ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: Trên đàn lợn nái mang thai nuôi tại cơ sở
Nghiên cứu này tập trung vào quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái mang thai tại trại lợn Minh Châu, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh Mục tiêu là cải thiện sức khỏe và năng suất sinh sản của lợn nái, đồng thời áp dụng các biện pháp phòng ngừa bệnh tật hiệu quả.
Địa điểm và thời gian tiến hành
- Địa điểm: Trại Minh Châu, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
- Thời gian tiến hành: Từ ngày 15/12/2020 đến ngày 02/06/2021.
Nội dung nghiên cứu
- Đánh giá tình hình chăn nuôi Tại trại lợn Minh Châu, TP Hạ Long, tỉnh
- Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái sinh sản
- Thực hiện quy trình phối giống
- Thực hiện các biện pháp phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản.
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện
3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi
- Tình hình chăn nuôi lợn nái tại trại lợn công ty Minh Châu - Thành phố
Hạ Long - Tỉnh Quảng Ninh
- Cơ cấu của đàn lợn nái sinh sản tại trại
- Tình hình sinh sản của đàn lợn nái tại trại
- Kết quả thực hiện vệ sinh phòng bệnh cho đàn lợn
- Tình hình mắc bệnh trên đàn lợn nái mang thai của trại và các phác đồ điều trị hiệu quả
3.4.2.1 Phương pháp đánh giá tình hình chăn nuôi Để đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại chúng em tiến hành thu thập thông tin từ trại thông qua việc hỏi ý kiến của cán bộ quản lý, công nhân viên của trại và qua sổ sách theo dõi của trại, kết hợp với kết quả theo dõi tình hình thực tế của trang trại tại thời điểm thực tập
3.4.2.2 Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng
Trong thời gian thực tập, tôi đã hợp tác với các cán bộ kỹ thuật và công nhân tại trại để thực hiện các biện pháp kỹ thuật trong việc chăm sóc và nuôi dưỡng lợn nái mang thai Quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng lợn nái được tiến hành một cách tỉ mỉ và khoa học.
Trong thời gian thực tập tại trại Minh Châu, tôi đã làm việc cùng các cán bộ kỹ thuật và công nhân để đảm bảo cung cấp đầy đủ thức ăn đạt tiêu chuẩn cho lợn nái trong giai đoạn chửa đẻ, nhằm giúp chúng phát triển khỏe mạnh và đạt hiệu quả kinh tế cao.
Lợn nái chửa cần được cung cấp thức ăn 566 và 567SF theo khẩu phần phù hợp với từng giai đoạn chửa và thể trạng Từ tuần 1 đến tuần 12, lợn nái chửa nên ăn thức ăn 566 với lượng 2-2.5kg/ngày, cho ăn một lần mỗi ngày Từ tuần 13 đến tuần 14, lợn nái chửa chuyển sang thức ăn 567 với tiêu chuẩn 2,5kg/ngày.
Đối với heo thịt, liều lượng thức ăn là 3kg/con/ngày, cho ăn 1 lần trong ngày Đối với nái chửa từ tuần 15 trở đi, cần cung cấp thức ăn 567SF với tiêu chuẩn 3,5 - 4kg/con/ngày, cũng cho ăn 1 lần trong ngày.
Bảng 3.2 Quy định khối lượng thức ăn cho chuồng bầu
Loại lợn Loại thức ăn
Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp
(kg/con/ngày) Đực hậu bị 567SF 2,5 Đực khai thác 567SF 3,0
Nái hậu bị chờ phối 567FS 3,0
Nái mang thai Từ 1 - 4 tuần
Từ 15 tuần Nái hậu bị mang thai 566SF 2,0 1,8 2,0 2,5
Nái dạ mang thai 566SF 2,5 1,8 3,0 3,5
Vào buổi sáng, việc kiểm tra sức khỏe lợn như sảy thai, viêm nhiễm là rất quan trọng Sau đó, cần cào phân và thực hiện quy trình phối giống bằng cách thử lợn ép lợn Vệ sinh lợn phối cũng là một bước cần thiết, cùng với việc hỗ trợ lấy tinh lợn Tiếp theo, cần tra thức ăn, dọn dẹp chuồng trại, phối tinh cho lợn và thu dọn các dụng cụ hỗ trợ phối giống Cuối cùng, xịt gầm và máng, vệ sinh phòng tinh và hấp các dụng cụ đựng tinh cũng không thể thiếu trong quy trình chăm sóc lợn.
