BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT II TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA XỬ LÝ TRANH CHẤP LAO ĐỘNG VỀ VIỆC KÝ KẾT HỢP ĐỒNG NGẮN HẠN ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐẾN TUỔI VỀ HƯU TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP Tp Hồ Chí Minh 2021 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU 1 1 MÔ TẢ TÌNH HUỐNG 3 2 PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG 5 2 1 Cơ sở lý luận 5 2 2 Phân tích tình huống 6 3 GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG 7 3 1 Mục tiêu giải quyết tình huống 7 3 2 Cơ sở giải quyết tình huống 7 3 3 Xây dựng phương án giải quyết tình huống 9.
Trang 1BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT II
TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA
XỬ LÝ TRANH CHẤP LAO ĐỘNG
VỀ VIỆC KÝ KẾT HỢP ĐỒNG NGẮN HẠN ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐẾN TUỔI VỀ HƯU TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP
Trang 2
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương TP Hồ Chí Minh là một đơn vị sự nghiệp
y tế công lập, chính thức được thành lập ngày 17 tháng 5 năm 1980 theo quyết định
số 389 BYT/QĐ với tên gọi là Viện Răng hàm mặt và đổi tên thành Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương Tp.HCM theo quyết định số 2218/QĐ-BYT vào ngày 15 tháng
5 năm 2013 Bệnh viện được Bộ Y tế chỉ đạo và giao nhiệm vụ quản lý ngành Răng Hàm Mặt 32 tỉnh thành phía Nam từ TP Đà Nẵng đến Cà Mau với hơn 43 triệu dân
là một thách thức không nhỏ đối với bệnh viện, được thành lập hơn 30 năm, là tuyến
y tế chuyên sâu và chỉ đạo tuyến dưới về chuyên môn kỹ thuật (theo Quyết định số 3959/QĐ-BYT ngày 09/11/2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế về Điều lệ tổ chức và hoạt động của bệnh viện RHM TW TP.HCM và Quyết định số 4026/QĐ-BYT ngày 20/10/2010 của Bộ Y tế về việc ban hành Quy định phân công công tác chỉ đạo tuyến trong lĩnh vực khám, chữa bệnh) nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn công tác chăm sóc sức khỏe răng miệng cho nhân dân, đặc biệt ở các vùng trọng điểm, vùng khó khăn Đồng thời giúp Bộ Y tế chỉ đạo các tuyến chuyên khoa Răng Hàm Mặt về
kỹ thuật và nghiệp vụ chuyên môn, tổng kết kinh nghiệm, đề xuất với Bộ về phương hướng, kế hoạch và biện pháp xây dựng và phát triển chuyên khoa từ Trung ương đến địa phương Từ khi thành lập đến nay, bệnh viện đã thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, cơ cấu tổ chức ổn định, thực hiện việc kí kết hợp đồng lao động đúng qui định của pháp luật
Trang 3Bộ luật lao động 1994 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2002, năm 2006, năm
2007 và năm 2012) là một văn bản quy phạm pháp luật được Nhà nước ban hành nhằm thực hiện chính sách của Nhà nước về lao động, cụ thể:
1 Bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người lao động; khuyến khích những thoả thuận bảo đảm cho người lao động có những điều kiện thuận lợi hơn so với quy định của pháp luật về lao động; có chính sách để người lao động mua cổ phần, góp vốn phát triển sản xuất, kinh doanh
2 Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động, quản lý lao động đúng pháp luật, dân chủ, công bằng, văn minh và nâng cao trách nhiệm xã hội
3 Tạo điều kiện thuận lợi đối với hoạt động tạo ra việc làm, tự tạo việc làm, dạy nghề và học nghề để có việc làm; hoạt động sản xuất, kinh doanh thu hút nhiều lao động
4 Có chính sách phát triển, phân bố nguồn nhân lực; dạy nghề, đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động, ưu đãi đối với người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
5 Có chính sách phát triển thị trường lao động, đa dạng các hình thức kết nối cung cầu lao động
6 Hướng dẫn người lao động và người sử dụng lao động đối thoại, thương lượng tập thể, xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định và tiến bộ
7 Bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giới; quy định chế độ lao động và chính sách
xã hội nhằm bảo vệ lao động nữ, lao động là người khuyết tật, người lao động cao tuổi, lao động chưa thành niên
Trong quá trình tồn tại và phát triển của quan hệ lao động thì tranh chấp xảy ra giữa các bên về quyền, lợi là điều khó tránh khỏi, đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường thì người sử dụng lao động thường hướng đến lợi nhuận tối đa, cố gắng cắt giảm chi phí từ đó ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi của người lao động Từ đó đặt ra yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động một cách có hiệu quả để duy trì hài
Trang 4hòa quan hệ lao động, cân bằng lợi ích giữa các bên, bảo đảm ổn định sản xuất kinh doanh, ổn định nền kinh tế
Từ thực tiễn tại đơn vị liên quan đến tranh chấp lao động, tôi chọn tình huống:
“Xử lý tranh chấp lao động về việc ký kết hợp đồng ngắn hạn đối với người lao động đến tuổi về hưu tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập” để phân tích, tìm và lựa
chọn phương án tối ưu nhất để xử lý tranh chấp lao động tại đơn vị đúng quy định
1 MÔ TẢ TÌNH HUỐNG
Tháng 12 năm 2018, Ban Giám đốc bệnh viện và Ban chấp hành Công đoàn bệnh viện nhận được đơn của Bà Trần Thị Y là điều dưỡng khoa chống nhiễm khuẩn của bệnh viện phản ánh về việc Giám đốc không cho bà tiếp tục ký hợp đồng khoán cho phép bà Y được tiếp tục làm việc sau khi đến tuổi về hưu, trong khi Bà Nguyễn Thị T là điều dưỡng phòng chỉ đạo tuyến của bệnh viện được tiếp tục ký hợp đồng khoán cho phép bà T được tiếp tục làm việc sau khi đến tuổi về hưu cùng thời điểm với bà Y Trong khi, cả bà Y và bà T đều còn đủ sức khỏe và có nguyện vọng tiếp tục được làm việc, đồng thời đề nghị Ban chấp hành Công đoàn cơ sở can thiệp để giải quyết công bằng, bảo vệ quyền lợi cho người lao động
Qua tìm hiểu, sự việc cụ thể như sau:
Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP.Hồ Chí Minh với gần 450 nhân viên Trong đó, khoa chống nhiễm khuẩn bệnh viện là trung tâm quản lý, hấp rửa dụng cụ cho tất cả các khoa lâm sàng, công việc nhiều nên đầu năm 2018 theo yêu cầu của trưởng khoa, bệnh viện đã tuyển thêm 02 điều dưỡng Do vậy năm 2018, khoa chống nhiễm khuẩn gồm 12 nhân viên, trong đó có 02 Bác sĩ và 10 điều dưỡng (có
bà Trần Thị Y)
Phòng Chỉ đạo tuyến và luân phiên cán bộ là phòng nghiệp vụ, chức năng, chịu
sự lãnh đạo trực tiếp của Giám đốc bệnh viện, chịu trách nhiệm tham mưu giúp Giám đốc về xây dựng, phát triển, chỉ đạo mạng lưới Răng Hàm Mặt ở các tỉnh, thành phố phía Nam từ Đà Nẵng đến Cà Mau theo chỉ đạo của Bộ Y tế Đến năm
Trang 52018, phòng Chỉ đạo tuyến và luân phiên cán bộ có 6 nhân viên, trong đó có 02 Bác
sĩ, 02 chuyên viên trình độ đại học, 02 điều dưỡng (có bà Nguyễn Thị T)
Đến cuối tháng 12 năm 2018, bà Trần Thị Y và bà Nguyễn Thị T đều đến tuổi
về hưu Tháng 11 năm 2018, theo đơn đề nghị của Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến và luân phiên cán bộ gửi Ban Giám đốc bệnh viện yêu cầu tiếp tục cho bà Nguyễn Thị
