TIỂU LUẬN TRIẾT học đề tài QUAN hệ GIỮA xã hội với tự NHIÊN và vấn đề bảo vệ môi TRƯỜNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY 22

Đó cũng chính là nền tảng hình thành nên thế giới này, bởi lẽ tự nhiên là cội nguồn của sự tồn tại còn xã hội tác động và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển.. Vì cả hai yếu tố đều là

TRƯỜ NG Đ I H C NGO I THƯƠNG Ạ Ọ Ạ KHOA: LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

ĐỀ TÀI: QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VỚI TỰ NHIÊN

VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Họ và tên: Bùi Minh Hằng

Mã sinh viên: 2012550010 Lớp tín chỉ: TRIE114(1+2.2/2021)CLC.4 STT: 15

Giáo viên hư ớng d n: T S Tr ẫ h ần Huy Quang

Lời mở đầu

1 Tính cấp thiết c ủa đề tài nghiên c ứu

Các mối quan hệ diễn ra giữa các sự vật, hiện tượng trong thế giới mà chúng ta đang sống luôn tồn tại rất phức tạp Triết học Mác – Lênin, thông qua quá trình nghiên cứu sâu sắc các quy luật chung nhất của thế giới, đã tìm ra được những mối quan hệ chung nhất giữa xã hội và tự nhiên Hai thành phần tự nhiên và xã hội luôn bị chi phối và chịu sự ràng buộc của các mối quan hệ biện chứng, cơ bản Đó cũng chính là nền tảng hình thành nên thế giới này, bởi lẽ tự nhiên là cội nguồn của sự tồn tại còn xã hội tác động và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển Vì cả hai yếu

tố đều là quan trọng và tất yếu nên tìm hiểu về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội là tìm hiểu điều căn bản nhất trong quá trình phát triển của lịch sử ế giới th

Bên cạnh đó, sự tác động của con người lên với tự nhiên và xã hội cũng là điểm đáng chú ý Từ thời kì nguyên thuỷ, con người đã được tạo hóa ban cho tự nhiên, nơi cung cấp môi trường sống

và những điều kiện cơ bản nhất để tồn tại và phát triển Qua quá trình tiến hóa, con người dần trở nên hoàn thiện hơn và ngày càng phát triển hơn Trong kỷ nguyên hiện đại của công nghiệp hoá

và hiện đại hoá hiện nay, thế giới đang tiến đến một giai đoạn phát triển mới, một làn sóng văn minh mới Với nền sản xuất hiện đại áp dụng những phát minh khoa học kỹ thuật công nghệ tiên

tiến bậc nhất, loài người không ngừng gặt hái được các thành tựu phát triển, ể hiện bằng những th nền kinh tế tăng trưởng không ngừng cùng ất lượng cuộc sống ngày một được cải thiện ch

Sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, một mặt nâng cao đời sống con ngườ mặt khác lạ gây i, i sức ép mạnh mẽ lên môi trường tự nhiên Các tác động tiêu cực của đời sống xã hội lên môi trường tự nhiên giờ đây không còn là điều gì quá xa lạ đối với mỗi cá nhân Hầu hết các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các nền kinh tế phát triển, đều đã và đang đánh đổi môi trường để đạt được sự phát triển nhất định về mặt kinh tế Một thập kỷ củ phát triển nhanh chóng kí thuật công a nghệ đã dẫn đến sự gia tăng không ngừng của ô nhiễm đấ ,nước, không khí, v.v và quan trọng t hơn là gia tăng mức tiêu thụ, phân hóa giàu nghèo ở khắp nơi trên thế giới Thế giới đang phải đối mặt với một trong những vấn đề hết sức nghiêm trọng mang tính toàn cầu - vấn đề ô nhiễm môi trường và cạn kiệt tài nguyên Tình trạng này đang đặt loài người trước sự ả thù của giớ“tr i

tự nhiên” như từ lâu Ph.Ăngghen đã từng cảnh báo, đe dọa chính sự tồn tại của bản thân trái đất nói chung và con người nói riêng ệt Nam cũng không phải là ngoại lệ với vấn đề toàn cầu này Vi

Đây là một vấn đề vô cùng cấp thiết và nhức nhối, đỏi hỏi con người phải tìm ra các giải pháp kịp thời và hữu hiệu để tồn tại và phát triển một cách hài hòa với giới tự nhiên