Vào buổi chiều, công việc bắt đầu bằng việc cho lợn ăn và kiểm tra sức khỏe của chúng, bao gồm việc phát hiện lợn sảy thai, bỏ ăn hoặc viêm mủ Sau đó, dọn dẹp phân trong chuồng là rất cần thiết, đặc biệt vào những ngày nắng nóng hoặc khi có lợn cai sữa Tiếp theo, tắm cho lợn và thực hiện phối giống, đồng thời vệ sinh chuồng trại, lợn phối và phòng tinh Cuối cùng, hỗ trợ đẩy phân ra khu chứa và dọn vệ sinh khu vực ngoài chuồng để đảm bảo môi trường sạch sẽ và an toàn cho lợn.
- Chăm sóc lợn nái chửa:
+ Cho lợn yên tĩnh tuần đầu tiên sau khi phối giống
+ Kiểm tra theo dõi lợn có chửa vào ngày thứ 21 và ngày thứ 42 sau khi phối xem có động dục trở lại không
Tắm cho lợn chửa một lần mỗi ngày trong những ngày nắng nóng là rất cần thiết Việc này không chỉ giúp làm sạch da và thông lỗ chân lông, mà còn tăng cường trao đổi chất và tuần hoàn, mang lại cảm giác thoải mái cho lợn Tắm chải cũng kích thích sự thèm ăn và phòng chống bệnh ký sinh trùng ngoài da Hơn nữa, hoạt động này còn tạo sự gần gũi giữa người và lợn nái, thuận lợi cho việc nuôi dưỡng.
Vệ sinh và xoa bóp bầu vú cho lợn mẹ trước khi sinh từ 10 đến 15 ngày giúp kích thích sản xuất sữa hiệu quả Nếu bầu vú bị sây xước hoặc nứt nẻ, cần phải sử dụng vazơlin và kháng sinh để ngăn ngừa nhiễm trùng.
+ Vệ sinh chuồng trại hàng ngày, giữ cho lợn sạch sẽ, ấm áp mùa đông, thoáng mát mùa hè Phun thuốc tiêu độc khử trùng 1 lần 1 tuần
Trong tháng chửa đầu và 15 ngày trước khi sinh, không nên thực hiện tiêm phòng, tẩy giun sán hay tắm ghẻ vì những tác động này có thể làm tăng nguy cơ sảy thai và sinh non.
+ Cần ghi chép ngày phối giống để tính toán ngày đẻ và có kế hoạch trực lợn đẻ
3.4.2.3 Quy trình vệ sinh chuồng nuôi hàng ngày
Bảng 3.3 Lịch làm việc hàng ngày
Mỗi ngày trước khi vào chuồng làm việc, bạn cần phải đi qua phòng sát trùng, mặc quần áo bảo hộ và đi ủng đã được nhúng qua dung dịch sát trùng để đảm bảo an toàn vệ sinh.
Lịch làm việc buổi sáng Lịch làm việc buổi chiều
Vào chuồng kiểm tra lợn có sảy thai, viêm, mủ, bỏ ăn không Sau đó đi dọn phân
Lật máng cho lợn ăn, kiểm tra lợn có bị sảy thai, viêm, mủ, bỏ ăn không
Sau đó đi dọn phân Thử lợn, ép lợn Tắm lợn (lợn bầu, lợn cai sữa)
Cho lợn ăn Thử lợn, ép lợn
Rửa, vệ sinh lợn để phối, hỗ trợ lấy tinh
Rửa, vệ sinh lợn để phối, xịt máng, xịt gầm
Dọn phân, quét màng nhện trong chuồng Dọn phân trong chuồng
Phối tinh cho lợn, thu dọn dụng cụ hỗ trợ phối Phối tinh cho lợn, dọn đồ hỗ trợ phối
Vệ sinh phòng tinh, hấp đồ đựng tinh Vệ sinh phòng tinh
Kiểm tra lại chuồng cuối buổi Vệ sinh ngoài chuồng
Lịch khử trùng tại trại được trình bày qua bảng như sau:
Bảng 3.4 Lịch sát trùng chuồng trại của trại lợn
Ngoài khu vực chăn nuôi Nái chửa
Chủ nhật Phun khử trùng
Rắc vôi khu vực ngoài chuồng
Phun khử trùng, quét và rắc vôi đường đi
Phun khử trùng khu sinh hoạt của công nhân
Thứ 4 Phun khử trùng, xả vôi gầm
Rắc vôi đường đi Rắc vôi đường đi
Thứ 5 Phun khử trùng, phun diệt gián làm vệ sinh xung quanh chuồng nuôi
Làm vệ sinh bên ngoài
Thứ 6 Phun khử trùng Phun khử trùng Phun khử trùng
Thứ 7 Vệ sinh tổng chuồng
(Nguồn: Phòng kỹ thuật trại)
3.4.2.4 Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin
Lịch tiêm phòng vắc xin tại cơ sở được trình bày ở bảng 3.5 như sau:
Bảng 3.5 Lịch tiêm phòng vắc xin tại trại lợn Minh Châu
Loại vắc xin phòng bệnh Đường đưa thuốc
25 - 29 tuần tuổi Khô thai Parvo Tiêm bắp 2
26 tuần tuổi Dịch tả Coglapest Tiêm bắp 2
27, 30 tuần tuổi Giả dại Begonia Tiêm bắp 2
28 tuần tuổi LMLM Aftogen oleo Tiêm bắp 2
Lợn 10 tuần chửa Dịch tả Coglapest Tiêm bắp 2
Lợn 12 tuần chửa LMLM Aftogen oleo Tiêm bắp 2
Circo (hội chứng còi cọc)
(Nguồn: Phòng kỹ thuật trại)
3.4.2.4 Phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh gặp trên đàn lợn nái mang thai tại trại
Hàng ngày, tôi cùng với cán bộ kỹ thuật kiểm tra và theo dõi đàn lợn tại tất cả các ô chuồng để phát hiện sớm những con bị ốm Trong quá trình thực tập, tôi đã tham gia chẩn đoán một số bệnh liên quan đến sức khỏe của lợn.
* Bệnh viêm đường sinh dục
- Triệu chứng: Thường thấy ở lợn nái sau khi phối giống xong
+ Lợn kém ăn và sốt cao, lợn khó chịu và stress
+ Âm đạo có những chất nhờn đục trắng chảy ra liên tục và có mùi hôi tanh
- Chẩn đoán: Lợn nái bị bệnh viêm đường sinh dục ở thể cấp tính
- Điều trị: Dùng các loại thuốc sau để điều trị
+ Nova-oxytocin: Tiêm bắp 2ml/lần/con
+ Gluco-k-c: Tiêm bắp 1ml/10kg TT
+ Amoxicillin 15% LA: Tiêm bắp 2 - 3ml/ lần/con
Tiêm bắp, điều trị trong 3 - 5 ngày
* Bệnh sảy thai và đẻ non
- Triệu chứng: Thường thấy trên lợn nái mang thai
- Nguyên nhân: Lợn bị sảy thai do nhiễm vi khuẩn đường sinh dục, hoặc có thể bị nhiễm trong quá trình thụ tinh…
+ Tẩy uế sát trùng chuồng trại, có chế độ chăm sóc lợn hợp lý
+ Vệ sinh bộ phận sinh dục lợn trước khi phối
Dùng các thuốc như sau:
+ Thuốc tím 0,1% thụt rửa 1 lần/con
+ Bổ sung vitamin, khoáng chất, thuốc trợ sức trợ lực
+ Cung cấp đầy đủ thức ăn nước uống cho lợn mẹ
+ Tiêm phòng vắc xin đầy đủ cho lợn
* Bệnh đau móng, viêm khớp
- Triệu chứng: Thường thấy ở mọi lứa tuổi
+ Lợn chán ăn, bỏ ăn, ủ rủ, lười vận động
+ Do vết thương đau, viêm mủ lười ăn
+ Pendistrep LA: Tiêm bắp 15 - 20ml/lần/con
+ Analgin C: Tiêm bắp 15 - 20ml/lần/con
+ Gluco-k-c: Tiêm bắp 1ml/10kg TT
* Phát hiện lợn nái động dục:
- Khi cho lợn nái đi qua các ô chuồng nhốt lợn đực thì lợn nái có biểu hiện kích thích thần kinh, tai vểnh lên và đứng ì lại
- Lợn có biểu hiện bồn chồn hay đứng lên nằm xuống, ta quan sát được vào khoảng 10 - 11 giờ trưa
- Cơ quan sinh dục có biểu hiện: âm hộ sung huyết, sưng, mẩy đỏ, có dịch tiết chảy ra trong, loãng và ít, sau đó chuyển sang đặc dính
Sau khi phát hiện lợn nái động dục thì công việc quan trọng quyết định đến hiệu quả thụ thai là thụ tinh nhân tạo cho lợn nái
* Xác định thời điểm phối giống
Lợn nái cơ bản (lợn nội) thường rụng trứng vào ngày thứ 2 và thứ 3 trong chu kỳ động dục Để đạt hiệu quả cao trong việc dẫn tinh, nên thực hiện vào những ngày này.
