Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và vận dụng trong xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH - PLT06A ĐỀ TÀI 5: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân,

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH - PLT06A

ĐỀ TÀI (5): Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và vận dụng trong xây

dựng nhà nước Việt Nam hiện nay

Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Văn Nguyên

Mã sinh viên : 23A4030239

1

2

Hà N ội, ngày 01 tháng 04 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU……… 2

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của Nhân dân,

do Nhân dân, vì Nhân dân……… 4

2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của Nhân dân, do Nhân

1 Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân……… 8

2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nhà nước Việt Nam

3 Liên hệ với bản thân sinh viên……… 13

KẾT LUẬN ……… 14

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết đề tài

Hồ Chí Minh là người lãnh tụ vĩ đại không chỉ của dân tộc Việt Nam mà còn của thế giới, quan điểm và tư tưởng của Người là sự kết hợp nhuần nhuyễn quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin với kế thừa, tiếp thu có chọn lọc tri thức, kinh nghiệm của nhân loại, của dân tộc vận dụng vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam Tư tưởng của Người chính là là hạt nhân cốt lõi, kim chỉ nam và là cẩm nang để Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo nhân dân đi tới thắng lợi cách mạng và đổi mới, xậy dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân không những có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm quý báu để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ công chức, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ những thói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ các quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo cho nhà nước luôn giữ được bản chất cách mạng, từng bước xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Xuất phát từ thực tiễn này và dưới góc nhìn của một sinh viên học viện Ngân Hàng, tôi chọn đề tài:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì

nhân dân và vận dụng trong xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay.”

2.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Phân tích quan điểm và tư tưởng của Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân vân và vì nhân dân và vận dụng vào thực tiễn Việt Nam hiện nay

- Nhiệm vụ nghiên cứu: hệ thống hóa và phân tích những quan điểm, tư tưởng

về xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân của Hồ Chí Minh

3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân,

vì dân

- Phạm vi nghiên cứu: phạm vi trên toàn thế giới, nội địa Việt Nam trong gia đoạn xưa và nay

4.Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Phương pháp nghiên cứu: đề tài bảo đảm sự thống nhất nguyên tắc tính Đảng và tính khoa học, sử dụng phương pháp logic, phân tích tổng hợp, khái quát hóa,

hệ thống hóa

5.Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Về lý luận, đề tài góp phần làm rõ những quan điểm của Hồ Chí Minh, từ đó thấy rõ được Nhà nước ở Việt Nam

- Về thực tiễn, đề tài đưa ra những quan điểm cá nhân, những biện pháp góp phần tiếp tục phát huy, giữ gìn Tư Tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân và bảo vệ Nhà nước xã hội chủ nghĩa của đất nước

NỘI DUNG

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

1.1 Nh ững truyền thống tốt đẹp của dân tộc, trước hết là chủ nghĩa yêu nước

c ủa Việt Nam

Trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam như: tinh thần đoàn kết, tương thân- tương ái, tinh thần lạc quan, yêu đời; cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo, quý trọng hiền tài… thì chủ nghĩa yêu nước là chính là động lực, là sức mạnh truyền thống, đạo lý làm người được truyền qua từng thế hệ và hiện tại vẫn còn được gìn giữ và phát triển

1.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại: phương Đông và phương Tây

Cùng với chủ nghĩa yêu nước, Hồ Chí Minh còn chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Đông và phương Tây

Trong gần mười năm, Người đã đi đến các phướng tư bản lớn nhỏ của châu Âu và cả châu Mỹ và các nước thuộc địa của họ, từ đó Người đã rút ra được những nhận xét, đánh giá tiếp thu, kết thừa có chọn lọc các tư tưởng dân

chủ, văn hóa, phong cách dân chủ và cách mạng phương Tây

Người tiếp thu và ảnh hưởng sâu sắc những giá trị và các tư tưởng của Nho giáo, Phật giáo như triết lý nhân sinh, từ bi, bác ái,… Tuy nhiên Người cũng phê phán những yếu tố lạc hậu trong những tôn giáo đó như tư tưởng phân biệt giai cấp, trọng nam khinh nữ của Nho giáo, hay là không đấu tranh giai cấp để thực hiện công bằng xã hội mà có tư tưởng an phận thủ thường của Phật giáo