Bài tiểu luận giúp tìm hiểu tổng quan về tự nhiên, xã hội, mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội, đồng thời là sự tác động giữa tự nhiên và xã hộ với con ngườ Thông qua việc xem xét những i i yếu tố tác động đến môi trường, bài tiểu luận sẽ làm rõ mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội, bàn

về tác động qua lại giữa chúng, và tìm hiểu về ực trạng, nguyên nhân, hậu quả của ô nhiễm môi th trường sinh thái ở ệt Nam hiện nay Qua đó đưa ra những biện pháp nhằm khắc phục, hạn chế Vi tác động xấu với môi trường

Qua quá trình học tập và nghiên cứu bộ môn Triết học Mác - Lênin, em đã nhận thức rõ hơn về

sự tác động qua lại giữa yếu tố xã hội và tự nhiên cũng như hiểu biết về môi trường sinh thái tại Việt Nam Vì vậy, em quyết định lựa chọn đề tài: “Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường ở ệt Nam” Tuy nhiên do kinh nghiệm nghiên cứu còn chưa nhiều nên em Vi không thể tránh khỏi những thiếu sót Em xin phép gửi lời cảm ơn sâu xắc nhất đến giảng viên giảng dạy, ầy Trần Huy Quang đã nhiệt tình hỗ ợ, chỉ dạy để em có thể hoàn thành bài tiểu th tr

luận một cách trọn vẹn nhấ t!

2 Kết cấu đề tài

ểu luận: “Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường ở ệt Nam” đượTi Vi c chia làm 3 phần chính trong đó bao gồ m:

o Phần 1: Cơ sở lý luận

o Phần 2: Vấn đề bảo vệ môi trường tại Việt Nam hiện nay, các hạn chế, nguyên nhân và cách khắc phục

o Phần 3: Tổng kết, đặt vấn đề bảo vệ môi trường tại Việt Nam hiện nay trong mối tương quan giữa tự nhiên và xã hộ i

Mục lục

I Cơ sở lý luận v ề mố i quan h giữa xã hội v i t ệ ớ ự nhiên 5

1 Định nghĩa khái ni ệm tự nhiên, xã h ội 5

a Thế nào là t nhiên? 5 ự b Thế nào là xã hôi? 5

2 Mối quan hệ giữa yếu tố tự nhiên và xã hội 6

a Xã hộ i d i hình th ướ ức là b ộ phận đặ c thù c ủ a tự nhiên 6

b Tự nhiên dưới vai trò là nền t ng c ả ủa xã h ội 6 c Những tác đ ng c ộ ủ a xã h i lên tự nhiên ộ 7

d Những nhân tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 8

e Sự tồn tại của con người trong tự nhiên và xã hội 9

II B ả o vệ môi đ phát tri n b n v ng t ể ể ề ữ ạ i Vi ệt Nam 11

3 Tình trạng môi trường tại Việt Nam hiện nay 11

a Ô nhiễm không khí 11

b Ô nhiễm nguồn nước 12

c Ô nhiễm từ sản xuất nông nghiệp 12

4 Các yế u t ố tác độ ng đ ế n v n đ ấ ề môi trường tại Việt Nam 13

5 Hậ u quả của ô nhiễm môi tr ườ ng 14

6 Các giải pháp 16

III Kết luận 18

Tài liệu tham khảo 19

I Cơ s lý luận v ở ề mố i quan h giữa xã hội v i t ệ ớ ự nhiên

1 Định nghĩa khái niệm tự nhiên, xã hội

a Thế nào là tự nhiên?

Tự nhiên có thể được hiểu theo hai cách Ở tầm vi mô, tự nhiên là thế giới tự nhiên bao gồm các loại sinh vật và các yếu tố sự sống, và chính là điều kiện cho sự ra đời, tồn tại và phát triển của xã hội Ở tầm vĩ mô, tự nhiên là toàn bộ ế giới vật chất tồn tại khách quan Đó là một trong th những yếu tố cơ bản và cần thiết nhất cho sự sống, là điều kiện tất yếu và thường xuyên trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất xã hộ Tự nhiên cung cấp cho con người nơi cư trú, cung cấp i các điều kiện sống cần thiết yếu Đặc biệt, tự nhiên chứa đựng những nguyên vật liệu giúp con người tiến hành và duy trì hoạt động sản xuất nhằm duy trì sự sống và phát triển mọi vật chất, tăng cường ý thức, vốn hiểu biết cho con người

Con người và xã hội loài người là bộ phận đặc thù của tự nhiên Nguồn gốc của con người là từ

tự nhiên và bộ óc con người là sản phẩm cao nhất của vật chất Con người sống trong tự nhiên như bất cứ loài sinh vật nào khác Chính tự nhiên là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người

b Thế nào là xã hôi?

