Bộ môn giáo dục Quốc phòng – An ninh có nhiều nội dung thuộc nhiều lĩnh vực: Lịch sử, Địa lý, sinh học, vũ khí, y tế… đòi hỏi người giáo viên phải có kiến thức sâu rộng, chuyên môn vững
Trang 1SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
THÔNG TI
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LÊ HOÀN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY BÀI 6
“CẤP CỨU BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN THÔNG THƯỜNG
VÀ BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG” MÔN GDQP-AN LỚP10
Người thực hiện: Khương Thị Linh
Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực: GDQP - AN
THANH HÓA NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.5 Những đổi mới của sáng kiến kinh nghiệm …………2
2 NỘI DUNG 2
2.1 Cơ sở lý luận 2
2.2 Thực trạng của vấn.đề 2
2.2.1 Thực trạng chung 2
2.2.2 Thực trạng đối với giáo viên 5
2.2.3 Thực trạng đối với học sinh 3
2.3 Các giải pháp thực hiện 3
2.3.1 Tổ chức thực hiện tiết dạy theo phân phối chương trình 4
2.2.2 Cách thực hiện……….5
2.3.3.Tiến trình thực hiện đề tài 6
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 11
2.4.1 Đối với học sinh 11
2.4.2 Đối với giáo viên 11
2.4.3 Kết quả kiểm nghiệm 12
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 13
3.1 Kết luận 13
3.2 Kiến nghị 14
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do trọn đề tài
Giáo dục Quốc phòng – an ninh (GDQP-AN) là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong công tác Quốc phòng của Đảng, qua đó nhằm bồi dưỡng kiến thức Quốc phòng cần thiết, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào, tự tôn của dân tộc cho học sinh đối với việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Ý thức sâu sắc vị trí, tầm quan trọng của công tác GDQP-AN, những năm qua trường THPT Lê Hoàn đã quán triệt sâu sắc nghị quyết Trung ương 8 (Khóa XI) của Bộ Chính trị về đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Nghị quyết về chiến lược bảo
vệ Tổ quốc trong tình hình mới
Bộ môn giáo dục Quốc phòng – An ninh có nhiều nội dung thuộc nhiều
lĩnh vực: Lịch sử, Địa lý, sinh học, vũ khí, y tế… đòi hỏi người giáo viên phải
có kiến thức sâu rộng, chuyên môn vững thì mới truyền tải được nội dung của chương trình đến với học sinh một cách đầy đủ và hiệu quả nhất
Giáo viên cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hoá hơn nữa quá trình học tập của học sinh, phải tạo ra được cơ chế buộc học sinh phải tham khảo tài liệu, chủ động nắm bắt nội dung môn học, nhằm hiểu sâu hơn nữa kiến thức Đồng thời, cần cải tiến phương pháp học tập của học sinh, bởi hoạt động của giáo viên trên lớp đã bao hàm hoạt động của học sinh; cũng như vậy, hoạt động học của học sinh luôn chứa đựng vai trò giảng dạy của giáo viên Để dự báo năng lực học tập, tự giáo dục của học sinh, năng lực giảng dạy của giáo viên, từ đó điều chỉnh, cải tiến phương pháp học tập của học sinh, phương pháp giảng dạy của thầy Có như vậy, chúng ta mới thực sự biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo
Một trong những nội dung mà hiện nay được xã hội rất quan tâm, nhà trường luôn chú trọng đó là: KỸ NĂNG SỐNG Lứa tuổi các em học sinh hiện nay rất thờ ơ hay thiếu hiểu biết với những kỹ năng cơ bản như: cấp cứu ban đầu, băng bó vết thương, hô hấp nhân tạo… Điều quan trọng hơn cả đó là do giáo viên chưa có chuyên môn vững, phương pháp tổ chức giảng dạy chưa thu hút được học sinh, làm cho các em không quan tâm nhiều đến nội dung này Chính vì lý do đó tôi mạnh dạn chọn đề tài: BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY BÀI 6 “CẤP CỨU BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN THÔNG THƯỜNG VÀ BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG ” MÔN GDQP – AN LỚP 10