Có thể nói tất cả tinh hoa văn hóa nhân loại đều hòa quyện trong tư tưởng

của Người từ đó hình thành nên một Nhà nước của dân, do dân và vì dân

1.3 Ch ủ nghĩa Mác- Lênin

Từ sau khi biết đến chủ nghĩa Mác- Lênin, đặc biệt là sự kiện Hồ Chí Minh bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế cộng sản và tham gia Đảng Cộng

sản Pháp, đây là sự kiện đánh dấu bước ngoặt mới trong hoạt động cách mạng

của Người, đây cũng chính là con đường Người lựa chọn để cứu nước Thế

giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin là nguồn gốc lý

luận, cơ sở chủ yếu của sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

1.4 Nhân t ố chủ quan

a Khả năng tư duy và trí tuệ của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh là người có lối sống giản dị, giàu lòng nhân ái, ham học hỏi,

tư duy sáng tạo Trong những năm hoạt động cách mạng, Người đã không ngừng học tập, quan sát, nhận xét thực tiễn, đánh giá một cách khách quan các cuộc cách mạng tư sản Đối với Người, sự nghiệp cách mạng lấy dân làm

gốc, là của dân, do dân và vì dân Sự ấm no, hạnh phúc của dân là cốt yếu trong tư tưởng của Người Có thể nói, Người không chỉ hội tụ tất cả những phẩm chất của dân tộc việt Nam mà còn hội tụ tinh hoa thế giới

b Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn

Trong 30 năm tìm đường cứu nước, vừa lao động vừa học hỏi vừa tham gia cách mạng trên khắp thế giới, với sự tìm tòi học tập không ngừng, tiếp cận không ngừng những kinh nghiệm đấu tranh của các phong trào giải phóng dân tộc đặc biệt là tiếp cận với Chủ nghĩa Mác- Lênin, từng bước từng bước hình thành nên tư tưởng của Hồ Chí Minh

2 Nội dung tư tưởng HCM về nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

2.1 Nhà nước của Nhân dân

Hồ Chí Minh khẳng định Nhà nước của dân là nhà nước mà tất cả quyền lực đều thuộc về nhân dân Quan điểm này được thể hiện trong các bản

Hiến pháp (1946, 1959) do Người lãnh đạo soạn thảo

Nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình bằng cách bầu ra Nhà nước và chính quyền các cấp Ngay sau ngày thành lập nước, để có được một chính phủ của dân, Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ tiến hành tổ chức càng

sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu

Nhân dân có quyền kiểm soát, phê bình nhà nước, có quyền bãi miễn đại biểu quốc hội và hội đồng nhân dân nếu họ tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân và có quyền giải tán những thiết chế quyền lực mà nhân dân đã lập nên

Nhân dân được hưởng mọi quyền tự do dân chủ, có quyền làm bất cứ

việc gì không cấm và có nghĩa vụ tuân theo pháp luật

Hồ Chí Minh quan niệm Nhà nước của dân là nhà nước do dân là chủ

và dân làm chủ

+ Dân là chủ nghĩa là xác định vị thế (chính trị, xã hội) của dân Hồ Chí Minh diễn đạt rất ngắn gọn, rõ, đi thẳng vào bản chất của khái niệm trong cấu tạo quyền lực của xã hội “Nước ta là nước dân chủ, địa vị, cao nhất là dân, vì dân là chủ”,…

+ Dân làm chủ là xác định quyền, nghĩa vụ của dân: “Nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nước nhà do nhân dân làm chủ",

