Nhân cáchcủa mỗi học sinh có thể được hình thành và phát triển thông qua nhiều hình thức tổchức các hoạt động giáo dục trong đó có hoạt động tổ chức giờ sinh hoạt lớp.. Như vậy, giờ sinh
Trang 1MỤC LỤC
1.1 Lí do thực hiện sáng kiến 2
1.2 Mục đích thực hiện của sáng kiến 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu áp dụng sáng kiến 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
2.1 Thực trạng của giờ sinh hoạt lớp ở trường THPT 3
2.1.1 Cơ sở lý luận 3
2.1.2 Khái niệm sinh hoạt lớp 4
2.1.3 Nhiệm vụ, vai trò của GVCN 4
2.1.4 Tâm, sinh lí HS cấp THPT 5
2.2 Thực trạng giờ sinh hoạt lớp ở trường THPT Tống Duy Tân 6
- Hoạt động 1: GVCN hoặc ban cán sự lớp nhận xét, tổng kết đánh giá hoạt động của lớp trong tuần 6
- Hoạt động 2: Lớp trưởng, GVCN xây dựng phương hướng, kế hoạch cho tuần tiếp theo 6
2.3 Nội dung của sáng kiến 8
2.3.1 Các biện pháp tổ chức giờ sinh hoạt lớp hiệu quả 8
2.3.2 Tiến trình tổ chức giờ sinh hoạt lớp theo hướng tích cực 11
- Bước 2: GV cho HS xem đoạn Video trên địa chỉ sau https://www.youtube.com/watch?v=yfUjmhpBLvM (Video Clip cảm động về Cô giáo Thái Lan, nhân ngày 20/11; dài 6 phút 58 giây) 16
2.4 Hiệu quả của việc áp dụng sáng kiến 18
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 20
3.1 Kết luận 20
3.2 Kiến nghị 20
TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do thực hiện sáng kiến
Hiện nay, giờ sinh hoạt lớp trong các trường Trung học phổ thông (THPT) đượcthực hiện một cách nhàm chán, đơn điệu, mang lại hiệu quả không cao HS thụ động,không phát huy tính tích cực, tự giác; GVCN là người gần như thuyết giảng từ đầu đến
cuối Giờ sinh hoạt lớp như vậy được coi là “luận tội nhau”,“tra tấn nhau” về mặt
tinh thần lẫn thể xác, đi ngược lại với mục tiêu giáo dục hiện nay của Đảng và Nhànước ta
Một trong những nguyên lí giáo dục cơ bản của nước ta là giáo dục con ngườitoàn diện Nhiệm vụ của hệ thống giáo dục Việt Nam là đào tạo, bồi dưỡng học sinh cảđức lẫn tài Học sinh đến trường không chỉ để học chữ hay chỉ để trang bị cho mìnhvốn tri thức cần thiết cho hành trang nghề nghiệp mai sau mà còn để rèn luyện, tudưỡng đạo đức, lối sống, và hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp, tiêu biểu cho conngười Việt Nam Hiểu theo nghĩa truyền thống, học trước tiên là để làm người hay nhưcâu nói “Tiên học lễ, hậu học văn” Như vậy, nhà trường phải thực hiện nhiệm vụ képvừa dạy chữ vừa dạy cách làm người cho học sinh, nghĩa là vừa trang bị cho các emkiến thức để hòa nhập, để mưu sinh, đề tiếp tục học lên bậc cao hơn vừa hình thànhnhân cách để các em trở thành người tốt, có ích cho xã hội, cho đất nước Nhân cáchcủa mỗi học sinh có thể được hình thành và phát triển thông qua nhiều hình thức tổchức các hoạt động giáo dục trong đó có hoạt động tổ chức giờ sinh hoạt lớp
Như vậy, giờ sinh hoạt lớp có một vai trò vô cùng quan trọng trong trường học.Giờ sinh hoạt lớp là dịp để GVCN tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm xây dựng mộttập thể lớp tự quản tốt, nề nếp ổn định và là nơi chia sẻ những kinh nghiệm học tập.Nói cách khác chất lượng giáo dục được nâng lên là nhờ một phần trong việc giáo dục
nề nếp HS thông qua giờ sinh hoạt lớp Một lớp học cũng giống như một xã hội thunhỏ nơi mà đòi hỏi các em cần phải giao tiếp, hỗ trợ lẫn nhau, cùng lên kế hoạch và tổchức các hoạt động của lớp…Vì vậy, giờ sinh hoạt lớp còn giúp các em hình thành các
kĩ năng sống cơ bản như kĩ năng giao tiếp, làm việc nhóm, làm chủ bản thân, lắngnghe, tôn trọng người khác…Hơn hết, nó còn góp phần định hướng nghề nghiệp, bồidưỡng đời sống tinh thần, định hướng các giá trị nhân văn và hình thành nhân cách conngười Việt Nam trong thời đại mới
Xuất phát từ các vai trò trên, chúng ta có thể thấy giờ sinh hoạt lớp có tầm quan trọng