Xã hội được hiểu là một bộ phận của tự nhiên, là hình thái vận động cao nhất của vật chất Hình thái vận động này, trong quan điểm duy vật biện chứng của Triết học Mác – Lênin, lấy mối quan

hệ gắn bó, ràng buộc của con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng Theo C M , “Xã hội không phải gồm các cá nhân mà xã hội biểu hiện tổng số những mối liên hệ ác

và những quan hệ của những cá nhân đối với nhau” Bởi thế, xã hội tồn tại dưới bất kì hình thức nào đều là sản phẩm của sự tác động qua lại giữa các cá nhân

Như vậy, xã hội là một thực thể đặc biệt với phương thức tồn tại khác với tự nhiên Xã hội được hình thành thông qua những hoạt động có ý thức của con người chứ không tự phát như tự nhiên Qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, tự nhiên tự có những quy luật của riêng nó và xã hội cũng có lịch sử phát triển của mình, thể hiện ở sự vận động, biến đổi và phát triển không ngừng trong cơ cấu của xã hội Tuy nhiên, cũng phải nói rằng sự ra đời và tồn tại của xã hội gắn liền với

tự nhiên

2 Mối quan hệ giữa yếu tố tự nhiên và xã hội

a Xã hộ i dư i hình th ớ ức là bộ ph n đ c thù của tự ậ ặ nhiên

Như đã được nhắc đến ở trước, con người và xã hội loài người là một bộ phận của tự nhiên Nguồn gốc của con người chính là tự nhiên Quá trình phát triển của tự nhiên đã sản sinh ra sự sống

và theo quy luật tiến hóa được đặt trong những điều kiện nhất định dựa trên Nguồn gốc các loài

của Darwin, con người đã tiến hoá lên từ động vật Con người sinh sống trong tự nhiên như mọi sinh vật khác vì con người chính là một sản phẩm sinh vật của tự nhiên Con người là động vật bậc cao nên nhất thiết phải tuân theo những quy luật sinh học Ngay cả bộ óc con người cũng chính là sản phẩm cao nhất của vật chất Vì vậy, tự nhiên chính là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người

Con người ra đời không chỉ nhờ những quy luật sinh học, từ tự nhiên mà còn nhờ lao động Lao động là một quá trình được tiến hành giữa con người với tự nhiên, trong quá trình này, con người khai thác, sử dụng và tối ưu tự nhiên để đáp ứng nhu cầu tồn tại của mình Qua quá trình lao động, con người dần hoàn thiện cả về vật chất và ý thức Đó là sự hoàn thiện về cấu tạo cơ thể và hình thành ngôn ngữ Chính lao động và ngôn ngữ đã khiến bộ não con người phát triển vượt bậc so với những động vật khác, tâm lý động vật đã chuyển thành tâm lý con người

Cùng với đó là sự hình thành các quan hệ giữa người với người, cộng đồng người dần thay đổi,

từ mang tính bầy đàn sang một cộng đồng mới khác hẳn về chất, đó là xã hội Xã hội lấy sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng, “là sự tác động qua lại giữa những con người”

Xã hội mang tính đặc thù ở chỗ: nhân tố hoạt động là của con người có ý thức, hành động có suy nghĩ và theo đuổi những mục đích nhất định Hoạt động của con người không chỉ tái sản xuất ra chính bản thân mình mà còn tái sản xuất ra giới tự nhiên

b Tự nhiên dư ới vai trò là nề n t ng c ả ủa xã h ội

ữa xã hội và tự nhiên luôn tồn tại sự ống nhất và tương tác với nhau Đây là mối quan hệ Gi th biện chứng hai chiều Trước hết, ta xét những tác động của tự nhiên lên xã hội loài người Tự nhiên đóng một vai trò vô cùng quan trọng với xã hội bởi lẽ tự nhiên vừa là nguồn gốc của sự xuất hiện xã hội vừa là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội Xã hội được hình thành trong

sự ến hóa của thế giới vật chất Tự nhiên là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội vì chính ti

tự nhiên đã cung cấp những điều kiện cần thiết nhất cho sự sống của con người, và cũng chỉ có tự

nhiên mới có thể cung cấp được những điều kiện cần thiết cho các hoạt động sản xuất xã hội Vì con người không thể sáng tạo ra được cái gì nếu không có giới tự nhiên, và ế giới hữu hình bên th ngoài

Xã hội và con người được hình thành là nhờ quá trình lao động sản xuất Con người tuy tiến hoá từ tự nhiên nhưng phải thông qua lao động sản xuất mới có thể tạo nên và được coi là xã hội loài ngườ Trong khi đó, tự nhiên là nguồn cung cấp mọi thứ cần thiết cho sự tồn tại của xã hội i

và cho hoạt động lao động của con người Tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất xã hội như tạo điều kiện thích hợp để phát triển hay gây thiên tai ảnh hưởng đến cuộc sống, sản xuất và thậm chí là sự tồn tại của xã hội loài người Tự nhiên cũng đồng thời có

thể thúc đẩy hoặc kìm hãm xã hội phát triển bởi nó là nền tảng của xã hộ Con người vừa mang i trong mình bản tính tự nhiên, vừa mang bản tính xã hội nên con người chính là hiện thân của sự thống nhất giữa tự nhiên và xã hội

c Những tác đ ng c ộ ủa xã hội lên tự nhiên

Tự nhiên và xã hội liên hệ với nhau bằng một mối quan hệ khăng khít Trong sự tác động qua lại giữa chúng, yếu tố tự nhiên có ảnh hưởng to lớn đến sự tồn tại và sự phát triển của xã hội, còn yếu

tố xã hội ngày càng có vai trò quan trọng đối với biến đổi và phát triển của tự nhiên Tự nhiên sự

là điều kiện tiên quyết đối với sự tồn tại và tiến lên của xã hội, của con người Vai trò này của tự nhiên không thể thay thế được và cũng không bao giờ mất đi dưới tác động của trình độ phát sẽ triển trong xã hội Bởi lẽ, nếu coi xã hội một cơ thể sống, thì tự nhiên chính là nguồn cung cấp ta là không khí, nước và thức ăn; còn nếu coi xã hội như một cỗ máy sản xuất, thì tự nhiên lại là bộ phận cung cấp nguyên, nhiên vật liệu Thiếu đi một trong những yếu tố không khí, nước và thức ăn thì

cơ thể sẽ còi cọc, ốm yếu rồi tàn lụi; không có nguồn cung nguyên vật liệu thì dẫu máy móc có hiện đại đến đâu cũng không được dùng cho mục đích nào Ngày nay, với khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại, con người đã chế tạo được ra những vật liệu mới vốn không có sẵn trong tự nhiên, nhưng, suy đến cùng, thì những thành phần tạo nên chúng cũng lại đều xuất phát từ tự nhiên

Xã hội dù có phát triển đến trình độ nào thì cũng vẫn không thể thoát ra ngoài cái vòng tự nhiên,

vì mọi hoạt động xã hội đều diễn ra trong tự nhiên, lấy tài liệu từ tự nhiên và có đạt kết quả hay không cũng lại phụ thuộc vào tự nhiên ấy Tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc cản trở sản xuất

xã hội, ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất lao động, do đó thúc đẩy hoặc làm chậm nhịp độ phát triển xã hội

Theo C Mác, ã hội loài người gắn bó với tự nhiên nhờ có các dòng vật chất, năng lượng và “x thông tin, nhờ sự kết hợp giữa lao động với thiên nhiên” Nếu tự nhiên là nguồn cung cấp các tư liệu sinh hoạt và sản xuất cho xã hội, thì xã hội là bộ phận tiêu thụ, biến đổi tự nhiên mạnh mẽ nhất, nhanh chóng nhất so với tất cả những thành phần khác của chu trình sinh học Xã hội có thể

sử dụng tất cả các nguồn vật chất vốn có của sinh quyển: từ động, thực vật đến vi sinh vật: từ đất,

đá, sỏi, cát đến các loại khoáng sản, dầu mỏ, khí đốt; từ những nguồn vật chất có hạn và tái tạo được đến những nguồn vật chất như ánh sáng, không khí, nước v.v Thông qua lao động của con người trong xã hội, tự nhiên được biến đổi và bị biến đổi Đó chính là sự tác động trở lại của xã hội đối với tự nhiên, và sẽ quyết định hướng phát triển tiếp theo của tự nhiên

Nhưng, dù có vai trò khác nhau, thì cả hai yếu tố tự nhiên và xã hội đều cùng nhau hợp thành một hệ thống tự nhiên - xã hội vừa đối lập và vừa thống nhất Sự thống nhất của hệ thống này được xây dựng trên cơ sở cấu trúc chặt chẽ của sinh quyển và được bảo đảm bởi cơ chế hoạt động của chu trình sinh học - đó là chu trình trao đổi chất, năng lượng và thông tin giữa các hệ thống vật chất sống với môi trường tồn tại của chúng trong tự nhiên Hoạt động của chu trình này tuân theo những quy luật và những nguyên tắc tổ chức chung (nguyên tắc tự tổ chức, tự điều chỉnh, tự làm sạch, tự bảo vệ) mà cả hai yếu tố cùng phải đồng thời tuân theo thì mới đảm bảo cho một sự phát triển bền vững

d Những nhân tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội

Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội chịu tác động bởi nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và độ nhận thức, vận dụng quy luật tự nhiên, xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người

Quan hệ xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội: Thông qua các hoạt

động của con người, lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội đã trở nên gắn bó và quy định lẫn nhau Sự gắn bó và quy định này phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội mà tiêu chí để đánh giá là phương thức sản xuất Sự ra đời của những phương thức sản xuất mới quyết định sự biến chuyển

về chất của xã hội loài người Chính phương thức sản xuất quy định tính chất của mối quan hệ giữa

tự nhiên và xã hội vì mỗi phương thức sản xuất khác nhau sẽ có những công cụ lao động khác nhau

để khai thác giới tự nhiên, sẽ có những mục đích tiến hành sản xuất khác nhau Khi công cụ thay

đổi, mục đích sản xuất của mỗi chế độ sản xuất thay đổi thì tính chất của mối quan hệ giữa xã hội

và tự nhiên cũng thay đổi theo Ngày nay, khi có khoa học và kĩ thuật phát triển song với chế độ

sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa thì con người coi tự nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn

là đối tượng chiếm đoạt nhằm mục đích lợi nhuận Khủng hoảng môi trường đã xảy ra ở nhiều nơi

và đang đe dọa sự sống của nhân loại Để tồn tại và phát triển con người phải chung sống hòa bình với thiên nhiên, thay đổi cách đối xử với tự nhiên mà quan trọng nhất là phải xóa bỏ chế độ tư hữu

tư nhân tư bản chủ nghĩa - nguồn gốc sâu xa của việc phá hoại tự nhiên nhằm tối đa hóa lợi nhuận Nhiệm vụ này không là của riêng Việt Nam hay các quốc gia khác mà là nhiệm vụ của tất cả mọi người

Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn: Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt

động của con người Song, con người hành động theo suy nghĩ, do đó mối quan hệ giữa tự nhiên

và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng

nó trong các hoạt động thực tiễn Một nhận thức, sự hiểu biết tốt đi kèm với những hành động theo quy luật phù hợp thì con người tạo ra một thế giới hài hỏa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài sẽ của xã hội Ngược lại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt mà không duy trì, chăm sóc, bảo về và phục hồi những yếu có sẵn trong giới tự nhiên thì sự giảm sút, nghèo nàn của giới tự tố nhiên và việc phá vỡ cân bằng sinh thái cuả hệ thống tự nhiên - xã hội là không tránh khỏi Chính con người sẽ phải chịu ảnh hưởng và trả giá cho những hành động đó Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của xã hội và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn Thời đại ngày nay khi khoa học kĩ thuật phát triển, nhận thức đã được nang lên nhiều vấn đề còn lại là phải hành động cho đúng

e Sự tồn tại của con người trong tự nhiên và xã hội

Con người chính minh chứng, hiện thân của sự thống nhất giữa tự nhiên và xã hội Con người là

là sản phẩm của tự nhiên và con người tạo ra xã hội Con người vốn tồn tại trong tự nhiên nhưng sau khi tạo ra xã hội thì lại không thể tách rời khỏi xã hội Con người sống trong môi trường xã hội, trong mối quan hệ qua lại giữa người với người với người Vì thế con người mang trong mình bản tính tự nhiên và bản chất xã hội

Ngoài ra, mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức cũng như khả năng vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn của con người Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động của con người Tuy nhiên, do nhận thức về giá trị của môi trường sinh thái cũng như hiểu biết về phát triển bền vứng, con người đã và đang đánh đổi môi trường lấy sự phát triển của khoa học Nếu tình trạng ô nhiễm tiếp tục diễn ra với tốc độ hiện nay, sớm hay muôn xã hội loài người sẽ bị đẩy đến bờ vực của sự phát triển và tồn tại Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của xã hội và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn