Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho chó tại bệnh viện thú y thái nguyên, phường túc duyên, thành phố thái nguyên

TRẦN THẾ ANH Tên chuyên đề: “THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC NUÔI DƯỠNG, PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH CHO CHÓ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y THÁI NGHUYÊN PHƯỜNG TÚC DUYÊN, THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN” KHÓA LUẬN TỐT

TRẦN THẾ ANH

Tên chuyên đề:

“THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC NUÔI DƯỠNG, PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH CHO CHÓ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y THÁI NGHUYÊN PHƯỜNG TÚC DUYÊN, THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y

Khóa học: 2017 - 2021

Thái Nguyên, năm 2021

TRẦN THẾ ANH

Tên chuyên đề:

“THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC NUÔI DƯỠNG, PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH CHO CHÓ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y THÁI NGHUYÊN PHƯỜNG TÚC DUYÊN, THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Từ Trung Kiên

Thái Nguyên, năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập và rèn luyện tại bệnh viện thú y Thái Nguyên, đây là một bước đệm quan trọng trong việc học tập và tiếp thu các kinh nghiệm cho em trước khi bước ra khỏi cổng trường đại học Để góp phần cho

sự thành công và học tập đó, em luôn biết ơn sự hỗ trợ của Bệnh viện thú y Thái Nguyên và giúp đỡ nhiệt tình của quý thầy cô trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Em xin chân thành cảm ơn Bệnh viện thú y Thái Nguyên đã tạo điều kiện cho em tiếp xúc làm việc tại bệnh viện để học tập những kiến thức, những tài liệu bổ ích để phục vụ cho bài khóa luận này

Em xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa và các thầy, cô giáo, cán bộ khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình giúp đỡ chỉ bảo em trong suốt thời gian học tập tại trường

Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS.TS Từ Trung Kiên đã trực tiếp giúp đỡ, hướng dẫn em hoàn thành khóa luận này

Em xin gửi lời cảm ơn đến anh Lương Minh Hoàng quản lý bệnh viện

và các anh chị nhân viên trong bệnh viện thú y Thái nguyên đã giúp đỡ và chỉ dạy cho em trong suốt quá trình thực tập

Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, người thân, bạn

bè đã giúp đỡ, ủng hộ, động viên em hoàn thiện được khóa luận tốt nghiệp của em

Đến nay bài khóa luận tốt nghiệp đã được hoàn thành tốt nhất, tuy nhiên

do kinh nghiệp và kiến thức của em còn hạn chế, và thời gian hoàn thành khóa luận có hạn nên không thể tránh khỏi những sai sót, em rất mong nhận được các ý kiến đóng góp để bài khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Cuối cùng em xin kính chúc các thầy, cô và cán bộ công nhân viên của khoa, của trường luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt trong công việc và trong cuộc sống

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2021

Sinh viên

Trần Thế Anh

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1 Kết quả chăm sóc, nuôi dưỡng và một số công việc khác tại bệnh

viện thú y 29

Bảng 4.3 Số lượng và tỷ lệ chó mắc bệnh ngoài da được đưa đến khám chữa bệnh tại bệnh viện Thú y 32

Bảng 4.4 Kết quả điều trị một số bệnh ngoài da cho chó tại bệnh viện Thú y 33

Bảng 4.5 Tình hình mắc bệnh đường tiêu hóa ở chó được đưa 35

đến khám chữa bệnh tại bệnh viện Thú y 35

Bảng 4.6 Kết quả điều trị một số bệnh đường tiêu hóa cho chó 37

tại bệnh viện Thú y 37

Bảng 4.7 Tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở chó được đưa đến khám chữa bệnh tại bệnh viện thú y 39

Bảng 4.8 Kết quả điều trị một số bệnh đường hô hấp cho chó tại bệnh viện Thú y 40

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

I.M : Intramuscular, tiêm bắp I.V : Intravenous, tiêm tĩnh mạch P.O : Per Os, đường uống

S.C : Subcutaneous injection, tiêm dưới da

TT : Thể trọng

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 2

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.2 Yêu cầu 2

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 3

2.1.2 Mô tả sơ lược về Bệnh viện thú y Thái Nguyên 5

2.2 Cơ sở khoa học của đề tài 5

2.2.1 Các giống chó nuôi phổ biến ở địa phương 5

2.2.2 Một số đặc điểm sinh lý của chó và ý nghĩa chẩn đoán 13

2.3 Một số bệnh thường gặp ở chó đến khám tại Bệnh Viện Thú y 17

2.3.1 Bệnh đường tiêu hóa 17

2.3.2 Bệnh về hệ tiết niệu, sinh dục 22

2.3.3 Bệnh hệ hô hấp 23

2.3.4 Bệnh Ký sinh trùng 24

2.3.5 Bệnh về hệ thần kinh, vận động 26

Phần 3 27

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 27

3.1 Đối tượng 27

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 27

3.3 Nội dung thực hiện 27

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện 27

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 27

3.4.2 Phương pháp theo dõi (hoặc thu thập thông tin) 27

3.4.3 Phương pháp chẩn đoán bệnh 28

3.4.4 Phương pháp xử lý số liệu 28

Phần 4 29

KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ 29

4.1 Thực hiện chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh cho chó và một số công việc khác tại bệnh viện thú y 29

4.2 Tình hình tiêm phòng vắc xin cho chó tại bệnh viện thú y 30

4.3 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh ngoài da ở chó được đưa đến khám chữa bệnh tại bệnh viện 31

4.3.1 Tình hình chó mắc bệnh ngoài da được đưa đến khám chữa bệnh tại bệnh viện 31

4.3.2 Kết quả điều trị một số bệnh ngoài da cho chó tại bệnh viện Thú y 33

NexGard 33

Biodexin spapoo 33

4.4 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường tiêu hoá ở chó được đưa đến khám chữa bệnh tại bệnh viện Thú y 34

4.4.1 Tình hình mắc bệnh đường tiêu hóa 34

4.4.2 Kết quả điều trị bệnh đường tiêu hoá ở chó 36

4.5 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp ở chó 38

4.5.1 Tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở chó 38

4.5.2 Kết quả điều trị bệnh đường hô hấp cho chó 40

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 41

5.1 Kết luận 41

5.2 Đề nghị 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

PHỤ LỤC 44

MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP 44

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Hiện nay, chó là một người bạn gần gũi và thân thiện với con người Trong xã hội hiện nay, nhu cầu nuôi chó ngày càng trở nên phổ biến với nhiều mục đích đa dạng hơn, ngoài vai trò giữ nhà, chó còn được nuôi như thú cảnh được huấn luyện chăm sóc người già, nuôi giải trí, phục vụ cho nghiên cứu khoa học, học tập hay đóng vai trò trong công tác bảo vệ an ninh quốc phòng, góp phần làm cho số lượng giống, số lượng chó nuôi ngày càng tăng đồng thời kéo theo sự gia tăng về mầm bệnh trên chó cũng ngày càng tăng Ngày nay, do nhu cầu và sở thích của con người, số lượng và giống chó ở Việt Nam ngày càng đa dạng phong phú Vì thế việc nuôi dưỡng và chăm sóc cho những chú cún cưng được khỏe mạnh luôn là mối quan tâm Mặc dù, đã có vắc xin phòng bệnh, thuốc điều trị nhưng bệnh trên cún vẫn xảy ra và ngày càng có những diễn biến phức tạp

Bệnh viện thú y Thái Nguyên được xây dựng từ năm 2013 và được đưa vào hoạt động ngay sau khi hoàn thành nhằm mục đích khám chữa bệnh cho thú cưng tại địa bàn tỉnh thái nguyên và các tỉnh lân cận khác, tính đến nay bệnh viện thú y Thái Nguyên đã được các chủ thú cưng biết đến và tin tưởng đưa thú cưng của mình đến khám, chăm sóc và điều trị tại bệnh viện, ngoài ra bệnh viện cũng có các chiến lược chăm sóc khách hàng rất tốt giúp khách mới

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định được tình hình nhiễm các bệnh trên chó được đưa đến khám tại Bệnh viện thú y Thái Nguyên

- Áp dụng các biện pháp chẩn đoán bệnh, đề ra các phác đồ điều trị một

số bệnh thường gặp cho chó được đưa đến khám tại bệnh viện thu y

- Đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh cho chó được đưa đến khám tại Bệnh viện thú y

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 Điều kiện cơ sở nơi thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Bệnh viện thú y Thái Nguyên nằm trên địa bàn Phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, cách trung tâm thành phố 2km, đối diện số nhà 46 đường bến Oánh Thành phố Thái Nguyên

2.1.1.2 Điều kiện khí hậu

Bệnh viện thú y Thái Nguyên nằm trên địa bàn phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, do đó khí hậu của bệnh viện Thú y mang tính chất đặc trưng của tỉnh Thái Nguyên, đó là khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia làm 4 mùa: Xuân – Hạ - Thu - Đông song chủ yếu là hai mùa chính: mùa mưa

và mùa khô

Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 - 10, nhiệt độ trung bình dao động từ 25 -

300C, ẩm độ trung bình từ 80 - 85%, lượng mưa trung bình là 160mm/tháng tập trung chủ yếu vào các tháng 5, 6, 7, 8 Với khí hậu như vậy trong chăn nuôi cần chú ý tới công tác phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi

Mùa khô kéo dài từ cuối tháng 10 đến tháng 3 năm sau Trong các tháng này khí hậu lạnh và khô, nhiệt độ dao động từ 12 - 260C, độ ẩm từ 70 - 80% Về mùa Đông còn có gió mùa Đông Bắc gây rét và có sương muối ảnh hưởng xấu đến cây trồng và vật nuôi

2.1.1.3 Điều kiện đất đai

Thành phố Thái Nguyên là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thái Nguyên, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học - kỹ thuật, y tế, du

lịch, dịch vụ của tỉnh Thái Nguyên và vùng trung du miền núi phía Bắc, cách thủ đô Hà Nội 80 km, có tổng diện tích tự nhiên là 18.970,48 ha

- Phía Bắc giáp huyện Đồng Hỷ và huyện Phú Lương

- Phía Đông giáp thành phố Sông Công

- Phía Tây giáp huyện Đại Từ

- Phía Nam giáp thị xã Phổ Yên và huyện Phú Bình

Thành phố Thái Nguyên có nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng và phong phú

* Tài nguyên đất: So với diện tích đất tự nhiên thì tổng diện tích đất

phù sa không được bồi hàng năm với độ trung tính ít chua là 3.12,35 ha, chiếm 17,65% so với tổng diện tích tự nhiên; đất phù sa không được bồi hàng năm có 100,19 ha, chiếm 0,75% tổng diện tích đất tự nhiên được phân bổ chủ yếu ở phường Phú Xá; đất phù sa ít được bồi hàng năm trung tính ít chua có 379,84 ha, chiếm 2,35% tổng diện tích đất tự nhiên; đất bạc màu phát triển trên phù sa cũ có sản lượng feralit trên nền cơ giới nhẹ có 271,3 ha, chiếm 1,53%; đất bạc màu phát triển trên nền phù sa có sản lượng feralit trên nền cơ giới nặng có 545,6 ha, chiếm 3,08%

* Tài nguyên rừng: Rừng ở Thái Nguyên chủ yếu là rừng nhân tạo và

vùng chè Tân Cương cùng các loại cây trồng của nhân dân như cây nhãn, vải, quýt, chanh,… Cây lương thực chủ yếu là cây lúa nước, ngô, đậu, thích hợp phát triển ở những vùng đất bằng trên các loại đất phù sa, đất mới phát triển, đất trung tính ít chua

Phường Túc Duyên có tổng diện tích là 2,85 km2

Diện tích đất phường Túc Duyên nhỏ,nhưng trên địa bàn phường có

có vựa rau lớn nhất thành phố Thái Nguyên

2.1.2 Mô tả sơ lược về Bệnh viện thú y Thái Nguyên

Bệnh viện Thú y Thái Nguyên xây dựng từ năm 2013 nhằm Mục đích

tư vấn, khám chữa bệnh cho thú cưng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh lân cận

* Chức năng, nhiệm vụ:

Chăm sóc tư vấn, khám chữa bệnh và các dịch vụ về thú y bao gồm cả spa làm đẹp dành cho thú cưng

* Cơ cấu tổ chức của bệnh viện: bệnh viên do trực tiếp Anh Lương

Minh Hoàng quản lý và điều hành Cán bộ làm trực tiếp tại bệnh viện có 4 người đều là các bác sĩ có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề về việc thực hiện khám chữa bệnh Ngoài ra bệnh viện còn có các bạn sinh viên thực tập tốt nghiệp được phân công đến để học tập, rèn luyện kỹ năng tại bệnh viện

Gồm 12 phòng chức năng: Phòng khám, phòng trực, phòng khách, kho vật tư, kho thuốc, phòng x-Quang, phòng siêu âm+sét nghiệm máu, phòng mổ, phòng pet hotel, phòng điều trị 1,2,3 Bệnh viện đã có đầy đủ các thiết bị để phục vụ các hoạt động về chăm sóc chẩn đoán bệnh cho thú cưng như máy siêu âm, xét nghiệm máu, máy khí dung, máy X-Quang, kính hiển vi, tủ lạnh,

tủ ấm, máy sấy, đèn mổ và nhiều dụng cụ hỗ trợ khác

Ngoài công tác chẩn đoán, phòng và điều trị, bệnh xá còn thực hiện các dịch vụ spa làm đẹp cho thú cưng như cắt tai, tắm, tỉa lông, cắt móng, vệ sinh tai, dịch vụ ký gửi thú cưng, dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, triệt sản…

2.2 Cơ sở khoa học của đề tài

2.2.1 Các giống chó nuôi phổ biến ở địa phương

* Một số giống chó địa phương

Nhóm chó ta hay chó nội địa được người dân thuần hóa và nuôi dưỡng cách đây 3.000 - 6.000 năm trước công nguyên Theo Nguyễn Văn Thanh và

cs (2011) [14], ở nước ta có tập quán nuôi chó thả rông vì thế sự phối giống một cách tự nhiên giữa các giống chó kết quả là tạo ra nhiều thế hệ con lai với đặc điểm ngoại hình rất đa dạng và nhiều tên gọi dựa vào màu sắc bộ lông và từng địa phương để gọi tên

Giống chó Vàng: Chó vàng hay còn được gọi là chó Lài khá phổ biến và đặc trưng tại các vùng trung du, miền núi Đây là loài chó rất kỷ luật, trung thành, bản năng hoang dã cao, thích săn bắt các loại thú nhỏ như chồn, chuột, rắn… Chó Lài có tầm vóc trung bình, thông thường chó đực to hơn chó cái Đặc điểm dễ nhận biết với loài này nếu là thuần chủng phải có bốn chân có màu bít tất trắng, đuôi bông lau và chóp đuôi trắng (đuôi bông lau), đuôi dài vừa phải, bình thường buông thõng (cụp đuôi), lúc hoạt động dựng hướng lên trên, hoặc cuộn trên lưng (cong đuôi)

Tai to vừa phải, cân đối, không nhọn, phía trong tai ít lông Nếu nhìn thẳng trực diện thì hai tai dựng đứng, vuông góc với đỉnh sọ

Các màu lông phổ biến là màu lông đỏ lửa, đen 4 mắt, trắng, đen tuyền, xám, đốm (khoang), nâu, vện người dân thuần hóa và nuôi dưỡng cách đây khoảng từ 3.000 - 4.000 năm trước công nguyên Chúng có tầm vóc trung bình, con trưởng thành nặng khoảng 12 - 18 kg, chiều cao 50 - 55cm, chó cái thường nhỏ hơn chó đực Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2016) [16], Đây là giống chó nhanh nhẹn, hoạt bát, có sự thích ứng tốt với điều kiện ngoại cảnh,

ít bị ốm, dễ ăn uống và bơi lội giỏi Chó đực phối giống được ở lứa tuổi 15 -

18 tháng tuổi, chó cái sinh sản được ở tuổi 12 - 14 tháng, mỗi lứa trung bình

đẻ 5 con

Chó H’Mông: Chó H'Mông cộc có nhiều điểm đặc biệt: gần như không

có đuôi, nếu có thì cũng rất ngắn, ngoại hình khá đặc trưng với vẻ chắc nịch, đầy cơ bắp chiều cao 55 - 60cm, nặng 18 - 20kg, chó cái đẻ trung bình mỗi lứa 6 con Nanh của loài chó này thường có từ 6 đến 8 cạnh khác nhau Tai có

hình tam giác, luôn dựng đứng kiểu nằm hai chân sau luôn trong tư thế sẵn sàng tấn công Chúng luôn lì lợm, ít cắn và luôn chỉ nghe theo một người chủ duy nhất Loài chó H'Mông cộc đuôi là một trong những loài chó săn tốt, với những đặc tính độc đáo và sự thông minh tuyệt vời, chúng có thể lực tốt và bền bỉ Đây là giống chó được người H'Mông nuôi dưỡng và thuần hoá Với

người H'Mông, loài chó H'mông đuôi cộc đuôi luôn được đứng trong hàng

ngũ những con vật mà họ yêu quý nhất, coi là báu vật trong nhà Tuy nhiên đến thời điểm này những cuộc săn lùng trong rừng sâu không còn nhiều, loài

chó này chủ yếu được nuôi để trông nhà

Chó Bắc Hà: Giống chó Bắc Hà Xù được người dân H'mông phát hiện

và nuôi dưỡng, chó Bắc Hà thường được người dân sử dụng làm chó săn,

canh nhà Chó Bắc Hà có nhiều đặc điểm tương đồng với giống chó chow

chow, chúng là loại chó lông xù, cổ gáy thường bờm lông mọc rất tốt giống như bờm sư tử Lông duôi hình bông lau hay đuôi sóc Chúng có trọng lượng

cơ thể trung bình, chó đực có chiều cao: 57 - 65cm, chó cái có chiều cao 52 - 60cm, nặng 25 - 35kg

Tính cách chó Bắc Hà có tính cách đặc biệt phục tùng và trung thành với người chủ của chúng Chó bắc hà rất nhanh nhẹn và hoạt bát, phản xạ nhanh nhậy sắc bén, nên chúng là một trong những loại chó đặc biệt thông minh

Việt Nam Nó có đặc điểm phân biệt với các loại chó khác là các xoáy lông ở trên sống lưng Nó là một trong ba dòng chó có xoáy lông trên lưng trên thế giới

Chúng có nhiều biệt tài so với các loài chó khác, biết đào hang để đẻ và

có biệt tài săn thú, bơi dưới nước giỏi như rái cá nhờ chân có màng như chân vịt và bộ lông mượt

Xoáy trên lưng và chân có màng như chân vịt Chó Phú Quốc được người dân trên đảo và cả đất liền Việt Nam rất chuộng Chó có thể hình khá

lớn, cao 60 - 65cm, nặng 20 - 25kg, là giống chó tinh khôn Màu sắc lông một màu có thể màu vàng, đen Chó cái đẻ trung bình mỗi lứa 5 con

* Các giống chó nhập ngoại

Nhóm chó cảnh

Giống chó Corgi: hay còn gọi Corgi Welsh, nguồn gốc từ xứ Wales, nước Anh Vật nuôi dễ thương này đứng đầu danh sách các giống chó được nuôi nhiều nhất Việt Nam và trên thế giới Chó Corgi được được chia ra làm hai dòng chính: Pembroke Corgi: Dòng chó có cân nặng từ 9-13kg và chiều cao trung bình khoảng 25-30cm; Cardian Corgi: Dòng chó có cân nặng từ 12-15kg và chiều cao trung bình khoảng 30-35cm

Màu lông của hai dòng chó Corgi khá giống nhau với phần lông mõm, ngực và 4 chân đều màu trắng Corgi tham ăn nên rất dễ bị béo phì nếu không được luyện tập và kiểm soát chế độ ăn hợp lý

Corgi nổi tiếng với tính cách thông minh, năng động, thân thiện và đặc biệt là rất yêu mến trẻ em Tuy nhiên, đôi lúc Corgi cũng khá bướng bỉnh Bạn nhớ thường xuyên dắt chú chó cưng này ra ngoài chơi và vận động để tiêu hao bớt năng lượng và phòng tránh bệnh béo phì

Chó Poodle :Theo thống kê thì cứ 10 người nuôi chó cảnh thì có đến

một nửa nuôi chó Poodle Sở dĩ Poodle được yêu thích bậc nhất ở nước ta vì chỉ số thông minh của giống chó này đứng thứ hai thế giới chỉ sau dòng Border Collie

Đây là giống chó cảnh nhỏ nhắn với đầu tròn, nhỏ; tai dài rủ xuống; đuổi thẳng, bị cắt ngắn và bộ lông mượt xoăn tít Màu lông đa dạng các màu sắc như: trắng, đen, nâu, vàng, cà phê… Poodle có ba kích thước phổ biến là Standard (lớn), Miniature (nhỏ) và Toy (siêu nhỏ) nhưng chỉ hai dòng sau được nuôi nhiều ở Việt Nam:

Toy poodle: Chiều cao tối đa khoảng 25cm và cân nặng từ 2 – 5 kg

Miniature Poodle: Chiều cao tối đa khoảng 40cm và cân nặng 7 – 9 kg Loại Toy Poodle nhỏ nhắn, thông minh, đáng yêu thích hợp làm thú cưng nên được chọn nuôi nhiều nhất ở Việt Nam Hơn nữa, chú cún con ngộ nghĩnh này nếu được chiều chuộng thì sẽ rất hiền lành, sống hòa đồng, vui vẻ, thoải mái và rất dễ huấn luyện

Chó Phốc sóc: Pomeranian (Pom) nổi tiếng trên thế giới với tên gọi

thân thuộc là chó Phốc sóc Giống chó cưng này thu hút mọi ánh nhìn vì thân hình nhỏ bé, đáng yêu với đôi mắt cực kỳ to tròn Mặc dù Pom rất thông minh, tinh nghịch, lanh lợi nhưng lại cực kỳ dễ mến, dễ bảo và sống rất tình cảm với con người

Kích thước trung bình của loại chó Phốc sóc là chiều cao khoảng 25 –

30 cm và cân nặng từ 1 – 3 kg Bộ lông dài khá đa dạng về sắc màu như nâu, vàng, kem… nhưng phổ biến nhất vẫn là lông màu trắng Chó Pom có mõm dài và nhỏ, rất kén ăn và hay rụng lông Vì vậy, bạn sẽ vất vả hơn trong việc chăm sóc chó cưng này

Chó Pug: có tên trong danh sách các giống chó được nuôi nhiều nhất Việt Nam vì sự dễ thương vô cùng của chúng Các bạn trẻ cực kỳ có cảm tình với chú cún con này bởi vẻ mặt xệ ngộ nghĩnh, hiền hòa của Pug

Giống chó này có thân hình to ngang với chiều cao khoảng 30 – 35 cm và cân nặng dưới 10kg Đặc điểm nhận dạng chó Pug là đầu và đôi mắt to tròn, da mặt chảy xệ Màu lông đặc trưng là đen toàn thân, vàng sẫm, nâu nhạt nhưng mắt, mũi và mõm đen hoặc màu hung mặt đen

Pug là loài chó quý tộc mang đúng chất thú cưng vì biết cách hưởng thụ ăn, ngủ, chơi và hơi lười biếng Hơn nữa, loài chó nhỏ nhắn này rất dễ gần và thích được con người vuốt ve

Chó Bull Pháp: là giống chó được nuôi nhiều ở Việt Nam và được yêu thích bởi sự đáng yêu, hoạt bát và nhanh nhẹn Nhìn vẻ bề ngoài có vẻ khó gần nhưng thực tế Bull Pháp rất thân thiện và dễ gần

Dòng Bulldog sở hữu ngoại hình gọn gàng với chiều cao trung bình khoảng 30cm và cân nặng từ 9-14kg Với đôi tai khá to và thẳng đứng cùng với vành trán tròn, mũi tẹt, mõm phẳng và bộ lông mềm mại, chó Bull trông rất đáng yêu và khiến chúng ta muốn ngắm, vuốt

Chó Husky: được nhiều gia đình nuôi dưỡng vì đây là loài chó rất đẹp Trái ngược với khuôn mặt hơi dữ dằn thì Husky lại sở hữu tính cách cực kỳ thân thiện, hiền lành và biết lắng nghe chủ

Dòng chó này nhìn khá giống với cho Alaska nhưng thân hình lại nhỏ hơn một chút Chiều cao trung bình khoảng 50 – 60 cm và cân nặng từ 16 –

27 kg Đặc điểm nổi bật nhất của Husky là đôi mắt hơi xếch hình hạt hạnh nhân vừa toát lên vẻ hoang dã vừa lạnh lùng Ngoài ra, bộ lông dài và dày với các vệt pha màu đen – trắng, đỏ – trắng, xám – trắng, màu lông chồn – trắng… cũng khiến Husky trở nên quyến rũ hơn

Chó Samoyed: Samoyed nổi tiếng là chó cưng mang vẻ đẹp kiêu sa và quyến rũ Chỉ cần nhìn một lần thôi là bạn sẽ bị cuốn hút bởi bộ lông trắng muốt của chú cún con Ngoài ra, sự tinh khôn, nhanh nhẹn, thân thiện và trung thành với chủ cũng là điểm cộng cho giống chó được nuôi nhiều nhất Việt Nam này Chó Samoyed có thân hình khỏe khoắn, dẻo dai với chiều cao khoảng 45 – 60 cm và cân nặng từ 16 – 30 kg Đặc điểm của đôi tai vểnh hình tam giác, đuôi cong và cuộn tròn cùng với đôi mắt tối màu giúp bạn dễ dàng nhận biết chú chó cưng này Khi nuôi dưỡng, bạn cần lưu ý chăm sóc thường xuyên cho bộ lông trắng dày, mượt của chúng

Nhóm chó làm việc

Chó Rottweiler: Rottweiler bắt nguồn từ con Mastiff của Ý, nó được

tạo giống ở Đức tại thị trấn Rottwell Chúng đã bị tuyệt giống vào năm 1800, sau đó nhờ sự nhiệt tình của người làm công tác giống ở Stuttgart mà giống chó này đã được phổ biến trở lại vào đầu thế kỷ XX

Theo Phạm Sỹ Lăng và Phan Địch Lân (1992) [6], chó Rottweiler có thể trạng khỏe, rất vạm vỡ, đầu dài gần bằng sọ, mõm phát triển, mặt hơi gãy Mặt màu nâu đen, tai hình tam giác và cụp về phía trước, lưng phẳng, cổ và lưng tạo thành một đường phẳng, cấu trúc cơ thể có dạng hình vuông, chân trước khá cao, vai cao trung bình 69,5cm, chúng nặng từ 48 - 60kg đối với con trưởng thành Bộ lông ngắn cứng và rậm rạp, màu lông đen với một ít đốm vàng ở gần hai mắt, trên má, mõm, ngực và chân

Chó Doberman: tên gọi đầy đủ của chó này là Doberman Pinscher Chó

có nguồn gốc từ Đức Doberman là giống chó có sức khỏe tốt, ít bệnh tật, tuổi thọ trung bình từ 11 -13 năm, thông thường Doberman có bộ ngực to khỏe, cơ thể săn chắc vạm vỡ Bộ lông của chúng ngắn thường có màu đen, màu nâu, Tai của chúng phải được cắt để chúng được dựng đứng Đuôi cũng được cắt ngắn từ mấy ngày đầu sau khi sinh

Chó Husky: được nhiều gia đình nuôi dưỡng vì đây là loài chó rất đẹp Trái ngược với khuôn mặt hơi dữ dằn thì Husky lại sở hữu tính cách cực kỳ thân thiện, hiền lành và biết lắng nghe chủ

Dòng chó này nhìn khá giống với cho Alaska nhưng thân hình lại nhỏ hơn một chút Chiều cao trung bình khoảng 50 – 60 cm và cân nặng từ 16 –

27 kg Đặc điểm nổi bật nhất của Husky là đôi mắt hơi xếch hình hạt hạnh nhân vừa toát lên vẻ hoang dã vừa lạnh lùng Ngoài ra, bộ lông dài và dày với các vệt pha màu đen – trắng, đỏ – trắng, xám – trắng, màu lông chồn – trắng… cũng khiến Husky trở nên quyến rũ hơn

Chó Pit bull: là giống chó nhập ngoại có nguồn gốc từ Mỹ, đặc

tính rất hữu chiến và hung dữ, được coi như là hung thần của các loại chó chọi, với sức mạnh của cơ thể cộng với hàm răng sắc nhọn

Pit bull là giống chó có tầm trung bình và nhỏ, chúng cao từ 45 - 55

cm, nặng khoảng 18 - 22 kg và có sức mạnh cơ bắp hơn bất cứ giống chó nào khác Chó Pit bull bình thường rất thân thiện và hiền lành, trừ khi chúng bị đe dọa hoặc tấn công, ngoài ra chó Pit bull rất trung thành và tình cảm với chủ, chúng có nhiều màu như: màu nâu, vàng, nâu đỏ,…

Chó Shiba: được mệnh danh là quốc khuyển thông minh và trung thành đến từ Nhật Bản Đây là dòng chó rất được yêu thích ở cả đất nước mặt trời mọc và Việt Nam 12-15 năm là tuổi thọ trung bình của loài Shiba Inu này, nếu được chăm sóc tốt và tập thể dục thường xuyên thì sẽ tăng cao hơn

Shiba có ngoại hình nhỏ bé, dễ thương nhưng tốc độ phản xạ cực kỳ nhanh Do vậy, trước đây Shiba chủ yếu được nuôi để cùng vào rừng săn bắt với chủ nhân Màu lông của Shiba Inu chủ yếu là màu vàng trắng, màu nâu đỏ hoặc màu đỏ pha đen ở phần lưng Mặc dù loài thú cưng này rất thích bơi lội

và nghịch ở vũng nước nhưng lại rất ưa sạch sẽ Đây cũng là một đặc tính hết sức đáng yêu của chó Shiba

Chó Golden Retriever: có nguồn gốc từ Scotland Là giống chó loại

nhỡ có thân hình cân đối, khỏe mạnh Chúng có bộ lông từ màu vàng kem đến màu vàng nâu, bộ lông được cấu tạo bởi bộ lông không thấm nước bên ngoài

và một lớp lông mịn dày bên trong Chúng có cái đầu to, mõm hơi vát nhưng kèm với bộ hàm rộng và khỏe cùng với hàm răng sắc bén Chúng có tuổi thọ khoảng 12 - 15 năm

Chó Alaska: là dòng chó kéo xe lâu đời trên thế giới và rất được ưa chuộng ở Việt Nam Alaska có khung xương chắc chắn, khỏe mạnh với chiều cao khoảng 55 – 70 cm và cân nặng từ 35 – 50 kg Giống chó nổi bật với mắt

hình hạt hạnh nhân và bộ lông rất đa dạng Toàn thân màu trắng hoặc màu xám trắng hay xám lông chồn kết hợp với trắng, nâu đỏ, đen trắng là màu lông đặc trưng nhất

Với đặc điểm thân hình khá to lớn nên Alaska nhìn có vẻ hung dữ nhưng ngược lại chúng rất hiền lành, thân thiện và hòa đồng Hơn nữa, giống chó khỏe mạnh này còn rất thông minh, năng động, ưa thích chạy nhảy và đặc biệt là rất biết nghe lời chủ

2.2.2 Một số đặc điểm sinh lý của chó và ý nghĩa chẩn đoán

2.2.2.1 Thân nhiệt

Hồ Văn Nam (1997) [9] cho biết, trong tình trạng bệnh lý, thân nhiệt có

sự thay đổi tùy vào tính chất và mức độ của bệnh

Thân nhiệt được đo ở trực tràng, theo Vũ Như Quán (2011) [12], ở trạng thái sinh lý bình thường thân nhiệt của chó là 38 – 390C Nhiệt độ của

cơ thể chó bình thường còn thay đổi bởi các yếu tố như tuổi (con non có thân nhiệt cao hơn con trưởng thành), tính biệt (con cái có thân nhiệt cao hơn con đực), khi vận động nhiều hay có thai thân nhiệt của chó cũng cao hơn bình thường

Thân nhiệt của chó trưởng thành bình thường là 38 - 38,50C, chó con là 38,5 - 390C, mùa Hè có thể tăng lên 0,20C, mùa Đông có thể giảm 0,20C Chó con mới sinh, trong 2 tuần đầu không điều hòa được thân nhiệt, dao động từ 35,6 - 36,10C Sau đó sẽ tăng lên 37,80C trong vòng một tuần

Sự giảm thân nhiệt thường do mất máu, bị nhiễm lạnh do một số hóa chất tác dụng, do giảm quá trình sinh nhiệt, sốc hoặc sau cơn kịch phát của bệnh nhiễm khuẩn làm hạ huyết áp, trụy tim mạch, gặp trong các bệnh thần kinh bị ức chế nặng như thủy thũng não

Sự tăng nhiệt độ thường gặp khi nhiệt độ môi trường quá cao, gặp trong bệnh cảm nắng, cảm nóng, các bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, vi rút, do ký sinh trùng gây nên trạng thái sốt cao

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [10], thông

qua việc kiểm tra thân nhiệt của chó ta có thể xác định được con vật có bị sốt hay không Nếu thân nhiệt tăng 1 - 20C là sốt nhẹ Nếu thân nhiệt tăng 2 - 30C

là hiện tượng sốt cao Qua đó có thể sơ chẩn được nguyên nhân, tính chất và mức độ tiên lượng, đánh giá được hiệu quả điều trị tốt hay xấu

2.2.2.2 Tần số hô hấp (lần/phút)

Theo Trần Cừ và Cù Xuân Dần (1975) [2], tần số hô hấp là số lần thở

ra, hít vào trong một phút trong lúc con vật yên tĩnh Tần số hô hấp phụ thuộc vào cường độ trao đổi chất, giống, tuổi, tầm vóc, thời tiết, trạng thái sinh lý, trạng thái bệnh lý

Ở trạng thái sinh lý bình thường, chó con có tần số hô hấp từ 18 - 20 lần/ phút, chó to có tần số hô hấp từ 10 - 20 lần/ phút, giống chó nhỏ có tần số

hô hấp từ 20 - 30 lần/ phút

Tần số hô hấp phụ thuộc vào:

Nhiệt độ môi trường: Khi thời tiết quá nóng, chó phải thở nhanh để thải nhiệt, nên tần số hô hấp tăng

Thời gian trong ngày: Ban đêm và sáng chó thở chậm hơn buổi trưa và buổi chiều

Tuổi tác: Con vật càng lớn tuổi thì tần số hô hấp càng chậm

Ngoài ra những con vật khi mang thai hoặc lúc sợ hãi cũng làm tần số

hô hấp tăng lên

Ý nghĩa chẩn đoán : Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [10], ở trạng

thái bệnh lý tần số hô hấp thay đổi gọi là hô hấp bệnh lý Tần số hô hấp tăng trong trong những bệnh làm thu hẹp diện tích hô hấp ở phổi (viêm phổi, lao phổi), làm mất đàn tính ở phổi (phổi khí thũng), những bệnh hạn chế phổi hoạt động (chướng hơi dạ dày, đầy hơi ruột) Những bệnh có sốt cao, bệnh thiếu máu nặng, bệnh ở tim, bệnh thần kinh hay quá đau đớn Tần số hô hấp

giảm trong những bệnh hẹp thanh khí quản (viêm, phù thũng), ức chế thần kinh (viêm não, u não, xuất huyết não, thủy thũng não); do trúng độc, chức năng thận rối loạn, bệnh ở gan nặng, liệt sau khi đẻ hoặc các trường hợp sắp chết Trong bệnh xeton huyết ở bò sữa, viêm não tủy truyền nhiễm của ngựa, tần số hô hấp giảm rất rõ

2.2.2.3 Tần số tim mạch (nhịp tim)

Theo Nguyễn Tài Lương (1982) [7], tần số tim mạch là số lần co bóp của tim trong một phút (lần/phút), khi tim đập thì mỏm tim hoặc thân tim chạm vào thành ngực, vì vậy mà ta có thể dùng tay, áp tai hoặc dùng tai nghe

áp vào thành ngực vùng tim để nghe được tiếng tim Khi tim co bóp sẽ đẩy một lượng máu vào động mạch làm mạch quản mở rộng, thành mạch căng cứng Sau đó nhờ vào tính đàn hồi, mạch quản tự co bóp lại cho đến thời kỳ

co tiếp theo tạo nên hiện tượng động mạch đập Dựa vào tính chất này ta có thể tính được nhịp độ mạch sẽ tương đương với mạch tim đập Mỗi loài gia súc khác nhau thì tần số tim mạch cũng khác nhau, sự khác nhau này cũng biểu hiện ở từng lứa tuổi trong một loài động vật, tính biệt, thời điểm, nhịp mạch đập tương ứng với nhịp tim Tuy vậy, tần số tim mạch của động vật chỉ dao động trong một phạm vi nhất định

Theo Nguyễn Văn Thanh và Đỗ Thị Kim Lành (2016) [13], ở trạng thái sinh lý bình thường: Chó nhỏ 100 - 130 lần/phút, chó lớn 70 - 100 lần/phút

Ở chó, mèo vị trí tim đập động là khoảng sườn 3 - 4 phía bên trái, tần

số tim thể hiện tần số trao đổi chất, trạng thái sinh lý, bệnh lý của tim cũng như của cơ thể Theo Nguyễn Tài Lương (1982) [7], tần số tim phụ thuộc vào tầm vóc của vật nuôi, độ béo gầy, lứa tuổi, giống loài Ở trạng thái sinh lý bình thường có hai cơ chế điều hòa tim mạch bằng thần kinh và thể dịch Chó con có tần số tim đập lớn hơn chó già, chó hoạt động nhiều thì tần số tim

mạch đập tăng lên Khi cơ thể bị một số bệnh về máu như: thiếu máu, mất máu, suy tim, viêm cơ tim, viêm bao tim cũng làm tần số tim mạch tăng lên

