SỰ ẢNH HƯỞNG của INTERNET và MẠNG xã hội đến các mối QUAN hệ TRONG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY GIẢI PHÁP CHO vấn đề này

NGUYỄN HOÀNG VŨSỰ ẢNH HƯỞNG CỦA INTERNET VÀ MẠNG XÃ HỘI ĐẾN CÁC MỐI QUAN HỆ TRONG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY.. Các hệ quả mà mạng internet và mạng xã hội tác động lên các mối quan hệ tro

NGUYỄN HOÀNG VŨ

SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA INTERNET VÀ MẠNG XÃ HỘI ĐẾN CÁC MỐI QUAN HỆ TRONG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY.

GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ NÀY.

Tiểu luận môn: Chủ Nghĩa xã hội khoa học.

Hà Nội - 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA INTERNET VÀ MẠNG XÃ HỘI ĐẾN CÁC MỐI QUAN HỆ TRONG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY 5

1.1 Khái niệm “Gia đình” và “Mối quan hệ” 5

1.2 Khái niệm “ảnh hưởng” “mạng internet” và “mạng xã hội’ 5

1.3 Lý thuyết áp dụng trong đề tài 6

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG MẠNG INTERNET VÀ MẠNG XÃ HỘI CỦA CÁC GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY 7

2.1 Thực trạng sử dụng mạng xã hội và mạng internet ở Việt Nam 7

2.2 Các hệ quả mà mạng internet và mạng xã hội tác động lên các mối quan hệ trong gia đình Việt Nam hiện nay 8

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHO SỰ ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA INTERNET VÀ MẠNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI QUAN HỆ GIA ĐÌNH VIỆT NAM 13

3.1 Nhà nước và các cơ sở giáo dục cần tăng cường việc kiểm duyệt và hoàn thiện công tác giảng dạy về internet và mạng xã hội 13

3.2 Những người lớn tuổi trong gia đình hay điển hình nhất là các cha mẹ cần có cái nhìn đúng đắn, sự kiểm soát nhất định về việc sử dụng mạng internet, mạng xã hội của bản thân và của con trẻ 14

3.3 Những người nhỏ tuổi ( con cái ) cần trau dồi các kiến thức về internet, mạng xã hội 14

KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự phát triển của mạng internet và xã hội có ảnh hưởng rất lớn đến đờisống của toàn xã hội trong những năm gần đây Trong thời đại được gọi là “Thếgiới phẳng” theo quan điểm của Thomas L Friedman tác giả của cuốn sách World

is flat (Thế giới phẳng) không ai có thể phủ nhận lợi ích từ mạng internet và mạng

xã hội Bên cạnh rất nhiều tiện ích mà mạng internet và mạng xã hội mang lại chongười dùng như: thông tin nhanh, khối lượng thông tin phong phú được cập nhậtliên tục, có nhiều tiện ích về giải trí… còn có một khía cạnh khá quan trọng, làmthay đổi mạnh mẽ hình thức giao tiếp giữa những cá nhân, các nhóm, và các quốcgia với nhau, đó chính là khả năng kết nối Như vậy, mạng internet và mạng xãhội đã trở thành một phương tiện phổ biến với những tính năng đa dạng cho phépngười dùng kết nối, chia sẻ, tiếp nhận thông tin một cách nhanh chóng, hiệu quả

Thứ hai, phần lớn các gia đình ở Việt Nam hiện nay đều tiếp cận được vớiinternet và mạng xã hội Một báo cáo của Datareportal do Simon Kemp thực hiệnvào năm 2020 cho thấy ở Việt Nam, có khoảng 68.17 triệu người sử dụng internet

và khoảng 65 triệu người sử dụng mạng xã hội vào tháng 1 năm 2020 Điều nàycho thấy việc đặt trọng tâm nghiên cứu về internet và mạng xã hội có thể là mộtcách đi phù hợp, không chỉ để làm rõ tầm ảnh hưởng của internet và mạng xã hội

mà còn tạo cơ sở quan trọng để hỗ trợ những nghiên cứu rộng hơn về vị trí, vaitrò của internet và mạng xã hội tới đời sống xã hội hiện nay

Thứ ba, quan hệ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay chịu ảnh hưởng sâusắc từ internet và mạng xã hội Những nhu cầu về liên lạc, giải trí, công việc,…làđiều không thể tránh khỏi trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh Điều đó

đặt ra yêu cầu làm rõ ảnh hưởng này nhằm nhận diện và luận giải những ảnhhưởng tích cực và tiêu cực mà mạng xã hội và internet mang đến cho đời sốngcủa các gia đình hiện nay Hơn nữa, việc nghiên cứu ảnh hưởng của internet vàmạng xã hội đối với quan hệ trong gia đình có thể giúp đề xuất những kiến nghị

có giá trị trong việc hỗ trợ, tuyên truyền về các phương hướng giáo dục trong giađình

Vì những lý do trên, tôi đã quyết định lựa chọn “Sự ảnh hưởng của internet

và mạng xã hội đến các mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay” làm đề tàinghiên cứu của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích:

Làm rõ sự ảnh hưởng của mạng internet và mạng xã hội đến các mối quan

hệ trong gia đình Việt Nam hiện nay Từ đó đưa ra một số giải pháp giúp giảiquyết ảnh hưởng tiêu cực từ internet và mạng xã hội đến các mối quạn trong giađình Việt Nam

Nhiệm vụ 3: Rút ra một số giải pháp để hạn chế những ảnh hưởng tiêu cựccủa việc sử dụng internet và mạng xã hội đối với các mối quan hệ trong gia đìnhViệt Nam

3 Đối tượng, khác thể, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Sự ảnh hưởng của mạng internet và mạng xã hội đến các mối quan hệ tronggia đình Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Tại Việt Nam, trong giao đoạn hiện nay ( 10 năm trở lại đây )

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Nghiên cứu áp dụng các lý thuyết, quan điểm, khái niệm vàphương pháp nghiên cứu liên ngành: xã hội học, tâm lý học, về vấn đề ảnh hưởngcủa mạng internet và mạng xã hội đến các mối quan hệ trong gia đình Việt Namhiện nay

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp logic, phân tích,tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa

5 Kết cấu của đề tài

Ngoài mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3Chương, 8 Tiết

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA INTERNET

VÀ MẠNG XÃ HỘI ĐẾN CÁC MỐI QUAN HỆ TRONG GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY

1.1 Khái niệm “Gia đình” và “Mối quan hệ”

Gia đình là tập hợp những người quen thuộc, thân thương gần gũi vớichúng ta, gia đình chính là một cách thức tổ chức sống nhỏ nhất trong xã hội,trong gia đình có mối liên kết với nhau từ quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng.Tại Luật hôn nhân và gia đình cũng có giải thích khái niệm về gia đình như sau:

“Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyếtthống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ vớinhau theo quy định.”

Mối quan hệ được hiểu là sự tác động qua lại giữa hai (hoặc nhiều hơn hai)đối tượng hoặc hai (hoặc nhiều hơn hai) nhóm đối tượng có liên quan với nhau.Theo những khái niệm trên, ta có thể hiểu mối quan hệ trong gia đình là sự tácđộng qua lại giữa các thành viên sống chung trong một gia đình

1.2 Khái niệm “ảnh hưởng” “mạng internet” và “mạng xã hội’

Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập côngcộng gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau Hệ thống này truyền thôngtin theo kiểu nối chuyển gói dữ liệu (packet switching) dựa trên một giao thứcliên mạng đã được chuẩn hóa (giao thức IP) Hệ thống này bao gồm hàng ngàn

mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp, của các viện nghiên cứu và cáctrường đại học, của người dùng cá nhân, và các chính phủ trên toàn cầu.

Mạng xã hội là một trang web hay nền tảng trực tuyến với nhiều hình thức,tính năng, giúp mọi người dễ dàng kết nối với nhau ở bất cứ nơi nào Ở đó, khôngchỉ có các mối quan hệ ảo của những người cùng đam mê, sở thích…mà còn có

cả những mối quan hệ đời thực

Về khái niệm “ảnh hưởng”, có thể hiểu, ảnh hưởng là sự tác động (của tựnhiên – xã hội) để lại kết quả trên các sự vật, hiện tượng hay con người Với cáchhiểu về ảnh hưởng như vậy, có nhận định, ảnh hưởng của mạng internet và mạng

xã hội là những tác động do mạng internet và mạng xã hội tạo ra, để lại kết quảnhất định (tích cực/tiêu cực) lên một đối tượng nào đó

1.3 Lý thuyết áp dụng trong đề tài

1.3.1 Lý thuyết lựa chọn hợp lý (Rational choice theory)

Lý thuyết này được áp dụng để giải thích vì sao phần lớn người dân ViệtNam nói chung hay các gia đình Việt Nam lựa chọn mạng xã hội và internet để sửdụng trong quá trình làm việc, tương tác với bạn bè, gia đình Từ đó, dẫn đến sựthay đổi như thế nào trong đời sống của các gia đình Việt Nam

1.3.2 Lý thuyết xã hội hóa

Trong bối cảnh xã hội phát triển nhanh chóng về công nghệ thông tin, cùngvới sự hội nhập và giao thoa văn hóa mạnh mẽ, môi trường thông tin đại chúngngày càng trở nên quan trọng Đây là phương tiện, công cụ để truyền tải nhữngthông tin, giá trị, trao đổi thông tin, giao lưu Truyền thông đại chúng rút ngắnkhoảng cách về thời gian và không gian khiến cho con người gần gũi nhau hơn

Sự ra đời của mạng xã hội, các phương tiện truyền thông đại chúng đã đưa conngười đến với những khám phá mới, quan niệm mới nhanh chóng hơn.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG MẠNG INTERNET VÀ MẠNG

XÃ HỘI CỦA CÁC GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thực trạng sử dụng mạng xã hội và mạng internet ở Việt Nam

Mạng internet xâm nhập vào Việt Nam từ cuối năm 1997 và mạng xã hộixuất hiện ở Việt Nam vào khoảng năm 2005 – 2006 với sự thâm nhập và pháttriển của các mạng xã hội nước ngoài phổ biến như Facebook (2004), Youtube(2005), Twitter (2006) và sự hình thành, phát triển của mạng xã hội do người Việttạo ra DO sự tiện lợi, mạng internet và mạng xã hội đã trở thành một phần tất yếutrong đời sống của hàng chục triệu người dân Việt Nam Các hoạt động phổ biếntrên internet thường là sự trao đổi thông tin qua email hay tra cứu các thông tin

mở một cách nhanh gọn, còn các hoạt động phổ biến trên các trang mạng xã hộithường là hoạt động thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, quan điểm cá nhân, giao tiếp,liên lạc, trao đổi thông tin với bạn bè, người thân,…Thực tế cho thấy, sau gần 20năm kể từ khi xuất hiện tại Việt Nam (đối với internet) và 10 năm (đối với mạng

xã hội), Internet và mạng xã hội đã và đang phát triển mạnh mẽ, luôn theo kịp sựphát triển và các mô hình Internet và mạng xã hội trên thế giới, đồng thời ngàycàng đi sâu vào cuộc sống của người dùng Việt Nam

Thống kê vào năm 2021 cho thấy, tính đến tháng 1/2021, dân số Việt Namđạt mốc 97.8 triệu dân, với tỉ lệ dân thành thị là 37.7% Trong đó, có khoảng68.72 triệu người đang sử dụng Internet (chiếm 70.3% dân số) thông qua các nền

tảng, ứng dụng khác nhau, với thời lượng trung bình là 6 giờ 47 phút Đây đượcxem là khoảng thời gian tương đối lớn được sử dụng trong 1 ngày.

Theo số liệu thống kê, có thể dễ dàng nhận thấy người dùng Internet ViệtNam dành nhiều thời gian cho việc xem TV Streaming và sử dụng các nền tảngmạng xã hội lần lượt là 2 giờ 40 phút và 2 giờ 21 phút Bên cạnh đó, các dịch vụgame online và nghe nhạc trực tuyến cũng chiếm hơn 1 giờ thời lượng sử dụngcủa người dùng Việt Năm 2021 chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng của củangười dùng mạng xã hội tại Việt Nam với hơn 72 triệu người (chiếm 73.7% dânsố), tăng 7 triệu người so với cùng kỳ năm ngoái Số lượng người sử dụng mạng

xa hội thông qua điện thoại thông minh là 71.14 triệu, chiếm đến 98.8% Thêmvào đó, YouTube tiếp tục vượt mặt Facebook để trở thành mạng xã hội được sửdụng nhiều nhất tại Việt Nam

2.2 Các hệ quả mà mạng internet và mạng xã hội tác động lên các mối quan hệ trong gia đình Việt Nam hiện nay

2.2.1 Các biến đổi về mặt tích cực

Trước hết, ta không thể phủ nhận tính ưu việt và hữu ích mà internet vàmạng xã hội Có thể nói “có internet thế giới chỉ bằng bàn tay” Ngồi ở bất cứđâu, miễn có kết nối được với internet , ta có thể tiếp xúc với bất kì nơi nào,những thông tin khoa học, quân sự, tình cảm, kinh tế… đều có thể đến rất nhanh.Internet đã trở thành phương tiện giúp việc truyền đạt, trao đổi thông tin, giaolưu…Đối với các gia đình có khả năng truy cập vào internet và mạng xã hội ởViệt Nam hiện nay, internet và mạng xã hội có những điểm tích cực như sau:

Đầu tiên, những thành viên trong gia đình vẫn có thể gắn kết được với nhaucho dù có sự xa cách về mặt địa lý Nếu như ngày trước, con người chỉ có thể tròchuyện với nhau qua cách viết thư, thì với sự hỗ trợ của internet và mạng xã hội,việc nói chuyện, gặp mặt nhau nay đã trở nên quá dễ dàng chỉ với vài ba nút bấm.Những cha me phải đi công tác xa, những người con đi du học hay họ hàng xađều có thể trò chuyện với nhau thông qua internet Internet và mạng xã hội khôngchỉ giúp con người ta giải trí mà giờ đây đã trở thành công cụ được ưa chuộng bởihầu hết các gia đình Việt Nam bởi nó có thể gắn kết các thành viên, tăng cườngmối quan hệ tình thân qua việc trao đổi, nhìn được hình ảnh, sinh hoạt của ngườithân bằng Internet

Thứ hai, với những phụ huynh biết sử dụng internet và mạng xã hội đúngcách thì nó có thể trở thành công cụ lý tưởng để giúp họ định hướng và tăng tínhham học, kích thích trí tò mò cho con trẻ Với vô vàn các video với hình ảnh, âmthanh với nội dung chất lượng trên internet, phụ huynh có thể dễ dàng tạo cho conmình một môi trường học tập tại nhà lành mạnh, bổ ích Đặc biệt, với nhiều tínhnăng kiểm duyệt nội dụng của internet hiện nay, các cha mẹ hay các thành viênlớn tuổi trong gia đình như cô dì chú bác có thể yên tâm về tính an toàn và bảo

mật của các loại nội dung mà con cái mình được tiếp cận Việc sử dụng internet

và mạng xã hội cho việc học tập của con trẻ không những tạo điều kiện cho giớitrẻ được học hỏi, tăng sự tư duy sáng tạo mà còn mở ra cơ hội cho các thành viêntrong gia đình thêm gần gũi với nhau hơn

Thứ ba, Internet và mạng xã hội là nền tảng lý tưởng để các thành viêntrong gia đình chia sẻ những khoảnh khắc qua hình ảnh và video Nếu như video

và hình ảnh “bắt” được những kỉ niệm thì mạng xã hội là kho tàng lưu trữ lạinhững khoảnh khắc đó Khi đăng tải những hình ảnh, video, dòng tâm trạng lênmạng xã hội, những thành viên trong gia đình đều có thể bình luận, đánh giá, chia

sẻ về nội dung được đăng tải lên Việc chia sẻ một phần đời sống của mình lênmạng xã hội vừa là một cách hay để giải tỏa cảm xúc của bản thân mà còn là cáchgiúp các thành viên trong gia đình thấu hiểu nhau hơn, gia tăng sự bền vững trongquan hệ gia đình

Cuối cùng, giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình trên mạng internet

và mạng xã hội có thể trở nên linh hoạt và diễn ra trên phạm vi rộng hơn nhiều sovới khung cảnh truyền thống Đặc biệt, các tương tác trực tuyến như vậy qua nềntảng mạng xã hội như Facebook có thể giảm bớt tính thứ bậc, khiến các bên cóthể nhìn nhận vai trò của bên còn lại theo hướng bình đẳng hơn Trong nhiềutrường hợp, những thành viên nhỏ tuổi hơn nói chung hay con cái nói riêng sẽtránh được những áp lực trực tiếp từ người lớn tuổi nói chung hay cha mẹ nóiriêng và có quyền lựa chọn các thông tin mà mình muốn chia sẻ với thành viêngia đình trên mạng xã hội; còn với cha mẹ, việc sử dụng internet, mạng xã hội cóthể giúp họ truyền đạt nhiều thông điệp khó chia sẻ được qua tương tác trực tiếpcho con cái của mình Khi biết sử dụng internet và mạng xã hội đúng cách, kết

quả tương tác trực tuyến có thể một phần giúp quan hệ trong gia đình thêm găn

bó hơn

2.2.2 Ảnh hưởng về mặt tiêu cực

Tất nhiên, ngoài những ảnh hưởng tích cực đến đời sống, đến quan hệtrong gia đinh Việt Nam, internet và mạng xã hội cũng ẩn chứa những tác hạikhôn lương, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ giữa các thành viên tronggia đình Cụ thể hơn, internet và mạng xã hội có thể có những ảnh hưởng tiêu cựcnhư sau:

Đầu tiên, nhiều phụ huynh hay người lớn tuổi có một cái nhìn sai lệch vềinternet và mạng xã hội, họ cho rằng đó như một “người bảo mẫu robot”, có thểtrông nom con trẻ của họ mà không cần sự giám sát Rất nhiều vấn đề có thể nảysinh khi cho trẻ con tiếp xúc với mạng internet và mạng xã hội từ quá sớm Nếunhư những người lớn tuổi hay các bậc cha mẹ quá phụ thuộc vào internet và mạng

xã hội để giúp học trông nom con trẻ, họ sẽ mất đi sự tương tác giữa các thànhviên trong gia đình Điều này có ảnh hưởng vô cùng lớn không chỉ với bản nănglàm cha làm mẹ mà nó còn ảnh hưởng trực tiếp tới tư duy và nhận thức của contrẻ Những đứa trẻ khi lớn lên mà không được sự tương tác, ko có sự chăm sóctận tình của cha mẹ sẽ tạo nên một tâm lí “dãn cách”, “xa rời” với chính cha mẹ

đẻ của mình Những vấn đề mà con trẻ cần giải tỏa thì chúng sẽ không tìm tớingười thân của mình để nói chuyện mà thay vào đó lại giấu kín trong lòng và lạmdụng internet, mạng xã hội làm nơi giải tỏa căng thẳng Nhiều bệnh tâm lí có thểnảy sinh từ vấn đề này như bệnh trầm cảm, bệnh tự kỉ hay Socially awkward( tạm dịch là lúng túng trong giao tiếp xã hội )

Thứ hai, việc cho con trẻ tiếp xúc với mạng internet, mạng xã hội quá sớm

có thể khiến chúng nảy sinh tính “nghiện internet” và có thể tiếp nhận những nội