luôn tìm cách đổi mới về phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao chất lượng và kết quả học tập cho học sinh như: ứng dụng Công nghệ thông tin đưa phim ảnh vào giảng dạy, sử dụng
Trang 11 – Mở đầu.
1.1 Lý do chọn đề tài.
GDQP – là một bộ phận của nền quốc phòng toàn dân, nhằm thống nhất kiến thức về quốc phòng – an ninh cho tất cả các đối tựng trong đó đặc biệt quan trọng với đối tượng học sinh THPT thế hệ trẻ chủ nhân tương lai của đất nước
Qua môn học này giúp học sinh hình thành nhân cách một cách tích cực, hiểu về quá trình dựng nước và giữ nước của Cha ông tư hào về lịch sử dân tộc, hình thành và phát huy long yêu nước chủ nghĩa anh hung cách mạng của dân tộc, lối sống có nề nếp, kỉ luật , lành mạnh và văn minh nâng cao bản lĩnh, tránh xa những tệ nạ của xã hội, biết cách vượt qua mội khó khăn trong cuộc sống Sẵn sàng chiến đấu hi sinh để bảo vệ độc lập tự do cho tổ quốc, bảo vệ độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ chế độ …
GDQP-AN là một môn học bao gồm nhiều kiến thức về khoa học xã hội, nhân văn, khoa học tự nhiên lẫn khoa học kĩ thuật quân sự Là một môn học không chỉ trang bị những vấn đề cơ bản về đường lối quân sự của Đảng,
tư duy về QPAN và kiến thức quân sự cần thiết mà còn rèn luyện, bồi dưỡng nhân cách sống con người CNXH Tuy nhiên, đây là một môn học nằm trong nhóm môn học có tỉ lệ lí thuyết chiếm trên 60% chương trình môn học Chính vì lí do đó, cùng với những nhận thức non nớt của học sinh, các em thường dành nhiều thời gian cho các môn học mà các em cho là quan trọng hơn, có thể thi Đại học, cao đẳng… (Vd: Toán, lí, hóa, anh văn….) mà xem nhẹ môn học này, các em thường không học bài cũ trước khi đến lớp hoặc ít khi đọc trước bài mới, dẫn đến kết quả học tập chưa cao và chưa nhận thức hết tầm quan trọng của môn học Trải qua gần 20 năm công tác và giảng dạy
Trang 2luôn tìm cách đổi mới về phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao chất lượng và kết quả học tập cho học sinh như: ứng dụng Công nghệ thông tin đưa phim ảnh vào giảng dạy, sử dụng giáo án điện tử, viết bài thu hoạch
cá nhân, thảo luận nhóm….Trong các phương pháp kể trên, qua một thời gian dài áp dụng tôi nhận thấy rằng phương pháp “Thảo luận nhóm” không chỉ mang lại hiệu quả cao trong học tập, giúp các em có thể ghi nhớ kiến thức ngay trên lớp mà còn giúp các em phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân ….đồng thời giảm bớt thời gian để học bài cũ ở nhà Từ đó, giúp các em có hứng thú với môn học, mang lại kết quả giáo dục cao hơn Trên cơ sở đó, tôi đưa ra một vài kinh nghiệm sử dụng phương pháp “Thảo luận nhóm” để giảng dạy nội dung các bài học lí thuyết môn GDQP-AN
1.2 Mục đích nghiên cứu
Môn học GDQP – AN có vai trò rât quan trọng trong đời sống xã hội cũng như đối với học sinh trong việc hình thành nhân cách lối sống trong sạch, lành mạnh …… nhưng rất nhiều học sinh còn chưa coi trọng môn học này bởi nhiều lý do khác nhau như môn học này không liên quan đến các kì thi tốt ngiệp THPT cũng như các kì thi tuyển sinh, bởi vậy các em học sinh tiếp thu kiến thức môn học một cách thụ động, hời hợt và đối phó
Mặt khác môn học GDQP – AN là môn học có lượng kiến thức tổng hợp liên quan đến nhiều môn học như (GDCD, Địa Lý, Chính trị, Hướng nghiệp ), và đặc biệt có nhiều bài lý thuyết việc vận dụng các phương pháp truyền thống như thuyết trình, trực quan, vân dụng công nghệ thông tin vào bài dạy vẫn chưa giúp học sinh trong việc chủ động tiếp thu kiến thức điều
đó ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả của môn học
Trang 3Vì những lý do trên tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài này để nghiên cứu nhằm khắc phục những mặt còn hạn chế, tạo hưng thú cho học sinh trong quá trình học tập đồng thời góp phần nâng cao chất lượng cho học sinh trong môn học này
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp thảo luận nhóm vào dạy học các bài
lý thuyết môn GDQP – AN ở trường THPT Tống Duy Tân
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Giáo viên chuận bị câu hỏi thảo luận cho các nhóm học sinh trên lớp
- Chia hoc sinh trong lớp thành nhom nhỏ và chon trưởng nhóm “thủ lĩnh”
để điều hành, quản lí hoạt động của nhóm
- Yêu cầu các thành viên trong nhóm đều phải tham gia hoạt động chung của nhóm
1.5 Những điểm mới của sang kiến kinh nghiệm.
“Thảo luận nhóm” là một hình thức học tập mang tính hợp tác nhằm
nâng cao chất lượng của học sinh – học sinh đóng vai trò chủ động trong việc tiếp thu kiến thức bài học, không còn bị động trong việc tiếp thu kiến thức nhủ các phương pháp học truyền thống trước đây, đó là: phấn trắng – bảng đen; thầy đọc – trò chép; thầy giảng – trò nghe… giúp cho người học chiếm lĩnh tri thức chứ không phải lĩnh hội tri thức Học sinh có cơ hội giao lưu, trao đổi, thảo luận với nhau để đạt được kết quả cao trong học tập về nhiều mặt Theo cách học này, học sinh được tạo cơ hội tự dặt câu hỏi, thảo luận, trình bày quan điềm của cá nhân và cùng hợp tác trao đổi kiến thức Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả của việc học nhóm, giáo viên là đóng vai trò rất quan trọng Giáo viên phải cung cấp nền tảng kiến thức cho học sinh, phải khơi gợi được hứng thú của học sinh bằng cách chọn những chủ đề
Trang 4tương ứng với trình độ của các em, đưa ra những câu hỏi hoặc những vấn đề
để học sinh tư duy một cách sâu sắc hơn Bên cạnh đó, quá trình cộng tác phải được sắp xếp để đảm bảo các thành viên trong nhóm đều phải tham gia một cách tích cực
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lý luận của sang kiến kinh nghiệm.
Môn học GDQP – AN có vai trò rât quan trọng trong đời sống xã hội cũng như đối với học sinh trong việc hình thành nhân cách lối song trong sạch, lành mạnh …… nhưng rất nhiều học sinh còn chưa coi trọng môn học này bởi nhiều lý do khác nhau như môn học này không liên quan đến các kì thi tốt ngiệp THPT cũng như các kì thi tuyển sinh, bởi vậy các em học sinh tiếp thu kiến thức môn học một cách thụ động, hời hợt và đối phó
Mặt khác môn học GDQP – AN là môn học có lượng kiến thức tổng hợp liên quan đến nhiều môn học như (GDCD, Địa Lý, Chính trị, Hướng nghiệp ), và đặc biệt có nhiều bài lý thuyết việc vận dụng các phương pháp truyền thống như thuyết trình, trực quan, vân dụng công nghệ thông tin vào bài dạy vẫn chưa giúp học sinh trong việc chủ động tiếp thu kiến thức điều
đó ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả của môn học
Vì những lý do trên tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài này để nghiên cứu nhằm khắc phục những mặt còn hạn chế, tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập đồng thời góp phần nâng cao chất lượng cho học sinh trong môn học này
2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Để không ngừng nâng cao kết quả học tập của các em, tôi đã không
ngừng học hỏi, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn và tiến hành vận dung vào bài giảng một số phương pháp như: Ứng dụng CNTT đưa hình ảnh vào bài
Trang 5giảng, Phương pháp trình chiếu, viết bài thu hoạch, … Song kết quả đạt được trong năm học chưa cao như kỳ vọng
Cụ thể:
hs
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Từ những kết qủa trên tôi nhận thấy phương pháp “Thảo luận nhóm” mang lại hiệu quả giáo dục toàn diện hơn, ngoài ra thảo luận nhóm còn là phương pháp thể hiện rõ nhất sự đổi mới trong phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm Giúp cho học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học, phát triển kĩ năng nói, giao tiếp tranh luận nên tôi đã
áp dụng vào thực tiễn các bài học lý thuyết trên lớp
Tuy nhiên khi tiến hành phương pháp này còn gặp phải một số hạn chế
như sau:
Một là: học sinh chưa quen với cách học mới, nên còn bở ngỡ thiếu tự
tin, không dám nêu ra quan điểm của mình và đây chính là một trở ngại lớn nhất khi đưa phương pháp này vào giảng dạy
Hai là: Khi phân chia nhóm để thảo luận Giáo viên phải phân chia như
thế nào cho hợp lí, chọn những bạn có năng lực vượt trội làm trưởng nhóm
“thủ lĩnh” để nhóm học tập có hiệu quả
Trang 6Ba Là: Tạo động lực để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có
tinh thần trách nhiệm và quyết tâm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại
Để áp dụng tốt phương pháp này ta cần giải quyết được 3 mặt hạn chế
nêu trên bằng những phương pháp sau:
Thứ nhất: Để giúp học sinh làm quen với cách học mới, giúp các em chủ
động, tự tin, dám nêu ra quan điểm của mình chúng ta cần phải trải qua một thời gian để các em thích ứng Trong những tiết học đầu tiên chúng ta nên băt đầu từ những câu hỏi đơn giản dễ giải quyết, rồi tăng dần đọ khó giúp các em tự tin dần với phương pháp mới
Ví dụ: Ở khối 10 trong Bài 1: Truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Phần I: Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam Giáo viên
nêu câu hỏi: Bằng những kiến thức lịch sử đã học, các em hãy trả lời câu
hỏi sau ”.
Câu 1 Nhà nước đầu tiên của dân tộc ta có tên gọi là gì?
Câu 2 Những cuộc chiến tranh giữ nước đầu tiên của dân tộc việt nam do ai lãnh đạo? diễn ra vào thời gian nào
Câu 3 Hãy nêu những cuộc đấu tranh giành độc lập (từ thế kỉ I đến thế kỉ X)
………
Ví dụ: Ở Khối 11 trong Bài 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biện giới
quốc gia Giáo viên nêu câu hỏi: Bằng những kiến thức của mình, các em
hãy trả lời câu hỏi sau ”.
Câu 1 Lãnh thổ quốc gia là gì?
Câu 2 Lãnh thổ quốc gia được cấu thành từ những bộ phận nào?
Câu 3 Lành hải là gì? ……
Trang 7Ví dụ: Ở lớp 12 Bài 2: Một số hiểu biết về nền Quốc phòng toàn dân và
an ninh nhân dân Giáo viên nêu câu hỏi: Bằng những kiến thức của mình,
các em hãy trả lời câu hỏi sau ”.
Câu 1 Các em hiểu thế nào là nền Quốc phòng toàn dân – an ninh nhân đân? Câu 2 Đặc điểm nền quốc phòng toàn dân – an ninh nhân dân?
Câu 3 Tư tưởng chỉ đảo của Đảng về thực hiện nhiêm vụ nền quốc phòng toàn dân an ninh nhân dân?
Qua những cách này chúng ta đã dần giúp cho các em chủ động, tự tin làm quen với cách học mới và dần yêu thích phương pháp “Thảo luận nhóm”
Thứ hai: Khi phân chia nhóm để thảo luận Giáo viên phải phân chia như
thế nào cho hợp lí, chọn những bạn có năng lực vượt trội làm trưởng nhóm
“thủ lĩnh” để nhóm học tập có hiệu quả
Theo cá nhân tôi chúng ta nên sử dụng phương pháp sau để chọn ra thủ lĩnh nhóm đạt yêu cầu: Chúng ta chia thành 4 nhóm theo 4 tổ của lớp, mỗi tổ
có 3 bàn học, giáo viên đưa ra một câu hỏi về kiến thức môn học hoặc kiến thức xã hội, yêu cầu mỗi bàn học thảo luận để tìm ra đáp án, giáo viên cho thời gian đủ để quan sát hoạt động của các em Từ hoạt động này chúng ta sẽ chọn ra một em nổi trội trong bàn có khả năng lãnh đạo, thuyết trình Như thế mỗi bàn chúng ta sẽ chọn được một em học sinh Mỗi tổ ta sẽ có 3 học sinh để tiếp tục lựa chọn nhóm trưởng bằng cách vừa nêu trên Tiếp tục cho
3 em trong tổ vừa chọn ngồi lại cùng một bàn và giáo viên đặt câu hỏi để các
em trao đổi thảo luận trả lời đáp án Trong 3 em này chúng ta sẽ chọn một
em được nhóm bầu lên để thuyết trình nội dung hoặc em nào có tinh thần xung phong để bầu làm nhóm trưởng Nhóm trưởng có nhiệm vụ điều hành Phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm
Trang 8Đây là một khâu quan trọng để thay đổi phương pháp trong dạy và học Nó cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ năng làm việc, giao tiếp trong nhóm, là những viên gạch đầu tiên để thực hiện thành công phương pháp “thảo luận nhóm”
Thứ ba: Tạo động lực để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh
thần trách nhiệm và quyết tâm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại
Để làm tốt điều này, cần có sự phối hợp tốt giữa trưởng nhóm, cán sự lớp và giáo viên Đánh giá trực tiếp vào kết quả, ý thức của từng nhóm là điều thực sự cần trong giai đoạn đầu Ở đây ta áp dụng chính sách thưởng phạt trong thảo luận: Chúng ta thưởng cho những học sinh tham gia sôi nổi, nhiệt tình, có ý thức cao trong hoạt động của nhóm và trong quá trình học tập bằng cách cộng điểm ưu tiên Phạt những em mất trật tự, không tham gia thảo luận, làm việc hoặc nói chuyện riêng… bằng cách nhắc nhở, cảnh cáo, viết kiểm điểm hoặc trừ điểm…
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Mặc dù thời gian thời gian một tiết dạy còn hạn chế, nhưng khi tôi vận dụng phương pháp này vào các tiết dạy đã đạt được những kết quả khả quan Phương pháp này khi áp dụng vào một số nội dung lí thuyết của môn học phù với với chương trình sách giáo khoa và đảm bảo phương pháp học mới Học sinh có hứng thú hơn trong học tập, tích cực chủ động chiếm lĩnh tri thức và phát triển được nhiều kĩ năng Từ đó, không khí học tập trở nên sôi nỗi và nhẹ nhàng, học sinh thích thú với môn học so với phương pháp truyền thống trước đây.Qua phương pháp học sinh tự nghiên cứu, sau đó trao đổi thảo luận đã giúp các em phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến
Trang 9thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tạo niềm vui, hứng thú trong học tập
Khi một học sinh đại diện nhóm lên trình bày các em còn lại chú ý lắng nghe xem bạn mình trình bày có đầy đủ ý không, hoặc khi nhóm khác lên trình bày các em cũng chú ý lắng nghe xem kết quả có giống với kết quả của nhóm mình hay không? Chính việc lắng nghe đó đã giúp các em có thể ghi nhớ kiến thức ngay trên lớp học một cách dễ dàng, không cần phải dành nhiều thời gian học thuộc lòng bài ở nhà Từ đó, giảm bớt đi áp lực của môn học và gây hứng thú cho học sinh dần dần làm cho các em yêu thích môn học hơn Kết qua học tập cũng cao hơn trước rất nhiều
Cụ thể:
hs
3 Kết luận và kiến nghị.
3.1 Kết luận
“Thảo luận nhóm” là một phương pháp dạy và học nhằm mang lại kết
quả cao trong giáo dục Nó không những giúp các em có thể ghi nhớ kiến thức ngay trên lớp, giảm bớt thời gian để học bài củ ở nhà mà còn giúp cho học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học, giúp học sinh phát triển kĩ năng nói, giao tiếp – tranh luận, khả năng làm việc độc lập của
Trang 10cá nhân Qua đó phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao tinh thần đoàn kết và kết quả học tập Tuy nhiên, để vận dụng tốt và rộng rãi phương pháp này vào dạy học ngoài những giải pháp nêu trên thì bản thân mỗi giáo viên phải bỏ nhiều công sức, sáng tạo trong lao động, tinh thần trách nhiệm cao trong công việc Đòi hỏi GV phải luôn học tập trau dồi năng kiến thức chuyên môn, nâng cao nghiệp vụ sư phạm và hành động của mình đối với học sinh
Với kinh nghiệm còn hạn chế, thời gian giảng dạy bộ môn còn chưa
nhiều nên tôi chỉ nêu ra đây một phương pháp dạy – học mà bản thân tôi
thấy tâm đắc nhất góp phần vào quá trình đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay Với phương pháp này tôi hy vọng sẽ góp một phần nhỏ vào việc giúp giáo viên có thể vận dụng vào giảng dạy để nâng cao hứng thú và kết quả học tập cho các em học sinh Trong khuôn khổ hạn hẹp của một bài viết, những vấn đề mà tôi đưa ra mới chỉ là những nghiên cứu bước đầu, với hy vọng sẽ nhận được những đóng góp thiết thực và quý báu của các nhà quản
lý, của đội ngũ những người làm công tác giáo dục quốc phòng, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học môn giáo dục quốc phòng ở các trường THPT
3.2 Kiến nghị
Giáo dục kiến thức QPAN cho học sinh trong giai đoạn hiện nay là hết
sức quan trọng Tuy nhiên việc nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của bộ môn này ở một số ít bậc phụ huynh, học sinh, giáo viên còn chưa đầy đủ, xem nhẹ, vì vậy để môn học đạt kết quả cao tôi có một vài kiến nghị sau đây: