Đề cương luận văn Thạc sĩ - Pháp luật cạnh tranh Việt Nam về kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh - Lý luận và thực tiễn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC THÀNH ĐÔNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁP LUẬT CẠNH TRANH VIỆT NAM VỀ KIỂM SOÁT HÀNH VI THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH LÝ LUẬN VÀ TH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THÀNH ĐÔNG

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU

ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ

PHÁP LUẬT CẠNH TRANH VIỆT NAM VỀ KIỂM SOÁT HÀNH VI THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH

LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số ngành: 8380107

Học viên: ĐOÀN LÊ KHANG MSHV: 2051160126

Lớp: 5D12_LKT2 Giảng viên hướng dẫn: TSKH ĐẶNG CÔNG TRÁNG

TRANG THÔNG TIN CÁ NHÂN HỌC VIÊN

1 Họ và tên học viên: Đoàn Lê Khang

Tel: 0903674768 Email: khang.doanle@gmail.com

2 Chuyên ngành: Luật Kinh tế

3 Lớp: 5D12_LKT1 Khóa: 2019 - 2021

4 Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Thành Đông

5 Giáo viên hướng dẫn: TSKH Đặng Công Tráng

Điện thoại liên hệ: 0918048703 - Email: dangcongtrang1962@ gmail.com

6 Tên đề tài: Pháp luật cạnh tranh Việt Nam về kiểm soát hành vi thỏa

thuận hạn chế cạnh tranh – Lý luận và thực tiễn

Học viên thực hiện

Đoàn Lê Khang

MỤC LỤC

Trang

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 3

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 4

2.1 Mục tiêu tổng quát 4

2.2 Mục tiêu cụ thể 4

2.3 Câu hỏi nghiên cứu 5

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 5

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 6

4.1 Về nội dung 6

4.2 Về mặt không gian 6

4.3 Về mặt thời gian 6

5 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

5.1 Nội dung nghiên cứu 7

5.2 Phương pháp nghiên cứu và thu thập thông tin, số liệu 7

6 CẤU TRÚC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN 8

7 DỰ KIẾN TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 10

8 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN

Tên đề tài: Pháp luật cạnh tranh Việt Nam về kiểm soát hành vi thỏa

thuận hạn chế cạnh tranh – Lý luận và thực tiễn

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại đã và đang là xu thế nổi bật của kinh tế thế giới Để phù hợp với xu thế đó, Việt Nam đã tiến hành công cuộc đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng Trong bối cảnh đó, cạnh tranh được thừa nhận là yếu tố đảm bảo cho việc duy trì tính năng động và hiệu quả của nền kinh tế Việc chuyển đổi sang nền kinh tế theo cơ chế thị trường cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận

sự cạnh tranh khốc liệt trên thương trường Tuy nhiên, để tránh việc phải ganh đua với nhau, cố gắng đáp ứng các yêu cầu của người tiêu dùng, nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành thì các doanh nghiệp chọn con đường dễ dàng hơn đó là bắt tay, thỏa thuận với nhau về thị trường để thu được nhiều lợi nhuận hơn, đồng thời còn có thể loại bỏ được những doanh nghiệp khác không tham gia vào thỏa thuận

Cạnh tranh trong kinh doanh là quyền cơ bản của chủ thể kinh doanh trên thị trường và được pháp luật bảo hộ Nhà nước luôn tạo điều kiện để loại

bỏ những cản trở với quá trình cạnh tranh của các chủ thể, trên cơ sở đó tạo nên môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, khuyến khích các chủ thể cạnh tranh lành mạnh nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đem lại lợi nhuận cũng như lợi ích cho người tiêu dùng Một trong những hành vi có thể gây tác động xấu đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và cần thiết phải

có sự kiểm soát của nhà nước đó là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có những tác động tiêu cực làm mất động lực thúc đẩy kinh tế, ảnh hưởng đến lợi ích của nhà nước và người tiêu dùng

Hiện nay, kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh đã được quy định trong văn bản pháp luật Tuy nhiên, các quy định về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh hiện hành vẫn chưa thực sự hoàn chỉnh và chưa có tính thực thi cao Để xây dựng và hoàn thiện các quy định của pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, ngoài việc nghiên cứu một cách đầy

đủ, toàn diện các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành thì việc học hỏi kinh nghiệm của các nước đi trước về vấn đề này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Vì vậy, nghiên cứu các quy định pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh từ đó kiến nghị các giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi là vấn đề hết sức cấp bách

Trên cơ sở những nhận định trên, tác giả quyết định lựa chọn nghiên

cứu đề tài “Pháp luật cạnh tranh Việt Nam về kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh – Lý luận và thực tiễn” làm luận văn cao học cho mình.

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu tổng quát

Mục đích của việc nghiên cứu đề tài là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, đánh giá thực trạng của pháp luật về kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, từ đó đưa ra những định hướng, giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về vấn đề này

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh;

- Tìm hiểu, phân tích khái niệm, đặc điểm liên quan đến thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, làm rõ các vấn đề lý luận pháp luật cơ bản về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

- Phân tích và đánh giá thực trạng những nội dung cơ bản pháp luật và đánh giá tình hình thực thi pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh ở Việt Nam

- Từ những nghiên cứu, phân tích trên đưa ra một số định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay

2.3 Câu hỏi nghiên cứu

Trên cơ sở mục tiêu nghiên cứu đề tài, tác giả đặt ra các câu hỏi liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu, từ đó xoay quanh các câu hỏi, các vướng mắc thực tại để tìm hiểu nghiên cứu và giải đáp các vấn đề đó nhằm hoàn thiện đề tài của mình

Cụ thể các câu hỏi nghiên cứu như sau:

(i) Hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh là gì?

(ii) Pháp luật quy định như thế nào về hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh?

(iii) Thực trạng áp dụng pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh như thế nào?

(iv) Thực trạng xử lý và giải quyết các tranh chấp về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay?

(v) Các giải pháp nhằm hoàn hiện pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam là gì?

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quan điểm pháp lý, các quy định của pháp luật liên quan đến thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, thực tiễn ban

hành và thực thi pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam, các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam và một số nước trên thế giới liên quan đến việc kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh Các thống kê của cơ quan quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương và các cơ quan chức năng khác về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh tại Việt Nam

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Về nội dung

Luận văn là tập trung vào phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật liên quan đến kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo Luật cạnh tranh và các văn bản hướng dẫn có liên quan Đề tài không đi nghiên cứu các vấn đề cụ thể về hành vi hạn chế cạnh tranh khác như lạm dụng vị trí thống lĩnh, lạm dụng vị trí độc quyền, tập trung kinh tế và các vấn đề pháp lý liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh

4.2 Về mặt không gian

Luận văn nghiên cứu pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh tại Việt Nam từ khi Luật Cạnh tranh Việt Nam năm 2004 có hiệu lực đến nay Bên cạnh đó, luận văn cũng mở rộng phạm vi nghiên cứu pháp luật cạnh tranh của một số nước có nền kinh tế thị trường phát triển như Hoa Kỳ, Úc và một số quốc gia khác

4.3 Về mặt thời gian

Luận văn nghiên cứu pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh từ khi Luật Cạnh tranh năm 2004 có hiệu lực, đến Luật Cạnh tranh năm 2018 được ban hành, có hiệu lực, các văn bản hướng dẫn thi hành và các văn bản hướng dẫn thi hành trong thời điểm hiện nay nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp mang tính khả thi trong tương lai

5 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

5.1 Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu đặc thù những vấn đề lý luận về kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh cùng với việc phân tích luật thực định và thực trạng

ở Việt Nam, tác giả đưa ra những định hướng, giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

5.2 Phương pháp nghiên cứu và thu thập thông tin, số liệu

5.2.1 Phương pháp nghiên cứu

Để làm rõ các vấn đề cần nghiên cứu nêu trên, luận văn được thực hiện trên nền tảng của phương pháp luận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng; trên

cơ sở các quan điểm, đường lối về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bên cạnh đó, tác giả đã sử dụng một số phương pháp như: Phương pháp phân tích, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh và đối chiếu, phương pháp tổng hợp và tư duy logic Trong số đó, phương pháp phân tích, so sánh và đối chiếu được sử dụng phổ biến hơn

