theo báo cáo của các chuyên gia quốc tế,hiện thế giới có hàng triệu người mắc bệnh trầm cảm và con số này đang ngàymột tăng lên, nhưng chỉ 1/4 trong đó được điều trị đủ liều và thời gian Đại đa sốngười bệnh bắt đầu mắc bệnh trong khoảng từ 20-45 tuổi và số phụ nữ mắc bệnh

Stress, trầm cảm và rối loạn lo âu thường có mối quan hệ mật thiết với nhau.Những rối nhiễu tâm thần nói trên đều ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống củacon người, thậm chí có thể dẫn đến cái chết do tự sát ở người bệnh.Hiện nay nhu cầu phát triển ngày càng cao về việc cần phải có những phòng

tư vấn tâm lý học đường, tham vấn tâm lý tại các trường phổ thông cũng như caođẳng, đại học với những nhân viên tham vấn có chuyên môn để giúp họ có thểvượt qua stress, trầm cảm hay rối loạn lo âu.Stress là hiện tượng được cả xã hội quan tâm Trên trang www.google.com,

từ khóa psychology of stress cho đến 94.000.000 kết quả chỉ trong 0.32 s (tạithời

điểm nghiên cứu đề tài này) Bởi thực tế trên, stress đang được rất nhiều nhàkhoa học ở nhiều ngành nghề quan tâm nghiên cứu như: y học, sinh học, tâm lýhọc…

Bên cạnh đó, nhiều trường phổ thông, cao đẳng, đại học đã có nhân viên chuyêntrách làm việc tại các phòng tư vấn tâm lý, các trung tâm tham vấn nhằm giải

quyết các nhu cầu tâm lý khác nhau của học sinh, sinh viên.Nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đã đề cập đến hiện tượng stress ở các lứatuổi khác nhau, trong đó có lứa tuổi sinh viên Tuy nhiên, các đề tài đã có chưa

đề cập sâu đến những áp lực từ cuộc sống, nguyên nhân hiện tượng stress trongđời sống của sinh viên hiện nay, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế xã hội đang

có những diễn biến hết sức phức tạp, tỉ lệ lạm phát ở nước ta tính đến tháng8/2011 vào khoảng trên 20% Với mong muốn nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn vềstress trong đời sống sinh viên, đặc biệt là sinh viên ở Trường Đại học Buôn MaThuột, tôi quyết định chọn đề tài “Phân tích thực trạng stress của sinh viên hiệnnay Nêu các biện pháp có thể áp dụng để khắc phục stress?” cho luận văn củamình.

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1. Khái niệm stress

Stress là một thuật ngữ được

dùng đầu tiên trong vật lý học để chỉ

một sức nén mà vật liệu phải chịu

đựng Đến thế kỷ thứ 17 stress từ ý

nghĩa sức ép trên vật liệu được

chuyển sang dùng cho người với ý

nghĩa một sức ép hay một xâm phạm

nào đó tác động vào con người gây

ra một phản ứng căng thẳng Hiện

nay stress là một thuật ngữ được

dùng rộng rãi Tuy nhiên nhiều tác

giả sử dụng với những sắc thái khác

nhau Theo HanSelye: “Stress là một

phản ứng sinh học không đặc hiệu của cơ thể trước những tình huống căng thẳng.”Theo J.Delay: “Stress là một trạng thái căng thẳng cấp diễn của cơ thể buộc phải huyđộng các khả năng phòng vệ đối phó với một tình huống đang đe dọa.”

Theo Giáo sư Tô Như Khuê, một người đã nhiều năm nghiên cứu sự căng thẳngcảm xúc của các chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam trong chiến đấu cho rằng: “Stress tâm lý cũng chính là những phản ứng tâm lý không đặc hiệu xảy ra một cáchchung khắp, do các yếu tố có hại về tâm lý xuất hiện trong các tình thế mà con ngườichủ quan thấy là bất lợi hoặc đe dọa, ở đây vai trò quyết định không chủ yếu do tácnhân kích thích, mà do sự đánh giá về chủ quan về tác nhân đó.”

Dưới góc độ Tâm lý học, Lazarus định nghĩa stress như một quá trình tương giaogiữa con ngườiv và môi trường, trong đó đương sự nhận định sự kiện từ môi trường là

có tính chất đe dọa và có hại, và đòi hỏi đương sự phải cố gắng sử dụng các tiềm năngthích ứng của mình (Lazarus, 1966; Lazarus, Folkman, 1984)

Như vậy đúc kết lại ta nên hiểu Stress dùng cho cả 2 nghĩa (sinh lý và tâm lý) baogồm: tình huống Stress dùng để chỉ tác nhân xâm phạm hay kích thích gây ra Stress

(Stressor) và đáp ứng Stress dùng để chỉ trạng thái phản ứng với Stress (Reaction), baogồm phản ứng sinh lý và tâm lý.

