VẤN đề TIỂU LUẬN TÍNH PHỨC TẠP CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

KHÁI NIỆM VÀ CẤU TRÚC CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC Quá trình giáo dục là một quá trình trong đó dưới vai trò chủ đạo của nhà giáo dục, người được giáo dục tự giác, tích cực, chủ động tự giáo d

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TW

KHOA GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG

BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

GIÁO DỤC HỌC

VẤN ĐỀ TIỂU LUẬN TÍNH PHỨC TẠP CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

Họ tên sinh viên: Lê Ngọc Vũ

Mã số sinh viên: 2152210334 Khoa : Sư phạm Âm nhạc

Lớp tín chỉ : GDH 21.09

Hà Nội, 2022

MỤC LỤC

Lời mở đầu: trang 3

Chương I: trang 4 Khái niệm và cấu trúc của quá trình giáo dục: trang 4 Bản chất và đặc điểm của quá trình giáo dục: trang 8 Quy luật, động lực và logic của quá trình giáo dục: trang 10

Tự giáo dục và giáo dục lại: trang 12 Chương II: trang 14 Thực trạng: trang 14 Nhiệm vụ: trang 18 Lời kết luận: trang 19 Tài liệu tham khảo: trang 20

LỜI MỞ ĐẦU

“Sự phức tạp trong quá trình giáo dục” là một trong những vấn đề vô cùng quan trọng và cần được trú trọng nhiều hơn trong quá trình giảng dạy.nếu không thể áp dụng sự phức tạp trong giáo dục và coi nó quá là đợn giản thì sẽ làm giáo dục ngày càng tệ hơn.Nếu không đặt ra mục tiêu, nôi dung, chương trình , kế hoạch , phương pháp và có sự kiểm tra thì sẽ không thành bộ máy giáo dục Chính vì vậy em lựa chọn vấn đề số 5: “Sự phức tạp trong quá trình giáo dục” làm đề tài để viết bài tiểu luận thi kết thúc học phần Giáo dục học

Mục đích khi em lựa chọn vấn đề số 5: “Sự phức tạp trong quá trình giáo dục” là muốn nhận mạnh hơn về tầm quan trọng của quá trình giáo dục trong công tác giảng dạy và tính thực tiễn.Tìm hiểu kĩ và sâu hơn về sự phức tạp của

nó gồm những gì và cụ thể ra sao,gồm những phạm trù nào.Củng cố cũng như tìm hiểu và bổ sung thêm kiến thức cho bản thân về quá trình giáo dục Từ đó sau khi ra trường có thể áp dụng những kiến thức mà mình đã được dạy, đã được tìm hiểu vào trong công tác dạy học của chính bản thân, đồng thời đóng góp và chia sẻ những điều cần thiết cho mọi người

Để nghiên cứu và tìm hiểu sâu hơn về vấn đề “Sự phức tạp trong quá trình giáo dục” trước hết ta cần phải tìm hiểu về cở sở lí luận về tính phức tạp của quá trình giáo dục Để từ đó phân tích thực trạng về việc vận dụng tính phức tạp của quá trình giáo dục Và rút ra những kinh nghiệm, kĩ năng mới cho bản thân mình trong tương lai

Trong quá trình nghiên cứu đề tài “Sự phức tạp trong quá trình giáo dục”

em có sử dụng phương pháp:

 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

CHƯƠNG I

Cở sở lý luận về tính phức tạp của quá trình giáo dục

1 KHÁI NIỆM VÀ CẤU TRÚC CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

Quá trình giáo dục là một quá trình trong đó dưới vai trò chủ đạo của nhà giáo dục, người được giáo dục tự giác, tích cực, chủ động tự giáo dục nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dục

Trong quá trình giáo dục, sự tác động của nhà giáo dục đến các đối tượng giáo dục là sự tác động có mục đích, nội dung, chương trình, kế hoạch, phương pháp, có sự kiểm tra, đánh giá nhằm đạt được mục tiêu giáo dục

Quá trình tác động của nhà giáo dục nhằm hình thành cho đối tượng giáo dục thế giới quan khoa học, nhân sinh quan đúng đắn, niềm tin, lý tưởng, phẩm chất nhân cách của người công dân, người lao động mà xã hội yêu cầu Đó chính

là mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục của nhà trường phổ thông hiện nay

Quá trình giáo dục là quá trình tác động qua lại một cách biện chứng giữa nhà giáo dục và người được giáo dục Trong quá trình tác động này, nhà giáo dục đóng vai trò chủ đạo có nghĩa là vai trò định hướng, tư vấn, tổ chức, điều khiển, điều chỉnh, khuyến khích, người được giáo dục giữ vai trò chủ động, tự giác, tích cực tham gia vào quá trình giáo dục trên cơ sở đó tự tổ chức họa động giáo dục, rèn luyện của bản thân nhằm đáp ứng các yêu cầu chuẩn mực xã hội

Quá trình giáo dục luôn chịu sự tác động, quy định của xã hội Chính vì vậy, quá trình giáo dục luôn đổi mới, vận động, phát triển đáp ứng các yêu cầu của sự phát triển xã hội Ở mỗi giai đoạn lịch sử xã hội, quá trình giáo dục thực hiện mục đích, nhiệm vụ giáo dục nhất định; luôn bám sát thực tiễn Các hoạt động giáo dục luôn gắn liền với thực tiễn của cuộc sống của người được giáo dục, gắn liền với thực tiễn của cuộc sống của người được giáo dục, gắn với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như trên thế giới

Cấu trúc của quá trình giáo dục:

 Mục đích và nhiệm vụ của giáo dục:

Mục đích giáo dục là thành tố có vai trò định hướng, ảnh hưởng, chi phối, quy định sự phát triển của các thành tố khác của quá trình giáo dục (nội dung, phương pháp, phương thức tổ chức giáo dục, kiểm tra, đánh giá, ) cũ như toàn bộ quá trình giáo dục

Mục đích giáo dục của nhà trường hiện nay là: đào tạo người được giáo dục, trước hết là thế hệ trẻ trở thành những người công dân, những người lao động có đủ năng lực và phẩm chất, năng động, sáng tạo, có khả năng hòa nhập và thích ứng cao với cuộc sống đang thay đổi mới toàn diện sâu sắc hiện nay

Để thực hiện mục tiêu giáo dục đã đề ra, nhiệm vụ giáo dục của nhà trường là tác động toàn diện tới nhân cách của người được giáo dục (nhận thức, thái độ và hành vi) đồng thời hướng dẫn, khuyến khích người được giáo dục tạo lập những thói quen, hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hội quy định Vì vậy, nhiệm vụ của quá trình giáo dục bao gồm

ba nhiệm vụ cơ bản sau đây:

 Tổ chức hình thành và phát triển ở người được giáo dục ý thức cá nhân về các chuẩn mực xã hội nói chung và các chuẩn mực đạo đức, pháp luật nói riêng đã được quy định

 Tổ chức hình thành và phát triển ở người giáo dục những xúc cảm, tình cảm tích cực đối với các chuẩn mực xã hội, trên cơ

sở đó có tác dụng thúc đẩy cá nhân chuyển hóa ý thức cá nhân về các chuẩn mực của xã hội thành hành vi, thói quen hành vi tương ứng ở họ

 Tổ chức hình thành và phát triển ở người được giáo dục hệ thống những hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hộ đã quy định đồng thời lặp đi lặp lại những hành vi đó thành những thói quen bền vững gắn mặt thiết với nhu cầu tích cực của cá nhân

 Nội dung giáo dục:

Nội dung giáo dục là hệ thống những tri thức, thái độ, hành vi, thói quen, hành vi phù hợp với những chuẩn mực xã hội quy định cần được giáo dục cho người được giáo dục

Nội dung giáo dục trong nhà trường được thiết kế theo mục đích giáo dục, được chi tiết hóa thành từng mảng cụ thể phù hợp với trình độ, lứa tuổi theo từng cấp học, phù hợp với từng tình huống giáo dục cụ thể Nội dung giáo dục trong nhà trường bao gồm giáo dục đạo đức và ý thức công dân, giáo dục văn hóa, thẩm mĩ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động và hướng nghiệp, giáo dục môi trường, giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản, giáo dục dân số, giáo dục phòng chống các tệ nạn xã hội,

 Phương pháp và phương tiện giáo dục:

Phương pháp và phương tiện giáo dục là những cách thức, biện pháp, phương tiện tổ chức hoạt động giáo dục cho người được giáo dục tham gia nhằm giúp người được giáo dục chuyển hóa các yêu cầu, chuẩn mực xã hội quy định thành hành vi và thói quen tương ứng ở họ Phương pháp và phương tiện giáo dục càng khoa học, hiện đại, tiên tiến thì càng tạo điều kiện thuận lơi cho quá trình giáo dục đạt kết quả cao

 Nhà giáo dục:

Nhà giáo dục là chủ thể của quá trình giáo dục và giữ vai trò chủ đạo Nhà giáo dục trong phạm vi nhà trường là giáo viên, tập thể sư phạm;

ở gia đình là ông bà, cha mẹ, nhưng người thân khác; trong các tổ chức xã hội là cán bộ phụ tránh đoàn thể

Vai trò chủ đạo của nhà gáo dục được thể hiện ở những mặt sau:

 Quán triệt mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục và chuyền tải tới đối tượng giáo dục

 Định hướng sự phát triển nhân cách đối tượng giáo dục theo đúng mục đích giáo dục của Đảng và Nhà nước đã đề ra và mục tiêu giáo dục cụ thể của nhà trường

 Nhà giáo dục là người tổ chức, điều khiển toàn bộ quá trình giáo dục, xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, phương pháp

và hình thức tổ chức, hướng dẫn người được giáo dục kiểm tra - đánh giá kết quả quá trình giáo dục

 Có kế hoạch, phương pháp tổ chức hợp lí, khoa học, hệ thống các hoạt động giáo dục và người nhà trường

 Phát huy được ý thức tự giác, tính chủ động, tình chủ động, tích cực tự giáo dục của học sinh

 Phối hợp, kết hợp với các lực lượng giáo dục (nhà trường, gia đình, xã hội) tạo nên những tác động đồng bộ, thống nhất đến người được giáo dục

 Đối tượng giáo dục:

Đối tượng giáo dục - người được giáo dục ở trường phổ thông là cá nhân hay tập thể học sinh Người được giáo dục đóng vai trò vừa là khách thể vừa là chủ của quá trình giáo dục

Với tư cách là khách thể của quá trình giáo dục, các em nhận sự tác động có định hướng, có kế hoạch, có phương pháp, có tổ chức và có hệ thống của nhà giáo dục

Với tư cách là chủ thể của quá trình giáo dục, các em tiếp nhận các tác động giáo dục một cách có chọn lọc thông qua lăng kính chủ quan của mình và tự vận động, biến các yêu cầu iaó dục bên ngoài thành nhu cầu được giáo dục bên trong của bản thân

Trong quá trình giáo dục, người được giáo dục luôn thể hiện vai trò chủ động, tích cực, độc lập, sáng tạo của mình, không phụ thuộc vào hoàn toàn vào nhà giáo dục, tự tìm ra cách thức, con đường tu dưỡng và rèn luyện để phát triển và hoàn thiện nhân cách

 Kết quả giáo dục:

Kết quả giáo dục là sản phẩm của những tác động giáo dục theo từng giai đoạn và của quá trình giáo dục Sản phẩm của giai đoạn này là

tiền đề cho giai đoạn sau và chúng kế thường nối tiếp nhau để đạt được mục đích tổng thể

Kết quả giáo dục được thể hiệ trong sự hình thành và phát triển nhận thức, thái độ, tình cảm, hành vi và thói quen của học sinh theo mục đích, nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Nếu mục đích giáo dục là dự kiến mô hình giáo dục mong muốn thì kết quả giáo dục là cái đã đạt được, là sản phẩm thực tế của quá trình giáo dục

2 BẢN CHẤT VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

Bản chất của quá trình giáo dục:

 Cơ sở xác định bản chất của quá trình giáo dục:

Qúa trình giáo dục là quá trình hình thành một kiểu nhân cách trong xã hội Nhân cách của mội người được thể hiện không chỉ thông

qua lời nói mà quan trọng là ở hành vi và thói quen hành vi của họ trong cuộc sống Vì vậy mục đích của quá trình giáo dục là hình thành ở người được giáo dục hành vi và thói quen hành vi phù hợp với các chuẩn mực

mà xã hội đã quy định

Để hình thành nhân cách con người có hành vi, thói quen hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hội quy định đòi hỏi quá trình giáo dục phải tổ chức cuộc sống, tổ chức hoạt động và các quan hệ giao lưu của người được giáo dục, nhằm thu hút sự tham gia của họ vào quá trình giáo dục, trên cơ sở đó đạt được mục tiêu giáo dục đã đặt ra

Mối quan hệ giữa nhà giáo dục và người được giáo dục trong quá trình giáo dục Là mối quan hệ sư phạm, và một loại quan hệ xã hội

đặc thù Quan hệ sư phạm này luôn luôn chịu sự chi phối của các quan hệ chính trị, tư tưởng, văn hóa, xã hội, kinh tế, khoa học - kĩ thuật, đặc biệt

là quan hệ chính trị, xã hội

 Bản chất của quá trình giáo dục:

Qúa trình giáo dục - quá trình xã hội nhằm giúp đối tượng giáo dục biến các yêu cầu khách quan thành yêu cầu chủ quan của cá

nhân Qúa trình giáo dục nhằm hình thành và phát triển cá nhân con

người trở thành những thành viên xã hội Qúa trình giáo dục là quá trình làm cho đối tượng giáo dục ý thức được các quan hệ xã hội và các giá trị của nó, biết vận dụng vào các lĩnh vực của đời sống xã hội: kinh tế - xã hội, văn hóa, đạo đức, tôn giáo, pháp luật, gia đình, ứng xử nhằm thỏa mãn nhu cầu của cá nhân và yêu cầu của xã hội

Qúa trình giáo dục là quá trình tổ chức cuộc sống, hoạt động và giao lưu cho đối tượng giáo dục Qúa trình giáo dục là quá trình hình

thành bản chất người - bản chất xã hội trong mỗi cá nhân một cách có ý thức, là quá trình tổ chức để mỗi cá nhân chiếm lĩnh được kinh nghiệm xã hội

Như vậy, bản chất của quá trình giáo dục là quá trình tổ chức cuộc sống, tổ chức các hoạt độn và giao lưu cho người được giáo dục tham gia một cách tự giác, tích cực, độc lập, sáng tạo nhằm chuyển hóa những yêu cầu của các chuẩn mực của xã hội quy định thành hành vi và thói quen hành vi tương ứng ở họ, trên cơ đó thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dục.

Đặc điểm của quá trình giáo dục:

 Qúa trình giáo dục diễn ra dưới những tác động phức hợp:

Qúa trình giáo dục diễn ra trong suốt cuộc đời của mỗi con người,

do đó cũng luôn chịu sự tác động của rất nhiều những yếu tố đó

Yếu tố khách quan là những yếu tố môi trường kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ ảnh hưởng tới quá trình giáo dục nhà trường, ảnh hưởng tới người được giáo dục

Yếu tố chủ quan là các thành tố của quá trình giáo dục (mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, ), cách tổ chức được chủ thể và khách thể của quá trình giáo dục tác động để nó vận hành và phát triển nhằm đem lại hiệu quả giáo dục; các yêu tố tâm lý, trình độ của giáo dục, điều kiện, hoàn cảnh gia đình, của đối tượng giáo dục

 Qúa trình giáo dục là một quá trình diễn ra lâu dài:

Đó là quá trình chuyển hóa những yêu cầu khách quan của xã hội thành nhu cầu phát triển chủ quan của mỗi cả nhân, trong đó các phẩm chất, các nét tính cách, các hành vi, thói quen về đạo đức, về nếp sống văn hóa, thẩm mĩ… của học sinh dần dần hình thành, phát triển

Quá trình đó không thể diễn ra trong chốc lát mà đòi hỏi phải có thời gian Bởi lẽ trong quá trình giáo dục, giáo viên không thể chỉ dừng lại

