1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP HCM KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN – BỘ MÔN KHXH TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN VĂN HÓA HỌC LỚP HP 810001201 GVHD NGUYỄN AN THỤY HỌ VÀ TÊN SV THỰC HIỆN NGUYỄN THỊ TÚ TRINH MSSV 18510801832 TP HCM, NGÀY 30, THÁNG 6, NĂM 2021 2 Câu hỏi thi Biểu tượng văn hóa và ý nghĩa, vai trò của biểu tượng văn hóa trong đời sống tinh thần của con người ( SV phải kí tên vào mục Họ và tên SV) TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP HỒ CHÍ MINH Khoa Khoa Học Cơ Bản Bộ môn Khoa Học Xã Hộ.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP.HCM KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN – BỘ MÔN KHXH
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
VĂN HÓA HỌC
LỚP HP: 810001201
GVHD: NGUYỄN AN THỤY
HỌ VÀ TÊN SV THỰC HIỆN: NGUYỄN THỊ TÚ TRINH MSSV: 18510801832
TP.HCM, NGÀY 30, THÁNG 6, NĂM 2021
Trang 2Câu hỏi thi: Biểu tượng văn hóa và ý nghĩa, vai trò của biểu tượng văn hóa trong đời sống tinh thần của con người
( SV phải kí tên vào mục Họ và tên SV)
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC
TP HỒ CHÍ MINH
Khoa: Khoa Học Cơ Bản
Bộ môn: Khoa Học Xã Hội
ĐỀ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN
NĂM HỌC 2020 – 2021 Môn: Văn hóa học
LỚP:
HỌ TÊN SINH VIÊN:
MSSV:
Bộ môn / Khoa
(Ký duyệt)
Chữ ký Giảng viên ra đề
Chữ ký giảng viên
chấm thi thứ 1
Chữ ký giảng viên chấm thi thứ 2
Trang 3MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU
B NỘI DUNG
I KHÁI NIỆM BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA
II Ý NGHĨA BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA
III VAI TRÒ CỦA BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA TRONG ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI
1 Vai trò của biểu tượng văn hóa
2 Vai trò của biểu tượng văn hóa trong đời sống tinh thần con người
C KẾT LUẬN
Trang 4
A MỞ ĐẦU:
Văn hóa liên quan đến mọi mặt từ vật chất đến tinh thần trong đời sống hằng ngày của mỗi con người Theo UNESCO: ‘Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động
và sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy
đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” Vì vậy, các “hệ thống giá trị, các truyền thống và thị hiếu” mang tính đặc trưng của mỗi dân tộc này là gì? Những yếu tố này được gọi là gì? Có ý nghĩa và vai trò như thế nào?
B NỘI DUNG
Biểu tượng văn hóa là một dạng hình ảnh tĩnh (tĩnh: tranh ảnh, công trình,
trang phục…) hoặc động (nghi thức, nghi lễ, điệu múa, câu ca,…) mang nét đặc trưng được đa số người nhận biết và sử dụng rộng rãi trong cộng đồng như là một dấu hiệu của văn hóa
Về bản chất của biểu tượng văn hóa có hai mặt Một mặt tồn tại suốt chiều dài lịch sử và bề dày văn hóa là bất biến, lặp đi lặp lại Mặt khác, biểu tượng có sự thay đổi, điều chỉnh thích hợp tùy theo hoàn cảnh, ngữ cảnh văn hóa, sự thay đổi của thời đại
II Ý NGHĨA
Là nền tảng cho tất cả các nền văn hóa, có thể nói biểu tượng là một phần văn hóa và làm nên văn hóa Mỗi nền văn hóa đều có những biểu tượng văn hóa đặc thù và riêng biệt cấu thành, tạo nên nếp sống, lối sống, phong tục, tập quán, giá trị vật chất… của cộng đồng
III VAI TRÒ CỦA BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA TRONG ĐỜI SỐNG TINH
THẦN CON NGƯỜI
1 Vai trò của biểu tượng văn hóa
Như đã nói, biểu tượng văn hóa là nền tảng cho các nền văn hóa, nó có vai trò chủ đạo tạo nên một khuôn mẫu văn hóa
Trang 5Biểu tượng văn hóa còn là một nhận thức về nơi chốn, thông qua nó chúng ta có thể liên tưởng đến những nơi có những biểu tượng đặc trưng này
2 Vai trò của biểu tượng văn hóa trong đời sống tinh thần con người
Văn hóa là những hoạt động của con người nhằm thỏa mãn nhu cầu đời sống tinh thần, biểu tượng văn hóa cũng có vai trò sâu sắc đến văn hóa tinh thần của con người
Biểu tượng văn hóa có bản chất bất biến, một trong những biểu tượng văn hóa có vai trò quan trọng với đời sống tinh thần con người là Phong tục, tập quán
Phong tục, tập quán là một trong những vấn đề thiết yếu bên cạnh ngôn ngữ,
các hình ảnh được vẽ trên các hang đá thời nguyên thủy về săn bắt hái lượm
là minh chứng về tầm quan trọng của phong tục tập quán đối với nền văn hóa Phong tục được hình thành theo thói quen, dần dần trở thành nề nếp, trở thành nghi thức cố định
Nói về các phong tục tập quán của người Việt Nam đa phần được hình thành trên cơ sở văn minh nông nghiệp
Về những phong tục đặc trưng tạo nên nền văn hóa Việt Nam ngày nay Điển hình là câu nói “Miếng trầu là đầu câu chuyện”, hiện nay có lẽ việc ăn trầu ngày càng ít đi, nhưng trong những dịp quan trọng như cưới hỏi thì mâm trầu cau và tiêm trầu vẫn là nghi thức không thể thiếu của người Việt
Ngoài ra những nghi thức, thờ cúng, lễ tết,… cũng là những phong tục tập
Trang 6nhà, cúng giỗ….Ngoài ra các lễ hội ở các vùng miền, các dân tộc cũng là những biểu tượng văn hóa riêng ở mỗi vùng, cũng như ngôn ngữ ở mỗi vùng cùng nhau tạo nên những nền văn hóa nhỏ tồn tại trong nền văn hóa lớn
Ví dụ: Lễ Chôl Chnăm Thmây, là Tết cổ truyền của người Khmer Nam Bộ,
lễ hội đâm trâu (người Ba Na) ở Tây Nguyên
Bên cạnh những phong tục tập quán, thì lối sống cũng là một phương thức cụ thể để nói về đời sống tinh thần Biểu tượng văn hóa trong lối sống là cách ăn, cách mặc, cách làm, cách ứng xử, giao tiếp,…
Trước hết là văn hóa ứng xử, người Việt Nam sống chất phác, thật thà với những quan điểm yêu thương đồng bào như “Lá lành dùm lá rách”,
“Thương người như thể thương thân.”, "Nhiễu điều phũ lấy giá gương Người trong một nước phải thương nhau cùng.”,…
Văn hóa ăn mặc của người Việt Nam hiện nay đã có sự thay đổi để phù hợp với lối
sống hiện đại, nhưng những nét truyền thống
vẫn còn giữ được và trở thành một nét văn
hóa của người dân Áo dài là quốc phục của
Việt Nam (vừa là tinh thần vừa là vật chất)
và được sử dụng trong những dịp quan trọng,
đặc biệt là có những trường học vẫn sử dụng
áo dài như là đồng phục với học sinh, sinh
viên, giáo viên, giảng viên, cán bộ công nhân
viên,…
Những giai đoạn của Áo dài
Trang 7Một số văn hóa giao tiếp khác có hành động giống nhau nhưng mang ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào sự khác biệt văn hóa Ví dụ như hành động “ôm”, ở Việt Nam ôm thường xảy ra với những người thân thiết, thể hiện tình cảm, hoặc sự nhớ mong lâu ngày không gặp,…biểu hiện sự thân thiết hơn những mỗi quan hệ
xã giao khác Trong các nền văn hóa Latin như Pháp, Tây Ban Nha và Mỹ Latinh cho bạn bè nam ôm (cũng như tát nhau ở mặt sau) trong một lời chào vui vẻ
Biểu tượng cho một nền văn hóa bao hàm đặc trưng văn hóa dân tộc
Biểu tượng văn hóa của mỗi dân tộc rất đa dạng Trong giao diện của một nền văn hóa có bản sắc, mỗi chuỗi biểu tượng đều gắn với một lĩnh vực tinh thần
mà cộng đồng cho là hay, tốt lành, bổ ích
Ví dụ: Khi nói đến Việt Nam, thường sẽ sử dụng những hình ảnh như mặt
trống đồng, bông sen, áo dài, nón lá, con trâu,… Ngoài ra tính dân tộc còn được thể hiện qua biểu tượng ‘âm – dương’ như là cặp đôi Âu Cơ – Lạc Long Quân là sự kết giao của Trời và Đất, dương và âm, núi non với đồng bằng sông nước, đã đẻ ra một bọc trứng nở một trăm con nên mới
có những cụm từ “Con rồng cháu tiên”
Mặt trống đồng Đông Sơn Hoa sen
Một trong những biểu tượng văn hóa chung nhất là ngôn ngữ Các chữ cái trong bảng chữ cái tượng trưng cho âm thanh của một ngôn ngữ nói cụ thể Ngôn ngữ phục vụ cho đời sống tinh thần con người như giao tiếp, hoạt động văn học, thơ ca, văn bản,…
Ngôn ngữ với chiều dài lịch sử của đất nước ta đã có rất nhiều sự thay đổi, từ thuở
Trang 8người Việt Nam hiện nay là Tiếng Việt (cũng gọi là tiếng Việt Nam, tiếng
Kinh hay Việt ngữ) sử dụng chữ Quốc ngữ để viết, còn ngôn ngữ nói là tiếng Việt Ngoài ngôn ngữ chung của người Việt Nam là tiếng Việt ra, còn có sự khác biệt thổ ngữ ở từng vùng miền, từng địa phương; ngoài ra việc gọi tên các vật thể cũng tạo nên sự phong phú trong từng nên văn hóa nhỏ trong một nền văn hóa lớn
Ví dụ: Cùng một loại quả, loại rau mà ở miền Bắc, Trung, Nam của nước ta là 3 tên gọi khác nhau
Quả Dứa (tên gọi chung), miền Bắc gọi là Dứa, miền Trung gọi là Gai,
miền Nam gọi là Khóm
Có thể nói ngôn ngữ là một trong những biểu tượng tất yếu của một nền văn hóa
C KẾT LUẬN
Như đã nói ở phần mở đầu, “hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” tạo nên văn hóa gọi là biểu tượng văn hóa Biểu tượng văn hóa đặc trưng của từng vùng miền, từng dân tộc, từng quốc gia, là cốt lõi của văn hóa, cần phải giữ gìn và phát triển, khai thác một cách hợp lí