T làm việc tại phòng thêm 11 tháng với lý do bà T làm việc tốt, hiệu quả công việc cao, có mối quan hệ tốt với đồng nghiệp và các cán bộ phụ trách răng hàm mặt tại địa phương các tỉnh thành và được Giám đốc đồng ý Trong khi đó, Khoa chống nhiễm khuẩn đầu năm 2018, trưởng khoa đã xin tuyển thêm 02 điều dưỡng nên việc
bà Trần Thị Y nghỉ làm, về hưu thì công việc của khoa vẫn đủ nhân sự để đáp ứng Khi nghe thông tin bà Nguyễn Thị T có thể được bệnh viện tiếp tục ký hợp đồng khoán làm việc thêm 11 tháng thì bà Trần Thị Y cũng có nguyện vọng xin được bệnh viện tiếp tục cho làm việc và gửi đơn kiến nghị đến Ban Giám đốc và Ban chấp hành công đoàn bệnh viện xin giải quyết được tiếp tục làm việc giống bà Nguyễn Thị T
Vì vậy, bà Trần Thị Y đã có phản ứng cho rằng Giám đốc bệnh viện không công bằng đối với người lao động cao tuổi (so bì với bà T), với cống hiến trên 20 năm làm việc tại bệnh viện Theo bà Y, nếu bà T được xét duyệt cho tiếp tục làm việc thì tại sao bà lại không được?
Và bà Y đã làm đơn kiến nghị đến Ban Giám đốc và Ban chấp hành công đoàn bệnh viện
Nội dung kiến nghị của bà Y cần được giải quyết hợp tình, hợp lý
Trang 62 PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG 2.1 Cơ sở lý luận
Quan hệ lao động là quan hệ mang bản chất dân sự Bản chất dân sự thể hiện ở chỗ quan hệ lao động phát sinh, thay đổi, chấm dứt trên cơ sở tự nguyện, thỏa thuận giữa các chủ thể Đây là quan hệ mua bán "hàng hóa" sức lao động nên người lao động khi giao kết hợp đồng lao động với người sử dụng lao động có quyền thỏa thuận các điều khoản cụ thể về quyền, nghĩa vụ như công việc, mức lương, địa điểm làm việc…
Về phía người sử dụng lao động có quyền thỏa thuận các quyền, nghĩa vụ như quyền điều hành, luân chuyển người lao động, ban hành nội quy lao động, xử lý kỉ luật người lao động…
Điều 4, Điều 5, Bộ luật lao động năm 1994, được sửa đổi bổ sung năm 2002, năm 2006, năm 2007 và năm 2012, quy định:
“Bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giới; quy định chế độ lao động và chính sách
xã hội nhằm bảo vệ lao động nữ, lao động là người khuyết tật, người lao động cao tuổi, lao động chưa thành niên”
“Yêu cầu tập thể lao động đối thoại, thương lượng, ký kết thoả ước lao động tập thể; tham gia giải quyết tranh chấp lao động, đình công; trao đổi với công đoàn
về các vấn đề trong quan hệ lao động, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người lao động”
“Yêu cầu và tham gia đối thoại với người sử dụng lao động, thực hiện quy chế dân chủ và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; tham gia quản lý theo nội quy của người sử dụng lao động”
“Tuân theo sự điều hành hợp pháp của người sử dụng lao động”
Điều 17, Bộ luật lao động năm 1994, được sửa đổi bổ sung năm 2002, năm
2006, năm 2007 và năm 2012 quy định:
“Khi cần cho nhiều người thôi việc theo khoản 1 Điều này, người sử dụng lao động phải công bố danh sách, căn cứ vào nhu cầu của doanh nghiệp và thâm niên
Trang 7làm việc tại doanh nghiệp, tay nghề, hoàn cảnh gia đình và những yếu tố khác của từng người để lần lượt cho thôi việc, sau khi đã trao đổi, nhất trí với Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp theo thủ tục quy định tại khoản 2 Điều 38 của
Bộ luật này Việc cho thôi việc chỉ được tiến hành sau khi đã báo cho cơ quan lao động địa phương biết”
Điều 167, Bộ luật lao động năm 1994, được sửa đổi bổ sung năm 2002, năm
2006, năm 2007 và năm 2012, quy định:
“Khi có nhu cầu, người sử dụng lao động có thể thoả thuận với người lao động cao tuổi có đủ sức khỏe kéo dài thời hạn hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng lao động mới theo quy định tại Chương III của Bộ luật này”
2.2 Phân tích tình huống
Liên quan đến tình huống đã trình bày ở trên, Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương kéo dài thời hạn hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng lao động mới với
bà Y hay bà T phải được thực hiện trên cơ sở thoả thuận, đáp ứng nhu cầu của giữa các bên Việc bệnh viện quyết định đề nghị kéo dài thời hạn hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng lao động mới đối với ai là xuất phát từ nhu cầu giải quyết công việc của bệnh viện Hợp đồng chỉ có thể được kéo dài thời hạn hoặc giao kết hợp đồng mới nếu bệnh viện và người được đề nghị thoả thuận, thống nhất với nhau Trong trường hợp này, việc bệnh viện tiếp tục ký hợp đồng lao động đối với bà Nguyễn Thị T làm việc tại phòng phòng Chỉ đạo tuyến và luân phiên cán bộ thêm 11 tháng và không tiếp tục ký hợp đồng với bà Y là đúng với quy định của Bộ luật lao động, nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng lao động của bệnh viện
Việc bà Y đã làm đơn kiến nghị đến Ban Giám đốc và Ban chấp hành công đoàn bệnh viện xem xét việc kéo dài thời hạn hoặc giao kết hợp đồng mới với mình cũng đúng với quy định của pháp luật Nguyện vọng của bà Y mong muốn được tiếp tục làm việc cho bệnh viện, có thêm thu nhập cũng là chính đáng
Ban Giám đốc và Ban chấp hành công đoàn bệnh viện có trách nhiệm xem xét, giải quyết đơn kiến nghị của bà Y
Trang 83 GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG 3.1 Mục tiêu giải quyết tình huống
Giải quyết vụ việc tranh chấp nói trên cần đạt được một số mục tiêu cơ bản sau:
- Nhanh chóng giải quyết mâu thuẫn giữa người sử dụng lao động với người lao động đến tuổi về hưu sao cho hợp tình, hợp lý trong đơn vị Ngăn vừa việc phát sinh các mâu thuẫn khác trong quan hệ lao động và ngoài quan hệ lao động có thể ảnh hưởng không tốt đến việc đoàn kết nội bộ của đơn vị, đảm bảo an ninh trật tự,
an toàn xã hội trên địa bàn
- Hướng đến việc nâng cao sự hiểu biết và ý thức tuân thủ pháp luật của người
sử dụng lao động và người lao động đến tuổi về hưu, góp phần xây dựng mối quan
hệ lao động hài hòa giữa người sử dụng lao động và người lao động trong đơn vị
- Góp phần tạo sự ổn định và phát triển của đơn vị, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên địa bàn
3.2 Cơ sở giải quyết tình huống
Theo quy định tại khoản 1 Điều 157 Bộ luật lao động (BLLĐ, đã được sửa đổi,
bổ sung năm 2002, năm 2006, năm 2007 và năm 2012), tranh chấp lao động là những tranh chấp về quyền và lợi ích phát sinh trong quan hệ lao động giữa người lao động, tập thể lao động với người sử dụng lao động Thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động được quy định, áp dụng tuỳ loại tranh chấp (tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể về quyền, tranh chấp lao động tập thể về lợi ích)
và tuỳ tính chất đặc biệt của từng trường hợp xảy ra tranh chấp
Theo quy định của pháp luật lao động, tranh chấp lao động được giải quyết theo các nguyên tắc sau:
1 Thương lượng trực tiếp và tự dàn xếp giữa hai bên tranh chấp tại nơi phát sinh tranh chấp Xuất phát từ đặc điểm đặc thù của quan hệ lao động, pháp luật lao động quy định việc giải quyết tranh chấp lao động phải tuân thủ nguyên tắc thương lượng trực tiếp và tự dàn xếp giữa hai bên tranh chấp tại nơi phát sinh tranh chấp
Trang 9Việc thương lượng, dàn xếp trực tiếp giữa hai bên không chỉ diễn ra trước khi các bên có đơn yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết mà còn được chấp nhận cả sau khi các bên đã gửi yêu cầu các cơ quan, tổ chức giải quyết