rất lớn Nhưng hiện nay, giờ sinh hoạt lớp ở trường THPT lại bị coi nhẹ, “thực hiện cho có”, bị cắt xén để nhường cho các hoạt động dạy học và giáo dục khác Phần lớn
các giờ sinh hoạt lớp diễn ra nhàm chán, tẻ nhạt, với bầu không khí nặng nề GVCNthực hiện theo quy trình có sẵn là nhận xét, tổng kết hoạt động của lớp trong tuần - phêbình, xử phạt những bạn HS mắc lỗi - thông báo các công việc hành chính của nhàtrường -đề ra phương hướng tuần tới… Với các hoạt động của tiết sinh hoạt lớp nhưtrên thì GVCN là người thuyết giảng từ đầu tới cuối, trong khi đó HS chỉ tiếp nhận thụđộng, không phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo Như vậy chúng ta có thể thấy,giờ sinh hoạt lớp hiện nay không thực hiện đúng vai trò, chức năng cũng như nhiệm vụban đầu của nó Càng ngày giờ sinh hoạt lớp càng khiến HS thấy chán, thấy ghét vàthấy sợ Vì vậy, GVCN cần biết cách tổ chức tốt giờ sinh hoạt lớp, làm cho giờ sinhhoạt hấp dẫn, lôi cuốn, thu hút HS Điều đó đồng nghĩa với việc phải đổi mới, phải làm
Trang 3cho giờ sinh hoạt lớp trở nên tích cực hơn Thông qua các giờ sinh hoạt lớp đó, các em
HS có thể bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá, nhận xét nhau thẳng thắn,tích cực Các HS trong lớp được liên kết lại với nhau, GVCN gắn bó với HS trong mộtcộng đồng thu nhỏ để giải quyết những vấn đề của cuộc sống thực hàng ngày ở nhàtrường, lớp học HS được mở rộng các mối liên hệ, tăng cường sự hiểu biết, giúp đỡlẫn nhau, khắc phục xu hướng hẹp hòi, cục bộ, bè phái trong đời sống tập thể Đâycũng là dịp để HS làm quen với nhiều loại hình hoạt động khác nhau, giúp các em phát
triển các kĩ năng cơ bản và cần thiết cho bản thân Các em phải được vừa học vừa chơi, được trải nghiệm, hoà mình vào tập thể, cùng bộc lộ tính cách, cái tôi cá nhân,
sức sáng tạo và khả năng làm chủ bản thân; cùng hướng đến mục đích cao nhất là xâydựng một khối đoàn kết thống nhất, nhân văn và cùng tiến bộ; góp phần quản lí tốt lớphọc và hình thành nhân cách cho HS
Xuất phát từ những lí do nêu trên, tôi đã mạnh dạn thực hiện sáng kiến: “Tổ chức hoạt động đổi mới trong giờ sinh hoạt lớp nhằm giáo dục nề nếp, hình thành nhân cách cho học sinh lớp 10C trường THPT Tống Duy Tân”.
1.2 Mục đích thực hiện của sáng kiến
- Đổi mới trong việc xây dựng nội dung, cách thức tổ chức giờ sinh hoạt lớpnhằm thực hiện mục tiêu giáo dục nề nếp, hình thành nhân cách cho học sinh ở trườngTHPT Tống Duy Tân
1.3 Đối tượng nghiên cứu áp dụng sáng kiến
Nghiên cứu về tổ chức các hoạt động đổi mới trong giờ sinh hoạt lớp trong phạm
vi lớp10C trường THPT Tống Duy Tân, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại với giáo viên chủ nhiệm khối lớp 10, vớigiáo viên bộ môn, Đoàn trường, với cha mẹ các em và với bạn bè của các em đó
- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động học tập (Thái độ của các em khilàm bài, khi làm bài sai có thái độ ra sao? Có sửa bài không? khi làm bài tập sai…)
- Phương pháp giả thuyết: Đưa ra giả thuyết và chứng minh lý giải cho giả thuyếtđó
- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục: Phân tích cácnguyên nhân dẫn đến “học sinh cá biệt” Tổng hợp các biện pháp giáo dục của giáoviên chủ nhiệm khối lớp bốn, của nhà trường và gia đình
- Phương pháp điều tra: Bằng phiếu điều tra sử dụng câu hỏi đóng hoặc mở
Tân” tôi đã tiến hành nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề trên Thông qua việc tìm
hiểu các tài liệu, tôi nhận thấy cần phải nắm rõ các vấn đề lí luận cơ bản sau:
- Thứ nhất: là phải tìm hiểu chung về giờ sinh hoạt lớp để biết được sinh hoạtlớp là hoạt động như thế nào, vai trò cũng như ý nghĩa của giờ sinh hoạt lớp, cách thức
tổ chức giờ sinh hoạt trong trường THPT
Trang 4- Thứ hai: cần tìm hiểu về nhiệm vụ của GVCN để thấy được vai trò, quyền hạncũng như nghĩa vụ của GVCN trong giờ sinh hoạt lớp, trong hoạt động giáo dục củanhà trường.