1.2 Mục đích nghiên cứu
Tìm và đưa ra các biện pháp áp dụng trong thực tiễn giảng dạy nhằm nâng
cao chất lượng dạy và học, góp phần nâng cao hiệu quả và thành tích trong các
kì thi
Trang 41.3 Đối tượng nghiên cứu
Tập trung nghiên cứu đề tài: Biện pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy bài 6
“Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” môn GDQP – AN lớp 10 Đề tài được áp dụng giảng dạy các lớp khối 10 (10A3,10A5) tại trường THPT nơi tôi giảng dạy
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Sưu tầm, nghiên cứu tài liệu, thu thập thông tin
- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát qua các lớp tập huấn, chuyên đề thảo luận, thử nghiệm thục tế và thực hiện một số tiết dạy để rút kinh nghiệm
- Phương pháp thống kê toán học
1.5 Những điểm mới của SKKN
- Xác định được thực trạng giảng dạy môn GDQP – AN trong trường THPT nói chung và tại trường THPT Lê Hoàn nói riêng
- Đưa ra các giải pháp xây dựng kế hoạch dài hạn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời nâng cao hiệu quả các kì thi HSG
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Mục tiêu của giáo dục là : Giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực, tính năng động sáng tạo, hình thành và bồi dưỡng nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho họ hành trang bước đầu, là cơ sở để tiếp tục học lên các bậc học cao hơn hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc
Để thực hiện mục tiêu trên, trong những năm qua trường THPT Lê Hoàn
đã luôn tổ chức chỉ đạo trực tiếp tổ chuyên môn GDQP- AN xây dựng kế hoạch, đưa vào kế hoạch hoạt động chung của nhà trường Từ đó triển khai và thực hiện nghiêm túc các kế hoạch, chỉ tiêu mà hội nghị CNVC đã đề ra Nhờ đó đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ trong từng năm học Trong đó công tác GDQP –
AN là một điển hình Để có được kết quả đó, ngay từ đầu năm học, bản thân tôi
đã cùng với các đồng chí trong tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể Từ đó xác định rõ mục tiêu, yêu cầu của việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1.Thực trạng chung
Trước hết tôi phải khẳng định rằng môn GDQP có một vị trí vô cùng quan
trọng trong việc bảo vệ Tổ quốc trong cứ thời kỳ nào Kiến thức bộ môn GDQP khá phong phú và có tính khái quát cao, trang bị cho con người những hiểu biết
có tính chất định hướng trong các hoạt động thực tiễn và nhận thức của mình
Từ thực tiễn giảng dạy tôi thấy nếu giáo viên chỉ dừng lại ở việc giảng dạy kiến thức một cách thuần túy thì học sinh không chỉ khó hiểu bài mà còn cảm thấy không mặn mà với môn học Nhiều giáo viên đã ý thức được điều này và đã phát huy hết tinh thần trách nhiệm trong công tác giảng dạy Tuy nhiên bên cạnh
Trang 5đó vẫn còn một bộ phận giáo viên còn ngại đổi mới phương pháp, ngại tìm tòi
do đó đã làm ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy
Môn GDQP là bộ môn góp phần trực tiếp vào việc hoàn thiện nhân cách cho học sinh, nhất là giáo dục về lòng yêu nước Nội dung của bộ môn này rất phong phú báo gồm các kiến thức tổng hợp, xác định được tầm quan trọng đó nên mỗi giáo viên dạy bộ môn luôn cố gắng làm tốt trách nhiệm của mình, thường xuyên tìm tòi, đổi mới phương pháp nhằm mục đích tạo ra hứng thú cho người học Đây là bộ môn có mối liên hệ khá chặt chẽ với nhiều bộ môn khác thuộc khoa học xã hội
Nhiều giáo viên đã mạnh dạn đổi mới phương pháp vận dụng vào bài dạy nên hiệu quả tiết học khá cao Bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên còn hời hợt trong công tác giảng dạy, chưa xác định cho học sinh được động cơ, mục đích học tập cũng như niềm say mê làm cho các em có thái độ thờ ơ thiếu gắn bó với môn học, đặc biệt là hạn chế trong việc liên hệ với kiến thức các khoa học khác
Trong chương trình lớp 10 của môn GDQP bài 6, trong quá trình giảng dạy bản thân tôi thấy vấn đề giáo viên dạy bài này nếu không tường tận kiến thức các lĩnh vực môn học khác để giải đáp trước học trò thì thật sự là khó khăn
Sự cảm hóa học sinh đối với môn học phải bằng tính thuyết phục bài giảng lý thuyết và thực hành của giáo viên ở trên lớp Điều đó đòi hỏi một trình độ chuyên môn và nghệ thuật sư phạm của giáo viên
2.2.2 Thực trạng đối với giáo viên
* Giáo viên: Hiện nay giáo viên giảng dạy bộ môn GDQP gặp những
thuận lợi đồng thời gặp không ít khó khăn khi giảng dạy bộ môn này
+ Thuận lợi:
- Chương trình SGK có nhiều cải tiến nên tạo được sự hứng thú cho học sinh
- Tài liệu hỗ trợ công tác giảng dạy khá phong phú
- Việc trang bị các thiết bị dạy học đã hỗ trợ khá tốt cho công tác giảng dạy + Khó khăn:
- Đội ngũ giáo viên chưa được đạo tạo bài bản (dạy kiêm nhiệm)
- Một bộ phận giáo viên ngại tự học, tự bồi dưỡng
- Việc ứng dụng thiết bị hiện đại vào hoạt động dạy và học còn hạn chế -Vận dụng phương pháp còn chưa được quan tâm một cách thường xuyên
- Khuôn viên của trường nhỏ hẹp, thao trường bãi tập, phòng học, hội trường còn thiếu thốn hạn chế
- Học sinh có đầu vào thấp, chưa có ý thức tự giác trong những môn học mang tính lý luận, chính trị
2.2.3 Thực trạng đối với học sinh
Nhiều học sinh đã nhận thức được ý nghĩa to lớn của bộ môn nên đã tiếp
thu bài học tốt Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn có một số em xem việc học chỉ là sự đối phó Chừng nào mà chưa phát huy được tinh thần hợp tác của học sinh thì hoạt động dạy và học sẽ khó phát huy hết hiệu quả
Trang 62.3 Các giải pháp thực hiện
Do đặc điểm kiến thức môn GDQP, bản thân môn học đã chứa đựng kiến
thức nhiều môn học nên trong quá trình dạy thì việc tìm tòi phương pháp mới là điều không thể thiếu, nhưng vấn đề đặt ra là việc sử dụng biện pháp như thế nào mới đem lại hiệu quả Qua thực tiễn dạy học, tôi rút ra một số vấn đề cần lưu ý đối với việc sử dụng Biện pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy bài 6 “Cấp cứu ban
đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” môn GDQP – AN lớp 10.
Thứ nhất: Đối với từng bài, từng phần, xuất phát từ mục tiêu môn học,
chuẩn kiến thức, từ đối tượng học sinh và đặc biệt xuất phát từ đặc điểm tri thức khoa học
cụ thể người giáo viên cần lựa chọn biện pháp phù hợp Nếu việc lựa chọn không phù hợp sẽ dẫn đến tình trạng hiểu sai, lệch lạc vấn đề, làm bài dạy thêm rối và phức tạp
Thứ hai: Khi sử dụng biện pháp nâng cao phải bảo đảm nội dung và cấu
trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứng nhắc mà cần tạo ra những chân trời mở cho sự tìm tòi sáng tạo trong các phương án tiếp nhận của học sinh, trên cơ sở bảo đảm được chủ đích, yêu cầu chung của giờ học, phải gợi cho học sinh để học sinh sử dụng những kiến thức đã có Hiểu được nguyên nhân, triệu chứng, cấp cứu ban đầu và dự phòng một số tai nạn thường gặp bằng các biện pháp đơn giản, dễ thực hiện Hiểu được mục đích, nguyên tắc băng vết thương, các loại băng và kĩ thuật các kiểu băng cơ bản
