BÀI tập lớn môn văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

Như vậy, trong xu thế toàn cầu hóa kinh tế hiện nay, muốn đảm bảo sự phát triển và tồn tại bền vững cho hoạt động kinh doanh của mộ ổt t chức, một doanh nghiệp, hơn lúc nào hết, cần có s

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÀI TẬP LỚN

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

Hà Nội, ngày 08 tháng 02 năm 2022

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÀI TẬP LỚN Môn: Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

GIẢNG VIÊN: TS Bùi ThịQuyên

Th S Ph ạ Nhậ m t Linh

H ỌC SINH TH C HIỰ ỆN: Nguyễn Như Nguyệt

- L P: QH-2021-Ớ E KẾ TOÁN CLC 1

- MSV: 21050702

Hà Nội, ngày 08 tháng 02 năm 2022

M ỤC LỤC

DANH M ỤC HÌNH ẢNH 1

L ỜI MỞ ĐẦ 2 U PHẦN 1: KHÁI QUÁT NỘI DUNG H ỌC PHẦN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 3

A, KHÁI QUÁT NỘI DUNG HỌC PHẦN 3

Chương 1: TỔ NG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH DOANH 3

Chương 2: NHẬN DIỆN HỆ THỐNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 3

Chương 3: XÂY DỰNG VÀ QUẢ N TRỊ VĂN HÓA DOANH NGHIỆ P 4

Chương 4: TỔ NG QUAN VỀ ĐẠO ĐỨ C KINH DOANH 4

Chương 5: NỘI DUNG C ỦA ĐẠO ĐỨ C KINH DOANH 5

Chương 6: XÂY DỰ NG VÀ THỰC HÀNH ĐẠO ĐỨ C KINH DOANH 6

B, MỐI LIÊN HỆ 7

PHẦN 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP C ỦA TẬP ĐOÀN TOYOTA 8

A, T NG QUAN V Ổ Ề T ẬP ĐOÀN TOYOTA 8

I Gi i thi ớ ệu về Toyota 8

II Quá trình hình thành và thành tự u đ ạt được 9

B, PHÂN TÍCH THỰ C TR ẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆ P CỦA TẬP ĐOÀN TOYOTA THEO MÔ HÌNH CỦA EDGAR SCHEIN 10

I C ấp độ 1: Bi u hi ể ện hữu hình 10

II C ấp độ 2: Nh ững giá trị đư ợc tuyên bố 13

III C ấp độ 3: Nh ng quan ni ữ ệm chung (Giá trị ốt lõi) c 17

C, Những giá trị Văn hóa doanh nghiệp này có thay đổ i theo sự thay đổ ủa môi trườ i c ng kinh doanh không? 19

PH ẦN 3: VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH HIỆN NAY ĐANG NẢY SINH RÕ NÉT NH ẤT Ở VIỆT NAM 20

A, TH C TR NG V Ự Ạ ẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Ở VIỆT NAM 20

I Th c tr ự ạng 20

II D n ch ng th c t ẫ ứ ự ế 21 B, GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ 24

K ẾT LUẬN 25

DANH M C THAM KHỤ ẢO 26

DANH M ỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1: Trụ sở chính của Tập đoàn Toyota Nhật Bản 8

Hình 2.1: Toyoda Model AA – Mẫu xe hơi đầu tiên của Toyota 9

Hình 2.2: Toyota phổ biến nhiở ều nước trên thế ớ gi i 10

Hình 3.1: Logo chính thức của Toyota 10

Hình 3.2: Cơ sở thiết bị hiện đại tại nơi sản xuất của Toyota 11

Hình 3.3: Kiến trúc văn phòng của Toyota 12

Hình 4.1: Sứ mệnh của Toyota 15

Hình 4.2: Tầm nhìn của Toyota 16

Hình 5.1: Toyota Việt Nam 19

Hình 6.1: Công ty Vedan 21

Hình 6.2: “Chiêu bài” của Vedan 22

Hình 6.3: Vedan xả chất thải ra sông Thị Vải 23

L ỜI MỞ ĐẦU

Văn hóa doanh nghiệ và đạo đứp c kinh doanh ngày nay ống như đờgi i sống tinh

thần không thể ếu cthi ủa m t doanh nghiộ ệp Nó được coi như là một công cụ ữ h u hiệu