- Thứ ba: cần nắm bắt được tâm, sinh lí của HS cấp THPT để tổ chức các hoạtđộng tích cực trong tiết sinh hoạt cho phù hợp
Sau đây tôi xin trình bày hệ thống cơ sở lí luận của vấn đề:
2.1.2 Khái niệm sinh hoạt lớp
“Sinh hoạt lớp là một loại hình hoạt động tập thể của HS, được phân bố thời gian chính thức mỗi tuần 1 tiết, để HS tiến hành những hoạt động giáo dục và xây dựng tập thể dưới sự hướng dẫn và cố vấn trực tiếp của GVCN.”
Theo khái niệm trên thì giờ sinh hoạt lớp có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối vớihoạt động giảng dạy và giáo dục vì nó thực hiện tất cả các mục tiêu về kiến thức, kĩnăng, thái độ và định hướng phát triển năng lực:
- Về kiến thức: góp phần củng cố tri thức đã học ở trên lớp đồng thời mở rộng
các tri thức về tự nhiên, xã hội, con người,…mà bài học trên lớp chưa có điều kiện vàthời gian mở rộng
- Về kĩ năng: hình thành những kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tham gia các hoạt
động tập thể, kĩ năng hoạt động nhóm, làm chủ bản thân, thuyết trình…; nâng cao ýthức tự chủ, tự tin, chủ động và mạnh dạn… để từ đó các em tham gia vào các hoạtđộng học tập một cách có hiệu quả
- Về thái độ: góp phần bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, đất nước,
người thân, bạn bè,… Có ý thức tôn trọng và ứng xử tốt với mọi người xung quanh;sống hoà nhã, sẵn sàng giúp đỡ người khác, tích cực tham gia vào các công việc chung
; ý thức xây dựng môi trường sống thân thiện trong lớp học, trường học, ở gia đình vàngoài xã hội; ý thức chấp hành tốt những nội quy, quy định của pháp luật, các chuẩnmực đạo đức,… khi tham gia vào các hoạt động như học tập, vui chơi, giải trí hoặc cáchoạt động xã hội khác ở bất cứ nơi nào
- Về định hướng phát triển năng lực: giờ sinh hoạt lớp sẽ giúp HS hình thành
năng lực giải quyết các vấn đề gắn với thực tiễn, năng lực sáng tạo, năng lực quản lí,năng lực hợp tác…
Tóm lại, giờ sinh hoạt lớp là điều kiện để hình thành cho HS công tác tổ chức,
tự quản, biết tổng kết và đề ra kế hoạch tổ chức thực hiện một hoạt động cụ thể vừasức với các em Thực hiện tốt giờ sinh hoạt lớp là điều kiện tiên quyết để GV kịp thờigiúp HS thực hiện nội quy, điều chỉnh ý thức thái độ học tập, tình cảm, rèn luyện đạođức, ngăn chặn tình trạng suy thoái đạo đức của HS Không những thế, giờ sinh hoạtlớp là khoảng thời gian vô cùng quý báu để GVCN khơi dậy trong các em sự thích thú,khả năng sáng tạo Tiết sinh hoạt như vậy sẽ là cầu nối giữa hoạt động giảng dạy vàhoạt động giáo dục, góp phần rất lớn vào sự thành công trong việc giáo dục toàn diệncho HS
2.1.3 Nhiệm vụ, vai trò của GVCN
Để tổ chức được một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả cần có sự đóng góp không nhỏcủa GVCN Theo Điều lệ trường trung học thì GVCN có các nhiệm vụ chủ yếu sau:
Trang 5- Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung,phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm HS, với hoàn cảnh
và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng HS
- Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng;
- Phối hợp chặt chẽ với gia đình HS, với các GV bộ môn, Đoàn thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sátviệc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp của HS lớp mình chủ nhiệm và góp phần huyđộng các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường;
- Nhận xét, đánh giá và xếp loại HS cuối kỳ và cuối năm học; đề nghị khenthưởng và kỷ luật HS; đề nghị danh sách HS được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phảirèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi sổđiểm và học bạ HS;
- Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng
Để thực hiện các nhiệm vụ trên thì GVCN phải là người nắm vững tình hìnhcủa lớp và của từng HS Đó sẽ là những căn cứ để xây dựng mục tiêu, chương trình, kếhoạch năm học; để xác định nội dung, phương pháp và các hình thức tổ chức giáo dụcphù hợp với đặc điểm của lớp GVCN cũng cần phải xây dựng một ban cán sự lớp tựquản; xây dựng mối quan hệ thân thiện, lành mạnh giữa các cá nhân trong lớp Đồngthời, GVCN cần phải tổ chức các hoạt động, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáodục khác, với gia đình để thực hiện mục tiêu giáo dục
Không những thế, thầy cô chủ nhiệm không chỉ là người dạy chữ mà còn dạy
HS nhiều điều tốt đẹp khác và cũng là người hiểu được tâm tư, tình cảm của HS, làngười có tầm quan trọng lớn ảnh hưởng đến cả một thế hệ như câu nói của ToGo- Nhà
hiền triết và thi hào vĩ đại của Ấn Độ đã viết: “Giáo dục một người đàn ông thì được một con người Giáo dục một người đàn bà được một gia đình Giáo dục một người thầy giáo thì được cả một thế hệ”.
2.1.4 Tâm, sinh lí HS cấp THPT
2.1.4.1 Đặc điểm tâm lí
Lứa tuổi HS cấp THPT là lứa tuổi quá độ và là giai đoạn rất nhạy cảm, có sựphát triển đặc biệt mạnh mẽ, linh hoạt của các đặc tính nhân cách Các em luôn mongmuốn thử sức mình theo các phương hướng khác nhau, nên hành vi của các em phứctạp và mâu thuẫn Vì vậy cần phải thường xuyên giám sát và giáo dục cho phù hợptrên cơ sở phát huy tính tích cực, sáng tạo, biết điều chỉnh và tổ chức hoạt động, tạođiều kiện phát triển tốt các khả năng cho các em
2.1.4.2 Đặc điểm sinh lí
Lứa tuổi THPT não bộ đang thời kì hoàn chỉnh, hoạt động của thần kinh chưa
ổn định, hưng phấn chiếm ưu thế Do đó khi học tập các em dễ tập trung tư tưởng,nhưng nếu thời gian kéo dài, nội dung nghèo nàn, hình thức hoạt động đơn điệu, thìthần kinh sẽ chóng mệt mỏi và dễ phân tán sức chú ý Vì vậy nội dung học tập phảiphong phú, đa dạng, tổ chức giờ học và các hoạt động giáo dục phải linh hoạt, phảităng cường tính tích cực, chủ động của HS và thực sự phải lấy HS là trung tâm
Thông qua việc tìm hiểu cơ sở lí luận của vấn đề cần nghiên cứu tôi rút ra kếtluận sau: giờ sinh hoạt lớp có vai trò vô cùng quan trọng trong công tác giảng dạy vàgiáo dục của nhà trường Nó sẽ góp phần giáo dục nền nếp cho HS, nâng cao chất
Trang 6lượng giảng dạy, đồng thời giáo dục kĩ năng sống, hình thành nhân cách cho HS Sứcmạnh thực sự của giờ sinh hoạt lớp không chỉ nằm ở tiếng nói của GVCN, nó cần có
sự đóng góp của mọi thành viên trong lớp HS cần được trao quyền bởi GVCN, cần được nói, được hỏi, được nhận xét, được phán xét và được tôn trọng Khi ấy, mỗi giờ
sinh hoạt lớp là một cơ hội để cả tập thể cùng chia sẻ, cùng giải quyết vấn đề và từ đó
GV sẽ thúc đẩy HS của mình học hỏi, giúp chúng khám phá ra những điểm mạnh củabản thân Vì thế, trong giờ sinh hoạt lớp GVCN cần đổi mới các hoạt động để HS tích
cực, tự giác, sáng tạo tổ chức các hoạt động Theo đó, GVCN là người định hướng các hoạt động giáo dục còn HS là người tự mình tổ chức các hoạt động, tự mình trải nghiệm và rút ra những kĩ năng sống cho bản thân
2.2 Thực trạng giờ sinh hoạt lớp ở trường THPT Tống Duy Tân
Công tác chủ nhiệm có vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục đạo đức,
kĩ năng sống, nâng cao tri thức cho các em HS Trong qui định của Bộ Giáo dục vàĐào tạo, công tác chủ nhiệm được tính 4 tiết/tuần Trong đó có một tiết chính khóa, đó
là giờ sinh hoạt lớp ngày thứ bảy cuối tuần Như vậy, sinh hoạt là một môn học bắtbuộc, tổng cả năm sẽ có 37 tiết thực dạy sinh hoạt Tuy nhiên đây là một môn học cónhiều điểm khác biệt với những môn học văn hóa khác Nếu như các bộ môn văn hóađều có chương trình, sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng, tài liệutham khảo thì bộ môn sinh hoạt lại không có một tài liệu hướng dẫn cụ thể nào Vàinăm gần đây, việc thiết kế giáo án sinh hoạt lớp đã được triển khai đến các nhà trường,các thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm Theo đó, nội dung và cách thức cơ bản đểtiến hành giờ sinh hoạt lớp đã được thống nhất trong các nhà trường Tuy nhiên việcthực hiện ở mỗi nơi, mỗi GV vẫn có sự khác biệt Vì nhiều lí do khác nhau, lâu naytrong các nhà trường thường chỉ chú trọng đến các giờ dạy văn hóa mà chưa quan tâmđúng mức đến việc quản lí, tổ chức, dạy và học tiết sinh hoạt Phần lớn các em HScũng không có nhận thức đúng đắn về vai trò của giờ học này Chính vì thế thái độ họctập của các em chưa tích cực, đặc biệt không mấy hứng thú
Theo điều tra của tôi, thông thường một giờ sinh hoạt lớp được diễn ra mộtcách đều đều với trình tự như sau:
- Hoạt động 1: GVCN hoặc ban cán sự lớp nhận xét, tổng kết đánh giá hoạtđộng của lớp trong tuần
- Hoạt động 2: Lớp trưởng, GVCN xây dựng phương hướng, kế hoạch cho tuầntiếp theo
- Hoạt động 3: Một vài tiết mục văn nghệ của các tổ lên biểu diễn (Có lớp còn