Lợn nái thường rụng trứng vào ngày thứ 3 và 4 trong chu kỳ động dục, vì vậy việc dẫn tinh vào những ngày này sẽ mang lại hiệu quả cao Người chăn nuôi nên thực hiện dẫn tinh cho từng lợn nái theo thời gian phù hợp để tối ưu hóa tỷ lệ thụ thai.
- Lợn cái hậu bị: ngay sau khi xác định heo cái mê ì, phối lần 1 và phối nhắc lại sau 10 - 14 giờ
- Lợn nái rạ động dục và mê ì vào 3 - 4 ngày sau cai sữa: sau khi xác định lợn mê ì 24 giờ phối lần 1 và sau đó phối nhắc lại sau 10 - 12 giờ
- Lợn nái động dục và mê ì vào 5 - 6 ngày sau cai sữa: sau khi xác định lợn mê ì 12 giờ phối lần 1 và sau đó phối nhắc lại sau 10 - 12 giờ
Kỹ thuật lấy tinh lợn đực
Dụng cụ lấy tinh gồm có: cốc đựng tinh, vải lọc, găng tay
*Trình tự thao tác lấy tinh
- Đưa lợn đực giống vào nơi lấy tinh
- Đeo găng tay cao su mềm vô trùng
- Khi đực giống nhảy và ôm giá nhảy, người lấy tinh nhẹ nhàng nắm lấy bao dương vật và mát xa để dương vật thò ra
- Khi dương vật thò ra, nắm lấy đầu xoắn dương vật kéo lệch ra khỏi giá nhảy
- Kích thích lợn đực xuất tinh
- Hứng lấy toàn bộ tinh dịch (Bỏ chất phân tiết ban đầu và keo phèn)
- Đậy cốc hứng tinh, ghi số hiệu đực giống
- Rửa sạch giá nhảy, phòng lấy tinh và các dụng cụ khác
- Vệ sinh cá nhân và thay quần áo
Cần phải chuẩn bị đầy đủ các phương tiện sau: lọ đựng tinh, xi lanh, ống dẫn tinh, giấy vệ sinh, dầu bôi trơn (vaseline), găng tay
- Trước khi phối phải vệ sinh sạch sẽ lợn cái, nhất là bộ phận sinh dục
- Kích thích lợn cái từ 3 - 5 phút theo kiểu tỏ tình của lợn đực bằng cách ngồi hay tỳ tay, đặt bao cát trên lưng lợn nái
* Thụ tinh nhân tạo cho lợn nái
- Bước 1: Trước khi dẫn tinh cho lợn nái, các biểu hiện động dục và khoảng thời gian dẫn tinh thích hợp nhất đã được xác định (sau 24 - 29 giờ)
- Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ: dẫn tinh quản, panh, bông thấm nước muối sinh lý
Để chuẩn bị tinh dịch cho quá trình thụ tinh, cần đảm bảo thể tích đạt từ 80 - 100ml và số lượng tinh trùng tiến thẳng trong mỗi liều từ 1,5 - 2,0 tỷ Tinh dịch này phải được pha chế và kiểm tra hoạt lực để đảm bảo chất lượng.
Bước 4: Vệ sinh lợn nái: Vệ sinh cơ quan sinh dục cái bằng bông thấm nước muối sinh lý sau đó lau khô bằng khăn sạch
- Bước 5: Dẫn tinh gồm các khâu sau:
+ Kích thích lợn nái bằng cách cưỡi lên lưng hay vuốt hai bên hông trong 5 phút
+ Bôi trơn dẫn tinh quản bằng gel bôi trơn
