(SKKN 2022) sử dụng điện thoại thông minh để nâng cao chất lượng học và thực hành môn tin học lớp 10

Bên cạnh đó, học sinh phát triển được năng lực vận dụng kiến thức kĩ năng đã học thông qua việc vận dụng các kiến thức, kĩ năng trong môn tin học để vận dụng vào các vấn đề thực tiễn, th

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong thời gian gần đây, chúng ta nghe nói nhiều về công nghiệp 4.0 Nếu quan sát và phân tích, chúng ta sẽ nhận ra, dù gọi bằng tên nào đi chăng nữa, thì

rõ ràng đang có một bước chuyển lớn về cách thức tổ chức sản xuất, do sự phát triển của khoa học, công nghệ và kết nối toàn cầu Phía sau nó là cả một thời đại mới đang tới Chúng ta có thể gọi tên là thời đại 4.0 , hay thời đại hậu thông tin, thời đại trí tuệ nhân tạo.

Sự xuất hiện của một thời đại mới như thế sẽ mang lại những cơ hội vô cùng lớn cho Việt Nam phát triển Những cơ hội này đất nước ta chưa từng có,

vì trong các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, chúng ta đứng ngoài cuộc chơi, không thể tham gia, do chiến tranh và dân trí quá thấp.

Để nắm được cơ hội đang tới này, giáo dục cần phải thay đổi mạnh mẽ, đào tạo con người có đầy đủ phẩm chất, năng lực sao cho đáp ứng được yêu cầu của thời đại mới Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển

từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận phẩm chất, năng lực người học, từ chỗ quan tâm tới việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm tới việc học sinh làm được gì qua việc học Có thể thấy, dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất năng lực có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo của giáo dục phổ thông nói riêng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho quốc gia nói chung.

Trong các phương pháp, kỹ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại thì dạy học nêu vấn đề là một trong những phương pháp dạy học có thể phát huy tính chủ động, sáng tạo tích cực nhất ở học sinh Bằng việc sử dụng tình huống có vấn đề học sinh sẽ chủ động chiếm lĩnh tri thức trong quá trình tìm hướng giải quyết vấn những đề đó.Trong quá trình rèn luyện học sinh giải quyết vấn đề cụ thể của môn học, hình thành ở các em phương pháp tư duy khái quát, kỹ năng phát hiện và tìm giải pháp cho tình huống từ dễ

đến khó, từ đó hình thành ở các em nhân cách của người lao động mới biết tự chủ và năng lực giải quyết các vấn đề do cuộc sống đặt ra.

Trong quá trình giảng dạy bộ môn tin học nhiều năm tại trường THPT Tống Duy Tân, đặc biệt là dạy chương trình tin học lớp 10 Chương trình tin học lớp 10 đa phần là các em thực hành trên máy ít sử dụng đến việc sử dụng các thuật toán, bài toán khó trong việc học Chủ yếu là khai thác các phần mềm ứng dụng Nhưng điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường thì thiếu thốn (chỉ có

01 phòng máy với 20 máy, nhưng chỉ có gần 10 máy tính hoạt động được) Vì thế, để cho các em thực hành là rất khó

Để giải quyết vấn đề này, trong quá trình dạy và tìm hiểu tôi nhận thấy đa phần các em có điện thoại thông minh và kết nối mạng Nên bản thân đã mạnh dạn áp dụng sáng kiến “Sử dụng điện thoại thông minh để nâng cao chất lượng học và thực hành môn tin học lớp 10”.

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Mục đích nghiên cứu của đề tài này là: Nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy- học môn tin học Thông qua quá trình giải quyết vấn đề, học sinh phát triển được năng lực nhận thức về cách thức tiếp cận thông tin, bài học, phần mềm một cách chủ động, tích cực Đồng thời, học sinh phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ tin học hóa thông qua việc xác định vấn đề, đưa ra phán đoán và giả thuyết, đề xuất giải pháp, thực hiện giải pháp, thảo luận

và trình bày thực hành về vấn đề đã được đặt ra Bên cạnh đó, học sinh phát triển được năng lực vận dụng kiến thức kĩ năng đã học thông qua việc vận dụng các kiến thức, kĩ năng trong môn tin học để vận dụng vào các vấn đề thực tiễn, thường gặp trong cộc sống hàng ngày.

Với bản thân tôi và các đồng nghiệp: Đây là tài liệu rất cần thiết cho việc nâng cao hiệu quả giảng dạy, trau dồi kiến thức, học hỏi lẫn nhau, khai thác hiệu quả các thiết bị sẵn có để nâng cao hiệu quả chất lượng dạy và học trong nhà trường, khắc phục những khó khăn về cơ vật chất của nhà trường ở thời điểm hiện tại khi chưa được đầu tư, bổ xung.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Ở đề tài này, tôi tập trung vào việc nghiên cứu giúp học sinh sử dụng điện thoại thông minh một cách hiệu quả để nâng cao chất lượng học và thực hành môn tin học lớp 10 ở trường THPT Tống Duy Tân.

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, người viết đã sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận.

- Phương quan sát.

- Phương pháp điều tra.

- Phương pháp phân tích, tổng hợp.

- Phương pháp so sánh.

- Phương pháp thực nghiệm…

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Chúng ta đã biết đặc thù bộ môn Tin học là: học lý thuyết phải đi đôi với thực hành, nhiều kiến thức và bài học được diễn đạt thông qua các bước thực hành và thao tác cụ thể trên máy tính, kiến thức môn học luôn gắn liền với công nghệ và thay đổi rất nhanh trên thế giới Vì vậy, môi trường thực hành rất đa dạng và không thống nhất, miễn sao học sinh nắm được nội dung và thao tác thực hiện để hoàn thành yêu cầu đặt ra của bài học và giáo viên.

Vì thế, môn tin học là học lý thuyết phải đi đôi với thực hành, và nhất là đối với môn tin học lớp 10 học về nội dung chương trình chương 3 “Soạn thảo văn bản” và chương 4 “Mạng máy tính và Internet” thì học sinh lại rất cần được thực hành nhiều hơn để làm quen với các thao tách, cách thức soạn thảo văn bản, khai thác Internet một cách hiệu quả.

Nhưng với thực trạng cơ sở vất chất của trường THPT Tống Duy Tân vẫn còn rất nhiều thiếu thốn, cụ thể phòng tin học của nhà trường chỉ có 20 máy tính, một số máy cũ lại chạy không ổn định, chỉ còn khoảng 10 máy là chạy được, nhà trường lại có 18 lớp, mỗi lớp với hơn 40 học sinh nhu cầu học thực hành rất lớn, trong các năm học qua học sinh hầu như không được thực hành, phần ít chỉ được thực hiện trên lớp qua máy tính của giáo viên kết nối với máy chiếu, cho một học sinh lên thực hiện các bạn phía dưới quan sát và thay nhau thực hiện, nên hiệu quả thấp trong kỹ năng sử dụng, khai thác các phần mềm, thực hiện thực hành chưa tốt.

Với thực trạng trên của nhà trường và gia đình các em học sinh chưa đáp ứng được về cơ sở vật chất để giảng dạy bộ môn tin học trong chương trình giáo dục tổng thể mới, vậy cần phải có giải pháp để khắc phục thực trạng khó khăn trên nhằm đảm bảo cho học sinh được thường xuyên thực hành môn tin học để nâng cao chất lượng học tập môn tin học Qua quan sát, điều tra tôi nhận thấy hầu như gia đình nào cũng đều có và sử dụng điện thoại thông minh,

tỷ lệ học sinh có điện thoại thông minh cũng rất cao, nhưng đa phần các em đểu

sử dụng để chơi game, lên mạng xã hội, xem phim, Để giúp các em sử dụng điện thoại một cách hiệu quả, nâng cao chất lượng việc học, tôi đã mạnh dạn

áp dụng sáng kiến “Sử dụng điện thoại thông minh để nâng cao chất lượng học

và thực hành môn tin học lớp 10”.

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến

2.1.1 Đặc điểm tình hình nhà trường.

Ở vị trí 4 xã miền xuôi của huyện Vĩnh Lộc, Trường THPT Tống Duy Tân

là một trường công lập nằm trên quốc lộ 217 cách cầu Yên Hoành gần 1Km, ngay cạnh khu di tích Phủ Trịnh, trong khuôn viên nhà trường có khu lăng mộ Tiến sĩ Tống Duy Tân người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh Nhà trường

có địa bàn tuyển sinh chủ yếu là học sinh của 4 xã Vĩnh An, Vĩnh Thịnh, Minh Tân, Vĩnh Hùng, đa số phụ huynh và nhân dân địa phương đều quan tâm đến việc học tập của con cái Luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo địa phương và Sở giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa Tập thể sư phạm

nhà trường đoàn kết, nhất chí cao; các tổ chức trong nhà trường đã phối hợp chặt chẽ với nhau trong mọi hoạt động và đều là những tổ chức vững mạnh Bên cạnh vẫn còn không ít khó khăn, thách thức: nhìn chung nền kinh tế của địa phương phát triển chưa mạnh, đời sống nhân dân lại không đồng đều giữa các vùng miền, số hộ nghèo còn khá nhiều Điều kiện cơ sở vật chất được tăng cường, song vẫn chưa đáp ứng được so với yêu cầu, cơ sở vật chất thiếu nên ảnh hưởng nhiều đến việc dạy học và tổ chức các hoạt động cho học sinh Đa số hoc sinh là con em nông dân, công nhân nên nhận được ít sự quan tâm từ phía gia đình nhiều mà còn phó mặc cho nhà trường