ở chỗ làm cho học sinh hiểu được những yêu cầu và chuẩn mực của xã hội đối với cá nhân mà quan trọng hơn là phải hình thành những niềm tin, những xúc cảm tích cực đặc biệt là phải rèn luyện những hành vi và thói quen tương ứng

 Qúa trình giáo dục mang tính cá biệt, cụ thể:

Trong thực tiễn cuộc sống muôn hình muôn vẻ quanh ta cũng như trong môi trường giáo dục, mỗi con người, mỗi học sinh là một thế giới riêng với những đặc điểm riêng về tâm – sinh lí, về nhận thức, tình cảm,… môi con người đều có cuộc sống và thế giới nội tâm riêng

Vì vậy, trong quá trình giáo dục, với những tác động sư phạm như nhau, mỗi cá nhân có thể lĩnh hội theo cách riêng của mình với những mức độ khác nhau

 Qúa trình giáo dục thống nhất biện chứng với quá trình dạy học:

Trong các loại hình trường, hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) và hoạt động dạy học là hai hoạt động được tiến hành song song với các chức năng, đặc trưng riêng của mình

Hoạt động dạy học nhằm tổ chức, điều khiển để người học chiếm lĩnh có chất lượng, có hiệu qủa nội dung học vấn; hoạt động giáo dục nhằm hình thành những phẩm chất đạo đức, hành vi, thói quen, lối sống, hành vi văn minh,… Hai hoạt động đó không thể tách biệt mà thống nhất,

bổ sung, bổ trợ, hỗ trợ cho nhau, góp phần hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách cho thế hệ trẻ

Cả 5 đặc điểm của quá trình giáo dục trên đều vô cùng quan trọng, nếu thiếu 1 trong 5 đặc điểm trên thì 1 hoạt động sẽ không thể trở thành quá trình giáo dục

3 QUY LUẬT, ĐỘNG LỰC VÀ LOGIC CỦA QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

 Quy luật của quá trình giáo dục:

 Qúa trình thống nhất biện chứng với môi trường kinh tế - xã hội

 Hiệu quả của quá trình giáo dục phụ thuộc vào việc tổ chức hợp lí những hoạt động xã hội có ích và mối quan hệ giao lưu của người được giáo dục

 Tác động sư phạm của nhà giáo dục và hoạt động tự giác tích cực của người được giáo dục thống nhất với nhau

 Các tác động giáo dục có tính toàn vẹn đối với các mặt: nhận thức, tình cảm, kĩ năng, hành động, ý chí của người được giáo dục

 Mục đích giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục thống nhất biện chứng với nhau

 Qúa trình giáo dục thống nhất biện chứng với quá trình giáo dục

 Động lực của quá trình giáo dục:

Động lực của quá trình giáo dục là những yếu tố thúc đẩy quá trình giáo dục vận động, phát triển không ngừng Do đó, động lực của quá trình giáo dục chính là việc giải quyết đúng đắn và có hiệu quả các mâu thuẫn của quá trình giáo dục

Qúa trình giáo dục có hai loại mâu thuẫn là mâu thuẫn bên ngoài và mâu thuẫn bên trong

Mâu thuẫn bên ngoài là mâu thuẫn giữa các thành tố của quá trình giáo dục với các điều kiện khách quan bên ngoài

Mâu thuẫn bên trong là mâu thuẫn giữa các thành tố của quá trình giáo dục với nhau hoặc mâu thuẫn giữa các yếu tô trong từng thành tố của quá trình giáo dục

 Logic của quá trình giáo dục:

Logic trong quá trình giáo dục là trình tự vận động hợp quy luật của quá trình giáo dục, nhằm đảm bảo cho người được giáo dục đi từ trình độ tri thức, xúc cảm, tình cảmvà hành vi, thói quen hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hội tương ứng từ lúc bắt đầu tham gia một hoạt động giáo dục nào đó đến trình độ tri thức, xúc cảm, tình cảm và hành vi, thói quen hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hội, tương ứng với lúc kết thúc hoạt động giáo dục