cắt hẳn hoạt động này)
- Hoạt động 4: GVCN nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm chung
Trong cả giờ sinh hoạt sẽ chủ yếu tập trung vào kiểm điểm, xử phạt những bạn
vi phạm lỗi, tuyên dương những bạn thực hiện tốt Thực tế trong các tiết sinh hoạt lớphiện nay GVCN chê nhiều hơn là khen (60-70% là chê) trong khi đó tỉ lệ này phảingược lại mới đúng vì thông thường thì HS thích tuyên dương hơn là xử phạt NếuGVCN biết khen, chê đúng lúc sẽ phát huy tính tích cực, giúp HS hứng thú hơn tronghọc tập
Trang 7Về cơ bản, tiến trình sinh hoạt lớp như hiện nay sẽ có ưu điểm đảm bảo tươngđối đầy đủ những nội dung theo quy định đồng thời giúp cho GV và HS đỡ vất vả, đỡphải bỏ công sức, tâm huyết chuẩn bị các hoạt động
Bên cạnh đó, những tiết sinh hoạt lớp ấy đã bộc lộ những nhược điểm cơ bảnsau:
- Chưa tạo được cho HS hoàn cảnh giao tiếp thuận lợi trong không khí hàohứng của lớp học và thái độ hợp tác của những người cùng tham gia …
- Chưa tạo cho HS nhu cầu muốn hoạt động, muốn được bộc lộ bản thân
- Chưa thể hiện được vai trò quan trọng của GV trong việc định hướng, tổ chứccho HS thực hiện giờ sinh hoạt
- Chưa nâng cao được hiệu quả giáo dục từ giờ sinh hoạt
Theo tôi giờ sinh hoạt lớp như trên không tạo ra hiệu quả vì các nguyên nhânsau:
- Nội dung giờ sinh hoạt lớp khô cứng, lặp đi lặp lại, không thực sự gắn với nhucầu thiết thực của HS
- Hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp đơn điệu, nhàm chán, không hứng thú với
HS bởi các em không được cùng nhau tổ chức, cùng nhau tham gia vào các hoạt độngcủa giờ sinh hoạt
- GV quá nghiêm khắc, không gần gũi, xa cách, không thấu hiểu và đặt mìnhvào vị trí của HS nên nhiều khi còn phiến diện, áp đặt HS theo ý của mình
- Việc chuẩn bị các giờ sinh hoạt theo hướng đổi mới mất quá nhiều thời gian,tiền của, công sức, tâm huyết của cả thầy và trò Trong khi đó, GVCN còn quá nhiềucông việc phải kiêm nhiệm (họ đều là các GV bộ môn, GV bồi dưỡng HS giỏi các độituyển, là thành viên trong các ban ngành của nhà trường…), HS thì quá tải với lịch họcchính khoá, học thêm …
Trên thực tế có rất nhiều GVCN đã tích cực đổi mới phương pháp, tổ chức cáchoạt động trong giờ sinh hoạt lớp nhằm phát huy sự chủ động của HS Tuy nhiên,những giờ học này cũng chỉ tổ chức được đơn lẻ, 2-3 lần/năm, nội dung hoạt động thìđơn giản chỉ nhằm vào mục đích vui chơi mà chưa lồng ghép được hoạt động giáo dụcvào trong đó Nguyên nhân chủ yếu vì sự chuẩn bị các hoạt động này mất khá nhiềuthời gian, công sức và thời lượng dành cho tổ chức các hoạt động thì quá ít Trong khithực hiện thì vấp phải vô vàn những khó khăn mà khó khăn đó xuất phát từ quan điểm,suy nghĩ của những GVCN khác Họ cho rằng GVCN tổ chức các hoạt động tích cực
có ý “chơi chội”, “mua dây buộc mình”, làm mất trật tự tới các lớp xung quanh, làmcho HS của lớp họ không chú ý; đôi khi họ còn khó chịu ra mặt Việc tổ chức các hoạtđộng tích cực trong giờ sinh hoạt lớp cũng cần xin phê duyệt kế hoạch thực hiện, xin ýkiến chỉ đạo, nhất trí của ban giám hiệu nhà trường Và không phải trường THPT nàocũng mạnh dạn cho GV và HS tổ chức các hoạt động đổi mới vì tâm lí nghi ngại, tránhphiền hà
Với thực trạng nêu trên, thì việc sử dụng hoạt động tích cực trong các tiết sinh
hoạt lớp là việc làm “hiếm” và quá khó khăn với trường THPT Các hoạt động đổi mới diễn ra nhiều trong các tiết chính khoá của các môn học văn hoá mà “quên đi” tiết
sinh hoạt lớp Tiết sinh hoạt dần bị xem nhẹ và trở thành một trong những tiết học mà
HS “ám ảnh” nhất, sợ nhất Vì vậy, yêu cầu đặt ra là mỗi trường, mỗi lớp cần có
Trang 8những hoạt động mới mẻ cho giờ sinh hoạt lớp nhằm tạo không khí lạc quan, đoàn kết
để từ đó hiệu quả giáo dục được nâng cao; để HS phải mong chờ, háo hức đến tiết sinh hoạt lớp, biến tiết sinh hoạt lớp trở thành tiết học được HS hứng thú nhất trong tuần.