đố ới v i những nhà điều hành trong việc điều tiết bầu không khí làm việc của một doanh nghiệp, góp phần tạo ra một môi trường nơi tất cả các thành viên đều cùng hướng tới một mục tiêu chung Xây dựng văn hóa doanh nghiệp phù hợ và giữ gìn đạo đứp c kinh doanh là một điều r t quan trấ ọng trên con đường t n tồ ại và phát về mọi mặt c a t ủ ổ chức,

là nền tảng vững ch c đ t o dựng ắ ể ạ lên niềm tin, thương hiệu đố ới khách hàng và đối i vtác

Như vậy, trong xu thế toàn cầu hóa kinh tế hiện nay, muốn đảm bảo sự phát triển

và tồn tại bền vững cho hoạt động kinh doanh của mộ ổt t chức, một doanh nghiệp, hơn lúc nào hết, cần có sự xây dựng, đổi mới và giữ gìn văn hóa doanh nghiệp để góp phần định hướng đúng đắn cho các hoạt động kinh tế, kinh doanh

Bài tiểu luận nhằm mục đích tóm tắt và tổng kết những kiến thức cơ bản của học phần Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh Qua đó áp dụng vào thực tế và phân tích đạo đức kinh doanh của một s doanh nghiố ệp trong đời sống

Với mục tiêu trên, bài tiểu lu n s bao gậ ẽ ồm những nội dung chính sau:

Phần 1: Trình bày tóm tắt về các nội dung chính đã học của học phần Văn hóa

doanh nghi p ệ và đạ đứo c kinh doanh Qua đó phân tích và chỉ ra ố liên ệ ữ các m i h gi a nội dung này

Phần 2: Phân tích thực trạng văn hóa doanh nghi p c a tệ ủ ập đoàn Toyota Nhật B n ảQua đó, trả ời cho câu hỏ l i “Những giá trị VHDN này có thay đổi theo sự thay đổi của môi trư ng kinh doanh ờ không?”

Phần 3: Phân tích mộ ấn đề đạo đứt v c kinh doanh hiện nay đang nảy sinh rõ nét nhất ở Việt Nam

Em xin chân thành cảm ơn cô Bùi Thị Quyên và thầy Phạ Nhật Linh đã luôn m giúp đỡ chúng em trong suốt qua trình giảng d y b ạ ộ môn Văn hóa doanh nghiệp và đạp đức kinh doanh Do một vài hạn chế nên bài tiểu luận sẽ không tránh khỏi có một vài thiếu sót nên em rất mong có sự chỉ giáo, đóng góp và xây dựng của các thầy cô và các bạn để có thể rút kinh nghiệm và hoàn thiện các công việ tiếp theo tc ốt hơn

PHẦN 1: KHÁI QUÁT NỘ I DUNG HỌC PH ẦN VĂN HÓA

A, KHÁI QUÁT NỘI DUNG HỌC PH N Ầ

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH DOANH

I T ổng quan v ề văn hóa

 Tiếp cận và định nghĩa ề văn hóa v

 Chức năng của văn hóa

 Vai trò của văn hóa đố ới sự i v phát triển của con người và xã hội

II T ổng quan v ề văn hóa kinh doanh

 Khái niệm và cấu trúc văn hóa kinh doanh

 Mối quan h giệ ữa văn hóa và kinh doanh

 Các hình thức biểu hiện và tác dụng của văn hóa kinh doanh

III T ổng quan v ề văn hóa doanh nghiệp

 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp

 Cấu trúc của một hệ thống văn hóa doanh nghiệp – Mô hình Edgar Shein

 Vai trò và lợi ích của văn hóa doanh nghiệp

Chương 2: NHẬN DIỆN HỆ THỐNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

I M ột số mô hình văn hóa doanh nghiệp điển hình

II Các hình thức tồ n tại cơ bản của văn hóa doanh nghiệp t i Việt Nam ạ

 Văn hóa doanh nghiệp theo kiểu gia đình, gia trưởng

 Văn hóa doanh nghiệp theo ki u bao lieu, bao c p ể ấ

 Văn hóa doanh nghiệp thích ứng hướng vào thị trường

 Văn hóa doanh nghiệp sang tạo định hướng vào sự đổi m i ớ

Mô hình VHDN Harrison & Handy (1985)

Mô hình VHDN Quinn & Cameron (2001)

Mô hình VHDN Dension (1990)

III Đánh giá hệ thống văn hóa doanh nghiệp

 Mục tiêu xây dựng văn hóa doanh nghiệp: Mạnh và đẹp

 Phương pháp nhận diện đánh giá văn hóa doanh nghiệp: Mạnh/ Yếu và tốt/ Xấu Chương 3: XÂY DỰNG VÀ QUẢN TRỊ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

I Các yếu tố ảnh hưởng văn hóa doanh nghiệp

II Các bước xây dung văn hóa doanh nghiệp

III Duy trì văn hóa doanh nghiệp

Chương 4: TỔNG QUAN VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

I Khái niệm đạo đức kinh doanh

1 Khái niệm

2 Vai trò

 Tạo nên sự phát triển bền vững của doanh nghiệp

 Làm hài lòng khách hang

 Tạo nên sự ận tâm và trung thành củ t a người lao động

 Đóng vai trò quan trọng với sự phồng th nh cị ủa qu c giaố

Văn hóa dân tộc

Người lãnh đạo chủ doanh nghiệp

3 • Đánh giá VHDN hiện tại và xác định yếu tố nào cần thay đổi

4 • Xây dựng kế hoạch và lộ trình thay đổi VHDN

5 • Thiết lập hệ thống khen thưởng phù hợp VHDN

6 • Lãnh đạo nếu gương

II Nguyên tắc và chuẩn m ực cơ bản của đạo đức kinh doanh

III M ối quan h giệ ữa đạo đức, văn hóa và pháp luật trong kinh doanh

Chương 5: NỘI DUNG CỦA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

I N ội dung, vai trò của đạo đức kinh doanh

 Đánh giá điều chỉnh hành vi con người, tổ chức, tạo dư luận áp lực cho xã hội

 Đối với sự phát triển nhân cách, uy tín và thương hiệu c a doanh nghi p ủ ệ

 Đức tính và hành vi c a ngưủ ời sản xuất hàng hóa và cung ứng dịch vụ cho xã hội

 Đạo đức của khách hàng về ấn đề văn minh, văn hóa ứ v ng xử trong kinh doanh

 Đạo đức kinh doanh qua cạnh tranh lành mạnh và thực hiện trách nhiệm với xã hội

Đạo đức kinh

doanh

Tính trung thực Tôn trọng con ngườiGắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của xã hội

Bí mật và trung thành với các trách nhiệm đặc biệt

II Th ực trạng c ủa đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiệ n nay

Chương 6: XÂY DỰNG VÀ THỰC HÀNH ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

I T ổ ch ức và thự c hiện chương trình đạo đức kinh doanh

II Nguyên tắc qu n trả ị chương trình đạo đức kinh doanh

 Sự cam kết và gương mẫu của người quản lý

 Xây dựng cam kết của cá nhân, tập thể

 Đánh giá thưởng phạt và tôn vinh công bằng, chính xác, kịp thời

 Đảm bảo quá trình học hỏi và hoàn thiện không ngừng

III Tri ển khai thực hành chương trình đạo đức kinh doanh

Đạo đức của các bộ, công chức quản lý kinh doanh

Đạo đức của người sáng lập, lãnh đạo đơn vị

1 Phẩm chất đạo đức của người lãnh đạo, quản trị doanh nghiệp

2 Xây dựng con người chuẩn mực và bộ quy tắc ứng xử của doanh nghiệp

3 Truyền thông, giáo dục và xửu lý phản hồi về đạo đức kinh doanh

4 Phòng chống rủi ro đạo đức kinh doanh

5 Xử lý các vấn đề khiếu nại, tố cáo vấn đề vi phạm và phòng chống tham nhũng

6 Tổ chức, xây dựng chương trình văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

B, M ỐI LIÊN HỆ

Đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp đã và đang trở thành một trong những nhân tố quan trọng có tác động tới mọi khiá cạnh hoạt động kinh doanh của doanh nghi p t tệ ừ ổ chức quả lý hoạt động kinh doanh, quan hệ trong và ngoài củ ổa t chức hay phong cách củ người điều hành và cách ứa ng xử giữa các thành viên trong doanh nghi p Bệ ởi vậy, các nội dung chính của văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh đều có sự liên kết với nhau, bổ trợ cho nhau nhằm nâng cao nhận thức của con người về vai trò của đạo đức và văn hóa trong kinh doanh

Các nội dung trong văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh đều nhằm mục đích tạo d ng nh ng k ự ữ ỹ năng cần thiết để vận dụng các nhân tố văn hóa và đạo đức vào trong hoạt động kinh tế, kinh doanh Các nội dung c a phủ ần trước s lẽ à nề ảng để áp n tdụng cho các nội dung của phần sau và chúng luôn bổ trợ và luôn đi cùng nhau Hơn

thế nữa, chúng đều góp phần cho thấy được vai trò và ảnh hưởng không thể ếu của thivăn hóa và đạo đức trong các hoạt động kinh tế và kinh doanh của doanh nghiệp Quá

đó cung cấp các kiến thức cơ bản, phương pháp xây dựng chương trình đạo đức và văn hóa kinh doanh phù hợp nhằm hướng đến những lợi ích bền vững của tổ chức, doanh nghiệp góp phần làm cho hoạt động kinh doanh đạt được k t qu ế ả cao và phát triển toàn diện

Như vậy, các nội dung trong học phần Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh đều có mối quan hệ ch t chẽ ặ và không thể tách rời nhằm tạo nên một kiến thức chung hoàn chỉnh và toàn vẹn nhất về văn hóa kinh doanh và những kỹ năng cần thiết

để tổ chứ ức, ng dụng và phát triển các kiến thức về văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh trong hoạt động kinh t , kinh doanh ế

PH ẦN 2: PHÂN TÍCH THỰ C TR ẠNG VĂN HÓA

I Giới thiệu về Toyota

 Người sáng lập: Kiichiro Toyoda

 Trụ ở s chính: 1 Toyota-Cho, Toyota, Nhật Bản

 Thành viên ban điều hành:

- Fujio Cho: Chủ tịch Hội đồng qu n trả ị, kiêm giám đốc đại di n ệ

- Katsuhiro Nakagawa, Kazuo Okamoto: Phó chủ tịch Hội đồng qu n tr ả ị kiêmgiám đốc đại diện

- Akio Toyoda: Tổng giám đốc kiêm giám đốc đại diện

 Vốn điều lệ: 635 tỉ Yên (tính tới 31/03/2021)

 Tổng số nhân viên làm việc: 366,283 (tính tới 31/03/2021)

II Quá trình hình thành và thành tựu đạt được

Năm 1934 chiếc xe mẫu đầu tiên ra đời và được đưa vào sản xuất đại trà vào năm 1935 Ngày 28 tháng 8 năm 1937 công ty Toyota Motor Corporation chính thức ra đời, m ra m t k ở ộ ỷ nguyên với những thành công rực r ỡ trong ngành công nghiệp ô tô

Năm 2017, cơ cấu doanh nghiệp của Toyota bao gồm 364.445 nhân viên trên toàn thế gi ới

Toyota là công ty lớn thứ 6 trên thế giới tính theo doanh thu Đây cũng là tập đoàn sản xuất ô tô đầu tiên trên thế giới với hơn 10 triệu xe mỗi năm

Chiến lược kinh doanh đúng đắn mang l i cho Toyota nhạ ững thành công về ặt mthương mại và sự phát triển vượt bậc về công nghệ sản xuất ô tô

Đến tháng 7 năm 2014, Toyota là công ty có giá niêm yết lớn nhất tại Nhật Bản theo vốn hóa thị trường Đây là công ty dẫn đầu thị trường v doanh sề ố bán xe điện hybird và xe chạy bằng pin nhiên liệu hydro

Các dòng xe của Toyota phải kể đến như Toyota Vios, Toyota Corolla Altis, Toyota Camry, Toyota Fortuner, Toyota Yaris

Toyota được niêm yết trên thị trường chứng khoán Luân Đôn, Sở giao dịch chứng khoán New York và Sở giao dịch chứng khoán Tokyo

Toyota hiện có 63 nhà máy trong số đó 12 nhà máy ở Nhật Bản, 51 nhà máy còn

lại ở 26 nước khác nhau trên toàn thế giới phải kể đến như Trung Quốc, Pháp, Anh, Indonexia, Việt Nam, Úc, Canada, Mỹ

Hiện nay các dòng xe của Toyota rất được ưa chuộng không chỉ ở Nhật Bản mà còn ở nhiều qu c gia ố

Hình 2.2: Toyota phổ bi ến ở nhiều nước trên thế gi ới

B, PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP C ỦA TẬP

ĐOÀN TOYOTA THEO M Ô HÌNH CỦA EDGAR SC HEIN

I Cấ p đ 1: Biộ ểu hiệ n hữu hình

Hình 3.1: Logo chính thức của Toyota

Logo

Logo xe Toyota được biết đến trên toàn thế giới là sự k t h p cế ợ ủa ba hình bầu dục Hai hình bầu dục bên trong chồng chéo thể hiện sự kết nối giữa trái tim của

khách hàng và trái tim của công ty cũng như mối quan hệ tin cậy, cùng nhau phát triển giữa hãng xe và khách hàng Về ặt đồ ọa, chúng cũng tượng trưng cho ‘T’ m hcho Toyota Hai hình bầu dục được nhúng vào một hình elip lớn tượng trưng cho thế giới ôm lấy Toyota Ban đầ ý nghĩa logo Toyota là mộu t biểu tượng đơn giản như các logo xe khác có nguồn gốc từ một từ tiếng Nhật có nghĩa là “tám” được coi

là mang lại may mắn và thành công

Trang thiết bị:

Toyota luôn chú trọng tới máy móc thiết bị công nghệ sản xuất, vì cho rằng

đó là yếu tố quan trọng đem đến sự hài long cho khách hàng Từ khi thành lập đến nay, Toyota luôn không ngừng l n mớ ạnh và không ngừng phát triển quy mô sản xuất

và cơ sở thiết bị làm việc

Hình 3.2: Cơ sở thiết bị hiện đạ ại nơi sải t n xu ất c a Toyota ủ

Phong cách thiế t k ế kiến trúc:

Phong cách kiến trúc nội thất Toyota đi theo hướng hiện đại và có phần Hitech hay còn được gọi là High Technology ( công nghệ cao) V i m u thi t k ớ ẫ ế ếtheo hướng như vậy nh m mằ ục đích như muốn truyền đạt với khách hàng về tiềm lực m nh mạ ẽ trong lĩnh vực kỹ thuật c a Toyota ủ Văn phòng được thi t k r ng ế ế ộrãi, ngăn nắp với gam màu sang là chủ đạo, tạo không khí thoải mái, dễ chịu cho nhân viên khi làm việc

Hình 3.3: Kiến trúc văn phòng của Toyota

Câu khẩu hiệu: “Let’s go places”

Toyota được biết đến với câu khẩu hiệu “Let’s go places” ấn tượng Câu slogan ra mắt vào vào 31/12/2012 là một ph n n m trong chi n d ch quầ ằ ế ị ảng cáo sản ph m mẩ ới nh t cấ ủa Toyota

“Let’s go places” – tạm dịch là “hãy đi đến mọi nơi” mang thông điệp vềtinh th n lầ ạc quan, tích cực Một nội dung mang 2 ý nghĩa

Thứ nhất, Toyota muốn khách hàng hãy thực hiện ước mơ đi đến muôn nơi mình yêu thích, khám phá mọi nẻo đường, mọi miền đất mới Câu khẩu hiệu như một sự kêu gọi, kích thích tinh thần khám phá mới của khách hàng

Thứ hai, hãng muốn nhấn mạnh rằng, bằng sản phẩm của hãng, khách hàng hoàn toàn có thể tự tin thực hiện ước muốn đi khắp muôn nơi Đó như một lời khẳng định chất lượng về sản phẩm của mình

II Cấp độ 2: Những giá trị được tuyên bố

1 T riết lý kinh doanh

Triết lý kinh doanh của Toyota được xây dựng dựa trên 5 nguyên tắc chính của người sang lập Sakichi Toyoda:

1) Luôn trung thành với nhi m v ệ ị chủa mình, từ đó đóng góp

cho công ty và cho lợi ích chung

2) Hãy luôn chăm học hỏi và sang tạo, phấn đấu đi trước

thời đại

3) Hãy luôn thự ế, tránh phùc t phiếm

4) Luôn cố ắng xây dự g ng một bầu không khí ấm cúng và

thân thiện như ở nh tà ại nơi làm việc

5) Luôn tôn trọng và biết ơn những cơ hội được ban tặng

Quan điểm phát triển của Toyota cũng thể ện rõ: hi

 Trong t t c m i thấ ả ọ ứ chúng tôi làm, chúng tôi sẽ xem xét đến hành tinh, nghiên cứu và thúc đẩy hệ thống và giải pháp là thân thiện với môi trường

 Mục tiêu của chúng tôi: “Xe luôn luôn tốt hơn”

 Chúng tôi liên tục tái tạo lại chính mình, giới thiệu công nghệ mới và ở phía trước của đ i thủ cạnh tranh cố ủa chúng tôi

 Tạo ra công ăn việc làm, phát triển con người và đóng góp cho xã hội

 Sự hài long của khách hàng được thể hiện t t nh t v i m t n ố ấ ớ ộ ụ cười Chúng tôi luôn đ t đó là mặ ục tiêu cần hướng tới