2.1.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến khinh nghiệm

a) Thuận lợi

Trong những năm gần đây, sự phát triển kinh tế - xã hội đã mang lại không ít những thuận lợi cho công tác giảng dạy trong nhà trường Sự quan tâm đầu tư của Đảng, nhà nước cùng với sự hỗ trợ tích cực từ phía xã hội Cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục của nhà trường ngày một khang trang, đầy đủ, đảm bảo cho việc dạy và học Mô hình ít con, kinh tế ngày càng được cải thiện đã tạo thuận lợi cho trẻ em được quan tâm và chăm sóc tốt hơn Bên cạnh đó, sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin đã hỗ trợ cho giáo viên và phụ huynh trong việc liên lạc, trao đổi, nắm bắt nhanh những thông tin cần thiết trong phối hợp giáo dục; đồng thời hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy của giáo viên trong những giờ lên lớp, trong những hoạt động tập thể khiến học sinh thấy hứng thú hơn Sự phối kết hợp giữa các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường ngày càng trở nên chặt chẽ.

- Các công cụ kỹ thuật hiện đại như: máy tính, máy tính bảng, điện thoại thông minh,… ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng, giá thành ngày càng hạ Vì vậy việc sử dụng vào hỗ trợ cho học tập của các em ngày càng nhiều.

- Các em đều được trang bị những kiến thức cơ bản về máy tính, mạng máy tính Vì vậy khả năng tiếp thu những cái mới, vấn đề thực tiễn rất nhanh.

b) Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi kể trên, công tác giảng dạy còn gặp không ít những khó khăn, thách thức Trong thời đại khoa học công nghệ và kinh tế thị trường hiện nay, ngoài những tiện ích to lớn mà nó mang đến cho nhân loại thì kèm theo đó là hàng loạt các tác động tiêu cực đến đối tượng học sinh: xu hướng đua đòi chưng diện theo trang phục, mái tóc của các ca sĩ, diễn viên trong phim ảnh không lành mạnh và đặc biệt là game online, facebook Chính những vấn đề này ảnh hưởng không ít đến việc học tập, việc hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh và gây ra rất nhiều khó khăn cho giáo viên trong công tác giáo dục học sinh.

- Hầu hết các em đều sử dụng điện thoại phục vụ cho chơi game, facebook, xem phim, Sử dụng cho việc học, khai thác thông tin còn rất hạn chế.

- Cơ sở vật chất máy tính nhà trường ít, đa số máy đã lâu cũ, hỏng nhiều, điện yếu không đáp ứng đủ được nhu cầu học tập thực hành cho sinh Trong khi

đó môn tin học lại rất cần đến việc học thực hành Hầu như việc học tin học trong nhà trường là học chay Giáo viên hướng dẫn học sinh về nhà bạn nào có máy thì thực hành, nhưng lượng học sinh có máy tính thì ít.

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Qua thực tiễn dạy học nhiều năm môn tin học lớp 10 tại trường THPT Tống Duy Tân; Qua thực tiễn sự phát triển của của công nghệ, công nghệ thông tin, sự phát triển của thiết bị điện tử đặc biệt là điện thoại thông minh, với tính năng gần giống như một chiếc máy tính Nên bản thân đã mạnh dạn đưa ra và áp dụng việc giúp học sinh khai thác một số tính năng của điện thoại vào việc học và thực hành môn tin học lớp 10 tại trường THPT Tống Duy Tân

Bản thân tôi đã sử dụng giải pháp gồm các bước sau:

Bước 1: Điều tra, thống kê những em học sinh trong lớp có điện thoại thông minh, máy tính.

Bước 2: Hướng dẫn các em tải và cài đặt các phần mềm để sử dụng trong việc học và thực hành môn tin học.

Bước 3: Hướng dẫn các em sử dụng các phần mềm đã cài đặt trên máy Bước 4: Giao nhiệm vụ, hướng dẫn hỗ trợ cho các em thực hiện.

Bước 5: Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của các em.

2.3.1 Bước 1: Điều tra, thống kê những em học sinh trên lớp có điện thoại thông minh, máy tính.

Đầu năm học khi được phân công giảng dạy, sau khi làm quen với học sinh Giáo viên thực hiện việc điều tra việc sử dụng điện thoại thông minh của các

em

Qua thực tế năm học 2021-2022 được phân công dạy 3 lớp: 10B, 10G, 12B, bản thân đã thực hiện điều tra, thống kê các em có điện thoại thông minh ở

2 lớp 10B và 10G cụ thể như sau:

- Lớp 10B (sĩ số 44) cụ thể như sau:

+ Số em có điện thoại thông minh: 35 em;

+ Số em có cả điện thoại thông minh và máy tính: 09 em;

+ Số em không có điện thoại thông minh là: 09 em (nhưng bố mẹ có).

- Lớp 10G (sĩ số 42) cụ thể như sau:

+ Số em có điện thoại thông minh: 31 em;

+ Số em có cả điện thoại thông minh và máy tính: 05 em;

+ Số em không có điện thoại thông minh là: 11 em (nhưng bố mẹ có).

Trong năm học do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 nên các em thường xuyên phải học online nên được phụ huynh tạo điều kiện, khắc phục khó khăn đầu tư cho con cái, nên em nào hầu như cùng điện thoại thông minh để phục vụ học tập Gần cuối kỳ 1 năm học 2021-2022 với chương trình “Sóng và máy tính cho em” nhà trường được tặng 65 máy tính bảng đã bổ xung cho những em học sinh khó khăn có máy tính phục vụ học tập

Qua kết quả điều tra, thống kê cho thấy tất cả các em học sinh đều có thể sử dụng điện thoại thông minh để hỗ trợ cho việc học tập của mình Tất cả điện thoại các em đều có kết nối 4G, nhà có mạng Wifi Giáo viên đã lấy số điện thoại của em từng em và lập nhóm Zalo yêu cầu tất cả các em tham gia để tiện cho việc theo dõi, giao nhiệm vụ và hỗ trợ các em trong việc học tập.

2.3.2 Bước 2: Hướng dẫn các em tải và cài đặt các phần mềm để sử dụng trong việc học và thực hành môn tin học.

Sau khi điều tra, thống kê, lấy số điện thoại lập nhóm Zalo để làm việc giáo viên thực hiện hướng dẫn các em tải và cài đặt các phần mềm phục vụ học tập

về máy điện thoại.

Giáo viên hướng dẫn các em tải và cài đặt phần mềm Microsoft Word (office) sử dụng trên điện thoại di động, công việc này hướng dẫn các em qua nhóm Zalo để các em tự thao tác và thực hiện tại nhà, khi đến lớp nếu em nào chưa thực hiện được thì giáo viên sẽ hỗ trợ thực hiện tại lớp

+ Đối với điện thoại sử dụng hệ điều Android thì học sinh vào kho ứng dụng CH Play tìm và tải bộ Microsft office hoặc mình phần Micosoft Word về máy sau điện thoại của mình để tiến hành cài đặt.

Hướng dẫn lớp 10B tải và cài đặt qua nhóm

+ Đối với điện thoại sử dụng hệ điều hành iOS thì học sinh vào kho ứng App store tìm và tải bộ office hoặc mình phần Micosoft Word về máy sau đó cài đặt (Công việc này giáo viên giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh thực hiện trên nhóm Zalo trước, đến lớp chỉ hỗ trợ các em chưa thực hiện được) Khuyến khích các em hỗ trợ nhau trong quá trình thực hiện qua nhóm.

2.3.3 Bước 3: Hướng dẫn các em sử dụng các phần mềm đã cài đặt trên máy.

Giáo viên gửi vào nhóm Zalo của lớp cho các em các link sau:

https://www.youtube.com/watch?v=V8ma2YlajS8

Yêu cầu các em xem tham khảo về các tính năng của của Microsoft Word trên điện thoại di động.

- Khuyến khích các em học sinh tự tìm hiểu và cài đặt các phiên bản mới nhất, sử dụng quen và cung cấp vào nhóm những cách hay, dễ để mọi người cùng áp dụng.

+ Giáo viên sẽ căn cứ vào nội dung các bài học trong chương 3: Soạn thảo văn bản trong chương trình sách giáo khoa tin học lớp 10 để hướng dẫn các em thực hiện, thực hành.

2.3.4 Bước 4: Chuyển giao nhiệm vụ, hướng dẫn hỗ trợ cho các em thực hiện.

- Đối với học sinh lớp 10:

Học sinh giờ các em dùng điện thoại nhiều, thường xuyên nhắn tin, bình luận, trao đổi thông tin nhiều nên hầu hết các em đều nắm được cách soạn thảo văn bản tiếng việt (Soạn thảo kiểu gõ telex).

Tại các bài học của chương 3: Soạn thảo văn bản

+ Bài 14: Khái niệm soạn thảo văn bản

Giáo viên yêu cầu các em nắm được cách soạn thảo văn bản bằng tiếng việt với kiểu gõ telex (Nhiệm vụ này giao trước cho các em qua nhóm Zalo)

+ Bài 15: Làm quen với Microsoft Word

Giáo viên giao nhiệm vụ cho các em trước qua nhóm Zalo: Yêu cầu các em nắm được cách khởi động, soạn thảo văn bản trên điện thoại di động (gửi lại link cho các em xem https://www.youtube.com/watch?v=V8ma2YlajS8)