2.3.1 Tổ chức thực hiện bài dạy theo phân phối chương trình
* Đối với giáo viên:
- Đầu năm học 2021-2022 nhà trường phân tôi dạy khối 10 Tổng khối 10
có 8 lớp trong đó tổng số học sinh là 360 em
Qua quá trình dạy và tổ chức kiểm tra, thi học kỳ 1 tôi nhận thấy học lực của 2 lớp 10A3 và 10A5 tương đương nhau, 2 lớp có số lượng học sinh bằng nhau: 42 em/ lớp
Kết quả thi Học kỳ 1 của lớp 10A3, 10A5 như sau:
Lớp
Tổng số
học
sinh
Số học sinh đạt điểm 8 - 9
Số học sinh đạt điểm 6 - 7
Số học sinh đạt điểm 4 - 5
Số lượng Tỷ lệ%
Số lượng Tỷ lệ%
Số lượng Tỷ lệ %
Thống kê cho thấy:
+ Cả 2 nhóm có số lượng và tỉ lệ học sinh tương quan nhau về các mức độ
Vì vậy tôi đã chọn lớp 10A5 làm nhóm đối chứng và lớp 10A3 làm nhóm thực nghiệm
Trang 7Nhiệm vụ của giáo viên:
+ Tổ chức dạy và học nghiêm túc, thực hiện theo phân phối chương trình, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập cho từng học sinh, từng tổ nhóm Giáo dục quốc phòng, an ninh cho học sinh ngày càng phải có chất lượng, hiệu quả đã tạo
ra môi trường học tập, rèn luyện cho học sinh
+ Định hướng đổi mới phương pháp dạy học là hướng tới hoạt động tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học, thiết bị dạy học, khả năng vận dụng và truyền đạt kiến thức một cách linh hoạt
+ Việc cập nhật thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng đóng vai trò hết sức quan trọng, giúp cho giáo viên có nhiều kiến thức mới, phong phú trong thực tiễn, để giảng dạy tốt
+ Mặt khác, đối với giáo viên giáo dục quốc phòng – an ninh, công việc giảng dạy phải gắn liền với tìm tòi, nghiên cứu khoa học Đây là biện pháp để không ngừng tích luỹ kiến thức, nâng cao trình độ, gọt sắc tư duy, góp phần tìm
ra những hình thức, biện pháp thích hợp truyền đạt tri thức tới người học
* Đối với học sinh:
- Học sinh lớp đối chứng 10A5, dạy và học theo phương pháp truyền thống
- Lớp thực nghiệm 10A3 chia làm 4 nhóm, tổ chức bốc thăm 8 nội dung, về nhà chuẩn bị nội dung của mình sau tiết học đầu tiên:
1 Tìm hiểu về tai nạn do BONG GÂN và SAI KHỚP.
2 Tìm hiểu về tai nạn do NGẤT và ĐIỆN GIẬT.
3 Tìm hiểu về tai nạn do NGỘ ĐỘC THỨC ĂN và CHẾT ĐUỐI.
4 Tìm hiểu về tai nạn do SAY NẮNG, SAY NÓNG và NHIỄM ĐỘC LÂN HỮU CƠ.
Cho học sinh lớp thực nghiệm bốc thăm sau tiết học đầu tiên, về nhà chuẩn
bị nội dung của nhóm mình, tiết học tuần tiếp theo sẽ trình bày
2.3.2 Cách thực hiện
Để thực hiện một nội dung trước hết giáo viên hướng dẫn học sinh phần trình bày, trình tự bố cục nội dung do nhóm mình đảm nhiệm:
- Trình bày nội dung bằng trình chiếu Power point: Bố cục thực hiện nội
dung gồm dàn ý như sau:
* Phần đại cương: Làm rõ khái niệm, tính chất phổ biến, nguyên nhân xảy
ra tai nạn, tính chất tổn thương
* Phần triệu chứng: mô tả triệu chứng tại chỗ, triệu chứng toàn thân, khái
quát nội dung ngắn gọn dễ hiểu, dễ nhớ, triệu chứng điển hình
* Phần cấp cứu và cách đề phòng: đưa ra những biện pháp đơn giãn dễ
hiểu, dễ làm, có khả năng tiến hành tại chỗ
Lưu ý: Mỗi bài thuyết trình của nhóm phải lưu tên file theo hướng dẫn của giáo viên
Ví dụ: tổ1lớp10a3 Tổ2lớp10a3
- Giáo viên cần hướng dẫn kỹ cho học sinh trình bày nội dung qua powerpoint như sau:
* Thời gian không quá 10 phút cho một tổ trình bày
Trang 8* 20 slide là tối đa cho một thuyết trình của mỗi nhóm.
* Cỡ chữ 28 tối thiểu trên các slide
* Không nên có nhiều chữ trong 1 slide Cần chèn hình ảnh, clip và trình bày thông qua hiểu biết của nhóm
* Không nên có quá nhiều hiệu ứng, phông màu hình nền và chữ phải tương phản
* Giáo viên hướng dẫn cho học sinh tiếp cận những webside để tìm tài liệu như: http://www.quocphonganninh.edu.vn,
http://ehospital.vn/phuong-phap-so-cuu-nguoi-bi-duoi-nuoc-dung-cach-226.html
http://cskh.hcmpc.vn/thongtin/capcuu_diengiat, www.qdnd.vn/, hoặc các em có thể tham khảo sách báo, tạp chí, …thêm phần sinh động nhưng không đi quá xa nội dung của bài học Nội dung chính từ sách giáo khoa GDQP&AN lớp 10 làm trọng tâm
* Cuối phần trình bày của mỗi nhóm phải có danh sách cụ thể của cả nhóm
2.3.3 Tiến trình thực hiện đề tài:
* Trước khi vào tiết học:
Giáo viên coppy tất cả các nội dung của học sinh đã chuẩn bị vào máy tính, mỗi lớp 1 thư mục riêng
Ví dụ: F:\BaiThuyettrinhHS10\10A1\To4-10A1.pptx
Giáo viên kiểm tra lại để bắt đầu buổi học được thuận lợi Riêng tôi thì hướng dẫn cho các em gửi qua email trước 1 tuần lên lớp Đối với những nhóm
có file hình riêng, video, clip thì giáo viên cần hướng dẫn các em nén thành 1 tập tin rồi gửi
* Bắt đầu tiết học:
Các nhóm đã bốc thăm lên trình bày nội dung của nhóm, mỗi nhóm 2 em, một em thuyết trình, một em điều khiển trình chiếu
Trang 9LỚP 10A3 TRÌNH BÀY LÝ THUYẾT Mỗi nhóm trình bày, giáo viên mời từ 2 đến 3 học sinh của các nhóm khác nhận xét Sau đó giáo viên đánh giá, bổ sung và chấm điểm phần trình bày của từng nhóm
Mỗi nhóm trình bày, với thời lượng 6 phút cho 1 nhóm Thời gian còn lại giáo viên đánh giá và kết luận tiết học
- Lớp đối chứng 10A5 tiến hành dạy theo phương pháp cổ điển Giáo viên phân chia nội dung bài học cho các tổ về nhà soạn vào vở Hôm sau sẽ lên trình bày trên bảng
LỚP 10A5 TRÌNH BÀY LÝ THUYẾT
Theo phân phối chương trình GDQP&QN lớp 10 thì bài 6: CẤP CỨU BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN THÔNG THƯỜNG VÀ BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG có 5 tiết, trong đó có 2 tiết lý thuyết, 3 tiết thực hành Trong 2 lý thuyết tôi đã tổ chức giảng dạy ở phòng học của lớp và phòng học CNTT của trường 3 tiết thực hành tôi tiến hành tổ chức dạy ở sân trường
Nội dung biện pháp dạy thực hành cả 2 lớp đều giống nhau, giáo viên thực hiện giảng dạy theo 3 bước như sau:
Trang 10Bước 1: Giáo viên làm nhanh những nội dung trong tiết học.
Bước 2: Làm chậm kết hợp phân tích kỹ để học sinh nắm
Bước 3: Làm tổng hợp để học sinh nắm rõ hơn
Một số hình ảnh về hoạt động dạy học thực hành của học sinh trường Lê Hoàn
Học sinh ngồi tập trung nghe giáo viên phổ biến nội dung buổi học