2 Thông qua hoà giải, trọng tài trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích của hai bên, tôn trọng lợi ích của hai bên, tôn trọng ích chung của xã hội Cũng xuất phát từ đặc điểm đặc thù của quan hệ lao động, việc hoà giải được ưu tiên thực hiện xuyên suốt quá trình giải quyết tranh chấp lao động và là thủ tục bắt buộc ở hầu hết các trình tự giải quyết tranh chấp lao động
3 Giải quyết tranh chấp lao động công khai, khách quan, kịp thời, nhanh chóng, đúng pháp luật Ngoài yêu cầu về tính công khai, khách quan, đúng pháp luật, việc giải quyết tranh chấp lao động phải được tiến hành kịp thời, nhanh chóng Chính vì thế pháp luật quy định thời hạn giải quyết tranh chấp lao động ngắn hơn so với thời hạn giải quyết tranh chấp khác
4 Có sự tham gia của đại diện công đoàn và của đại diện người sử dụng lao động trong quá trình giải quyết tranh chấp Đây là một trong những nguyên tắc đặc thù của việc giải quyết tranh chấp lao động so với việc giải quyết các loại tranh chấp khác
Trong quá trình giải quyết đơn kiến nghị, cần lưu ý nguyên tắc bình đẳng không có nghĩa là cào bằng, mà phải giải quyết hài hoà lợi giữa các bên và đúng pháp luật
Nghị định số 05/2015/NĐ-CP ngày 12/01/2015 của Chính phủ quy định chi tiết
và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Bộ luật lao động; Nghị định
số 148/2018/NĐ-CP ngày 24/10/2018 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2015/NĐ-CP quy định việc giao hợp đồng lao động với người lao động cao tuổi như sau:
1 Khi người sử dụng lao động có nhu cầu và người lao động cao tuổi có đủ sức khỏe theo kết luận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật thì hai bên có thể thỏa thuận kéo dài thời hạn hợp đồng
Trang 102 Khi người sử dụng lao động không có nhu cầu hoặc người lao động cao tuổi không có đủ sức khỏe thì hai bên thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động
3.3 Xây dựng phương án giải quyết tình huống
Qua nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật về lao động, để giải quyết vụ việc, tôi thấy rằng việc giải quyết kiến nghị của bà Y có thể có các phương án giải quyết như sau:
Phương án 1:
Giám đốc bệnh viện gia hạn hoặc giao kết hợp đồng mới với bà Y
- Ưu điểm: vụ việc được giải quyết nhanh chóng, vì đáp ứng nguyện vọng của
bà Y
- Nhược điểm: giải quyết theo phương án này có thể làm tăng “biên chế” của bệnh viện, dẫn đến việc “thừa” lao động so với nhu cầu giải quyết công việc, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của bệnh viện
Phương án 2:
Giám đốc bệnh viện chỉ gia hạn hoặc giao kết hợp đồng mới với những người lao động đến tuổi về hưu thực sự đáp ứng được nhu cầu công việc tạm thời cho đơn
vị, đảm bảo hiệu quả và phát triển đơn vị Giám đốc bệnh viện cùng BCH công đoàn bệnh viện tổ chức gặp gỡ, giải thích cho bà Y biết rõ các quy định pháp luật liên quan đến việc gia hạn hoặc giao kết hợp đồng mới với những người người lao động đến tuổi về hưu
- Ưu điểm: vụ việc được giải quyết nhanh chóng, đúng qui định, đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng lao động, đảm bảo hiệu quả sử dụng lao động của bệnh viện
- Nhược điểm: bà Y có thể không chấp nhận vì không đáp ứng được nguyện vọng của bà, tranh chấp lao động có thể kéo dài
Phương án 3:
Giám đốc bệnh viện không gia hạn hoặc giao kết hợp đồng mới với những người lao động đến tuổi về hưu mà chỉ giao kết hợp đồng lao động với lao động mới