2.3 Nội dung của sáng kiến
2.3.1 Các biện pháp tổ chức giờ sinh hoạt lớp hiệu quả
Để tiết sinh hoạt lớp diễn ra theo hướng tích cực, theo tôi cần đảm bảo các yêu cầu sau:
2.3.1.1 Yêu cầu đổi mới về nội dung
Nội dung giờ sinh hoạt phải bổ ích, gắn với nhu cầu xã hội, phù hợp với nhucầu, hứng thú, kinh nghiệm, trình độ của HS khối THPT Các nội dung mà tiết sinhhoạt lớp có thể hướng tới gồm:
- Sơ kết, tổng kết công tác tuần hoặc tháng (nhận xét, đánh giá, bình chọn, kiểmđiểm )
- Phổ biến công tác tuần tới (của trường, lớp, đoàn thể ) Thảo luận, bàn bạc về
kế hoạch và biện pháp thực hiện nhiệm vụ
- Các hoạt động theo chủ đề của từng tháng, từng ngày lễ kỉ niệm lớn Ví dụ:+ Tổ chức sinh nhật cho nhóm học sinh 1 lần/tháng hoặc 2 lần/kì
+ Tổ chức cho HS xem phim về chủ đề nào đó (những câu chuyện hay mangtính giáo dục của Quà tặng cuộc sống ), xem các tư liệu lịch sử, hay phim chuyển thể
từ tác phẩm văn học, hay những câu chuyện về những người nổi tiếng
+ Tổ chức cho HS biểu diễn văn nghệ với nội dung phong phú như hát, múa,nhảy, diễn kịch, ảo thuật, đố vui
+ Tổ chức các cuộc thi quy mô lớp để tìm ra các bạn có năng khiếu riêng biệtnhư thi làm lô gô lớp, vẽ tranh theo chủ đề, thi góc học tập khoa học, thi trang trí lớp,thi tìm kiếm tài năng
+ Tổ chức các hoạt động thiện nguyện, từ thiện ví dụ như giúp nông dân thuhoạch nông sản, quét dọn khu dân cư, nhà tưởng niệm hoặc nghĩa trang liệt sĩ, làm đồhandmade bán rồi ủng hộ người có hoàn cảnh khó khăn
Bằng việc đa dạng hóa các hoạt động giờ sinh hoạt lớp, HS vừa được làm việc
cá nhân, vừa được làm việc nhóm trong một bầu không khí rất dễ chịu mà không hề córào cản giữa GV với HS Một khi HS cảm thấy yêu thích lớp học của mình, chúng sẽmuốn được tới trường, muốn được học, muốn được đóng góp thành tích để cùng xâydựng một tập thể lớp vững mạnh để chúng có thể tự hào về chính cái tập thể ấy, tự hào
về người GVCN ấy và tự hào về chính bản thân mình
Trong quá trình thực hiện sáng kiến, tôi nhận thấy một số hoạt động tích cựcsau có thể sử dụng cho giờ sinh hoạt lớp:
1 Tổ chức các trò chơi giáo dục
2 Làm thơ theo chủ đề
3 Hội chợ
4 Thi tìm kiếm tài năng của lớp
5 Đóng vai thầy, cô giáo để giải quyết các vấn đề nổi cộm của nhà trường
6 Vẽ tranh theo chủ đề
7 Nhảy tập thể theo nhạc sôi động
8 Xổ số học tập
Trang 99 Trang trí lớp học
10 Giới thiệu sách mà mình yêu thích
11.Tổ chức thảo luận theo các chủ đề: “Những điều con muốn nói”, “Bạn bètrong mắt nhau”…
12 Viết phương hướng tuần tới: “Tôi của tuần”
Và trong tất cả các hoạt động đổi mới, theo tôi hoạt động cho HS tổ chức tròchơi mang tính giáo dục là hiệu quả nhất vì HS vừa được chơi, vừa được tìm thấy
những bài học trong các trò chơi đó Tự bản thân các em được “trải” và “nghiệm” nên
các kinh nghiệm đó sẽ sâu sắc hơn, bổ ích hơn so với việc GVCN thuyết giảng bằnglời
2.3.1.2 Yêu cầu đổi mới về phương pháp, hình thức
Đa dạng hóa hình thức tổ chức, sử dụng nhiều phương pháp trong tiết sinh hoạtlớp nhưng cần phù hợp với các điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường
- Một số phương pháp tích cực có thể áp dụng trong giờ sinh hoạt lớp là:
+ Phương pháp thảo luận nhóm
+ Phương pháp đóng vai
+ Phương pháp giải quyết vấn đề
+ Phương pháp tình huống
+ Phương pháp tổ chức hoạt động giao lưu
Theo tôi nhận thấy, trò chơi giáo dục với sự hấp dẫn của mình đã trở thành một
trong những phương pháp dạy học hiệu quả; “ vừa phát huy được sự nhanh trí, sáng tạo; vừa rèn luyện tính tự lập và tinh thần tập thể; quan trọng hơn là trò chơi dạy học tạo ra động cơ, hứng thú học tập, niềm tin và tình cảm cho quá trình học tập, các bài học trở nên sinh động, gần gũi, thiết thực hơn đối với các em học sinh” Vì thế, việc tổ
chức các trò chơi giáo dục trong giờ sinh hoạt lớp như một phương pháp dạy học, một
kĩ thuật dạy học là phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi HS, thúc đẩy HS tích cực tham giahoạt động
- Đổi mới không gian, địa điểm sinh hoạt:
+ Thay đổi, sắp xếp lại bàn ghế để tạo những kiểu không gian khác nhau
+ Trang trí phòng học theo những kiểu khác nhau
+ Chọn những địa điểm ngoài phòng học một cách thích hợp như sân trường,hành lang, khu lao động, bãi cỏ gần trường
- Đổi mới vị trí của HS trong giờ sinh hoạt: nên thay đổi chỗ ngồi theo haihướng
+ Tự chọn theo sở thích của HS
+ Theo sự phân công của người điều khiển cho phù hợp với hoạt động
- Đổi mới cách thức triển khai nội dung hoạt động: vô cùng biến hóa
+ Hình thức thưởng, phạt được thay đổi thường xuyên
+ Cách tổ chức luôn mới mẻ
+ Các trò chơi đa dạng
+ Hình thức diễn đàn, tọa đàm, giao lưu, tiểu phẩm hay thi cử, múa hát
2.3.1.3 Yêu cầu đổi mới về vai trò của GV và HS
Tổ chức các giờ sinh hoạt lớp cần tăng cường vai trò của HS, phát huy tính chủ
động, sáng tạo của HS HS là chủ thể, GVCN là người hướng dẫn.
Trang 10- Với HS: Trong giờ sinh hoạt lớp, người hoạt động chủ yếu là HS HS phải là
những chủ nhân thực sự, chiếm lĩnh hầu hết các hoạt động trong tiết học Các emkhông những là diễn viên hoàn toàn làm chủ sân khấu với những hình thức phong phú,
đa dạng mà còn cùng hợp tác với GVCN trong khâu dựng kịch bản cũng như làm đạodiễn
- Với GV: đối với giờ sinh hoạt lớp, GVCN nên tránh hai khuynh hướng sau:
+ Thứ nhất: Phó mặc cho HS muốn làm thế nào cũng được dẫn đến sự đơn điệu,buồn tẻ, mất tác dụng
+ Thứ hai: Quá chuyên quyền nên không cho HS được trình bày, được bộc lộ ýkiến, hoặc chỉ cứng nhắc tập trung vào việc diễn giảng, thuyết lý về đạo đức, thậm chítiết sinh hoạt nào cũng trách mắng không ngớt về những sai phạm của HS
Trong giờ sinh hoạt, GV làm việc rất ít để trao quyền ưu tiên cho HS hoạt độngvới thời lượng tối đa có thể được Kinh nghiệm của tôi khi tổ chức các hoạt động tíchcực trong giờ sinh hoạt lớp là phải giao nhiệm vụ rõ ràng cho HS, theo sát các emtrong việc chuẩn bị và khi thực hiện các hoạt động xong thì GVCN sẽ là người khơigợi các bài học cần rút ra và là người tổng kết từ các hoạt động, định hướng các hoạtđộng sau cho phù hợp
2.3.1.4 Yêu cầu đổi mới về khâu chuẩn bị cho giờ sinh hoạt lớp
Muốn tổ chức thành công các hoạt động tích cực trong giờ sinh hoạt cần dànhthời gian và công sức cho phần chuẩn bị của GVCN và HS trước giờ sinh hoạt lớp
Đây là yếu tố quyết định nhất trong việc thành hay bại của các hoạt động
- Trước hết, từ đầu năm học, GVCN cần xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tích cực,nhiệt tình; xây dựng và thống nhất cùng khối, lớp các chủ đề theo tháng cho cả nămhọc
- Trước mỗi tuần diễn ra giờ sinh hoạt, GVCN cần trao đổi, định hướng trướcvới cán bộ lớp về mục đích nhiệm vụ của giờ sinh hoạt sắp tới và kế hoạch tuần tiếptheo (dựa trên chủ đề hoạt động đã thống nhất)
- Thống nhất nội dung, hình thức giờ sinh hoạt: Đề nghị HS nêu ý tưởng tổchức sinh hoạt, trên cơ sở nguyện vọng của HS và mục đích giáo dục, hướng dẫn độingũ cán bộ lớp phân công các nhiệm vụ cho các nhóm
GVCN phải theo sát các nhóm trong quá trình chuẩn bị, định hướng, duyệt nộidung, góp ý để sản phẩm của mỗi nhóm vừa thể hiện được trí tuệ, sự năng động, sángtạo của HS, vừa bám sát chủ đề và mục tiêu của giờ sinh hoạt lớp
Đối với quá trình chuẩn bị này, GVCN cần tránh hai khuynh hướng: phó mặchoàn toàn cho HS chuẩn bị nội dung, dẫn tới sự đơn điệu, buồn tẻ, không đạt đượcmục đích giáo dục; hoặc quá kiểm soát, không cho HS được trình bày, thể hiện ý kiến,sáng tạo cá nhân