Stress bình thường là một tình huống Stress nhẹ, đối tượng chịu đựng được vàphản ứng thích nghe tốt Đối tương thu xếp được cân bằng mới thỏa đáng Stress trởnên bệnh lý khi tình huống stress xuất hiện bất ngờ và quá mạnh hoặc không mạnhnhưng lặp đi lặp lại nhiều lần vượt quá khả năng chịu đựng của đối tượng gây ra các rốiloạn liên quan stress

1.2 Một số biểu hiện của trạng thái stress

Biểu hiện của trạng thái stress rất đa dạng và phong phú, song về cơ bản người

ta chia làm 4 nhóm biểu hiện về mặt cơ thể, về trí tuệ, cảm xúc và hành vi

1.2.1 Biểu hiện về mặt cơ thể

Khi ở trong trạng thái stress, về mặt cơ thể thường có các biểu hiện như: mệt mỏi,đau đầu, đau lưng, đau cơ bắp, chóng mặt, đổ mồ hôi, tức ngực khó thở, tay chân bủnrủn, ăn không ngon, ăn quá nhiều hoặc quá ít, khó ngủ, mất ngủ, tim đập nhanh, thởgấp, bị tiêu chảy hoặc táo bón

1.2.2 Biểu hiện về mặt trí tuệ

Stress ảnh hưởng khá nghiêm trọng đến mặt trí tuệ của mỗi người, các biểu hiệnthường thấy như: mất khả năng tập trung, liên tưởng chậm, phán đoán không chínhxác, trí nhớ giảm sút, khả năng nhận định, đánh giá kém…

1.2.3 Biểu hiện về mặt cảm xúc

Trạng thái stress thường biểu hiện rõ ở mặt cảm xúc với các biểu hiện thường gặpnhư: lo âu, dễ nổi nóng, nổi cáu, hồi hộp, chán nản, sợ hãi, không hài lòng về bản thân(tự đổ lỗi cho bản thân), cảm thấy trống rỗng mất phương hướng, cảm thấy dễ bị tổnthương, căng thẳng,…

1.2.4 Biểu hiện về mặt hành vi

Khi bị stress, các biểu hiện về mặt hành vi thường gặp như là: hạn chế tham gia cáchoạt động; hay tranh luận quá khích; né tránh học tập; diễn đạt không lưu loát; ngạitiếp xúc; nghịch, trêu bạn; mắt nhìn vô định, ngơ ngác; cãi lại thầy cô; uống rượu bia…

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG STRESS CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY VÀ GIẢI PHÁP SINH VIÊN CÓ THỂ ÁP DỤNG ĐỂ KHẮC PHỤC

ra stress (căng thẳng, lo âu) đây là một vấn đề gây ảnh hưởng xấu đến vấn đề sức khỏecuộc sống của mỗi cá nhân và cả xã hội.Ở Việt Nam rối nhiêu tâm lý học đường ( trong

đó stress )đã trở thành vấn đề hết sức bức xúc đối vói các nhà khoa học, các nhà quản

lý, giáo viên và phụ huynh học sinh Một số nhà nghiên cứu tâm lý học đường nhấnmạnh các yếu tố : sức ép xã hội,gia đình, chương trình học tập quá tải, tình trạng họcthêm tràn lan, chương trình sách giáo khoa không chuẩn, sự thay đổi chậm các phươngpháp giảng dậy, và đặc điểm tâm lý của người học không được quan tâm chú trọng.Trong vài năm gần đây nhà nước ta đã đề ra các giải pháp học hiệu quả chất lượng giáodục đại học nước nhà Nhưng chưa tạo ra được những chuyển biến mang tính đột phá.Thực tế khẳng định, chất lượng đào tạo đại học không chỉ phụ thuộc vào chương trình

đào tạo, các điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường, mà còn phụ thuộc vào ngườigiảng dậy, cách tổ chức đào tạo hợp lý Tâm sinh lý và môi trường của sinh viên Khi

bị stress mức độ vừa và nặng sinh viên thường có các biểu hiện bất thường, khôngkiểm soát được hành vi, tình cảm, kết quả học tập sa sút… cho đến nay ở Việt Nam vấn

đề nguyên nhân stress trong học tập và quan hệ giữa stress với kết quả học tập cúa sinhviên còn chưa được quan tâm nghiên cứu Với những quan điểm đã nêu trên thì chúngtôi tiến hành nghiên cứu ‘ nguyên nhân gây ra stress của sinh viên hiện nay’

1 Các nguyên nhân gây ra stress trong học tập

Hiện nay các nhà tâm lý học sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để nói về nguyên nhângây ra stress như: yếu tố, nhân tố, tác nhân, tác động, kích thích, nguồn lực Trongnghiên cứu này, thuật ngữ nguyên nhân được sử dụng để chỉ các yếu tố (bên trong hoặcbên ngoài) gây ra stress trong học tập của và khả năng ứng phó với stress của sinh viên.Sinh viên là những nhân cách, chủ thể tích cực, sáng tạo của xã hội và là chủ nhântương lai của đất nước Trong quá trình học tập trong nhà trường có rất nhiều các yếu

tố tác động tới sinh viên và không ít các yếu tố tác động đó là nguyên nhân gây rastress trong học tập Để có thể đi sâu vào phân tích các nguyên nhân gây ra stress trướchết cần phải phân loại nguyên nhân Dựa trên tiêu chí nguồn gốc của nguyên nhân (tácđộng, kích thích) gây ra stress có thể phân chia nguyên nhân làm hai loại sau: (1)nguyên nhân bên ngoài và (2) nguyên nhân bên trong Tuy nhiên c ần hiểu rằng cácnguyên nhân này không tác động một cách đơn lẻ mà thường phối hợp, thống nhất, quyđịnh lẫn nhau gây ra stress trong học tập của sinh viên

1.1 Các nguyên nhân bên ngoài

1.1.1 Nhóm nguyên nhân (tác động) từ môi trường xã hội

Các yếu tố từ môi trường

xã hội như: tình trạng

suy thoái kinh tế, việc

làm, ùn tắc giao thông,

giá cả leo thang, vấn đề

thế chấp tài sản hoặc vay

viên Các nguyên nhân này ảnh hưởngửtực tiếp tới nhận thức, tình cảm và hành vi củasinh viên, làm cho họ căng thẳng, lo lắng, mất ngủ không thể tập trung vào học tập vàhậu quả là gây ra stress trong học tập

1.1.2 Nhóm nguyên nhân từ môi trường gia đình

Gia đình là tế bào của xã

hội là nền tảng tinh thần và

vật chất quan trọng để hình

thành nên nhân cách của con

người Các quan hệ gia đình

(cha mẹ, anh chị em ) là một

trong những yếu tố quan

trọng ảnh hưởng trực tiếp tới

tình cảm, lối sống và quan

niệm của sinh viên đối với

các sự kiện trong xã hội Gia đình còn là một trong những yếu tố thoả mãn nhu cầu antoàn cho mỗi cá nhân trong xã hội Trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường, cácyếu tố gia đình như: sức ép từ gia đình về học tập, sự trợ cấp của gia đình, mâu thuẫnvới cha mẹ, cha mẹ ly thân, ly hôn, gia đình có người ốm nặng hoặc qua đời, là nhữngnguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra hoặc tăng cường stress trong học tập củasinh viên

1.1.3 Nhóm nguyên nhân từ môi trường học tập Theo chúng tôi đây l à những

nguyên nhân chủ đạo, ảnh hưởng trực tiếp tới stress học tập của sinh viên hiện nay.Nhóm nguyên nhân này bao gồm các nguyên nhân sau: lịch trình học tập quá căng, sựchuyển đổi chương trình đào tạo từ niên chế sang tín chỉ, bài tập ngày càng gia tăng,phương pháp giảng dạy của thày, sức ép kỳ thi, câu hỏi thi qua nhiều mà thời gian ônthi quá ít, thiếu giáo trình, tài liệu, sách chuyên ngành, thày cô cho điểm không côngbằng, nợ thi nhiều môn, lưu ban, vi phạm kỷ luật học tập, căng thẳng trong quan hệ vớithày cô và các bạn cùng lớp, lớp học quá đông, không gian học tập không yên tĩnh, kếtquả học tập kém, thiếu sự giúp đỡ của bạn bè, thày cô Các nguyên nhân này tác độngtrực tiếp tới sinh viên gây ra stress cho họ Có thể nói sự căng thẳng, lo âu này đã làmthay đổi các quá trình sinh lý trong cơ thể và tỉ lệ hoócmôn trong máu, từ đó làm giảmkhả năng ứng phó của cơ thể đối với các tác nhân gây ra stress trong học tập

1.2. Nguyên nhân bên trong

Bên cạnh các nguyên nhân bên ngoài, thì các nguyên nhân bên trong cũng đóngvai trò hết sức quan trọng gây ra stress trong học tập của sinh viên Có rất nhiều cácnguyên nhân bên trong gây ra stress trong học tập của sinh viên nhưng có thể phân ralàm ba nhóm cơ bản sau: (1) nguyên nhân cá nhân; (2) nguyên nhân tâm lý và (3) khảnăng ứng phó đối với các tác nhân gây stress