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [10], qua việc

bắt mạch có thể khám tim và tình trạng toàn thân của cơ thể Tần số mạch tăng

do các bệnh truyền nhiễm cấp tính, viêm cấp tính, các trường hợp thiếu máu, hạ huyết áp và các bệnh làm tăng áp lực xoang bụng Tần số mạch giảm trong trường hợp bệnh làm tăng áp lực sọ não, huyết áp tăng hay do trúng độc hại

2.2.2.4 Tuổi thành thục sinh dục và chu kỳ lên giống

Theo Trần Tiến Dũng và cs (2001) [3], tuổi thành thục về tính còn phụ thuộc vào giống chó Giống chó nhỏ thường thành thục sớm hơn giống chó to

Theo Nguyễn Hữu Nam và cs (2016) [8], thời gian thành thục của chó là: Chó đực: 8 - 10 tháng tuổi, những lần phóng tinh đầu tiên của chó đực vào lúc khoảng 8 - 10 tháng Tuy nhiên, việc thụ tinh của chó đực có hiệu quả bắt đầu từ 10 - 15 tháng

Chó cái: 9 - 15 tháng tuổi tùy theo giống và cá thể, có khi lên đến 24 tháng Theo Nguyễn Văn Thanh và cs (2015) [15], chu kỳ lên giống ở chó cái thường xảy ra mỗi năm 2 lần, trung bình khoảng 6 - 8 tháng Thời gian động dục từ 12 - 21 ngày, giai đoạn thích hợp phối giống là từ 9 - 13 ngày sau khi

có biểu hiện động dục

2.2.2.5 Màu sắc niêm mạc

Niêm mạc là nơi những mạch máu nhỏ bộc lộ khá rõ Theo Lê Quang Long (1997), màu sắc niêm mạc sinh lý rất dễ thay đổi lúc bị kích thích Bình thường cơ thể khỏe mạnh, niêm mạc có màu hồng nhạt và không thấy được các mao quản lớn Lúc cơ thể mắc bệnh thì niêm mạc có sự thay đổi về màu sắc, hình thái và cấu tạo

Ý nghĩa chẩn đoán

Khám niêm mạc ngoài việc biết được niêm mạc có bệnh gì, còn có thể xác định được tình trạng chung của cơ thể, tuần hoàn và thành phần máu, trao đổi khí CO2 ở phổi qua sự thay đổi của niêm mạc

Khi chó sốt cao, tim đập nhanh và mạnh thì niêm mạc bị sưng huyết và

có máu đỏ Khi thiếu máu, niêm mạc màu trắng nhợt

2.3 Một số bệnh thường gặp ở chó đến khám tại Bệnh Viện Thú y

2.3.1 Bệnh đường tiêu hóa

2.3.1.1 Bệnh viêm dạ dày - ruột

Theo Nguyễn Văn Biện (2001) [1], viêm ruột là chỉ chứng viêm màng nhầy ruột cấp tính hay mạn tính Viêm ruột có thể xảy ra ở vùng ruột non hay lan ra cả vùng dạ dày và ruột già

* Nguyên nhân gây bệnh

- Do vi rút: Parvo virus, Care virus, Corona virus …

- Do vi khuẩn: Escherichia coli, Salmonella spp, Clostridium spp …

- Do kí sinh trùng đường ruột: Toxocara canis (giun đũa), Toxascaris

leonina (giun tròn), sán dây …

- Do các nguyên sinh động vật khác như: Giardia, Toxoplasma,

- Phân lỏng có mùi hôi, tanh khó chịu Phân có màu xanh đậm, nâu hoặc đen thì do xuất huyết ở dạ dày, ruột non nếu phân hồng nhạt hoặc đỏ tươi thì sự xuất huyết diễn ra ở ruột già

- Sốt là hiện tượng do nhiễm trùng

- Quan sát thấy chó nằm sấp, chống khuỷu 2 chân trước xuống, nhổm cao phần bụng sau, bồn chồn khó chịu do bị đau bụng

- Có thể nghe thấy tiếng sôi bụng do nhu động ruột tăng lên hoặc do bụng đầy hơi

- Mất nước, mất điện giải: Biểu hiện da kém đàn hồi, mắt trũng sâu

Mất máu dẫn đến niêm mạc mắt và niêm mạc miệng nhợt nhạt

Bổ sung nước và điện giải cho cơ thể: Truyền tĩnh mạch dung dịch ringer lactat, NaCl 0,9%, glucose 5% kết hợp với truyền tĩnh mạch vitamin C

Dùng thuốc chống nôn: Atropin sunfat, Primeran tiêm dưới da hoặc truyền tĩnh mạch

Cho uống thuốc làm se niêm mạc ruột, giảm số lần ỉa chảy: Diosmectite, race, men tiêu hóa

Nếu sốt có thể sử dụng thuốc hạ sốt: Paracetamol, Hetdau

Tiêm thuốc bổ trợ sức, trợ lực: B – complex ADE, vitamin C, vitamin 34 Liệu trình điều trị thường 3 - 5 ngày

2.3.1.2 Bệnh do Parvo virus

Theo Nguyễn Như Pho (2003) [11], đây là bệnh lây lan nhanh và tỷ lệ chết cao Tiêu chảy nghiêm trọng, gây xuất huyết, hoại tử đường ruột hoặc viêm cơ tim

* Nguyên nhân gây bệnh

Do Canine parvo virus type 2 (CPV2) gây ra, chúng xâm nhập và tấn

công vào mạch bạch huyết vùng hầu rồi nhân lên và phát triển trên khắp cơ thể