Nếu quá trình chuẩn bị tốt, trong giờ sinh hoạt lớp, GVCN chỉ cần làm việc rất
ít, thậm chí có thể không làm gì, trao quyền cho HS hoạt động với thời gian tối đa,GVCN chỉ bao quát và chỉ đạo để đảm bảo hoạt động của HS đúng kế hoạch và đạthiệu quả cao
Như vậy, theo các yêu cầu đổi mới nói trên, chúng ta cần đổi mới giờ sinh hoạtlớp ở nhiều phương diện, nói cách khác là toàn diện về: nội dung; hình thức tổ chức;vai trò của HS, GVCN trong giờ sinh hoạt; phương pháp tổ chức; đổi mới trong các
Trang 11bước thực hiện giờ sinh hoạt lớp Tuy nhiên, muốn làm được điều này, GVCN phảinhiệt tình, năng động, ý thức được tầm quan trọng của việc đổi mới Cả GVCN và HSđều phải tìm tòi, suy nghĩ, hoạt động nhiều hơn Sau những giờ sinh hoạt với các hoạtđộng tích cực, HS sẽ thêm yêu thích giờ sinh hoạt chủ nhiệm, các em mong chờ và dựđoán tháng tới sẽ được tham gia chủ đề gì, những hoạt động nào Qua đó, HS có thểtiếp nhận các tri thức, những suy nghĩ, giá trị đúng đắn một cách tự nhiên, không ápđặt, góp phần hình thành nhân cách, giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức và lối
sống cho HS
2.3.2 Tiến trình tổ chức giờ sinh hoạt lớp theo hướng tích cực
Trước hết, xin được nhấn mạnh tầm quan trọng của khâu chuẩn bị trước khi tiếnhành giờ sinh hoạt trên lớp Có thể nói yếu tố quyết định thành công hay thất bại củagiờ sinh hoạt lớp theo hướng đổi mới chính là ở khâu này Cả GVCN và HS cùng hợptác để làm tốt khâu chuẩn bị
* Về phía GVCN cần:
- Đầu năm học xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tích cực, năng động, biết việc
- Xây dựng kế hoạch chung và cụ thể cho việc thực hiện các giờ sinh hoạt lớptrong cả năm học: chuẩn bị về các nội dung hoạt động, phương pháp và hình thức thựchiện các hoạt động
- Chuẩn bị nguồn tài chính hỗ trợ cho các hoạt động ở tiết sinh hoạt lớp bằngviệc mời phụ huynh tham gia vào hoạt động này (kinh phí cho việc tổ chức các hoạtđộng sẽ lấy từ quỹ lớp)
- GVCN cần định hướng cho HS trong việc chuẩn bị về cả nội dung và cáchthức (chuẩn bị cái gì? chuẩn bị như thế nào, bằng cách nào?) nhưng cần phát huy tối
đa sự sáng tạo, tích cực của HS; có thể để các em tự lựa chọn những nội dung, cáchthức cụ thể, phù hợp Cũng cần phân công cụ thể cho các đối tượng HS, nhưng chủyếu là chỉ đạo thông qua đội ngũ cán bộ lớp
- GVCN cũng cần thu thập thông tin; rà soát nhiệm vụ giáo dục của tháng, củatuần theo chủ đề; nắm bắt tình hình hoạt động và học tập của toàn lớp trong tuần thôngqua các nguồn: Sổ đầu bài, thầy cô bộ môn và cán bộ lớp; phân loại các thông tin tronggiờ học và ngoài giờ học: Tiến bộ, sa sút, yếu kém, có cố gắng, thiếu tập trung… vàviệc thực hiện nội quy của tập thể lớp cũng như cá nhân học sinh trong lớp
* Về phía HS: dưới sự định hướng của GVCN ban cán sự lớp phân công nhiệm
vụ Lưu ý việc phân công nhiệm vụ này cần dựa vào năng khiếu, thế mạnh hay sởtrường của từng cá nhân và cần căn cứ vào từng hoạt động cụ thể Ví dụ như hoạt độngdiễn kịch theo chủ đề thì cần có bạn viết kịch bản, các diễn viên, phục vụ, … Nhưvậy, trong khâu chuẩn bị HS cần chủ động, tích cực, tự giác, sáng tạo và cùng hỗ trợnhau hoàn thành công việc được giao Báo cáo lại GVCN nếu có thay đổi
Để khâu chuẩn bị cho giờ sinh hoạt lớp diễn ra thuận lợi, đầu năm học tôi đãxây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp Từ kế hoạch này, tôi lựa chọn hoạt độngphù hợp; phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cá nhân và nhóm trong lớp mình chủnhiệm Sau đây, tôi xin trích dẫn kế hoạch lớp chủ nhiệm trong năm học 2021-2022(phụ lục kèm theo)
2.3.3 Các hoạt động tổ chức sinh hoạt lớp
2.3.3.1 Hoạt động 1: Khởi động