1.2.1 Nhóm nguyên nhân cá nhân

Các nguyên nhân thuộc về cá nhân gây ra stress trong học tập là khá nhiều, tuynhiên có thể kể ra các nguyên nhân chính sau: sức khoẻ, lối sống cá nhân, thói quenlàm việc, ăn uống, kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân, đặc điểm sinh lý-thần kinh(nơron, hệ thần kinh, não bộ, các giác quan), hoócmôn, giới tính, lứa tuổi và các sựkiện cá nhân (lấy vợ, sinh con, người yêu phản bội, công việc làm thêm, mắc bệnh mãntính) Các nguyên nhân trên ảnh hưởng rất lớn tới khả năng ứng phó của sinh viên đốivới các tác nhân tác nhân gây stress và có thể trở thành nguyên nhân gây ra stress tronghọc tập Kết quả nghiên cứu gần đây của các nhà tâm lý học đã chứng minh rằng; cácyếu tố cá nhân ảnh hưởng trực tiếp tới tới khả năng ứng phó của cơ thể đối với các tácnhân gây stress Khả năng ứng phó của mỗi cá nhân với các tác nhân gây stress là khácnhau, nguyên nhân là do các nguồn lực ứng phó của họ là không giống nhau

1.2.2 Nhóm nguyên nhân tâm lý

Trong các nguyên nhân bên trong thì các nguyên nhân tâm lý đóng vai trò hết sứcquan trọng gây ra stress học tập của sinh viên Các nguyên nhân tâm lý bao g ồm: nhânthức và đánh giá của sinh viên về các tác nhân và tình huống gây stress trong học tập.Trước một tác nhân nào đó từ bên ngoài (sự kiện, tình huống ) bao giờ chủ thể cũngtìm hiểu, đánh giá (nhận thức) mối đe doạ, sự nguy hiểm để huy động nguồn lực vàcách thức đối phó Chính sự nhận thức, đánh giá và khả năng huy động nguốn lực ứngphó của cá nhân đã quyết định trực tiếp tới mức độ stress của họ Ví dụ, sức ép của các

kỳ thi cuối kỳ là những tác nhân gây stress (căng thẳng, lo âu) đối với nhiều sinh viên,nhưng đối với các sinh viên có khả năng huy động nguồn lực ứng phó tốt (học khá,giỏi) thì đó lại là cơ hội để tự khẳng định, tạo ra niềm tin vào sự thành công (kết quảtốt) của họ Những trải nghiệm và tri thức của cá nhân về khả năng ứng phó với các tácnhân (bên ngoài hoặc bên trong) là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp tớimức độ stress trong học tập Stress cũng ảnh hưởng rất lớn tới nhận thức của chủ thể

như: thu hẹp chú ý, làm cho tư duy trở nên máy móc khuôn mẫu và trí nhớ giảm sút,hậu quả là ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả học tập của sinh viên.

Nguyên nhân tâm lý thứ hai là xúc cảm, tình cảm: Phần lớn stress trong học tập củasinh viên đều gây ra các trạng thái căng thẳng, khó chịu và những cảm xúc tiêu cực.Khi bị stress cá nhân nỗ lực tự điều chỉnh làm giảm bớt những cảm giác căng thẳng, lo

âu hoặc hoảng sợ băng cách điều chỉnh quá trình tiết hoóc môn hoặc hoạt đông của các

cơ quan (tuần hoàn, hô hấp) Những sự kiện bất thường trong cuộc sống (mất ngườithân trong gia đình, người yêu phản bội ) đều có thể gây ra trạng thái xúc cảm ức chế-trầm cảm là nguyên nhân gây ra stress trong học tập

nghiên cứu cho thấy nữ sinh viên có mức độ stress trong học tập cao hơn nam Điềunày cho thấy sinh viên nữ thường có khả năng ứng phó với các tác nhân gây stress yếuhơn sinh viên nam Nguyên nhân có thể do đặc điểm sinh lý-thần kinh, hoócmôn có sựkhác biệt Sinh viên năm thứ nhất có mức độ stress cao hơn sinh viên các năm cuối(năm thứ ba và thứ tư) Nguyên nhân của hiện tượng này; thứ nhất là do sinh viên chưathích ứng với phương pháp học tập ở đại học đặc biệt trong điều kiện đào tạo theo tínchỉ hiện nay; thứ hai là do sinh viên chưa quen với cuộc sống và quan hệ xã hội ở môitrường mới (xa gia đình và vị thế quan hệ xã hội khác)

2 Thực trạng stress của sinh viên hiện nay

2.1 Thực trạng stress ở sinh viên khoa Y Dược trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn – thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020