SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ HOÀN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DẠY HỌC NHÓM THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH CHO HỌC SINH 12: “XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN L
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ HOÀN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
DẠY HỌC NHÓM THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH CHO HỌC SINH 12: “XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN”
Người thực hiện: Lê Thị Thủy Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Tin học
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
Trước sự phát triển không ngừng của nền kinh tế - xã hội, hội nhập kinh
tế ngày càng mở rộng đánh dấu thế kỷ XXI là thế kỷ của sự cạnh tranh về mặttrình độ của nguồn nhân lực Sự phát triển đó như một đơn đặt hàng hoàn toàn
THANH HOÁ NĂM 2022
Trang 3mới cho nền giáo dục nước ta hiện nay, yêu cầu nền giáo dục nước ta phải khôngngừng đổi mới mục tiêu, nội dung cũng như phương pháp nhằm tạo ra những thế
hệ mới phù hợp với thế giới và các quốc gia trong khu vực Những thế hệ này,không những phải được trang bị đầy đủ về mặt kiến thức, phẩm chất nghềnghiệp mà còn được phát triển những năng lực cần thiết và đặc biệt năng lựcthực hành là rất quan trọng
Một trong những hình thức phát huy được tính tích cực, tự lực, năng lựcthực hành của học sinh là tổ chức hoạt động theo nhóm Với học sinh cấp 3, họctập theo nhóm là một trong các phương pháp học tập hiệu quả để qua đó rèn chohọc sinh bước đầu hình thành khả năng hợp tác, chia sẻ tình cảm, bồi dưỡng,phát triển tư duy, nâng cao trình độ tri thức Học nhóm phát huy khả năng tưduy, trí tuệ của từng cá nhân và cả nhóm, giúp lĩnh hội và giải quyết các vấn đềhọc tập một cách nhanh chóng và hiệu quả
Thực hành có vai trò to lớn trong việc nâng cao hứng thúhọc tập bộ môn, góp phần vào việc giáo dục năng lực thực hành cho học sinhtrung học phổ thông Tuy nhiên, thực tế việc dạy học cho thấy rằng học sinh rấtlúng túng khi thực hành - nghĩa là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễncủa các em vẫn còn nhiều hạn chế Một phần do giáo viên chưa chú trọng đếnviệc phát triển năng lực, rèn luyện kỹ năng thực hành cho học sinh, dẫn đến việchọc sinh không có thói quen vận dụng kiến thức vào thực tiễn
Có thể nói, việc tổ chức dạy học theo phương pháp nhóm là một hướng đitốt trong quá trình đổi mới PPDH ở trường phổ thông, góp phần nâng cao chấtlượng dạy và học bô môn Tin học, đáp ứng những yêu cầu của xã hội Bên cạnh
đó, việc phát triển năng lực, đặc biệt là NLTH đóng vai trò rất quan trọng trongquá trình dạy học Người học có được NLTH nghĩa là nền giáo dục của chúng ta
đã thực sự thành công trong việc tạo ra thế hệ mới đáp ứng được nhu cầu xã hộihiện nay
Tổ chức Đoàn thanh niên trong trường THPT là một trong những tổ chứcchính trị có vai trò hết sức quan trọng trong việc xây dựng, phát triển và thựchiện các nhiệm vụ chính trị của nhà trường Với 1120 ĐVTN thì việc quản lýcũng không hề đơn giản nếu cứ quản lý bằng hồ sơ giấy tờ, mỗi khi có yêu cầucần tìm thông tin của ĐVTN thì phải tìm các giấy tờ có liên quan, rất mất thờigian, chưa kể đến các giấy tờ có thể bị thất lạc, mờ và rách nếu được sử dụngnhiều lần
Để ứng dụng CNTT vào quản lý trường học, cũng như muốn học sinh làmviệc theo nhóm, đặc biệt là muốn phát triển năng lực thực hành của các em tôiquyết định ứng dụng môn Tin học 12 để xây dựng phần mềm, để giảm bớt sổsách lưu trữ, thông tin lưu vào nhiều loại giấy tờ khác nhau Sử dụng phần mềm
để tiện dụng hơn trong việc quản lý, lưu trữ, truy xuất thông tin, đồng thờimuốn các em thấy được môn Tin học lớp 12 có những ứng dụng rất thực tế và cụthể
Trang 4Từ những yêu cầu trên, tôi lựa chọn đề tài: “Dạy học nhóm theo hướng phát triển năng lực thực hành cho học sinh 12: “Xây dựng phần mềm quản lý đoàn viên thanh niên””.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Phát triển năng lực thực hành ở học sinh lớp 12
- Phát triển năng lực làm việc nhóm
- Ứng dụng của môn Tin học 12 vào trường học: Xây dựng phần mềmquản lý ĐVTN
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
• Học sinh lớp 12A1
• Công tác quản lý ĐVTN Trường THPT Lê Hoàn
- Địa điểm: ĐVTN Trường THPT Lê Hoàn
- Thời gian: Từ tháng 9/2021 đến tháng 5/2022
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp dạy học tích cực: Dạy học nhóm theo hướng phát triểnnăng lực thực hành
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu,
hồ sơ sổ sách thực tế liên quan đến nội dung đề tài Trên cơ sở đó phân tích, tổnghợp khái quát, rút ra những vấn đề cần thiết cho đề tài
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Tham gia lấy
ý kiến của giáo viên, học sinh ở trường Từ đó xác định được những khó khăntrong công tác quản lý ĐVTN ở trường Thăm dò trao đổi ý kiến với giáo viên,học sinh về vấn đề đổi mới phương pháp quản lý ĐVTN bằng phần mềm Tiếpthu ý kiến của các giáo viên, học sinh khi tiến hành xây dựng các nội dung liênquan đến nội dung đề tài
- Phương pháp thực nghiệm: Trên cơ sở đề xuất ý tưởng đề tài sẽ giúpchúng ta giảm bớt được rất nhiều thời gian tra cứu Công tác quản lý chặt chẽ.Phục vụ báo cáo số liệu nhanh chóng, chính xác Thực hiện việc thực nghiệm tạitrường nhằm kiểm chứng kết quả nghiên cứu và đề xuất của đề tài
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Thông qua kết quả khảo sát, phântích, kiểm tra, đánh giá hiệu quả của việc tra cứu rồi rút ra những kết luận cầnthiết
Trang 52 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Hoạt động thực hành là một trong các hoạt động trung tâm trong tiến trìnhdạy học, đặc biệt là dạy học Tin học Nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập tớitầm quan trọng của thực hành trong dạy học Trong tác phẩm Phát triển tư duyhọc sinh M Alecxêep (1976) đã đề cập tới vai trò của các phương pháp dạy học,trong đó nhấn mạnh đến ý nghĩa của phương pháp thực hành là giúp học sinhhiểu sâu sắc kiến thức đã học, qua đó tiếp thu, nâng cao và tăng cường khả năngviệc vận dụng vào thực tiễn [1] Tác giả Rorbert J Mazano (2011) trong tácphẩm Nghệ thuật và khoa học dạy học đã khẳng định muốn phát triển kiến thứcphải trải qua các khâu cơ bản của thực hành [2]
Các nhà nghiên cứu đã tuyên bố rằng, “cho dù nội dung môn học như thế nào thì học sinh làm việc theo từng nhóm nhỏ cũng có khuynh hướng học được nhiều hơn những gì được dạy và nhớ lâu hơn so với các hình thức dạy học khác" - theo Barbara Gross Davis, Tools for Teaching [3].
Phương pháp thảo luận nhóm được sử dụng nhằm giúp cho mọi học sinhtham gia một cách chủ động vào quá trình học tập, tạo cơ hội cho các em có thểchia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến để giải quyết các vấn đề có liên quan đếnnội dung bài học; tạo cơ hội cho các em được giao lưu, học hỏi lẫn nhau; cùngnhau hợp tác giải quyết những nhiệm vụ chung
Khi sử dụng PPDH này, lớp học được chia thành những nhóm từ 3 đến 5người Tùy mục đích sư phạm và yêu cầu của vấn đề học tập, các nhóm đượcphân chia ngẫu nhiên hoặc có chủ định, được duy trì ổn định trong cả tiết họchoặc thay đổi theo từng hoạt động, từng phần của tiết học, các nhóm được giaonhiệm vụ giống nhau hoặc mỗi nhóm nhận một nhiệm vụ khác nhau, là các phầntrong một chủ đề chung
Ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay đã ứng dụng vào mọi mặt của đờisống kinh tế -xã hội với rất nhiều ưu điểm vượt trội: tốc độ xử lý nhanh, khảnăng lưu trữ lớn, khả năng cập nhật thông tin, cải tiến phần mềm dễ dàng
ĐVTN được biết đến như là nòng cốt, xương sống của nhà trường Việcquản lý thủ công bằng sổ sách cùng với việc thống kê rời rạc bằng Excel tuy vẫn
cơ bản đáp ứng nhu cầu quản lý hiện nay, tuy nhiên chưa được tối ưu và cònnhiều nhược điểm: tốn thời gian (nhập liệu, cập nhật thay đổi thông tin, đặc biệttrong việc tra cứu tài liệu, sách báo), dễ mắc sai sót trong thống kê Việc đemứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý ĐVTN là việc hoàn toàn hợp lý, hợpthời
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Học sinh chưa thực sự hứng thú với môn Tin học, chương trình môn Tinhọc lớp 12 luôn được xem nhẹ, không được chú trọng thường được HS “cho rarìa” vì không hấp dẫn, do các em còn “mải mê” với các môn khối, chọn trườngĐại học, tập trung ôn thi tốt nghiệp THPT
Trang 6Giáo viên chưa tạo được động lực, hứng thú để HS thấy nhu cầu tìm hiểumôn Tin Năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tế đangcòn hạn chế và lúng túng Khả năng ứng dụng của môn học chưa được khai thác.Việc dạy học theo nhóm cũng chưa được khai thác có hiệu quả.
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Quy trình thực hiện.
GV chia lớp 12A1 (sĩ số: 42) thành 10 nhóm nhỏ Các nhóm này đượcduy trì ổn định trong suốt quá trình học để xây dựng phần mềm Trong mỗinhóm: Phân tổ trưởng và thư ký cho mỗi nhóm
Bư
ớc 1 Làm việc chung cả lớp
- GV giới thiệu chủ đề thảo luận nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức:
“XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN”.
- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm
Nhóm 1 (3 HS) : Khảo sát ĐVTN trong trường THPT Lê Hoàn
Nhóm 2 (5 HS): Phân tích quy trình nhập số liệu ĐVTN mới
Nhóm 3 (3 HS): Tìm kiếm thông tin: Tìm theo tên ĐVTN, theo chi đoàn (lớp),theo xã,…
Nhóm 4 (3 HS): Quy trình báo cáo: Số lượng Đoàn viên, thanh niên theo chiđoàn, số lượng ĐVTN đóng (chưa đóng) Đoàn phí
Nhóm 5 (3 HS): Quy trình thống kê: Số lượng Đoàn viên, thanh niên theo chiđoàn, số lượng ĐVTN đóng (chưa đóng) Đoàn phí
Nhóm 6 (5 HS): Tạo Tables (bảng) để lưu dữ liệu: Thông tin đoàn viên, thông
tin chi đoàn, BTV Đoàn trường, phí sinh hoạt đoàn, sổ đoàn viên,…
Nhóm 7 (5 HS): + Tạo Forms (biểu mẫu) đăng nhập và Form main
+ Tạo Forms quản lý nhập dữ liệu + Tạo Forms tìm kiếm thông tin ĐVTN theo yêu cầu + Tạo Forms báo cáo
+ Tạo Forms thống kê dữ liệu,….