Trên cơ sở phương pháp nghiên cứu nêu trên, các tài liệu liên quan đến

đề tài luận văn được thu thập để rà soát, phân tích và dẫn làm nội dung tham khảo Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài nghiên cứu trước đây được tổng hợp và kế thừa về mặt nội dung

5.2.2 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu

* Thu thập thông tin, số liệu thứ cấp

- Từ các công trình nghiên cứu, đăng trên sách, tạp chí, bài báo khoa học của các tác giả trong và ngoài nước

- Các tài liệu: Luận án Tiến sĩ, Luận văn Thạc sĩ, giáo trình, đề tài nghiên cứu khoa học mà các tác giả đã nghiên cứu và hoàn thiện trước đó…

- Các văn bản pháp luật, các văn bản quy phạm pháp luật như Luật, Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, Thông tư

- Các tài liệu khác: Các số liệu thống kê; các báo cáo của cơ quan nhà nước về hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

* Thu thập thông tin, số liệu sơ cấp

- Khảo sát một số tài xế taxi truyền thống về sự tham gia hoạt động của các xe công nghệ? Nhận định của họ về sự phát triển của xe công nghệ trong tương lai gần?

- Những mong muốn của họ khi phải cạnh tranh với hình thức kinh doanh vận tải mới này?

- Ý kiến của họ về việc Công ty cổ phần Ánh Dương Việt Nam (Vinasun) khởi kiện đòi Công ty TNHH GrabTaxi Việt Nam bồi thường thiệt hại vì đã vi phạm pháp luật cạnh tranh?

- Phỏng vấn người đại diện Công ty cổ phần Ánh Dương Việt Nam (Vinasun) về các giải pháp mà các hãng taxi truyền thống cần phải làm để giành lại thị phần với xe công nghệ?

- Điều tra, thu thập các tài liệu chứng cứ liên quan đến các vi phạm về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh từ các cơ quan quản lý và Tòa án nhân dân

6 CẤU TRÚC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU

Với các nội dung như các mục đã trình bày ở phần trên của đề cương nghiên cứu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNH VI THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH VÀ PHÁP LUẬT KIỂM SOÁT HÀNH VI

THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH 1.1 Tổng quan về hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

1.1.1 Khái niệm về hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

1.1.2 Đặc điểm của hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

1.1.3 Phân loại hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

1.2 Khái quát pháp luật kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

1.2.1 Khái niệm kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

1.2.2 Khái niệm, đặc điểm pháp luật kiểm soát thỏa thuận hạn chế

cạnh tranh 1.2.3 Những nội dung cơ bản của pháp luật kiểm soát thỏa thuận hạn

chế cạnh tranh 1.2.4 Sự cần thiết của việc ban hành pháp luật kiểm soát hành vi thỏa

thuận hạn chế cạnh tranh

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc ban hành và xây dựng các quy định của pháp luật về xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT HÀNH VI

THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH 2.1 Thực trạng quy định pháp luật về kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

2.1.1 Các hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

2.1.2 Hậu quả pháp lý của các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

2.1.3 Trình tự thủ tục xử lý vụ việc thỏa thuận hạn chế cạnh tranh 2.1.4 Chính sách khoan hồng đối với hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh

tranh bị cấm

2.2 Thực tiễn áp dụng xử lý hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo pháp luật Việt Nam hiện nay

2.2.1 Những kết quả đạt được trong xứ lý hành vi thỏa thuận hạn chế

cạnh tranh ở Việt Nam 2.2.2 Những hạn chế, bất cập và nguyên nhân trong xử lý hành vi thỏa

thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT CẠNH TRANH VIỆT NAM

VỀ KIỂM SOÁT HÀNH VI THỎA THUẬN HẠN CHẾ CẠNH TRANH 3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về kiểm soát hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh

3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam

3.3 Một số kiến nghị

KẾT LUẬN

Danh mục các công trình khoa học liên quan đến đề tài đã công bố Danh mục tài liệu tham khảo

Phụ lục của luận văn

7 DỰ KIẾN TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

3

- Tập hợp và hệ thống hóa các nguồn tài

liệu

- Phân tích, đánh giá các thông tin, tư liệu,

tài liệu có phù hợp với đề tài hay không

2

4

- Viết chương 1: Cơ sở lý luận

- Liên hệ với Giảng viên hướng dẫn xem

xét tính khoa học về nội dung nghiên cứu

4

5

- Hoàn thành chương 1

- Viết chương 2

- Liên hệ với Giảng viên hướng dẫn xem

xét tính pháp lý của những quy định pháp

luật

3

6

- Hoàn thành chương 2

- Viết chương 3

- Liên hệ với Giảng viên hướng dẫn xem

xét tính khả thi của các giải pháp kiến nghị

3

7

- Hoàn thiện chương 3

- Gửi luận văn cho Giảng viên hướng dẫn

xem xét đóng góp ý kiến

- Tiếp thu ý kiến góp ý của Giảng viên

hướng dẫn

3

- Hoàn chỉnh nội dung theo ý kiến đóng

góp của Giảng viên hướng dẫn

- Hoàn chỉnh toàn bộ nội dung luận văn

- Chuẩn bị bảo vệ trước hội đồng

3

9 Bảo vệ luận văn

8 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Chính phủ (2005), Nghị định số 116/2005/NĐ-CP ngày 15/9/2005 Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Cạnh tranh.

[2] Chính phủ (2005), Nghị định số 120/2005/NĐ-CP ngày 30/09/2005

Về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực cạnh tranh.

[3] Chính phủ (2014), Nghị định số 71/2014/NĐ-CP ngày 21/7/2014 Quy định chi tiết Luật Cạnh tranh về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực cạnh tranh.

[4] Cục Quản lý cạnh tranh, Báo cáo thường niên năm 2017

[5] Cục Quản lý cạnh tranh, Báo cáo thường niên năm 2018

[6] Cục Quản lý cạnh tranh, Báo cáo thường niên năm 2019

[7] Nguyễn Thị Nhung (2011), Hoàn thiện các quy định về kiểm soát các hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong Luật cạnh tranh,

Nhà nước và Pháp luật, (04), tr 5-8

[8] Quốc hội (2004), Luật Cạnh tranh 2004, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội

[9] Quốc hội (2018), Luật Cạnh tranh 2018, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội

[10] Lê Danh Vĩnh, Hoàng Xuân Bắc, Nguyễn Ngọc Sơn (2006), Pháp luật cạnh tranh Việt Nam, NXB Tư pháp, Hà Nội

[11] Phùng Văn Thành (2014), Kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo pháp luật Hoa Kỳ, Phòng Điều tra vụ việc hạn chế cạnh tranh

[12] Nguyễn Thị Trâm (2018), Pháp luật về kiểm soát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh ở Việt Nam, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, (số 1-2018), tr 43-49

[13] Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật Cạnh tranh,

NXB Công an nhân dân, Hà Nội

[14] TS Nguyễn Anh Tuấn (2017), Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong pháp luật cạnh tranh, Đặc San Thông tin Khoa học pháp lý của Bộ Tư Pháp (số 3/2017)

[15] Nguyễn Thị Hồng Vân (2011), Cạnh tranh và các dạng thức thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, tháng

7/2011

[16] Walter Gooder (1997), Từ điển chính sách thương mại quốc tế,

NXB Thống kê, Hà Nội

[17] Bryan A Garner, 2014, Black’s Law Dictionary 10th Edition, West Group, trang 2097

[18] The Australian legal dictionary – Từ điển pháp lý Australia, Nhà xuất bản Edward Arnold, (Australia) năm 1985

[19] W Kip Viscusi, John M Vernon, Josehp E Harrington, Jr

(2000), Economics of Regulation and Antitrust (Kinh tế học về

Hoạt động quản lý và Chống cạnh tranh), ấn bản số 03, The MIT Press, tr 101

[20] Hội đồng cạnh tranh Việt Nam, Vụ việc Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, http://www.hoidongcanhtranh.gov.vn/default.aspx?

page=news&do= detail&id=99

[21] Hội đồng cạnh tranh Việt Nam, Giải quyết vụ việc 12 doanh