2.2 Nhà nước do Nhân dân

Nhà nước do dân lập nên, dân ủng hộ, dân làm chủ Hồ Chí Minh

khẳng định: việc nước là việc chung, mỗi người đều phải có trách nhiệm "ghé vai gánh vác một phần"

+ Hồ Chí Minh nhấn mạnh nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, xây dựng nhà nước đồng thời phải có trách nhiệm quản lý nhà nước + Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp do nhân dân bầu và

chịu trách nhiệm trước nhân dân

Nhân dân phải tham gia vào công việc của Nhà nước Mọi công việc xây dựng đất nước là trách nhiệm của dân

+ Nhân dân bầu ra Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, cơ quan duy nhất có quyền lập Pháp

+ Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ quốc hội Hội đồng Chính phủ (Chính phủ)

+ Hội đồng Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước,

thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật

+ Mọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc quản lý xã hội đều

thực hiện ý chí của dân

2.3 Nhà nước vì Nhân dân

Nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ lợi ích, nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền, đặc lợi: việc gì có lợi cho dân dù nhỏ mấy ta cũng

phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân nhỏ mấy ta cũng phải hết sức tránh Mục đích hoạt động của Nhà nước: Cải thiện và nâng cao đời sống của nhân dân

Nhà nước phải biết kết hợp được các loại lợi ích của dân, bảo đảm sự

thống nhất, hài hòa, công bằng

Muốn phục vụ tốt nhân dân, nhà nước phải thật sự trong sạch, liêm khiết, chống tham ô, hối lộ, quan liêu, đặc quyền đặc lợi

Đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước phải hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, phải yêu dân kính dân Người nhắc nhở cán bộ, đảng viên: Chúng

ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta Đó là một quan điểm thật là mới mẻ

+ Hồ Chí Minh khẳng định cán bộ nhà nước là đầy tớ của dân chứ không phải cha mẹ dân như trong các chế độ cũ

+ Trong chế độ dân chủ, Hồ Chí Minh cho rằng cán bộ nhà nước từ Chủ tịch nước đến công chức bình thường đều là công bộc, là đầy tớ của nhân dân chứ không phải "làm quan cách mạng" để “đè đầu cưỡi cổ nhân dân"

1 Giá trị tư tưởng HCM về xây dựng nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân không những

có những giá trị về mặt lý luận mà còn những kinh nghiệm quý báu để tiến hành cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ công chức phục vụ cho lợi ích của nhân dân, xây dựng hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ những thói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ có hiệu quả các quyền và lợi ích của nhân dân, đảm bảo cho nhà nước Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1.1 V ề bản chất giai cấp của nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Chủ nghĩa Mác – Lênin đã khẳng định rằng, nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước kiểu mới, có bản chất giai cấp sâu sắc và bản chất dân chủ thực sự,

là nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân

Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định rằng giai cấp công nhân, Đảng Cộng sản

có vai trò là người lãnh đạo nhà nước và xã hội, phục vụ cho lợi ích của nhân dân vô sản Vì thế, bản chất giai cấp của nhà nước xã hội chủ nghĩa thể hiện ở

chỗ nhà nước xã hội chủ nghĩa phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo, thể hiện ý chí của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

1.2 Nhà nước kiểu mới là nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân, tất cả quy ền lực nhà nước thuộc về nhân dân

Hồ Chí Minh chỉ rõ trong nhà nước thì tính giai cấp hòa quyện với tính nhân dân và tính dân tộc Người luôn cho rằng tất cả quyền lực nhà nước thực

sự thuộc về nhân dân, nhân dân thực sự là người làm chủ nhà nước và xã hội,

chứ không phải là thuộc về một cá nhân hay tổ chức nào đó, trong quan điểm của Người, nhân dân chính là người thực hiện được quyền của mình cần giác

ngộ, giáo dục cho họ về quyền của họ Cùng với đó là phải xây dựng những điều luật mới bảo đảm cho nhân dân thực hiện quyền dân chủ của giai cấp vô

sản trong xây dựng nhà nước, trong quản lý nhà nước và xã hội

1.3 Nhà nước của dân, do dân, vì dân là nhà nước hợp hiến, hợp pháp, thực

hi ện quản lý xã hội theo pháp luật và kết hợp chặt chẽ với giáo dục tư tưởng, đạo đức

Hồ Chí Minh nêu rõ tính hợp pháp của nhà nước, vai trò của pháp luật trong quản lý xã hội và hoạt động của nước, nhất là trong việc bảo vệ quyền

và lợi ích của nhân dân Điều này thể hiện ngay sau Cách mạng tháng Tám thành công, Người đã nhận thấy để dân tộc được tự do, đất nước được thống

nhất cần có một bộ máy lãnh đạo và một bộ luật áp dụng toàn dân, Người nhanh chóng lãnh đạo thực hiện Tổng Tuyển cử bầu Quốc hội, thành lập Chính phủ, họp và ban hành Hiến pháp năm 1946 – Hiến pháp đầu tiên của Việt Nam Đây là cơ sở cho các bước tiến, các dấu mốc quan trọng trong việc đối nội và đối ngoại của đất nước, đồng thời khẳng định sự ra đời hợp hiến

của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trước cộng đồng quốc tế

Trong công tác lãnh đạo nhà nước quản lý xã hội theo pháp luật, tăng cường pháp chế, với tư tưởng “phòng bệnh” hơn “chữa bệnh”, Hồ Chí Minh luôn đề cao tư tưởng trồng người, giáo dục, răn đe hơn là trừng trị, Người chỉ đạo tăng cường các biện pháp phổ biến, tuyên truyền, giải thích, hướng dẫn

thực hiện pháp luật, giáo dục tư tưởng, đạo đức cho cán bộ, công chức

1.4 Nhà n ước xã hội chủ nghĩa là nhà nước vì dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân, b ảo đảm cho công dân làm tròn nghĩa vụ đối với nhà nước và xã

h ội

Vì Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước thuộc về

Chí Minh thường xuyên quan tâm, nhắc nhở các cơ quan, các cán bộ của Đảng, Nhà nước phải hết sức chăm lo đến đời sống của nhân dân,, giáo dục nhân dân tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, không ai bị bỏ lại phía sau,…

Mặt khác, Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh trách nhiệm pháp lý của nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước nếu không làm tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình thì sẽ bị loại bỏ, và chịu trách nhiệm trước nhân dân

1.5 Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước trong sạch; ngăn chặn, loại trừ được quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực khác trong

b ộ máy nhà nước

Trong tác phẩm “Đường kách mệnh”, Hồ Chí Minh đã dành bài học đầu tiên là “Tư cách một người cách mệnh” để huấn luyện cán bộ, trong đó chú ý đến đạo đức và những phẩm chất của người cán bộ cách mạng

Trong quá trình lãnh đạo xây dựng nhà nước, Hồ Chí Minh nhận thấy

những căn bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí và tiêu cực khác đã phát sinh trong bộ máy nhà nước kiểu mới, từ một vài đến vài trăm, vài nghìn, Người

đã viết nhiều tác phẩm để đề cập đến vấn đề đạo đức, phẩm chất của cán bộ như: Sửa đổi lối làm việc (1947), Phải tẩy sạch bệnh quan liêu (02/9/1950),…

Người cán bộ cần đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, yêu dân, kính dân

Có thể thấy vấn đề đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng và các hiện tượng tiêu cực khác quan trọng như thế nào trong tư tưởng Hồ Chí Minh

2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay

Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng để Đảng hoạch định đường lối, là kim chỉ nam để chỉ đạo hiện thực hóa đường lối

2.1 M ột là, bảo đảm nhận thức đúng đắn về tư tưởng Hồ Chí Minh