Nhóm 8 (5HS): Tạo Queries (mẫu hỏi) theo yêu cầu của Đoàn trường: BCH
chi đoàn, danh sách đoàn viên, thanh niên…giúp tạo giao diện thuận tiện choviệc nhập hoặc hiển thị thông tin
Nhóm 9 (5 HS): Tạo Reports (báo cáo):
+ Số lượng ĐV, TN theo các chi đoàn+ Số lượng ĐVTN đóng đoàn phí+ Số lượng ĐVTN toàn trường,…
Nhóm 10 (5 HS): Nhập dữ liệu cho các Tables hoặc các Form mà nhóm 6 hoặcnhóm 7 đã tạo
- GV hướng dẫn cách làm việc theo nhóm (nếu cần)
Bước 2 Làm việc theo nhóm
Các nhóm:
- Lập kế hoạch làm việc chi tiết
Trang 7- Thỏa thuận quy tắc làm việc
- Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập
- Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm
- Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm
Bước 3 Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp
- Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm
- Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, chất vấn, bình luận và bổ sung ý kiến
- GV tổng kết và nhận xét, đặt vấn đề tiếp theo, hỗ trợ (nếu cần)
Nhóm 2: Quy trình nhập số liệu Đoàn viên thanh niên mới.
- Thực hiện mỗi khi ĐVTN nhập học mới về trường Thông tin về ĐVTNbao gồm: Chi đoàn, Họ tên, ngày sinh, nơi ở hiện tại, giới tính, họ tên bố, họ tên
mẹ, số điện thoại,…(đây là dữ liệu quan trọng nhất)
- Các bước tiến hành: Nhập danh sách ĐVTN sẽ tiến hành các bước:
+ Phân loại: Theo chi đoàn (lớp)+ Đánh mã ĐVTN
+ Sắp xếp: Theo thứ tự trong sổ điểm (Vnedu hoặc CSDL ngành)
Nhóm 3: Quy trình tìm kiếm thông tin.
- Thực hiện khi có yêu cầu tìm kiếm thông tin về ĐVTN (tên ĐVTN, chiđoàn, nơi ở hiện tại, họ tên mẹ,…)
- Vai trò của việc tìm kiếm thông tin:
+ Biết đầy đủ thông tin về ĐVTN cần tìm
+ Tìm kiếm nhanh, chính xác Nâng cao hiệu quả làm việc
- Các bước tiến hành:
+ Lựa chọn các tiêu chí tìm kiếm: Tìm theo tên ĐVTN
Tìm theo chi đoàn (Lớp)Tìm theo xã (địa chỉ)+ Admin sẽ dựa vào các tiêu chí tìm kiếm được lựa chọn để tìmkiếm các thông tin liên quan đến tài liệu được yêu cầu
Nhóm 4: Quy trình báo cáo.
- Thực hiện khi có yêu cầu báo cáo về ĐVTN (Tên ĐVTN, địa chỉ, sốlượng ĐVTN theo chi đoàn, đóng Đoàn phí, )
- Vai trò của việc báo cáo: Nhanh chóng, kịp thời, chính xác Nâng caohiệu quả làm việc
- Các bước tiến hành:
+ Báo cáo số lượng Đoàn viên, số lượng Thanh niên theo chi Đoàn+ Báo cáo số lượng ĐVTN đóng (chưa đóng) Đoàn phí
Nhóm 5: Quy trình thống kê.
Trang 8- Thực hiện khi có yêu cầu thống kê về ĐVTN (số lượng ĐVTN của cácchi Đoàn, ĐVTN của cả trường)
- Vai trò của việc thống kê: Nhanh chóng, kịp thời, chính xác Nâng caohiệu quả làm việc
2.3.2 Kết quả đạt được.
2.3.2.1 Form đăng nhập.
Hình 1 Form đăng nhập quản lý người dùng
Người dùng nhập Tên tài khoản và Mật khẩu, nhấn Đăng nhập để tiếp tục
sử dụng phần mềm
Trang 9Hình 1.1 Form đăng nhập quản lý người dùng đã thành công
2.3.2.2 Giao diện chính của phần mềm.
Form main thể hiện toàn bộ các chức năng chính của phần mềm
Hình 2 Form main
* Chức năng Nhập dữ liệu:
Trang 10Hình 2.1 Form Quản lý nhập dữ liệu
- Nhập thông tin Đoàn trường:
Hình 2.1.1 Form Nhập thông tin Đoàn trường
- Nhập thông chi đoàn:
Hình 2.1.2 Form nhập thông tin các chi đoàn.
- Nhập thông tin Chức vụ:
Hình 2.1.3 Form nhập thông tin chức vụ
- Nhập thông tin lệ phí đoàn:
Hình 2.1.4 Form nhập thông tin lệ phí Đoàn
- Nhập thông tin Ban thường vụ Đoàn trường:
Trang 11Hình 2.1.5 Form thông tin Ban thường vụ Đoàn trường
- Nhập thông tin đoàn viên thanh niên (Quan trọng nhất)
Hình 2.1.6 Form nhập thông tin ĐVTN
Trang 12Hình 2.1.6.1.Thông tin ĐVTN kiểm chứng trên CSDL ngành
- Nhập thông tin sổ đoàn viên
Hình 2.1.7 Form nhập sổ đoàn viên
Trang 13- Nhập khen thưởng – Kỷ luật ĐVTN
Hình 2.1.8 Form Khen thưởng – Kỷ luật
* Chức năng tìm kiếm thông tin ĐVTN:
Hình 2.2 Form tìm kiếm thông tin ĐVTN
Trang 14- Tìm kiếm ĐVTN theo tên:
Hình 2.2.1 Form tìm kiếm thông tin ĐVTN theo tên
- Tìm kiếm ĐVTN theo địa chỉ (xã):
Hình 2.2.2 Form Tìm kiếm ĐV theo địa chỉ (Xã).
- Tìm kiếm ĐVTN theo mã chi đoàn:
Hình 2.2.3 Form tìm kiếm thông tin theo chi đoàn
Trang 15* Chức năng Báo cáo
Hình 2.3 Form Báo cáo
- Báo cáo Danh sách Đoàn viên theo chi đoàn
Hình 2.3.1 Report số Đoàn viên theo chi đoàn
- Báo cáo Danh sách Thanh niên theo chi đoàn
Trang 16
Hình 2.3.2 Report Thanh niên theo chi đoàn
- Báo cáo ĐVTN chưa nộp Đoàn phí (không có ĐVTN chưa đóng Đoànphí, nếu có sẽ hiển thị danh sách ở đây)
Hình 2.3.3 Report DS ĐVTN chưa đóng Đoàn phí
Trang 17* Chức năng Thống kê dữ liệu
Hình 2.4 Form thống kê
- Thống kê ĐVTN toàn trường
Hình 2.4.1 Report ĐVTN toàn trường
- Thống kê đoàn viên theo chi đoàn:
Trang 18
Hình 2.4.2 Report ĐVTN theo chi đoàn 12A1
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Đối với bản thân và đồng nghiệp:
Với việc ứng dụng đề tài SKKN đã góp phần tích cực trong việc tạohứng khởi cho việc mở rộng kiến thức hữu ích, tạo không khí làm việc năngđộng, hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhàtrường
Đối với học sinh:
Trang 19Sau khi triển khai các giải pháp đã nêu tại Trường THPT Lê Hoàn,qua quan sát thực tế tôi thấy rằng hiệu quả mang lại không chỉ ở việc học sinhthay đổi quan điểm đối với môn Tin Nó thực sự rất có ích cho bản thân các em,các em đã tìm được niềm đam mê thực sự trong học tập và thấy rằng môn Tinhọc có những ứng dụng rất thực tế Một kết quả quan trọng nữa là các em đã chủđộng trong việc tìm kiếm kho tàng kiến thức khổng lồ, trang bị cho mình đầy đủ
về mặt kiến thức, những phẩm chất và năng lực cần thiết để chuẩn bị hành trang
“vào đời”
Để đánh giá khách quan hiệu quả của đề tài tôi đã sử dụng phiếuđiều tra về hứng thú đối với việc dạy học nhóm theo hướng phát triển năng lựcthực hành cho học sinh 12: “Xây dựng phần mềm quản lý Đoàn viên thanh niên”
tỏ bản thân ở mỗi học sinh
Như vậy, có thể khẳng định rằng việc ứng dụng đề tài sáng kiến kinhnghiệm vào dạy học là một trong những biện pháp có hiệu quả trong việc nângcao hứng thú học tập và góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của nhàtrường
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